Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Təndir

İçəri Şəhərdəki məşhur təndir.
İkinci Nügədi kəndində təndir
**Təndir** — istilənmək üçün istifadə edilən bir növ manqal. Yerə çuxur qazılaraq edilən xüsusi bir sobaya da dandır deyilir.

Təndirdə manqal kömürü, odun kimi yanacaqlar istifadə edilər. Ümumiyyətlə burada çörək bişirilər və ət qızardılar.

## Təndirqoyma

Təndir üçün lazım olan sarı torpaq qəzil, saman, at qılı və s. qarışdırılıb əlavə olunandan sonra yaxşı-yaxşı hasil edilir, sonra təndirin badı (divarı) qoyulurdu. Təndirin dairəsi yuxarıya getdikcə kiçilir, badın qalınlığı, hamarlığı təndirqoyanın ustalığından asılı idi. Təndir qoyulub başa çatandan sonra o, yaxşı qurumalı idi. Təndirin çatlamaması, ovulmaması üçün onu üstüörtülü yerdə, çox vaxt sal daşların üstünə qoyurdular. Beləliklə, təndir nəmdən, yağışdan qorunurdu. Təndirin belində dəmir məftillə kəmər də qoyulurdu. Kəmərin üstə təndirin içəri tərəfində xeyli çıxıntılar qoyulurdu. Bu çıxıntılar kabab şişini saxlamaq üçün qoyulurdu. Çünki təndir kababı kənd adam-larının ləziz xörəklərindən sayılırdı. Yaxşı quruyan təndiri altından kəndir salıb bir neçə nəfərlə lazımi yerə aparır, onu boğazına qədər torpaq-daşla doldurur, aşağıda külfə qoyurdular. Əvvəlcə təndirin içinə az-az təzək qoyub yandırırdılar. Yanacağı tədricən artırırdılar. Çünki təndirin badı hər an çat verə bilərdi. Təndirin istiyə davamlılığını tam yəqinləşdirəndən sonra orada çörək bişirmək olardı. Təndirin üstünə iki barmaq enində təxminən 1 m uzunluğunda dəmir çubuq qoyurdular. Buna el arasında xəçirgət deyirdilər. Təndirin ağzına saç (qapaq, dairəvi olurdu) qoyurdular. Təndirin başında dördayaq, oxlov, rəfətə, təndirin koxasını qoyurdular. Təbii ki, çörək-bişirmə zamanı ev qadını bunlardan istifadə edirdi.

Kənddə adətən iki növ təndirdən (böyük təndir, ocaq təndiri) istifadə edirdilər. Birincidə təndir çörəyi, lavaş, fətir, kətə, qatlama bişirirdilər. İkinci növ təndir (ocaq təndiri) nisbətən balaca idi. Ondan əsasən xörək bişirəndə istifadə edirdilər.

## İstinadlar
# Ukrayna gerbi

| Ukrayna gerbi |
| --- |
|  |
| Detallar |
| Armiger |
Ukrayna Respublikası |
| Təsis edilib | 19 fevral 1992 |
| Təsdiq edilib |
19 fevral 1992 |
| Gerbin lövhəsi |
mavi qalxan |
| Digər elementlər |
3 dişli nizə |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Ukrayna Respublikasının Dövlət Gerbi** — Ukrayna Respublikasının Dövlət gerbi Ukrayna dövlətinin müstəqilliyi rəmzidir. Mavi qalxan və 3 dişli sarı nizədən ibarətdir.

## Həmçinin bax

* Ukrayna bayrağı
* Ukrayna himni

## İstinadlar
# Yadviqa

| Yadviqa |
| --- |
| pol. Jadwiga Andegaweńska |
|  |
|  |
| Polşa kraliçası |
| 16 oktyabr 1384 – 17 iyul 1399 |
| Əvvəlki | I Böyük Lyudovik |
| Sonrakı | Yaqaylo |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | ən tezi 3 oktyabr 1373 və ən geci 18 fevral 1374 |
| Doğum yeri | * Buda, Macarıstan krallığı (1301–1526)
 |
| Vəfat tarixi | 17 iyul 1399(1399-07-17) |
| Vəfat yeri | * Krakov, Polşa Krallığı[d]
 |
| Dəfn yeri | * Vavel kafedralı[d]
 |
| Fəaliyyəti | queen regnant[d] |
| Atası | I Böyük Lyudovik |
| Həyat yoldaşları | * Yaqaylo (1386-cı ildən)
 |
| Dini | Roma-Katolik kilsəsi |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Yadviqa** (pol. Jadwiga; ən tezi 3 oktyabr 1373 və ən geci 18 fevral 1374, Buda, Macarıstan krallığı (1301–1526) – 17 iyul 1399, Krakov, Polşa Krallığı[d]) — 16 oktyabr 1384-cü ildən 18 fevral 1386-cı ilə qədər Polşa kraliçası (qanuna görə — lat. Rex "kral"), Vladislav II Yaqaylo ilə birlikdə (Polşa kralı tərəfindən 4 mart 1386-cı ildə tacqoyma olmuşdur), Macarıstan və Polşa kralı Lui I Anjunun qızı.

## İstinadlar
# Abdulla Oripov

| Abdulla Oripov |
| --- |
| özb. Abdulla Nigmatovich Aripov |
|  |
|  |
| Özbəkistanın Baş naziri |
| **Vəzifədədir** |
| 14 dekabr 2016-cı ildən
 |
| Əvvəlki | Şavkat Mirziyoyev |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 24 may 1961(1961-05-24) (65 yaş) |
| Doğum yeri | * Daşkənd, Özbəkistan SSR, SSRİ
 |
| Təhsili | * Daşkənd İnformasiya Texnologiyaları Universiteti
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi |
| Uşağı | 5 |
| Elmi fəaliyyəti |
| Elm sahəsi | siyasətçi |
| Elmi dərəcəsi | * iqtisad elmləri namizədi[d]
 |
| Elmi adı | * dosent
 |
| Təltifləri |      |
| gov.uz/ru |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Abdulla Nigmatoviç Oripov** (özb. Abdulla Nigʻmatovich Aripov; 24 may 1961, Daşkənd) — Özbəkistanın dövlət xadimi, 14 dekabr 2016-cı ildən Özbəkistanın dördüncü baş naziri.

## Ailə vəziyyəti

Ailəlidir, beş qızı var.

## Elmi dərəcələri

Elmi dərəcəsi: iqtisad elmləri namizədi. Elmi adı: dosent

## İstinadlar
# Cənub Keçid Şurası

| Cənub Keçid Şurası |
| --- |
| الْمَجْلِسُ الْاِنْتِقَالِي الْجَنُوبِيُّ |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Ölkə | * Yəmən
 |
| Yaradılma tarixi | 4 may 2017 |
| Ləğv edilib | 9 yanvar 2026 |
| Baş qərargah | * Ədən
 |
| Rəsmi saytı | stcaden.com |

**Cənub Keçid Şurası** — Yəmən Respublikasında 2017-ci ildə Yəmən Vətəndaş Müharibəsi zamanı Cənub hərəkatı tərəfindən yaradılmış separatçı hökumət orqanı.

11 may 2017-ci ildə yaradılan Şura rəhbərlikdə Aydarus əl-Zubeydi (prezident) və Hani bin Breyka (vitse-prezident) olmaqla 26 üzvdən ibarətdir. Şura Yəmənin cənubundakı ərazilərin çox hissəsini idarə edir. Şuranın bəzi üzvləri Dali, Şəbva, Hadramaut, Lahc, Sokotra və Al-Məhrə əyalətlərinin qubernatorları olmuşlar.

Bir müddət Şura və Yəmənin tanınmış hökuməti 2015-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi koalisiya qüvvələrinin Yəmənə yeridilməsi ilə şiddətlənən husi-şiə Ənsar Allah hərəkatı ilə mübarizədə müttəfiq idilər. Münaqişə boyu Şura ilə Əbül Rəbbuh Mansur əl-Hadi hökuməti arasında əsas fərq ondan ibarət idi ki, mərkəzi hökumət Səudiyyə rəhbərliyi tərəfindən, Şura isə koalisiyanın digər mühüm üzvü olan BƏƏ tərəfindən dəstəklənirdi.

Lakin sonradan Şura ilə Yəmən hökuməti arasında qarşıdurma yarandı və 2019-cu ildə BƏƏ nümayəndələri Hadinin cənubdakı mövqeyini pozmağa çalışaraq Ədən və Sokotranı ələ keçirdilər. Bu, təkcə husilərə qarşı koalisiyanın dağılması ilə bağlı deyil, hətta BƏƏ ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında maraqların toqquşması ilə bağlı fərziyyələrə səbəb oldu.

Səudiyyəlilər onların arasında danışıqlar başlatdılar və bu, 2019-cu ilin noyabrında Ər-Riyadda sülh sazişinin imzalanması ilə nəticələndi.

## Tarixçəsi

Cənub parlamenti
2017-ci il aprelin 27-də Ədən valisi Aydarus əl-Zubeydi sədaqətsizlik və Cənub Hərəkatını dəstəkləmək səbəbi ilə prezident Hadi tərəfindən vəzifəsindən azad edildi. Mayın 3-də qərara etiraz olaraq Ədəndə böyük mitinqlər keçirildi. 2017-ci il mayın 11-də Şura yaradıldı. Bir gün sonra Hadi Şuranı qeyri-legitim elan etdi.

28 yanvar 2018-ci il tarixindən başlayaraq Şuraya sadiq separatçılar Hadinin Ədəndəki hökumət binasına nəzarəti ələ keçirdilər.

Şuranın prezidenti Aydarus əl-Zubeydi Ədəndə fövqəladə vəziyyət elan etdi və Hadinin Cənub üzərindəki hakimiyyətini devirmək prosesinə başladı.

Ədən döyüşünün gedişində Şura 2018-ci ildə şəhərə nəzarəti ələ keçirdi.

29 iyul 2020-ci ildə Cənubi Yəməndəki separatçılar Səudiyyə Ərəbistanının şərtlərini qəbul etdilər və Ədəndə və əvvəllər ələ keçirilən digər bölgələrdə özünüidarəetmədən imtina etdilər. Yəmən hökuməti və Cənub Keçid Şurasından olan separatçılar yeni hökumətin yaradılması ilə bağlı razılığa gəldilər.

2020-ci il dekabrın ortalarında baş nazir Main Əbdülmalik Səidin rəhbərliyi ilə yeni hökumət quruldu və beş yer Cənub Keçid Şurasının nümayəndələrinə verildi. 26 dekabr 2020-ci ildə yeni hökumət prezident Əbdül Rəbbuh Mansur Hadi qarşında and içdi.

## İstinadlar