Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alıcılıq qabiliyyəti pariteti

Dünya üzrə alıcılıq qabiliyyəti paritetinə görə adambaşına düşən ÜDM (2014), ABŞ dolları
**Alıcılıq qabiliyyəti pariteti (AQP)** — valyuta məzənnələrini müəyyənləşdirən nəzəriyyə. Alıcılıq qabiliyyəti pariteti nəzəriyyəsinə uyğun olaraq, əmtəənin bir ölkədəki qiyməti həmin əmtəənin cari kursla hesablanan digər ölkədəki qiymətinə müvafiq olmalıdır, yəni eyni bir əmtəə səbəti müxtəlif ölkələrdə eyni qiymətdə olmalıdır.

İnflyasiyanın müxtəlif templəri valyuta məzənnələrinin iki cür dəyişməsinə səbəb olur. Birinci hal ixrac və idxal qiymətləri nisbətinin dəyişdirilməsi nəticəsində meydana çıxan effektə aiddir. Bir ölkədə buraxılan nemətin qiyməti başqa bir ölkədə buraxılan həmin nemətin qiyməti ilə müqayisədə qalxdıqda, həmin nemətin alıcıları bir neməti başqası ilə əvəz etməyə cəhd göstərir, bu isə valyutaya olan tələbi azaldır.

İnflyasiya templəri fərqlərinə cavab olaraq valyuta məzənnələrinin dəyişilməsini meydana çıxaran ikinci hal valyuta məzənnələrinin gözlənilən dəyişilməsinə yönələn möhtəkirliklə bağlıdır. Belə ki, bir ölkədə qiymət digər ölkədəki qiymətlərlə müqayisədə qalxdıqda, xarici valyuta portfeli saxlayanlar və möhtəkirlər valyutaların qiymətinin enəcəyini, yəni onun alıcılıq qabiliyyətinin düşəcəyini gözləyərək onlardan xilas olmağa çalışır və bununla da həmin valyutanın devalvasiyasına səbəb olurlar.

Alıcılıq qabiliyyəti pariteti nəzəriyyəsi inflyasiyanın fərqli templərinin valyuta məzənnələrində bir-birini əvəzləyən dəyişilmələrə səbəb olacağını qabaqcadan göstərir.

Valyuta məzənnələrində baş verən dəyişikliklərin öz-özlüyündə müxtəlif inflyasiya templərini yaratmaması halı da mümkündür. Belə ki, tələb qiymətə görə elastik deyildirsə, bu halda valyuta məzənnəsinin devalvasiyası daxili inflyasiyanın artmasına gətirib çıxara bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Qlobal raundun nəticələri (rusca)
# Freedom House

| Freedom House |
| --- |
|  |
| Növü | 501(c)(3) təşkilatı[d] |
| Yaranma tarixi | 31 oktyabr 1941 |
| Baş ofisin yerləşməsi | * Vaşinqton
 |
| Qurucusu | * Eleonora Ruzvelt
* Reks Staut
 |
| Üzvləri | * təq. 120 nəf.
 |
| freedomhouse.org |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Freedom House** (ing. dilindən tərcümədə "*Azadlıq Evi*" deməkdir) Vaşinqtonda yerləşən, demokratiya, siyasi azadlıqlar və insan hüquqları ilə bağlı tədqiqatlar və onların müdafiəsi üzrə məşğul olan beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatıdır. O, hər ölkədə demokratik azadlıqların qorunması dərəcəsini qiymətləndirən illik hesabatlar hazırlayır ki, onlardan siyasi elmlərdə tədqiqatlar zamanı istifadə olunur.

Təşkilat 1941-ci ilin oktyabrında yaradılıb, onun fəxri sədrləri Vendell Villki və Eleonora Ruzvelt olub. Freedom House özünü "dünyada demokratiya və azadlıqların carçısı" kimi təsvir edir.

## Hazırladığı reytinqlər

* *Mərkəzi və yerli hakimiyyət haqqında*. 2005-ci ildən başlayaraq Freedom House təşkilatı oxucuları mərkəzi və yerli hakimiyyət haqqında təfərrüatlı analizlə təmin etmək məqsədiylə onlara dair ayrıca analiz və reytiqnləri tətbiq etməyə başlamışdır. Reytinqlər Freedom House təşkilatının, onun akademik məsləhətçilərinin və bu hesabatın müəllifnin apardığı araşdırmalar və sorğuların nəticələrini əks etdirirlər.

## Hesabatları

### Azərbaycanın hesabatlarda yeri

* Mətbuat azadlığı (2011) - 196 ölkə içərisində 171-ci yer;
* İnternet azadlığı (2011) - 37 ölkə arasında İnternetə çıxışda maneələr olan və istifadəçilərin hüquqları pozulan «qismən azad ölkə» statusu.

## Həmçinin bax

* Azərbaycanın beynəlxalq reytinqləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Freedom House-un rəsmi veb səhifəsi
# Küveyt bayrağı

| Küveyt bayrağı |
| --- |
|  |
| Təfərrüatlar |
| Proporsiya |
1:2 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Küveyt bayrağı** (ərəb. علم الكويت‎) — Küveytin Dövlət bayrağı

Küveytin dövlət bayrağı rəsmi olaraq 1961-ci ildə təsdiqlənib. Bayraqdakı yaşıl rəng otlaqların, ağ rəng işə olan istəyin, qırmızı rəng düşmənlərlə mübarizə zamanı tökülən qanın, qara rəng isə döyüş meydanlarının rəmzidir. Bayrağın eninin uzunluğuna nisbəti 1:2-dir.
# Mezolit dövrü

**Mezolit** (yun. mezos - orta, litos - daş "orta daş")— Daş dövrü mərhələsi, orta daş dövrü.

## Xarakterik xüsusiyyətləri

* 100 min il bundan əvvəl başlayan soyuqlaşmanı 13 min il bundan əvvəl istiləşmə əvəz etdi;
* mezolit dovrünün inkişafı bu dövrdə yaşayan insan cəmiyyətlərinin proqresləri ilə müşahidə olunur. İnsanlar arasında münasibətlər, incəsənət, din, ənənə, qanun və qadağalar bu dövrün əsas xüsusiyyətlərindəndir.ox və kaman ixtira edildi, heyvanların daha uzaq məsafədən ovlanmasına imkan yarandı, ovçuluq təsərrüfatından (yığıcılıq, ovçuluq) istehsal təsərrüfatına (əkinçilik və maldarlıq) keçid başlandı;
* əsas əmək aləti toxa olduğu üçün ilk əkinçilik toxa əkinçiliyi adlandı, ən qədim əkinçilik məskəni 10 min il bundan əvvəl Ön Asiyada meydana gəldi;
* heyvanların əhliləşdirilməsinə başlandı;
* ibtidai heyvandarlığın əsası qoyuldu, yığıcılıqdan əkinçilik, ox və kamanın ixtirası nəticəsində qida ehtiyatı artdı və ibtidai maldarlığın əsası qoyuldu

## Azərbaycan mezolit dövründə

* Azərbaycanda Mezolit dövrü Qobustan və Damcılı abidələri əsasında öyrənilmişdir;
* Ox və kamanın yaranması ilə qida ehtiyatı artdı;
* Ox və kamanın yaranması ilə heyvanları daha asan ovluya bilirdilər;
* Ovçuluq, yığıcılıq və balıqçılıqla məşğul olurdular;
* Çaxmaqdaşı və sümükdən əmək alətləri düzəldirdilər (Qobustandakı Mezolit yaşayış yerlərindən çaxmaqdaşı və sümükdən düzəldilmiş əmək alətləri aşkar edilmişdir);
* Incəsənətlə məşğul olurdu (qaya üstündə çəkilmiş müxtəlif rəsmlər ovsun, totem, dini ayinlər və ov səhnələri ilə bağlı idi);
* Axirət dünyasına inanırdılar (dəfn etdiyi ölülərin yanına məişət əşyaları qoyurdu);
* Ox və kaman ixtira edildi;
* İstehlak təsərrüfatından istehsal təsərrüfatına keçidin əsası qoyuldu;
* Həmin dövrdə insanlar kiçikölçülü- mikrolit əmək alətlərindən istifadə etmişlər.
# JSTOR

| JSTOR |
| --- |
|  |
| URL | JSTOR.org |
| Tipi | arxiv |
| Dilləri | İngilis (və başqa dillərdə jurnallar) |
| Açılma tarixi | 1995 |
| Alexa reytinqi | * 1.138 (2017, 2020)
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**JSTOR** — 1995-ci ildə Amerikanın Nyu-York şəhərində əsası qoyulmuş elektron kitabxana. İlk yaradılanda elmi və akademik jurnalları daha sonra isə kitabları da arxivləşdirmək üçün istifadə olunan onlayn bir sistem.

## Jstor haqqında

Jstor güclü bir tədqiqat və tədris platforması vasitəsilə geniş bir elmi məzmunu araşdırmağa kömək edir. Kitabxanalardan istifadə edən tədqiqatçılar, tələbələr və professor-müəllim heyətinin xərclərini azaldaraq, rəf sahəsini artırarkən həyati məzmunla əlaqələndirməsi, müstəqil tədqiqatçılara təqaüddən pulsuz və ucuz istifadə imkanı təmin etməsi və naşirlərin yeni auditoriyalara qovuşmalarına və məzmununun gələcək nəsillər üçün qorunmasına kömək etmək üçün akademik cəmiyyətlə əməkdaşlıq edir.

## İstinadlar
# Şərqi Ərəbistan

Şərqi Ərəbistan xəritədə. 1745-ci il. Müəllif: Jak-Nikola Bellen.
**Şərqi Ərəbistan** və ya **Bəhreyn** (ərəb. اَلْبَحْرَيْنِ‎) — Ərəbistanın şərq hissəsini əhatə edən tarixi region. Region Bəsrənin cənubundan İran körfəzi sahilləri boyunca uzanırdı və Bəhreyn, Küveyt, Əl-Xasa, Qətif, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər, İraqın cənubu, Əhvaz və Omanın şimalını əhatə edirdi. Şərqi Ərəbistanın bütün sahil xətti əsrlər boyu "Bəhreyn" kimi tanınırdı.

## Həmçinin bax

* Gerra

## İstinadlar
# Daşqalaq

Rembrandt: Stefanın daşqalaq olunması, 1625
**Rəcm** və ya **daşqalaq** (lat. lapidatio) — hələ qədimlərdə yəhudilərə və yunanların icra etdikləri ölüm hökmü növü.

Quran ayələri daşqalağın əvvəlki qövmllərdə də olmasını təsdiq edir. Məsələn, "*Onlar dedilər: "Ey Şüeyb! Dediklərinin çoxunu başa düşmür və səni aramızda zəif (gücsüz) görürük. Əgər əşirətin (dinimizə tapınan qəbilən) olmasaydı, səni daşqalaq edərdik. Yoxsa sən bizim üçün əziz (hörmətli) bir adam deyilsən!"*", yaxud, *(Gəncləri illərlə yatırtdığımız kimi) beləcə də onları bir-birindən hal-əhval tutsunlar deyə, oyatdıq. Onların biri dedi: "(Mağarada) nə qədər qaldınız?" Onlar: "Bir gün və ya bir gündən az!" - deyə cavab verdilər. Onlardan (bəziləri isə) belə dedi: "Qaldığınız müddəti Rəbbiniz daha yaxşı bilir. İndi içərinizdən birini bu gümüş pulunuzla şəhərə (Tərsusa və ya Əfsusa) göndərin ki, görsün ən təmiz təam hansıdırsa, ondan sizə ruzi (yemək alıb) gətirsin. O, çox ehtiyatlı olsun (ağıllı hərəkət etsin) və sizin barənizdə heç kəsə bir xəbər (nişan) verməsin! Doğrusu, onlar sizi ələ keçirsələr ya sizi daşqalaq edəcək, ya da öz dinlərinə döndərəcəklər. Belə olacağı təqdirdə, siz (nə dünyada, nə də axirətdə) nicat tapa bilməzsiniz!"*

Yuxarıdakı Quran ayələrində daşlamağın inkarçı qövmlərə aid ənənə olduğu bildirilir. Qurani-Kərimin heç bir ayəsində müsəlmanlara hansısa günah edəni daşlayaraq öldürmək kimi bir əmr və ya hökm verilməyib. Rəcm adlanan bu ənənə İslam'a Yəhudilikdən keçmişdir. Tövratda zina edənlərin daşlanaraq öldürülməsi əmr edilir amma Quranın heç bir ayəsində belə əmr və tövsiyə yoxdur. Əksər müsəlmanlar bunu tamamilə əsassız, Hz. Məhəmməd tərəfindən deyildiyi iddia edilən hədislərə söykənərək edirlər. Halbuki Rəcm də daxil olmaqla Yəhudilikdən İslama keçmiş, Quranda olmayan amma Tövratda olan bir çox ənənə, ibadət və tətbiq var. Və bəzi müsəlmanlar bu ibadət və tətbiqlərin Quranda olmamasını və dolayısilə də xurafat olduğunu iddia edənlərə qarşı, bütün bunların hz.Məhəmmədin əmrləri olduğu və özünün də bunları etdiyi kimi heç bir əsası olmayan faktlar ortaya qoyurlar. Nəticə etibarilə bunu söyləmək olar: İslamın qanun kitabı olan Quranda daşlayaraq öldürmək əmri yoxdursa İslamda da yoxdur deməkdir. Digər hədis kitablarında bir çox insanlıqdan kənar və mərhəmətsiz cəza metodları var ki bunları məzhəbə bağlı olanlar qanun hesab etsələr də, Quranda olmadığı üçün İslamda qanun sayılmırlar.

Bir çox müsəlman ölkələrində daşqalaq edam növü kimi tətbiq olunur. Son illər İranda daşqalaq üsulu ilə ölüm hökmlərini dar ağacından asılmaqla - edamla əvəz etməyə başlamışlar

## İstinadlar
# ABŞ Dövlət Departamenti

| ABŞ Dövlət Departamenti |
| --- |
| * ing. United States Department of State
 |
|  |
|  |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Ölkə | ABŞ |
| Yurisdiksiya | Amerika Birləşmiş Ştatları |
| Yaradılma tarixi | 27 iyul 1789[…] |
| Tabelik | Amerika Birləşmiş Ştatları federal hökuməti |
| Ştat sayı | * 41.577 nəf. (2012)
 |
| İllik büdcəsi | 65.9 milyard. dollar (2015) |
| Baş qərargah | * Vaşinqton
 |
| Rəsmi saytı | state.gov |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**ABŞ Dövlət Departamenti** (ing. United States Department of State) — ABŞ-də 1789-cu ildən xarici işlər nazirliyi funksiyasını həyata keçirən əsas xarici siyasət orqanı, dövlət katibi başçılıq edir. Prezidentin və Konqresin hazırladığı xarici siyasət xəttini həyata keçirir.

Digər ölkələrdəki xarici işlər nazirlikləri kimi, 1789-cu ildə ölkənin ilk icra şöbəsi kimi yaradılıb. Ölkənin xaricdəki diplomatik missiyalarının idarə edilməsini, xarici təşkilatlarla müqavilələrin və sazişlərin müzakirəsini və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nümayəndəliyini ABŞ Dövlət Departamentini dövlətin xarici siyasətini həyata keçirir. Bundan əlavə, Dövlət Departamenti digər ölkələrdə sosial və siyasi proqramları təmsil edən qeyri-kommersiya təşkilatları və fondları ilə işləməkdən məsuldur.

ABŞ dövlət katibi, Dövlət Departamentinin rəhbər vəzifəsi adlanır. 2018-ci ilin aprel ayında dövlət katibi Reks Tillerson istefa verdikdən sonra Mayk Pompeo vəzifəyə gəlmişdir. Departamentin idarə olunması ilə yanaşı, Dövlət katibi xaricdə baş diplomat və ölkə nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərir. Dövlət katibi, Birləşmiş Ştatların vitse-prezidenti, Nümayəndələr Palatasının spikeri və prezidentliyə namizədliyinə görə ilk rəsmi şəxs hesab edilir.

## Tarixi

1789-cu il 21 iyulda ABŞ Dövlət Departamenti Xarici İşlər Nazirliyi kimi formalaşmışdır. O zaman konqresmenlər ayrı bir Daxili İşlər Departamentinin yaradılmasının mümükünlüyünü müzakirə etdilər, prezident Corc Vaşinqton, əhəmiyyətli bir ictimai ofis yaratmağı planlaşdırıdı, lakin Tomas Ceffersonu nəzərə alaraq, iki şöbəni (xarici və daxili) birləşdirməyə qərar aldı. Buna görə də, 1789-cu ilin sentyabr ayında Xarici İşlər Nazirliyinin adını dəyişdi.

## Departament binası

ABŞ Dövlət Departamenti Vaşinqtonda Ağ Evdən bir neçə məsafə uzaqlıqda Harri Trumen evində yerləşir.

## Həmçinin bax

* Xarici İşlər Nazirlikləri
* ABŞ federal hökuməti
* ABŞ ştatları
* ABŞ Dövlət Departamentinin Xarici Terror Təşkilatları Siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt (ing.)
* IIP Digital (rus.)
* ABŞ səfirliyi
# Navarra krallığı

|  |
| --- |
| Tarixi dövlət |
| Navarra krallığı |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bayraq | Gerb |

 |
|  |
| təq. 1162 — 1841 |
| Dil | Bask dili, ispan dili, Araqon dili, Qaskon dili, fransız dili |
| Din | katolisizm, Kalvinizm |
| Ərazisi | * 10.000 km² (1300)
 |
| İdarəetmə forması | İrsi monarxiya |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Navarra krallığı** ( isp. Reino de Navarra, bask Nafarroako Erresuma, fr. Royaume de Navarre, oks. Reiaume de Navarra) — orta əsr bask krallığı. 1162-ci ilə qədər **Pamplona krallığı** adlanırdı. Buraya Atlantik okeanının yaxınlığındakı Pireney dağlarının hər iki tərəfindəki ərazilər - İspaniyanın şimalında müasir Navarra muxtariyyəti və müasir Fransanın cənubunda Atlantik Pireney daxil idi. Krallıq IX əsrin əvvəllərindən mövcud olmuşdur. 1513-cü ildə Navarranın cənubu Araqon kralı II Ferdinand tərəfindən fəth edilmiş və İspaniya krallığının bir hissəsi olmuşdur. Navarranın şimalı 1589-cu ilə qədər, onun kralı III Henrix de Burbon IV Henrix adı ilə Fransa kralı olana qədər müstəqil qalmış, bundan sonra Navarra krallığı 1620-ci ildə Fransaya birləşdirilmişdir.

## İstinadlar
# Heydərabad nizamlığı

|  |
| --- |
| Tarixi dövlət |
| Heydərabad nizamlığı |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bayraq | Gerb |

 |
|  |
| 1724 — 17 sentyabr 1948 |
| Paytaxt | Heydərabad |
| Dil | Urdu dili, Teluqu dili, fars dili, Marathi dili, Kannada dili |
| Din | İslam (sünni) |
| İdarəetmə forması | Mütləq monarxiya |
| Nizamlar |
|  • 1724–1748 |
I Asəfcah Mir Qəmərəddini xan |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Heydərabad nizamlığı**—1724-1948-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş dövlət, Hindistan yarımadasının Dəkkən yaylası yerləşən bir krallıq, knyazlıq əyaləti və ölkə idi. Paytaxtı Heydərabad şəhəri idi. İndi o, indiki Telangana əyalətlərinə, Karnatakanın Kalyana-Karnataka bölgəsinə və Hindistanda Maharaştranın Marathwada bölgəsinə bölünür.

1724-cü ildən 1857-ci ilə qədər dövləti Heydərabad nizamı idarə etmişdir.

## Həmçinin bax

* Heydərabad nizamı
* I Asəfcah Mir Qəmərəddin xan

## Xarici keçidlər

* Heydərabad Şəhər İnformasiya Portalı
# Məhərrəm

| İslam təqvimi |
| --- |
|    1. Məhərrəm
   2. Səfər
   3. Rəbiüləvvəl
   4. Rəbiülaxır
   5. Cəmadiyələvvəl
   6. Cəmadiyəlaxır
   7. Rəcəb
   8. Şaban
   9. Ramazan
   10. Şəvval
   11. Zilqədə
   12. Zilhiccə  |
|

---

**Bu gün:** Bazar 5 Məhərrəm 1448 h. q.

---

Vikisitat **•** Tarix çevirmə |

**Məhərrəm** — Hicri təqviminin 1-ci ayı.

## Tarixi günlər

* Məhərrəmin 1-i Yeni ilin başlanğıcı
* Məhərrəmin 9-u Tasua günü
* Məhərrəmin 10-u — Aşura günü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Kapil Dev

| Kapil Dev |
| --- |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 6 yanvar 1959(1959-01-06) (67 yaş) |
| Doğum yeri | * Çandiqarh, Hindistan
 |
| Vətəndaşlığı | * Hindistan
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Kapil Dev Ramlal Nikhanj** (6 yanvar 1959, Çandiqarh) — Hindistanlı keçmiş kriketçi. O, orta sürətli melon oyunçu və sərt vuran orta dərəcəli vurucu idi. 2002-ci ildə *Wisden* tərəfindən Əsrin Hindistan Kriketçisi seçilmişdir.

Dev, 1983 Kriket Dünya Kubokunu qazanan Hindistan kriket komandasının kapitanı idi və bu müddətdə Kriket Dünya Kubokunu qazanan ilk Hindistan kapitanı oldu və hələ də hər hansı bir komanda üçün Dünya Kubokunu qazanan ən gənc kapitandır (24 yaşında). 1994-cü ildə, test kriketində ən çox qol vuran dünya rekorduna sahib olduğu zaman təqaüdə çıxdı, daha sonra 2000-ci ildə Kortni Uolş tərəfindən bu rekord qırıldı. O dövrdə həm də əsas test kriketdə və ODI-də Hindistanın ən yaxşı bombardiri idi. 200 ODI topu vuran ilk oyunçudur. O, kriket tarixində 400-dən çox qol (434 qol) vuran və Testlərdə 5000-dən çox qaçış edən yeganə oyunçu kimi kriket tarixində ən yaxşı hərtərəfli oyunçulardan biridir. Devin hərtərəfli oyunu, onu oyunu oynayan ən böyük hərtərəfli oyunçulardan biri hesab edən Sunil Qavaskar da daxil olmaqla kriket oyunçuları tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. O, 1999-cu ilin sentyabrından 2000-ci ilin sentyabrına qədər Hindistan millisinin məşqçisi olub. 11 mart 2010-cu ildə Dev, ICC Kriket Şöhrət Zalına daxil edildi. 1982-ci ildə Padma Şri və 1991-ci ildə Padma Bhuşan ordeni ilə təltif edilmişdir. 2013-cü ildə o, BCCI tərəfindən keçmiş oyunçuya verilən ən yüksək mükafat olan C. K. Nayudu Ömür Boyu Müvəffəqiyyət Mükafatını almışdır.

## İstinadlar
# Hindistanın parçalanması

| Hindistanın parçalanması |
| --- |
|  |
| Tarix | 15 avqust 1947 |
| Yeri | * Britaniya Hindistanı
 |
| Səbəbi | Mauntbetten planı |
| Qurbanlar |
| Ölənlərin sayı | * 1.000.000
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

Britaniya Hindistanı ərazilərində geniş yayılmış olan dinlər
**Hindistanın parçalanması** Britaniya Hindistanının 1947-ci ildə iki müstəqil dominionlara, Hindistan və Pakistana parçalanmasıdır. Parçalanma dinə əsaslanırdı, Hindistan hinduların çoxluq təşkil etdiyi və Pakistan müsəlmanların çoxluq təşkil etdiyi ölkələr kimi formalaşmışdırılmışdır. Eyni zamanda da milyonlarla insan yeni yaranan iki dövlət arasındakı Radcliffe xəttini keçərək bu dövlətlərə köçmək məcburiyyətində qalmışdırlar. Bu ayrılıq 10 milyondan 20 milyondan çox insanın öz yurd-yuvalarından köçü ilə nəticələnmiş və eyni zamanda da ölənlərin sayı 100.000-dən 1 milyona qədər olmuşdur.
# Mətbəə

**Mətbəə** — müxtəlif sahələr üzrə çap materialı istehsal edən xüsusi müəssisə.

## Azərbaycanda

1830-cu ildə isə Şuşada mətbəə fəaliyyətə başlamışdı.

XIX əsrin II yarısında Azərbaycanın iqtisadi və ictimai inkişafı milli mətbuatın yaranmasına gətirib çıxardır. Həsən bəy Zərdabi hökumətə müraciət edərək qəzet nəşri üçün İstanbuldan xüsusi ərəb qrafikalı mətbəə şriftləri gətizdirdi və nəhayət xeyli əziyyətdən sonra 1875-ci il iyulun 22-də Bakıda qəzetin ilk nömrəsi işıq üzü gördü. Beləliklə milli mətbuatın əsası qoyuldu.

XIX əsrin sonunda Azərbaycanda nəşriyyat işinin inkişafında Ünsizadə qardaşlarının (Səid, Cəlal, Kamal) böyük rolu olmuşdur. Səid Ünsizadə 1879-cu ildə Tiflisdə “Ziya” qəzetini nəşr etməyə başlamışdır . Sonralar mətbəəsini Şamaxıya köçürmüş və bu qəzetlə yanaşı dini kitabların çapı ilə də məşǧul olmuşdur.

Çap edilən ilk Azərbaycan kitabı görkəmli alim Nəsrəddin Tusinin 1594-cü ildə Italiyanın Roma şəhərində, "Mediçi" mətbəəsində ərəb dilində çap olunan "Təhriri-Oqlidis" əsəri olmuşdur. Həmin kitab 1657-ci ildə latın dilinə tərcümə edilərək Londonda da nəşr edilmişdir.

## İstinadlar
# Graphical Kernel System

**Graphical Kernel System (GKS)** – kompüter qrafikasının beynəlxalq standartı; Amerika Milli Standartlar İnstitutu (ANSI) və Beynəlxalq Standartlaşdırma Təşkilatı (ISO) tərəfindən rəsmən tanınır. GKS qrafik görüntülərin təsviri, manipilyasiyası, saxlanması və ötürülməsinin standart üsullarını proqramçıların ixtiyarına verən interfeysdir. GKS aparat deyil, tətbiqi səviyyədə fəaliyyət göstərir və ayrı-ayrı qurğularla deyil, “məntiqi işçi stansiyalarla” – giriş və çıxış qurğularının kombinasiyaları ilə (məsələn, klaviatura, siçan və monitor) işləyir. Bunun sayəsində görüntüləri müxtəlif qurğular vasitəsilə daxil etmək və çıxarmaq olar və onları heç bir çətinlik çəkmədən ötürmək olar. 1978-ci ildə buraxılmış GKS standartı ilkin olaraq ikiölçülü qrafiklərin emalı üçün nəzərdə tutlmuşdu; sonrakı GKS-3D modifikasiyasında üçölçülü qrafiklərlə işləmək imkanları yarandı.

## Ədəbiyyat

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
# Vine

| Vine |
| --- |
|  |
| URL | vine.co |
| Tipi | internet xidməti[d], virtual cəmiyyət |
| Dilləri | rus dili, ingilis dili, fransız dili, ispan dili, alman dili |
| Sahibi | X |
| Açılma tarixi | 24 yanvar 2013 |
| Alexa reytinqi | * 13.712 (2017)
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Vine** — Twitter tərəfindən 2013-cü ilin yanvar ayında istifadəyə təqdim edilən pulsuz video paylaşma tətbiqi. Tətbiq, istifadəçinin maksimum 6 saniyəlik qısa videolar çəkməsini təmin edir. Çəkilən videolar Facebook və Twitter üzərindən paylaşıla bilir.

Həmçinin, Dünyada və Türkiyədə gündəlik həyatda istifadə edilən tətbiqi halına gəlmişdir. 27 oktyabr 2016-cı ildə tətbiqin bağlanacağı çatdırılmışdır.

İstifadəçilərin videoları Vine tətbiq daxilində yayımlanırdı və Facebook, Instagram və Twitter kimi digər xidmətlərdə də bu videoları paylaşmaq mümkün olurdu. Vine tətbiqi, digər istifadəçilərin yaydığı video materiallara, mövzu qruplarına və populyar meyilli video materiallara nəzər salmaq üçün də istifadə edilə bilirdi. Vine Instagram və Mobli kimi məşhur tətbiqlərlə yarışmağı bacarmışdır. 2015-ci ilin dekabr ayında, Vine, 200 milyon aktiv istifadəçiyə malik idi.

## Tarixçəsi

Vine, Dom Hofmann, Rus Yusubov və Kolin Kroll tərəfindən 2012-ci ilin iyun ayında yaradılıb. Şirkət, 2012-ci ilin oktyabr ayında Twitter tərəfindən 30 milyon dollarlıq bir hesabat ilə satın alındı. Vine rəsmi olaraq 24 yanvar 2013-cü il tarixində İOS cihazları üçün pulsuz bir proqram olaraq açılıb. 2 iyun 2013-cü ildə Android versiyası istifadəyə təqdim edildi. 12 noyabr 2013-cü ildə isə Windows Phone üçün versiyası təqdim olunub. Bir neçə ay ərzində, Vine, tətbiqinin aşağı səviyyədə hazırlanmasına baxmayaraq, bazarın ən çox istifadə edilən video paylaşma tətbiqlərindən biri oldu. 9 aprel, 2013-cü il tarixində, Vine, İOS App Store-da ən çox endirilən pulsuz video paylaşma proqramı oldu və 1 May 2014-cü ildə Vine, videoları kəşf etmək üçün xidmətin veb variantını başlatdı.

14 oktyabr 2014-cü ildə, Xbox Live üzvlərinin videoları izləmək şansı təmin edən Xbox One variantı dərc olunub.

2015-ci ilin yanvar ayında Vine, uşaqlar üçün xüsusi olaraq hazırlanmış Vine Kids tətbiqini başladı.

## İstinadlar