Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Avtomatlaşdırma

**Avtomatlaşdırma** — hər hansı bir işin insan tərəfindən deyil, özü nizamlanan, texniki vasitələrdən istifadə edən və riyazi metodlara əsaslanan proses. Elmi-texniki inqilabın əsas istiqamətlərindən biridir. Avtomatlaşdırmaq – insanın hərəkətlərini şüurluluqdan çıxarıb qeyri-şüuri hərəkətə çevirmək.

## Tarixi

Avtomatlaşdırma termini 1947-ci ildən əvvəl işlənməyən, General Motors-un avtomatlaşdırma şöbəsinin əsasını qoyduğu vaxt avtomatik sözündən yaranmışdır. Avtomatlaşdırma hidravlik, pnevmatik, elektikli, elektronik və kompüter sözlərinin daxil olması ilə əsas da birləşməsi ilə yaranmışdır. Müasir zavodlar, təyyarələr və gəmilər kimi mürəkkəb sistemlər adətən bütün bu birləşmiş texnologiyaları istifadə edir.

## Obyektləri

İnsanın praktiki fəaliyyəti ilə bağlı istənilən predmet, elmi təqdiqat və layihələndirmə prosedurları, rabitə sistemləri, fasiləsiz xarakterli istehsalatlar, maşınqayırma, neft-qaz, faydalı qazıntıların çıxarılması və s. sənaye sahələri avtomatlaşdırma obyekti ola bilər. Avtomatlaşdırma obyektlərinə qoyulan əsas tələblər bu obyektlərdə gedən proseslərə tam nəzarətin və onların idarə edilməsinin mümkünlüyüdür.

## Növləri

Avtomatlaşdırma vasitələri iki sinfə-proqram və texniki (aparat) vasitələr altsistemlərinə ayrılır. Proqram vasitələri hər hansı informasiya daşıyıcısında yazılmış ilkin informasiyanın işlənilməsi və ya idarəetmə məqsədlərini yerinə yetirən proqramdır. Bununla yanaşı, xüsusi vasitələrdən də istifadə olunur. Texniki vasitələr sinfinə, əsasən, ilkin çeviricilər və ya avtomatlaşdırma obyektləri ilə bilavasitə əlaqədə olan icra mexanizmləri aiddir. Ən sadə idarə sistemi açılıb qapanma idarəsidir. Məsələn termostat ev məişət əşyası kimi istifadə olunur. Bu avtomatlaşdırmanın bir hissəsi olmasına baxmayaraq onun imkanları ibtidaidir (limitlidir).

## Faydası

Avtomatlaşdırma əmək məhsuldarlığını yüksəltməyə, məhsulun keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa, idarə etmə proseslərinin optimallaşdırmağa, sağlamlıq üçün təhlükəli istehsallardan insanları qorumağa imkan verir. Avtomatlaşdırmanın ən böyük faydası onun əməyi azaltmasıdır, bu həmçinin enerjini və material istifadəsini azaltmaq üçün və keyfiyyəti, dəqiqliyi və həssaslığı artırmaq üçün istifadə olunur.

## Həmçinin bax

Proseslərin Avtomatlaşdırılması mühəndisliyi

## İstinadlar
# Verilənlər elmi

**Verilənlər elmi** (ing. Data Science) — informasiyanın alınması üsullarına sahib olmaqdır. "Data science" termin kimi ilk dəfə 1960-cı illərdə kompüter elmlərinin pionerlərindən sayılan Peter Naur tərəfindən "Datalogy, the science of data and of data processes and its place in education" adlı məruzəsində səsləndirilmiş, fənn kimi isə keçən əsrin 60-cı illərindən formalaşmağa başlamışdır. Bu 1966-cı ildə Elm və Texnika üçün Məlumat Komitəsinin (CODATA – International Council for science: Committee on Data for Science and Technology) təsis edilməsinə təsadüf edir. 1974-cü ildə Peter Naur "Concise Survey of Computer Methods in Sweden and the United States" kitabında verilənlərin müasir emal metodlarının icmalını vermiş və verilənlər haqqında elmi rəqəmsal verilənlərin həyat dövrünü (yarandığı andan başqa bilik sahələrinə təqdim olunmaq üçün edilən dəyişikliklərə qədər) öyrənən bir fənn kimi təyin etmişdir. Ancaq, termin 1990-cı illərdə geniş istifadə olunmağa başlamış və 2000-ci illərin əvvəllərindən hamı tərəfindən qəbul edilmişdir. 2001-ci ildə Purdue Universitetinin professoru, statistika, verilənlərin vizuallaşdırılması, maşın təlimi sahəsində tanınmış mütəxəssis Uilyam Klivlend (William S. Cleveland) statistik tədqiqatların texniki aspektlərinin inkişaf planı (Data Science: An Action Plan for Expanding the Technical Areas of the Field of Statistics) adlı tədqiqatında diqqəti "data science" fənninin tədrisi məsələsinə yönəltmişdir. O, planda "data science"-i ayrıca akademik fənn kimi irəli sürmüşdür. Bu da "data scientist" adlanan kadrların hazırlanmasına marağı stimullaşdırmışdır. Təsadüfi deyildir ki, təxminən əmin vaxtdan da CODATA-nın "Data Science Journal"-ı (2002-ci ildən) nəşr olunmağa başlanmışdır.

## Xarakteristikaları

Verilənlər elmi ənənəvi informatikadan başlayaraq riyaziyyata qədər müxtəlif sahələr üzrə bacarıq və vərdiş tələb edir. Bu elmin əsas məqsədi verilənlərdə qanunauyğunluqların tapılması, verilənlərdən ümumiləşdirilmiş halda biliklərin aşkarlanmasıdır. Mayk Lukides verilənlər haqqında elmi verilənləri yalnız informasiyaya deyil, həmçinin məhsula çevirdiyini iddia edir. Bu sahədə vacib olan bacarıqlar adətən, mütəxəssisə lazım olan ümumi fənlərlə informasiya texnologiyalarındakı təcrübələrin və riyazi statistika biliklərinin kəsişməsi – Venn diaqramı vasitəsilə izah olunur.

## Ədəbiyyat

* Hacırəhimova M., Gözəlova H. "Böyük verilənlərdən verilənlər haqqında elmə: fənlərarası perspektiv", "Big data: imkanları, multidissiplinar problemləri və perspektivləri" I respublika elmi-praktiki konfransı Bakı şəhəri, 25 fevral 2016-cı il
* Hacırəhimova M. Ş., Gözəlova H. Y. "Data science və onun tibbi ixtisaslar üzrə proyeksiyaları", "Elektron tibbin multidissiplinar problemləri" I respublika elmi-praktiki konfransının əsərləri, Bakı, 24 may 2016, səh. 184–187

## İstinadlar
# Frederik Filips Bruks

| Frederik Filips Bruks |
| --- |
| ing. Fred Brooks |
|  |
| Doğum adı | Frederick Phillips Brooks Jr. |
| Doğum tarixi | 19 aprel 1931(1931-04-19) |
| Doğum yeri | * Durham, Durham qraflığı, Şimali Karolina, ABŞ
 |
| Vəfat tarixi | 17 noyabr 2022(2022-11-17) (91 yaşında) |
| Elm sahələri | informatika, əməliyyat sistemləri, proqram təminatı mühəndisliyi |
| Elmi dərəcəsi | * fəlsəfə doktoru
 |
| İş yerləri | * IBM (1956–1965),
* Çapel-Hill Şimali Karolina Universiteti (1965-ci ildən)
 |
| Təhsili | * Harvard Universiteti,
* Dyuk Universiteti
 |
| Elmi rəhbəri | Hovard Ayken |
| Üzvlüyü | * ABŞ Milli Elmlər Akademiyası,
* Niderland Kral İncəsənət və Elmlər Akademiyası,
* ABŞ Milli Mühəndislik Akademiyası,
* Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası,
* Hesablama Texnikası Assosiasiyası (1994-cü ildən)
 |
| cs.unc.edu/~brooks/ |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Frederik Filips Bruks** (ing. Frederick Phillips Brooks; 19 aprel 1931, Durham, Şimali Karolina – 17 noyabr 2022) — Amerikalı alimi.

## Həyatı

Frederik Filips Bruks 19 aprel 1931-ci ildə Amerikada anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti

Hesablama sistemləri nəzəriyyəsi sahəsində ixtisaslaşmış amerikalı alim, "Mifik ay-insan" kitabının müəllifi Frederik Filips Bruks OS/360 əməliyyat sisteminin yaradılması işlərinə rəhbərlik etmişdir. Bruks 1999-cu ildə kompüter arxitekturası, əməliyyat sistemləri və proqram təminatının layihələndirilməsi sahələrinə verdiyi töhfələrə görə Türinq mükafatına layiq görülmüşdür.

## Ədəbiyyat

* Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Obyektyönümlü proqramlaşdırma

Obyektyönümlü proqramlaşdırma ekvivalenti
**Obyektyönümlü proqramlaşdırma** (OYP) — kompüter proqramları və tətbiqləri yaratmaq üçün proqramlaşdırma paradiqmasıdır.

Əsas xüsusiyyətləri:

* inkapsulyasiya (encapsulation),
* irsilik (inheritance),
* polimorfizm (polymorphism),
* abstraksiya (abstraction),
* obyektlər arasında informasiya axınının təşkili (sending messages / message sending),
* təkrar istifadə oluna bilərlik (reusability).

İlk obyektyönümlü proqramlaşdırma dili Simula olub. Hazırda dünyada çoxlu sayda obyektyönümlü proqramlaşdırma dillər vardır.

"Obyekt" anlayışı proqramlaşdırmada mühüm rol oynayır. Proqram obyektləri real həyatdakı obyektlərə çox bənzəyir – onlar da öz daxili quruluşları, hərəkətləri, xassələri ilə bir-birindən fərqlənir. Kompüterin ekranındakı hər bir şeyə obyekt kimi baxmaq olar: ekranda istənilən pəncərə obyektdir; hər bir düymə, simgə obyektdir; istənilən menyu obyektdir.

Obyektyönümlü proqramlaşdırmanın mahiyyətini başa düşmək üçün tarixə qısa səyahət etmək faydalı olardı. Ötən əsrin 50–70-ci illərində kompüterlər ağlagəlməz dərəcədə baha idi. Onların qiymətləri ilə müqayisədə proqramçıların əmək haqqı çox cüzi idi. Bu münasibət proqramlaşdırmaya da təsir göstərirdi. O illər proqramların yazılmasına və sazlanmasına proqramçının nə qədər vaxt sərf etməsi o qədər də önəmli deyildi. Əsas məsələ kompüteri çox yükləməmək idi, çünki kompüterin hər dəqiqəsi böyük məbləğlərlə hesablanırdı. Hər şey 80-ci illərin ortalarında fərdi kompüterlərin meydana çıxması ilə dəyişdi. Kompüterlərin kütləvi istehsalı onlar üçün çoxlu sayda proqramların olmasını da tələb edirdi. Bu zaman aydın oldu ki, peşəkar proqramçının bir aylıq işinin dəyəri onun kompüterinin qiymətindən aşağı deyil. Onda insanlar proqramçıların vaxtını hədər yerə sərf etməmək üçün proqramlaşdırma mühitinin özünü təkmilləşdirməyə başladılar. İlk növbədə koddan təkrar istifadə prinsipi yarandı. Bu prinsipə görə, kiminsə bir dəfə yaratmış olduqları toplanıb saxlanmalı və başqa proqramçılar tərəfindən hazır bloklar şəklində istifadə olunmalıdır. Belə proqram bloklarını obyektlər (OBJECT) adlandırdılar. Yeni proqram hazırlamaq lazım gəldikdə, əvvəlki proqramlardan obyektlər götürülür və onlar, sadəcə, yeni tələblərə uyğun dəyişdirilir. Müxtəlif proqramlarda eyni formalı pəncərələrə, oxşar menyulara, eyni düymələrə rast gəlinir. Proqramların əksəriyyətində eyni şriftlərədən istifadə olunur. Bunların hamısı yeni tələblərə uyğunlaşdırılmış obyektlərdir.

## Xarici keçidlər

* Obyekt yönlü proqramlaşdırma Arxivləşdirilib 2017-05-21 at the Wayback Machine
# DevOps

**DevOps** ("Development" və "Operations" ingilis sözlərinin qısa forması) proqramçılar və sistem administratorları arasında qarşılıqlı əlaqə və əməkdaşlıq nəticəsində yaradılan tətbiqi proqamların hazırlanması prosesidir. Həmçinin bu prosesə hazırlanmış proqramların inteqrasiyası, testi, serverdə yerləşdirməsi və gələcəkdə lazım olarsa hər hansı digər bir mühitə daşınması prosesinin avtomatlaşdırılması da daxildir. Bu prosesin və ya mədəniyyətin formalaşdırılmasında əsas məqsəd proqram təminatının daha sürətli və etibarlı şəkildə hazırlanması, lazımi dəyişikliklərin edilməsi və sifarişçiyə çatdırılmasıdır. DevOps sistemlərin inkişaf dövrünü təkmilləşdirmək və qısaltmaq üçün bir vasitə kimi proqram təminatının hazırlanması (Dev) və İT əməliyyatlarının (Ops) işini inteqrasiya edir və avtomatlaşdırır.

## Tarixi

Agile 2008-ci il konfransında Andre Şafer və Patrik Debis "Agile Infrastructure" təqdim elədilər. DevOps anlaylşı 2009-cu ildə isə Belçikada keçirilən və bir neçə gün davam edən "devopsdays" (devops günləri) konfrasından sonra məşhurlaşmağa başladı. O vaxtdan bəri dünyanın bir çox ölkələrində bu tipli konfranslar keçirilməkdədir.

## Ümumi baxış

Venn diagram showing DevOps as the intersection of development (software engineering), operations and quality assurance (QA)
Adətən funksional olaraq şöbələrə və ya qruplara ayrılmış təşkilatlarda demək olar ki, İT əməliyyatları arasında inteqrasiya olmur. Lakin DevOps elə bir proseslər və metodlar çoxluğu ortaya qoyur ki, tətbiqi proqramların yardilması, testi və proqramı təhvil alındıqdan sonra olan əməliyyatlar daima bir biri ilə əlaqəli şəkildə inkişaf etsin.

## DevOps alətlər zənciri

Devops əməkdaşlıq nəticəsində formalaşan bir prosess olduğundan konkret unikal "DevOps aləti" mövcud deyil. Bu daha çox bir neçə alətlərdən ibarət olan (və ya "DevOps toolchain") bir sistemdir.

## İstinadlar
# Qurcara Pratihara

|  |
| --- |
| Tarixi dövlət |
| Qurcara Pratihara |
|  |
| VIII əsr — 1036 |
| İdarəetmə forması | monarxiya |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Qurcara Pratihara**hind. गुर्जर प्रतिहार) — VI–XI əsrlərdə Şimali Hindistan ərazisinin böyük hissəsini idarə etmiş Hindistan sülaləsidir. Ən yüksək çiçəklənmə dövründə (təxminən 836–910-cu illərdə) Qurcara-Pratihara imperiyası tutduğu əraziyə görə Qupta imperiyası ilə müqayisə edilə bilirdi.

«Prithvirac-raso» epik əsərində təsvir olunan əfsanəyə görə, Pratiharalar böyük rişi Vasişthanın Abu dağında yandırdığı qurban odundan yaranmış aqnikula racput tayfasına mənsub idilər. Pratihara imperiyasının paytaxtı Kannauc şəhəri olmuşdur.

X əsrdə Qurcara-Pratihara hökmdarları özlərini Maharajadhiraca Aryavarta (yəni Şimali Hindistanın hökmdarları) adlandırırdılar.

## İstinadlar
# İqtisadiyyatın ilkin sahəsi

**İqtisadiyyatın ilkin sahəsi** ― iqtisadiyyatda birbaşa təbii ehtiyatlardan istifadə edən sahələrdir. Bu sahəyə kənd təsərrüfatı, meşə sənayesi, balıqçılıq və Mədən hasilatı daxildir. Bu sahədən əldə edilmiş olan məhsulların çoxu digər sahələr üçün xammal rolunu oynayır. Birinci sahə əsasən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə önəmli bir sahə olub sənayeləşmiş ölkələrdə daha az önəm daşıyır.

## İstinadlar
# Restoran

Nyu-Yorkda bir restoran
**Restoran** (fr. restaurer, *bərpa etmək*, *yenilətmək* deməkdir) — sifariş əsasında hazır yemək və içki təqdim edən, yüksək xidmət səviyyəsinə malik yeməkxanadır. Burada müxtəlif çeşidli yeməklər təqdim olunur. Onlar qonaqlar üçün müxtəlif stollardan və ya otaqlardan ibarət olur. Restoranlar həm arxitektur görünüşünə, həm də interyerinə görə fərqlənirlər. Restoran adlı yeməkxanalar ilk dəfə olaraq 18-ci əsrdə Fransada yaranmışdır. 1765-ci ildə Parisdə yaradılmış ilk restoranda Bulanje (Boulanger) adında şorba verilirdi. Bizə məlum olan restoran görünüşündə (qonaqlar ayrı-ayrı stollarda əyləşmir, yeməyi menyüdən seçir, işləmə vaxtı qaydaya əsasən aparılır) ilk yeməkxana 1782-ci ildə Bovilye (Beauvilliers)adında fəaliyyət göstrməyə başlamışdır

Sonralar eyniadlı yeməkxanalar dünyanın bütün ölkələrini bürüyür. Burada yerli yeməklərlə bərabər, xarici mətbəxlərin yeməkləri də təqdim olunur.

## Həmçinin bax

* "Michelin" ulduzu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Roald Dal

| Roald Dal |
| --- |
| ing. Roald Dahl |
|  |
| Doğum tarixi | 13 sentyabr 1916(1916-09-13)[…] |
| Doğum yeri | * Llandaf[d], Kardiff, Birləşmiş Krallıq
 |
| Vəfat tarixi | 23 noyabr 1990(1990-11-23)[…] (74 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Oksford, Oksford[d], Oksfordşir[d], İngiltərə, Birləşmiş Krallıq
 |
| Dəfn yeri | * Qreyt-Missenden[d]
 |
| Milliyyəti |
İngilis |
| Təhsili | * Ueston-super-Mer[d]
 |
| Fəaliyyəti | ssenarist, romançı, avtobioqraf[d], şair, hekayə yazıçısı[d], uşaq ədəbiyyatı yazıçısı, yazıçı, qırıcı təyyarə pilotu, publisist |
| Fəaliyyət illəri | 1942-ci ildən |
| Əsərlərinin dili | ingilis dili |
| Janrlar | qorxu ədəbiyyatı, Mistika, fantaziya, uşaq ədəbiyyatı |
| roalddahl.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Roald Dal** (13 sentyabr 1916[…], Llandaf[d], Kardiff, Birləşmiş Krallıq – 23 noyabr 1990[…], Oksford) — Uelsli roman və qısa hekayələr yazıçısıdır. Norveçli bir ailənin uşağı olaraq Llandaff Kardiff Uelsdünyaya gələn Dal, 1940-cı illərdə yazdığı xüsusilə uşaqlara istiqamətli kitablarla ən çox satan yazarlar arasına girmişdir. Çarli və şokolad fabriki adlı kitabı mükafat qazanmışdır. Bu mükafatlar cəmdə dörd dənədir. Çarli və şokolad fabriki adlı kitabından sonra Çarlinin Böyük Şüşə Lifti adlı kitabını yazmışdır. Seriyanın üçüncü kitabını da yazmaq istəmişdir, lakin bitirə bilməmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Fransiskenlər

Bir Xristian missioner keşiş cənubi Hindistanda sahilə çıxarkən (14-cü əsr)
Fransiskenlər və ya Fransiskanlar — italyan rahibi olan Assizli Fransisk İsanın istəyinə görə yoxsulluq həyatı çəkməyə and içmiş müridləri ilə qurduğu təriqətlər.

## Quruluş və ilk fəaliyyətlər

Papa III İnnokenti 1210-cu ildə bu təriqətə aid nizamnaəni qəbul etmişdir. 1223-cü ildə Papa III Honorus tərəfindən təsdiqlənən Fransisken təriqət əsaslarına görə, Fransiskenlər tam yoxsulluq içərisində, dilənərək yaşayarlar və yoxsul xalq arasında İncilin hökmlərini yayardılar. Kürəklərinə də qəhvə rəngində üst geyimi, onun üstündən də eyni rəngdə palto geyinərlər. Bellərinə qabaqdan düyünlənən ipdən qurşaq bağlayarlar. Ayaqlarına isə sandal geyinərlər. Başlarında da bir kapüşon vardır.

İlk Fransisken təriqətinin əsas prinsiplərindən biri əşyaya sahib olmağı rədd etmək idi. Bununla onların potensial iqtisadi dəyəri və beləliklə başqalarını istismar etmə ehtimalı da rədd edilmiş olurdu.

## İndiki fəaliyyətləri

### Türkiyədə olan Fransisken kilsələr

* Santa Maria Draperis kilsəsi (İstanbul)
* Müqəddəs Antuan katolik kilsəsi (İstanbul)
* Böyükada - San Pasifiko kilsəsi (İstanbul)
* Yaşılköy - Əziz Stefanos kilsəsi (İstanbul)
* Mater Dolorosa Katolik kilsəsi (Samsun)
* Girəsun Kapusən Kilsəsi (Girəsun)
* Müqəddəs Antuan Katolik kilsəsi (İzmir)
* Məryəm Ananın Evi (İzmir)
* Terra Santa Monastırı - Kəndirli kilsəsi (Qaziantep)

## Fransisken alt qruplar

* Fransiskalılar ordeni
* Kapusenlər
* Konventuəllər

## Fransisken rahiblər siyahısı

* Assizli Fransisk
* Bonaventura
* Padovalı Antonyo
* Brindisili Lorenzo
* Con Duns Skots

## Fransiskenlərlə bağlı filmlər və kitablar

### Filmlər

* Fransisko, Tanrının şən nəğməçisi. Rejissoru Roberto Rossellini, film 1950-ci ildə televizorda göstərilmişdir. Baş rolda: Aldo Fabrizi.
* Bourges Fransiskani. Klauda Autant-Laranın rejissorluğu ilə 1868-ci ildə nümayiş olunmuşdur. Filmin baş rolunu Hardi Krüger ifa etmişdir.
* Gülün adı Can-Caques Annaudun rejissorluğu ilə 1986-cı ildə nümayiş olunmuşdur. Filmin baş rollarını Şon Konneri, Maykl Lonsdal və Xristian Slater paylaşmışdır.

## İstinadlar
# Qaneşa

Qaneşanın Berlin muzeyində heykəli
**Qaneşa** (sanskr. गणेश) — hinduizmdə müdriklik və gözəl sənətlər tanrısı, elmlər hamisi. Dünyada Hindistan panteonunun ən çox pərəstiş edilən tanrılarından biri. Qaneşanı adətən insan bədəni və fil başı ilə siçovulun üstündə təsvir edirlər. Əsatirə görə Qaneşa Şiva və Parvatinin oğludur.

Bəzi fərziyələrə görə Qaneşanın başını doğma atası Şiva qoparmış və yerinə yaxınlıqdakı fil balasının başını qoymuş. Digər əsatirə görə isə Şivanın başını onun ad gününə çağırılmamış Şani tanrısı (Saturnun təsviri) baxışı ilə külə döndərmiş. Brahma da Şivaya məsləhət görür ki, Qaneşanın başının yerinə qarşısına çıxan ilk heyvanın başını qoysun. Bu heyvan İndranın Ayravata adlı fili olur.

Qaneşanın rəmzi daşı qırmızıdır.

## İstinadlar
# Qapıçı

Futbol qapıçısı
Qapıçı topu rəqib oyunçudan tez almağa çalışarkən
**Qapıçı** və ya **Qolkiper** (ing. Goalkeeper sözündən; *Goal* – qapı, *keeper* – tutan) — futbolda müdafiənin ən arxasında dayanan və ilk vəzifəsi topun qapıya girməsinin qarşısını almaq olan futbolçu.

Qapıçılar, əksəriyyətlə **GK** qısaltması ilə göstərilir. Azərbaycanca qısaltması **QK**-dir. Qapıçılar çox vaxt 1 nömrəsini daşıyırlar.

## İstinadlar
# Təmizxan (film, 2002)

| *Təmizxan* |
| --- |
| tam. தமிழன் |
| Janr | prosessual dram[d] |
| Rejissor | Məcid |
| Əsərin müəllifləri |
Vankateşvaran, Çandrasekar |
| Ssenari müəllifi | Çandrasekar |
| Baş rollarda | Priyanka Çopra- Priya Vicay — Surya Nassar-Şaktivel |
| Bəstəkar | İmman |
| İlk baxış tarixi | 12 aprel 2002 |
| Ölkə | * Hindistan
 |
| Dil | Tamil dili |
| İl |
2002 |
| Rəng | rəngli[d] |
| IMDb | ID0330977 |

**Təmizxan filmi** (ing. Thamizhan) — Rejissor Məcid tərəfindən 12 aprel 2002-ci ildə kinoteatrlara verilən,Tamil dilində çəkilən Hindistan detektiv komediya filmi.Hindistanın ilk detektiv komediya filmi adını alan Təmizxan filminin baş rolunu Vicay və Priyanka Çopra oynayır.Bu film Priyanka Çopranın çəkildiyi ilk filmdir.Çopra çox maraqlı debüt edib.

Filmin çəkilişləri 2001-ci ildə başlayıb.Priya rolu üçün Triputasami gətirilir.Lakin,həmin vaxtlarda o,ağır qəza keçirir.Buna görə də,Priya roluna 2000-ci ilin Dünya Gözəli Priyanka Çopra gətirilir.Bu film onun ilk filmi olur.

## Məzmun

Təmizxanın kəndi
Priyanka Çopra Təmizxan filminin qala gecəsində,2003
Surya problemləri qanuni yolla düzəldən,lakin,təmizlik xəstəsi olan vəkildir.Ona görə də,ona Təmizxan deyirlər.O,İş başında Priya adlı bir gözəl qıza vurulur.Ədalətli mühakimə etməkdə onun kimisi olmayan qaynanası Şaktivel öldürülür.Suryanın bacısı Caya cinayətkarların əlində acınacaqlı bir sonluqla qarşılaşır.Surya isə yeraltı başçıların suallarını inkar edir.Priya isə cinayətkarların başçısının qızıdır.Surya Priyayla evlənmək və cinayətkarları öldürmək planını fikirləşir.Hər hind filmi kimi bu film də xoşbəxt sonluqla-evliliklə bitir.

## Film heyəti və əlavə məlumatlar

İstehsalçı:Venkateşvaran

Rejissor:Məcid

Ssenari müəllifi:Çandrasekar

Əsərin müəllifi:Məcid

Bəstəkar:İmman

Kinematoqrafiya:Ekambaram

Redaktor:Vicayan

Şirkət:GV Films

Vaxt:162 dəqiqə

İlk baxış tarixi:12 aprel 2002

Dil:Tamil

Ölkə:Hindistan

#### Rollarda:

Vicay-Surya

Priyanka Çopra-Priya

Nassar-Şaktivel

Revathi-Caya

Puca-Şaktivelin qızı

Vivek-Nandakumar

Aşiş Vidyarti-Vidya

Delhi Qaneş-Lakşminarayanan

Vinu Çakravarti-vəkil

Bhaşkar-Qaneşan

Minnal Dipa-Priyanın sevgilisi

Balaci-Suryanın dostu

Çaruhasan

Purnam Vişvinatan

Besant Ravi

Vinsent Roy

Muthukalayi-sürücü

Bayilvan Raqnatahan

Film tənqidçilər tərəfindən xoş qarşılandı.Əsasən də,Çopra bəyənildi.Caya rolunu oynayan Revathidən başqa bütün rollar bəyənildi.

## Mahnılar

Mahnılar İmman tərəfindən bəstələnib.İmman bu film çəkiləndə 17 yaşında idi və debüt edirdi.Filmdə mahnılardan birini həqiqətən də,Priyanka Çopra oxuyub.

| Ad | Sözləri,Musiqisi | Müğənni |
| --- | --- | --- |
| İsti Parti | Vaali,İmman | Tippu,Matanqi |
| La La Qanun(La La Law) | Vayramurtu,İmman | Şankar Mahadevan,Lavanya |
| Mattu Mattu | Vayramurtu,İmman | İmman,Anuradha Sriram |
| Təmizxan Təmizxan | Vayramurtu,İmman | Karthik |
| İki aşiq | Vayramurtu,İmman | Vicay,Priyanka Çopra |
# Sneha Ullal

| Sneha Ullal |
| --- |
| Sneha Ullal |
|  |
| Doğum tarixi | 18 dekabr 1987  |
| Doğum yeri | Oman, Maskat |
| Vətəndaşlığı |  Hindistan |
| Fəaliyyəti | aktrisa |
| Fəaliyyət illəri | 2005 — günümüzədək |
| IMDb | ID1840780 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Sneha Ullal** (d. 18 dekabr 1987) — hind aktrisası.

## Həyatı

18 dekabr 1987-ci ildə Omanın paytaxtı Maskat şəhərində anadan olmuşdur. Əsas tamil, hind, teluqu, kannada dillində filmə çəkilir. Təhsilini Maskatda yerləşən hind məkəbində alıb. Mumbaya köçdükdən sonra Varkat kollecinə daxil olur. 2005-ci ildə Salman Xanla bir yerdə "Laki, sevgi üçün zaman yoxdur" filminə çəkilib. Subaydır.
# OTT

OTT xidmət provayderlərindən biri olan Netflix şirkəti
**Over-the-top (OTT) media xidməti** — İnternet vasitəsilə birbaşa tamaşaçılara təklif olunan media xidməti. OTT kabel, yayım və peyk televiziya platformalarından — ənənəvi olaraq bu cür məzmunun nəzarətçisi və ya distribütoru kimi çıxış edən şirkət növlərindən yan keçir. O həmçinin inhisarçı rəqabətdən yayınaraq, bütün kommunikasiya növlərinin data olaraq ödənildiyi daşıyıcısız mobil telefonları və ya digər zəng üsullarını əvəz edənlər və proqram təminatını yeniləyənlər də daxil olmaqla məlumatları bu şəkildə ötürən telefonlarda proqramları təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir.

Bu termin film və televiziya məzmununa giriş təklif edən abunə əsaslı video (SVoD) xidmətləri (məzmun sahibindən hüquqları alınmış mövcud şoular və filmlər, həmçinin xidmət üçün xüsusi olaraq hazırlanmış orijinal məzmun daxil olmaqla) ilə sinonimdir.

OTT xidmətlərinə həmçinin kabel kanallarının canlı yayımlarına çıxışı təmin edən bir sıra "kiçik" televiziya təklifləri də daxildir. Bu xidmətlər ənənəvi peyk və ya kabel televiziya provayderlərinə bənzəyir, lakin məzmun set-top box (pristavka) kimi avadanlıqla qapalı və özəl şəbəkə yerinə ictimai internet vasitəsilə çatdırılır.

OTT xidmətlərinə adətən fərdi kompüterlərdəki veb-saytlar, həmçinin mobil cihazlardakı proqramlar (məsələn, smartfonlar və planşetlər), rəqəmsal media pleyerləri (video oyun konsolları daxil olmaqla) və ya inteqrasiya olunmuş Smart TV platformaları olan televizorlar vasitəsilə daxil olur.

## Həmçinin bax

* AIS
* CDN
* HTPC
* İnternet televiziyası
* İnternet televiziya provayderlərinin siyahısı
* Çoxekranlı video
* ABŞ-da çoxkanallı televiziya
* Striminq media
* Hindistandakı OTT xidmətləri

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* "FCC Adopts 15th Report On Video Competition". U.S. Federal Communications Commission. 22 iyul 2013. İstifadə tarixi: 7 mart 2014. Announcement of release Report.
* "User Interface Holds the Key to OTT Success". Pay OTT TV. 11 mart 2011. 18 iyun 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 mart 2016.

## Xarici keçidlər