Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# iPadOS

| İPadOS |
| --- |
|  |
|  |
| İstehsalçı | Apple Inc. |
| Yazılma dili | Objective-C, C++, C, Swift |
| Bazası | İOS |
| Buraxılış tarixi | iyun 2019 |
| Son versiya | * 26.5
 |
| Paketlər menecerləri | App Store |
| Veb-saytı | apple.com/ipados/ |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**iPadOS** — "Apple" tərəfindən xüsusi olaraq iPad cihazları üçün hazırlanmış bir əməliyyat sistemidir. Bu sistem, iOS-un təməli üzərində qurulsa da, iPad-lərin unikal xüsusiyyətlərini və imkanlarını ön plana çıxarmaq üçün optimallaşdırılmışdır. İlk dəfə 2019-cu ildə iPadOS 13 versiyası ilə təqdim edilmişdir.

## Xüsusiyyətləri

Eyni anda bir neçə proqramı ekranda açmağa imkan verir. "Slide Over" funksiyası ilə tətbiqləri bir pəncərə kimi sürüşdürərək istifadə etmək mümkündür. Mac-lərdə olduğu kimi, tez-tez istifadə olunan tətbiqləri saxlayan bir alt menyu təmin edir. Bu, tətbiqlərə sürətli giriş imkanı yaradır. iPadOS, Apple Pencil ilə daha yaxşı sinxronizasiya və aşağı gecikmə müddəti təmin edir. Bu, rəsm çəkmək və qeyd aparmaq üçün əlverişlidir. Əlavə olaraq, Apple Pencil vasitəsilə "Quick Note" funksiyası təqdim olunur. iPadOS, klaviatura və trackpad kimi xarici cihazları dəstəkləyir, iPad-i noutbuk kimi istifadə etmək üçün geniş imkanlar yaradır. Sistem inkişaf etmiş fayl idarəetmə xüsusiyyətləri təqdim edir. Xarici USB cihazları və bulud xidmətləri ilə işləmək mümkündür. Desktop səviyyəli bir veb-brauzer təcrübəsi təqdim edir. Veb-saytlar iPad-də masaüstü kompüter kimi göstərilir. Widgetləri ana ekrana əlavə etməklə iPadOS daha funksional və fərdiləşdirilə bilən bir təcrübə təqdim edir.

### Universal Control və Sidecar

* Universal Control — Mac və iPad arasında bir klaviatura və maus istifadə etməyə imkan verir.
* Sidecar — iPad-i Mac üçün əlavə ekran kimi istifadə etməyə şərait yaradır.

Stage manager funksiyası multitasking-i daha səmərəli edir, açıq pəncərələri asanlıqla idarə etmək imkanı yaradır (yalnız bəzi modellərdə mövcuddur). iPadOS müntəzəm yeniliklərlə təchiz olunur və yeni xüsusiyyətlər əlavə olunur. Yeni iPadOS versiyaları köhnə modellər üçün də uyğunlaşdırılır, amma daha qədim cihazlarda bəzi xüsusiyyətlər məhdud ola bilər. iPadOS yalnız iPad modelləri üçün nəzərdə tutulub. Müxtəlif modellər (iPad Mini, iPad Air, iPad Pro) üçün fərqli optimallaşdırmalar mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* apple.com/ipados — rəsmi saytı
# Böyük Qardaş

| Böyük Qardaş |
| --- |
| *Big Brother* |
|  |
| Yaradan | Corc Oruell |
| Əsər |
"1984" |
| Uyğunlaşdırma |
İosif Stalin və ya Lord Kitçener |
| Məlumat |
| Cinsi | kişi |
| Peşəsi | rəhbər |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Böyük Qardaş** (ing. Big Brother) — Corc Oruellin "1984" romanının personajı, Okeaniya dövlətinin və "İngsos" partiyasının lideri.

Oruellin təsvir etdiyi cəmiyyətdə bütün vətəndaşlar dövlətin daimi nəzarəti altındadırlar. Bu nəzarət əsasən teleekranlar vasitəsilə həyata keçirilir. İnsanlar daim "Böyük Qardaş sizi izləyir" ifadəsi ilə bu barədə xəbərdar edilirlər.

"Böyük Qardaş" termini vətəndaş azadlıqlarının məhdudlaşdırılması, əsasən isə kütləvi nəzarət məqsədilə dövlətin inzibati gücündən sui-istifadə edilməsini bildirməklə bir çox dillərin lüğətlərinə daxil olmuşdur.

## Şəxsiyyəti

Teleekranlarda Böyük Qardaş Okeaniyanın mütləq rəhbəri kimi ön plana çıxır. Lakin, Böyük Qardaşın həqiqətən mövcud olması, yaxud təbliğatın yaratdığı obraz olması naməlum qalır. Əsərin baş qəhrəmanı Vinston Smit partiyanın agenti O`Brayenə verdiyi "O da mənim mövcud olduğum şəkildə mövcuddurmu" sualına "Siz mövcud deyilsiniz. … Böyük Qardaş partiyanın təcəssümü kimi mövcuddur və ölümsüzdür." cavabını alır.

## İstinadlar
# Sosial mühəndislik (təhlükəsizlik)

**Sosial mühəndislik** məlumatların ələ keçirilməsində istifadə olunan insanların psixoloji manipulyasiyasıdır. Bu, siyasi elmdəki sosial mühəndislikdən fərqlidir.

## Prinsiplər

Sosial mühəndislik əsasən Robert Cialdini tərəfindən yaradılan altı prinsipə əsaslanır: qarşılılıq, daimilik, konsensus, avtoritet, simpatiya, çatışmazlıq.

1. **Qarşılılıq** — insanlar onlara qarşı edilən yaxşılığa qarşılıq verməyə meyillidir, məsələn marketinqdə pulsuz nümunələrin geniş yayılmasının səbəbi buna görədir. Cialdini konfranslarında Efiopiyanın o vaxtda qıtlıq və vətəndaş müharibəsi yaşamasına baxmayaraq, 1985-ci il zəlzələsindən sonra Meksikaya minlərlə dollar yardım etməsi nümunəsindən çox zaman istifadə edir. Efiopiya İtaliyanın 1935-ci ildə Efiopiyanı işğal edəndə Meksikanın verdiyi diplomatik dəstəyə qarşılıq verirdi. Yaxşı polis/pis polis strategiyası da bu prinsipə əsaslanır.
2. **Daimilik** — insanlar bir fikirə və ya hədəfə yazılı olaraq öhdəlik verirlərsə, bu daimiliyi qorumaları ehtimalı daha yüksəkdir. Cialdini çinlilərin amerikan müharibə əsirlərinin imiclərini yenidən yazmaq və avtomatik olaraq məcburiyyətdən itaət əldə etmələri üçün beyinlərini yuduqlarını vurğulayır. Başqa bir misal olaraq, marketinqçilərin istifadəçiyə pop-up ekranını bağlaması anında qarşılarına "daha sonra qeydiyyatdan keçərəm" və ya "xeyr, təşəkkürlər, pul qazanmamağı seçirəm" kimi seçimlər çıxarmalarını göstərmək olar.
3. **Konsensus** — insanlar digər insanların nələr etdiklərini görürlərsə, olar da onu edərlər. Məsələn, bir təcrübə zamanı bir və yaxud daha çox iştirakçı yuxarı baxır; daha sonra ətrafdakı digər iştirakçılar yuxarıda nəyin olduğunu görmək üçün yuxarı baxırlar.
4. **Avtoritet** — insanlardan ziddiyyətli hərəkətlər etmələri istənilsə belə onlar avtoritet fiqurlara itaət etməyə meyilli olacaqlardır. Cialdini 1960-cı illərin əvvəllərindəki Milqram təcrübələrini və My Lai qətliamı kimi hadisələri bu prinsipə misal olaraq göstərir.
5. **Simpatiya** — insanlar simpatiya hiss etdikləri digər insanlar tərəfindən daha asan razı salına bilirlər. Satan şəxsi bəyənən insanların satın alma ehtimalları daha yüksəkdir.
6. **Çatışmazlıq** — çatışmazlıq tələb yaradır. Məsələn, təkliflərin "sadəcə müəyyən müddət üçün" keçərli olduğunu demək satışı təşviq edir.
# Ətraf mühit məlumatlılığı

**Ətraf mühit məlumatlılığı** — sosial elm adamları tərəfindən sosial media vasitəsilə periferik sosial şüurun bir formasını təsvir etmək üçün istifadə olunan termin. Bu şüur internetdə sosial şəbəkə platformaları vasitəsilə öz dostları və həmkarları ilə nisbətən daimi təmasdan irəli gəlir. Termin mahiyyətcə insanın sosial dairəsi ilə davamlı əlaqə yaratmağa imkan verən bu media vasitələrinin daimi istifadəçisi olmaqla, hər yerdə mövcud olan bilik növünü müəyyən edir.

"*The New York Times*"dan Kliv Tompsona görə, ətraf mühiti dərk etmək "daha çox kiminsə yanında olmaq və xırda şeylər vasitəsilə bədən dili, ah çəkmələr, boş şərhlər kimi əhval-ruhiyyəni öyrənməyə oxşayır". Akademik Andreas Kaplan ətraf mühit məlumatlılığını "müntəzəm və daimi qəbul və/yaxud sosial media vasitəsilə informasiya fraqmentlərinin mübadiləsi yolu ilə yaradılan məlumatlılıq" kimi müəyyən etmişdir. Bir-birinin rəqəmsal məlumatlarını mütəmadi olaraq izləyən iki dost söhbət etmək üçün fiziki olaraq əlaqədə olmadan artıq bir-birlərinin həyatından xəbərdar ola bilərlər.

## Sosial

Sosial medianın əhəmiyyətli bir xüsusiyyəti onun da istehlak edənlər tərəfindən yaradılmasıdır. Əsasən, bu fenomendə iştirak edənlər yeniyetmələr, kollec yaşında olan və ya gənc yetkin mütəxəssislərdir. Mədəni antropoloq və İrvayn Kaliforniya Universitetinin rezidensiyasında professor olan Mimi İtoya görə, mobil cihaz sosial media yaratmaq və yaymaq üçün istifadə edilən ən böyük proksi cihazdır. O, mobil cihazlardan istifadə edərək "yeniyetmələrin öz medialarını ələ keçirib istehsal etdiklərini və bir-birləri ilə daimi mühit əlaqəsində olduqlarını" qeyd etmişdir. Adətən, bunu edən zaman onlar öz smartfonları, planşetləri və ya digər oxşar cihazları vasitəsilə musiqi və ya video məzmunu kimi digər media formalarını istehlak edirlər. Sosial alimlər hesab edirlər ki, öyrənmə və multitasking bir transformasiyaya məruz qalmışdır. Bu transformasiya rəqəmsal nəslin işçi qüvvəsinə daxil olmasının nəticəsidir. Onlar öyrənmə metodlarını birləşdirdikcə yeni sima meydana çıxır və bu, standart biznes modellərini yenidən formalaşdırır. Professorlar Kaplan və Henlayn ətraf mühitin məlumatlılığını "Twitter" kimi mikrobloq saytlarının uğurunun əsas səbəblərindən biri hesab edirlər.

## Biznes proseslərində

Veb-əsaslı əməkdaşlıq alətləri və sosial layihə idarəetmə paketləri çoxaldıqca bu məhsullara fəaliyyət axınlarının əlavə edilməsi biznes kontekstinə xas mühit məlumatlılığının yaradılmasına kömək edir. Beləliklə, onlar sosial layihə menecmenti sahəsində platformalar kimi yeni məhsullar sinfi istehsal edirlər.

## Həmçinin bax

* Alqoritmik radikallaşdırma

## İstinadlar
# Cloob

| Cloob |
| --- |
| URL | cloob.com |
| Tipi | sosial şəbəkə |
| Dilləri | fars dili |
| Açılma tarixi | 2004 |
| Alexa reytinqi | * 5.610 (2017)
 |

**Cloob** — əsasən İranda məşhur olan farsdilli sosial şəbəkə saytı idi. Yerli (və beynəlxalq səviyyədə) məşhur sosial şəbəkə saytı Orkut İran hökuməti tərəfindən bloklandıqdan sonra boşluğu doldurmaq üçün Cloob da daxil olmaqla bir sıra yerli saytlar və şəbəkələr meydana çıxdı. Onun əsas səhifəsində İran Virtual Cəmiyyəti başlığı var və bütün məzmunun İran qanunlarına uyğun olaraq idarə olunduğunu bildirir, bu siyasət hökumətin senzura riskini azaltmaq məqsədi daşıyır. Veb saytın təxminən 1 milyon üzvü və ayda 100 milyondan çox səhifə baxışı olduğunu iddia edir. İstifadəçilərin aşağıdakı funksiyalara çıxışı var: daxili e-poçt (fərdi dostlar, dostlar qrupları və icma üzvləri üçün), icmalar və icma müzakirələri (klublar), şəxsi və icma foto albomları, icmalar üçün məqalə arxivi, icmalar üçün canlı mesajlaşma və söhbət otaqları, vebloq , iş və CV verilənlər bazası, virtual pul ("coroob" adlanır), fərdi üzvlər üçün gəlir/xərc kitabçası, mal və xidmətlər təklif etmək üçün onlayn mağazalar, elanlar, suallar və cavablar, link və məzmun paylaşımı, xəbərlər, üzv yeniləmələri və geniş icazə imkanları təyin etmək.

Bəzi xidmətlər virtual pul istehlak edir. Məsələn, icma müzakirələrində təkmil axtarış, təkmil üzv axtarışı, e-poçt mesajları üçün qəbz, profil ziyarətçilərinin siyahısı və bir neçə digər xidmətlər üzvlərin mövcud virtual pullarının müxtəlif məbləğlərindən istifadə edəcək. Virtual pul almaq və ya digər istifadəçilərə köçürmək mümkündür.

Kloob 7 mart 2008-ci ildə (parlament seçkiləri dövrü) İran hökuməti tərəfindən senzuraya məruz qalıb. Lakin, Cloob rəhbərliyinin "qeyri-qanuni və mübahisəli məzmunun silinməsi" adlandırdığı hadisədən sonra 29 aprel 2008-ci ildə İran internet istifadəçilərinə giriş bərpa edildi. 25 dekabr 2009-cu ildə o, yenidən senzuraya məruz qaldı və bir müddət belə qaldı, lakin 2011, Cloob yenidən işlək vəziyyətdə görünür.

## İstinadlar
# Musical.ly

| Musical.ly |
| --- |
|  |
| Tipi | mobil tətbiq |
| Əməliyyat sistemi | Android, İOS |
| Yayımlanma tarixi | avqust 2014 |
| Sayt | musical.ly |

**Musical.ly** — video, mesajlaşma və canlı yayım yaratmaq üçün sosial şəbəkə proqramı idi. 2014-cü ilin aprelində yayımlanmışdı.

## Xarici keçidlər
# Mask ailəsi

**Mask ailəsi** (ing. Musk family) — əsasən ABŞ və Kanadada fəaliyyət göstərən CAR əsilli ailə. Mask ailəsi ingilis, anql-kanadalı, Pensilvaniya almanı və isveçrəli mənşəlidir. Ailə sahibkarlıq təşəbbüsləri ilə tanınır. *"Bloomberg Billionaires Index"*in verdiyi məlumata görə, İlon Mask 2023-cü ildə təxminən 232 milyard ABŞ dolları xalis sərvət ilə dünyanın ən varlı şəxsi olmuşdur.

## Tarixi

İlon Maskın ata tərəfdən nənəsi holland, ana tərəfdən nənəsi və babasından biri isveçrəlidir. Ata tərəfdən nənəsi Liverpullu ingilis, ata tərəfdən babası isə CAR-lıdır. Ana tərəfdən babası CAR və Kanadada yaşamış səyyahlardır. İlon Maskın atası Errol Mask cənubi afrikalı keçmiş elektrik və mexaniki mühəndəs məsləhətçisi və əmlakçıdır. 1980-ci illərdə bir müddət zümrüd işi ilə məşğul olmuşdur və Cənubi Afrika Mütərəqqi Federal Partiyasının üzvüdür.

## Görkəmli üzvləri

* Mey Mask (qızlıq soy adı: Heldman; d. 1948) — model və dietoloq. *"Time"* jurnalının sağlamlıq nəşri, *"Women's Day"* və *"Vogue"* daxil olmaqla bir çox jurnalın üz qabığında yer almışdır. İlonun anasıdır.
* İlon Mask (d. 1971) — təşəbbüskar və biznes maqnatı. SpaceX, Tesla, X Corp. və Neuralink-in CEO, CTO və/və ya idarə heyəti sədri. *"Time"* jurnalı tərəfindən 2021-ci ildə "İlin adamı" seçilmişdir.
* Kimbal Mask (d. 1972) — təşəbbüskar, xeyriyyəçi və restorançı. Zip2-ni 1998-ci ildə qardaşı İlon ilə birlikdə təsis etmiş və daha sonra 307 milyon dollara Compaq-a satmışdır. Big Green-in həmtəsisçisi və sədridir.
* Toska Mask (d. 1974) — film istehsalçısı və İlonun bacısı. OTT əyləncə striminq platforması və produksiya şirkəti olan Passionflix-in həmtəsisçisidir.
* Lindon Riv (1977) — SolarCity-nin həmtəsisçisi və 2017-ci ilə qədər şirkətin CEO-su vəzifəsində işləmiş biznesmen. Mey Maskın əkizi olan anası Key Rivin oğlu, İlon Maskın xalası oğludur.

## İstinadlar
# Elli Qoldinq

| Elli Qoldinq |
| --- |
| ing. Ellie Goulding |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Doğum adı | Elena Jane Goulding |
| Doğum tarixi | 30 dekabr 1986(1986-12-30) (39 yaş) |
| Uşağı | 1 |
| Musiqiçi məlumatları |
| Fəaliyyəti | müğənni-bəstəkar, müğənni, mahnı yazarı[d], aktrisa, səsyazma sənətçisi[d], pop musician |
| Fəaliyyət illəri |
2009-cu ildən |
| Janrlar | sinti-pop, elektropop[d], indi-pop, alternativ rok, drim-pop[d], İndietronika[d] |
| Musiqi alətləri | gitara, piano, klarnet, Mandolina, Buben, baraban |
| Səs tembri | soprano |
| Albom şirkətləri | Polydor, Interscope Records |
|  |
| elliegoulding.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Elena Ceyn "Elli" Qoldinq** (30 dekabr 1986) ingilis müğənni. Qoldinq, 2010-cu ildə ilk studiya albomu olan "*Lights*" çıxarmışdır. Albom. "*UK Albums Chart*"da birinci yerə yüksəlmiş və İngiltərədə 850.000-dən çox kopyası satılmışdır. 2015-ci ildə çıxartdığı "*Love Me Like You Do"* adlı sinqlı Bozun əlli çaları filmində səsləndirilmişdir.
# Helle Torninq-Şmitt

| Helle Torninq-Şmitt |
| --- |
| dan. Helle Thorning-Schmidt |
|  |
|  |
| Danimarka parlamentinin deputatı |
| **Vəzifədədir** |
| 8 fevral 2005-ci ildən
 |
|  – 4 aprel 2016 |
| Danimarkanın Baş naziri |
| 3 oktyabr 2011 – 27 iyun 2015 |
| Əvvəlki | Lars Lökke Rasmussen[d] |
| Sonrakı | Lars Lökke Rasmussen[d] |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 14 dekabr 1966(1966-12-14)[…] (59 yaş) |
| Doğum yeri | * Ryodovre[d], Ryodovre kommunası[d], DK
 |
| Partiya | * Danimarka Sosial-Demokrat Partiyası
 |
| Təhsili | * Kopenhagen Universiteti (1987–1994),
* Avropa Kolleci[d] (1992–1993)
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi |
| Həyat yoldaşı | * Stiven Kinnok[d] (1996-cı ildən)
 |
|

---

 |
|  |
| s-dialog.dk/default.aspx… |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Helle Torninq-Şmitt** (dan. Helle Thorning-Schmidt; 14 dekabr 1966[…], Ryodovre[d]) — Danimarka Sosial Demokrat Partiyasının lideri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Bungarus

| *Bungarus* |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
XƏTA: **parent** və **rang** parametrlərini doldurmaq lazımdır.
**???**:Bungarus |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Bungarus François Marie Daudin, 1803
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 700207 |
| NCBI   | 8612 |
| EOL   | 35566 |

 |

 |

**Bungarus** (ümumiyyətlə **kraitlər** kimi tanınır) — Elapidae fəsiləsinə aid zəhərli bir ilan cinsi.

## Yayılması

Kraitlərə tropik və subtropik Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya və Hind-Çin bölgəsində rast gəlinir. Qərbdə İrandan başlayaraq şərqə doğru Hindistan yarımqitəsi (Banqladeş, Nepal, Pakistan və Şri-Lanka daxil olmaqla) və Cənub-Şərqi Asiyaya (Kalimantan adası, Bruney, Kamboca, İndoneziya, Laos, Malayziya, Myanma, Papua-Yeni Qvineya, Filippin, Tailand və Vyetnam daxil olmaqla) qədər yayılmışdır.

## Həmçinin bax

* Bungarus candidus
* Bungarus ceylonicus
* Bungarus fasciatus
* Bungarus flaviceps
* Bungarus magnimaculatus
* Bungarus multicinctus
* Bungarus niger
* Bungarus sindanus
* Bungarus suzhenae

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Liberal sənət təhsili

*lat. Philosophia et septem artes liberales*, "fəlsəfə və yeddi liberal sənət". Herrad of Landsberg -un
lat. Hortus deliciarum -dan(12-ci əsr)
**Liberal incəsənət təhsili** (lat. liberalis "azad" və lat. ars "sənət və ya prinsipial təcrübə") — Qərb ali təhsilində ənənəvi akademik kursdur. *Liberal incəsənət* *incəsənət* terminini konkret olaraq təsviri sənətdən daha çox öyrənilmiş bacarıq mənasında götürür. *Liberal sənət təhsili* liberal sənət dərəcəsi kursunda təhsilə və ya daha çox universitet təhsilinə istinad edə bilər. Belə bir təhsil kursu əsasən peşə, peşəkar və ya texniki, eləcə də dini əsaslı kurslarla ziddiyyət təşkil edir.

Təhsil kurikulumu üçün "liberal incəsənət" termini Qərbdə klassik antik dövrə aiddir, lakin mənasını xeyli dəyişmiş, əsasən onu genişləndirmişdir. Qədim və orta əsrlər mənasında yeddi mövzu ritorika, qrammatika və məntiq triviumuna və astronomiyanın kvadriviumuna (çox vaxt daha çox astrologiya), riyaziyyat, həndəsə və musiqiyə bölündü. Termin müasir mənası adətən bütün təbiət elmlərini, formal elmləri, ictimai elmləri, incəsənəti və humanitar elmləri əhatə edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* Jacques Barzun. *The House of Intellect,* Reprint Harper Perennial, 2002.
* Brand Blanshard. *The Uses of a Liberal Education: And Other Talks to Students*. (Open Court, 1973. ISBN 0-8126-9429-5)
* Anthony Grafton and Lisa Jardine. *From Humanism to the Humanities: The Institutionalizing of the Liberal Arts in Fifteenth- and Sixteenth-century Europe*, Harvard University Press, 1987.
* Jean Guitton. *A Student's Guide to Intellectual Work,* The University of Notre Dame Press, 1964.
* Gilbert Highet. *The Art of Teaching,* Vintage Books, 1950.
* Sister Miriam Joseph. *The Trivium: The Liberal Arts of Logic, Grammar, and Rhetoric*. Paul Dry Books Inc, 2002.
* James V. Schall *Another Sort of Learning,* Ignatius Press, 1988.
* Antonin Sertillanges *The Intellectual Life,* The Catholic University of America Press, 1998.
* Henry Wriston *The Nature of a Liberal College*. Lawrence University Press, 1937.
* Fareed Zakaria. *In Defense of a Liberal Education*. New York: W. W. Norton & Company, 2015.

## Xarici keçidlər

* Şablon:Cite NIE Definition and short history of the Seven Liberal Arts from 1905.
* Otto Willmann. "The Seven Liberal Arts". In *The Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton Company, 1907. Retrieved 13 August 2012. "[Renaissance] Humanists, over-fond of change, unjustly condemned the system of the seven liberal arts as barbarous. It is no more barbarous than the Gothic style, a name intended to be a reproach. The Gothic, built up on the conception of the old basilica, ancient in origin, yet Christian in character, was misjudged by the Renaissance on account of some excrescences, and obscured by the additions engrafted upon it by modern lack of taste… That the achievements of our forefathers should be understood, recognized, and adapted to our own needs, is surely to be desired."
# Qisas və qanun (film, 1975)

| *Qisas və qanun* |
| --- |
| hind. शोले ing. Sholay |
|  |
| Janr | döyüş macəra musiqili dram komediya |
| Rejissor | Rameş Sippi |
| Prodüser | C.P. Sippi |
| Ssenari müəllifi | Səlim Cavid |
| Baş rollarda | Dharmendra Hema Malini Sanciv Kumar Amitabh Baççan Caya Bhaduri Amcad Xan |
| İlk baxış tarixi | 15 avqust 1975 |
| Filmin digər adı |
Qığılcım |
| Müddət | 204 dəq |
| Büdcə | 20 milyon rupi |
| Ölkə |  Hindistan |
| Dil |

hind dili
urdu dili |
| İl |
1975 |
| Rəng | rəngli |
| IMDb | ID0073707 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Qisas və qanun(digər adı: Qığılcım)* (hind. शोले ; ing. Sholay) — rejissor Rameş Sippinin 1975-ci ildə çəkdiyi film.

## Məzmun

Bir gün inspektor Thakur Sinqx (*Sanciv Kumar*) qatarla Viru (*Dharmendra*) və Cay (*Amitabh Baççan*) adlı 2 cinayətkarı apararkən Qabbar Sinqxin (*Amcad Xan*) quldur dəstəsi qatara hücum edir. Bu zaman Viru və Cay Thakura quldurları öldürməkdə kömək edirlər. Quldurların hamısı öldürülür. Lakin, quldurların atdığı güllələrdən biri Thakura dəyir və o yaralanır. Bu zaman Viru və Cay qaçmaq istəyirlər. Cay Viruya təklif edir ki, püşk atsınlar. Və onlar Thakkkuru xəstəxanaya aparırlar. Thakur sağalır. Bir neçə il sonra Thakur Qabbar Sinqxin izinə düşür və onu 20 il müddətinə həbs edir. Bu zaman Qabbar Sinqx Thakura deyir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Dünyanın elə bir həbsxanası yoxdur ki, Qabbarı 20 il həbsdə saxlasın. |  |

Bir neçə aydan sonra Qabbar Sinqx həbsxanadan qaçır və Thakurun bütün ailəsini öldürür. Bunu görən Thakur Qabbar Sinqxin yanına ondan qisas almağa gedir. Lakin o, Qabbarın düşərgəsinə çatdıqda quldurlar onun əlini bağlayır. Və Qabbar Thakurun iki əlini kəsir. İllər keçir, Thakurun yadına Viru və Cay düşür. Və Thakur Viru və Caya pul verib onlara Qabbar Sinqxi tutmağı tapşırır. Uzun mübarizədən sonra Viru və Cay Qabbar Sinqxin bütün dəstəsini məhv edirlər. Lakin, bu mübarizədə Cay həlak olur. Sonda Thakur özü Qabbar Sinqxi öldürür. Və bununla da Qabbardan qisasını almış olur.

## Rollarda

* Dharmendra — *Viru*
* Hema Malini — *Basanti*
* Sanciv Kumar — *inspektor Thakur Sinqh*
* Amitabh Baççan — *Cay*
* Caya Bhaduri — *Radxa*
* Amcad Xan — *Qabbar Sinqh*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* *Qisas və qanun* — IMDb səhifəsi
* Qisas və qanun Rotten Tomatoes saytında  (ing.)
* *Sholay* at Bollywood Hungama  (ing.)
* *Qisas və qanun*  TCM Movie Database saytında
* *Sholay* 30th Anniversary site at BBC Asian Network
# Avropoid

**Avropa irqi** (**qafqazoid** və ya **qafqaz** ing. Caucasian race və ya **avropoid)** — Avropa, ön Asiya, Mərkəzi Asiya, Şimali Amerika və şimali Hindistanda Böyük coğrafi kəşflər dövrünə qədər yaşamış irq. Sonradan bu tip insanlar bütün qitələrə yayılmağa başladı. Onlar daha çox Şimali Amerika və Cənubi Amerika, Cənubi Afrika və Avstraliyada yayılmağa başladılar.

## Xarakterik cizgiləri

Üzləri horizontal müstəvidən xeyli qabağa çıxır. Saçları düz və ya dalğavarı, əsasən yumşaq (xüsusilə şimal qruplarda). Qaşlarının dairəsi böyük, göz kəsimləri böyük, burunları böyük və irəli çıxan, dodaq qalınlığı çox da böyük deyil və ya ortadır, saqqal və bığ çıxımı gurdur. Ayaq pəncəsi və əlləri genişdir. Dəri, piqment və göz rəngləri şimal qruplarındakı açıq rəngdən cənub qruplarında çox tünd rəngə qədər dəyişir. İlk dəfə 1780-ci illərdə Göttingen tarix məktəbinin üzvləri tərəfindən təqdim edilmiş bu termin bəşəriyyətin üç əsas irqindən birini (Qafqazoid, Monqoloid və Neqroid) ifadə edirdi. Bioloji antropologiyada Qafqazoid *sözü* dəri rəngindən asılı olmayaraq skelet anatomiyasına və xüsusilə kəllə morfologiyasına diqqət yetirməklə bu müxtəlif bölgələrdən olan fenotipik oxşar qruplar üçün ümumi termin kimi istifadə edilmişdir. Qədim və müasir "Qafqazoid" populyasiyaları yalnız "ağ" deyil, yəni dəri rəngi ağ dəridən tünd qəhvəyi rəngə qədər dəyişə bilər.

Birləşmiş Ştatlarda ing. Caucasian — Qafqaz termini hələ də ağ və ya avropoid irqinin, Yaxın Şərq və ya Şimali Afrika əcdadının sinonimi kimi istifadə olunur. Lakin terminin bu cür istifadə edilməsinin tənqid edilən tərəfi də var.

## Yarımqrupları

Bir sıra təsnifatlara görə bu irq Nord, Aralıq dənizi, Dinar, Atlantid, Alp, Şərqi-baltik, Turan, Armenoid, İran, Ərəb, Hamitik və bir sıra digər yarımqruplara bölünür (təsnifat edən alimlərdən asılı olaraq).

Qədim dövrlərdə avropada digər yarımqrupların olduğu və sonradan assimilyasiya etdikləri güman edilir.

Qərbi Avropada, Mərkəzi Avropada, Cənubi Avropada və Şimali Amerikada aşağıdakı yarımqruplar vardır:

* Nord irqi
* Alp irqi
* Atlantid irqi
* Balkan-Qafqaz irqi
* Dinar irqi
* Aralıq dənizi irqi

Şərqi Avropa və Asiyada:

* Nord irqi
* Baltik irqi
* Şərqi-baltik irqi
* Balkanqafqaz irqi
* Kaspi yarımtipi
* Dinar irqi
* Armenoid irqi
* Alp irqi
* Pamir-fərqanə irqi
* Ural irqi

## İstinadlar