Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dişi

Roma mifologiyasında eşq və gözəllik tanrıçası Venera simvolu ümumiyyətlə dişi cinsiyyəti təmsilən istifadə edilər.
**Dişi** — daşınamayan artıma hüceyrəsi (yumurta) çıxaran fərdlərə deyilir.

## Simvol

Ümumiyyətlə Veneranın simvolu (♀) dişilər üçün istifadə edilir.

## Xarici keçidlər
# İngiltərə Respublikası

|  |
| --- |
| Tarixi dövlət |
| İngiltərə Respublikası |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bayraq | Gerb |

 |
|  |
| 19 may 1649 — 1660 |
| Paytaxt | London |
| Dil | Şotland dili |
| Pul vahidi | funt sterlinq |
| Ərazisi | * 130.395 km²
 |
| İdarəetmə forması | Millətlər cəmiyyəti, parlamentli respublika, Hərbi diktatura |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

Commonwealth of England (Azərbaycan dilində: İngiltərə cəmiyyəti və ya İngiltərə birliyi) 1649-cu ildə İngiltərədə başlayan və sonra İrlandiya və Şotlandiyada davam edən, ikinci İngilis Vətəndaş Müharibəsi və I Çarlzın edamından sonra başlayan respublika tipli idarəetmə dövrü. 19 may 1649-cu ildə Respublika, Rump Parlamenti tərəfindən hazırlanan İngiltərənin cəmiyyət olduğunu elan edən bir bəyannamə ilə (ingilis dilində: “An Act declaring England to be a Commonwealth”, yəni “İngiltərənin cəmiyyət (birlik) olduğunu elan edən akt”) başlamışdır. Dövrün əvvəlində hakimiyyət əsasən Parlamentdə və Dövlət şurasında idi. Bu dövrdə Parlament qüvvələri ilə ona qarşı çıxanlar arasında müharibələr davam etdi, xüsusən də İrlandiya və Şotlandiyada, indi həmin dövrü Üçüncü Britaniya Vətəndaş Müharibəsi adlandırırlar.

1653-cü ildə, Rump Parlamenti məcburi şəkildə dağıldıqdan sonra, Oliver Cromwell, Hökumət səlahiyyətlərini özündə birləşdirərək İngiltərə, İrlandiya və Şotlandiya İttifaqının Dövlət Protektoru Lordu (İngiliscə: Lord Protector) elan edildi, bu dövr Protektora dövrü olaraq tanınır. Kromvelin ölümündən sonra oğlu Richard Cromwellin qısa müddətli hakimiyyətindən sonra 1659-cu ildə üçüncü Protektora Parlamenti dağıldı və Rump Parlament yenidən çağrıldı və 1660-cı ildə monarxiyaya qayıtma prosesi başladı. İcma termini bəzən bütün 1649-1660-cı illər üçün istifadə olunsa da, monarxistlər bu dövrü hökmdarsızlıq dövrü ilə eyniləşdirirlər. Bəzi digər tarixçilər bu müddəti Cromwellin 1653-cü ildə hakimiyyətə gəlişinə qədər olan müddətlə məhdudlaşdırırlar.

İngiltərənin Respublika olduğunu elan edən bəyannamə
# Filüstü polo

2011-ci ildə Nepalın Meqauli şəhərində keçirilən filüstü polo üzrə Dünya kuboku
**Filüstü polo** — polonun Cənubi-Şərgi Asiyada yayılmış filüstü növü. Oyunçular topu meydançada atüstü polodakı olduğu kimi bambukdan düzəldilmiş xüsusi polo taxtası vasitəsilə hərəkət etdirirlət. Oyun 200 m uzunluğu olan meydançada oynanılır. Oyun vaxtı filin üstündə iki nəfər oturur: oyunçu və fili idarə edən.

Filüstü polo XX əsrin əvvəllərində Asiya səfər edən ingilislərlə oynanılmağa başladı. İdman növü kimi XX əsrin sonlarında formalaşıb. Filüstü polonun ümumdünya assosiyasıyası 1982-ci ildə Nepalın Çitvan Milli Parkında Ceyms Manklark və isveçrəli Cim Edvards tərəfindən yaranmışdı. Əvvəlcə top kimi adi futbol topundan istifadə edilirdi. Ancaq fillərin bu topları əzdiyinə görə, kiçik ölçülü standart polo topundan istifadə edilməyə başlanıldı. Bambuk polo taxtaları da atüstü polodan götürülüb. Taxtaların uzunluğu filin ölçüsündən asılı olaraq 1,8 m-dən 2,7 m-dək fərqlənir. Oyunçular fillərinə xüsusi iplər vasitəsilə bağlanılırlar. İplərin açıldığı vaxt oyun müvğəqqəti olaraq dayandırılır. Bəynəlxalq yarışmalarda hər bir komandanın meydançada eyni vaxtda iki (nadir hallarda üç) fili ola bilər.

1985-ci ildən etibarən filüstü polo üzrə dünya çempionatları keçirilir. Yarışların çoxunu Nepal komandaları qazanıblar. 2007-ci ilin dekabr ayında dünya çempionu Honkonq komandası olub.

## Xarici keçidlər

* Filüstü polonun ümumdünya federasiyası
# Mürəkkəb sözlər

**Mürəkkəb sözlər** və mürəkkəb ifadələr iki qardaş və mürəkkəb quruluşlu və ya daha çox sözü birləşdirərək dildə yeni bir mənanı ifadə etmək üçün əmələ gətirilən sözlərə deyilir (Kontaminasiya). Bu ifadələri məsələn, qızılgül, kitabxana, quldurbaşı, novruzgülü və s. təşkil edən sözlər səs düşməsi, səs törəməsi, söz növünün dəyişməsi və ya məna dəyişikliyi baxımından aralarına şəkilçi girməyəcək qədər formalaşırlar.

Qeyri-müəyyən ismi söz birləşmələrindən, sifət birləşmələrindən, mürəkkəb feillərdən, reduplikasiyalardan, stereotipli flektiv feillərdən ibarət ifadələr yeni mənalar ifadə etdiyi zaman mürəkkəb sözlərə çevrilirlər.

Söz yaradıcılığının mühüm vasitələrindən biri də bir neçə sözün birləşərək yeni mənalı mürəkkəb sözlər əmələ gətirməsidir. Mürəkkəb sözlər aşağıdakı müxtəlif yollarla əmələ gəlir:

1) İki müxtəlif mənalı sözün birləşməsi ilə (Məsələn: günəbaxan, dəvəquşu, yeraltı, əmioğlu, meşəbəyi, bağayarpağı, istiot və s.)

İki müxtəlif mənalı sözün birləşməsindən əmələ gələn mürəkkəb sözlər bitişik yazılır, lakin mürəkkəb saylar və mürəkkəb feillər ayrı yazılır. Məsələn, on iki, yüz iyirmi dörd, kömək etmək, şad olmaq, niyyət eləmək, namaz qılmaq, dua etmək və s.

Ayrı yazılan mürəkkəb sözlər 2 yerə ayrılır:

* Müstəqil olanlar (Məsələn: Mən müəllim oldum);
* Müstəqil olmayanlar (Məsələn: Dua etmək).

Burda müstəqil olanlar indiki zamanı və həmçinin mövcud olan hadisəni bildirir, müstəqil olmayanlarda isə hadisənin hansı zamana aid olduğu bilinmir və tək bir suala cavab verir.

2) Yaxın mənalı sözlərin birləşməsi ilə (Məsələn: dəftər-kitab, taxta-şalban, söz-söhbət, toyuq-cücə, qoyun-quzu və s.)

Bəzi mürəkkəb sözlərin tərəflərindən biri ayrılıqda işlənməyən sözlərdən əmələ gəlir. Məsələn, kağız-kuğuz, çör-çöp, bəzək-düzək, əzik-üzük, qab-qacaq və s.

3) Antonim sözlərin birləşməsi ilə (Məsələn: böyük- kiçik, az-çox, tez-gec, isti-soyuq, gecə-gündüz və s.)

4) Eyni sözün təkrarı ilə (Məsələn: tez-tez, az-az, gündən-günə, başdan-başa, üz-üzə, birdən-birə və s.)

5) Qeyri sözünün köməyi ilə (Məsələn: qeyri-adi, qeyri-təbii, qeyri-müəyyən, qeyri-səmimi, qeyri-dəqiq və s.)

Yaxınmənalı sözlərdən, antonim sözlərdən, eyni sözün təkrarından və qeyri sözünün köməyi ilə yaranan mürəkkəb sözlər defislə yazılır.

Mürəkkəb sözləri söz birləşmələri ilə qarışdırmaq olmaz. Söz birləşmələri leksik vahid yox, sintaktik vahiddir və onun tərkibindəki hər sözün öz vurğusu olur. Söz birləşmələrinə daxil olan sözlər ayrı yazılır.

## İstinadlar
# Qırğızıstan kinematoqrafiyası

| Qırğızıstan kinematoqrafiyası |
| --- |
| İstehsal olunan bədii filmlər (2011) |
| Cəm | 3 |

**Qırğızıstan kinematoqrafiyası** — Qırğızıstan Respublikasının kino sənəti və kino sənayesi. Onun əsasını "Qırğızfilm" studiyası təşkil edir. Kino tarixində 500-dən çox film çəkilmişdir.

## Tarixi

1998-ci ildə Aktan Abdıkalıkovun "Beşkempir" filmi Qazaxıstanın Almatı şəhərində keçirilən 1-ci Avrasiya Beynəlxalq Film Festivalında "Ən yaxşı film" nominasiyasında Qran-pri qazanıb. 2005-ci ildə Ernest Abdyzhapparovun Saratan filmi II Avrasiya IFF-də münsiflər heyətinin xüsusi mükafatını qazandı. 2008-ci ildə 5-ci Avrasiya İFF-də Temir Birnazarovun "Naməlum marşrut" filmi xüsusi bədii film üçün münsiflər heyətinin mükafatını qazandı.

## İstinadlar
# Gecə leşyeyəni

| *Gecə leşyeyəni* |
| --- |
| ing. Nightcrawler |
|  |
| Janr | Neonuar, triller filmi, dram filmi |
| Əsas mövzu | media sənayesi[d] |
| Prodüserlər | * Ceyk Cillenhol
 |
| Baş rollarda | * Bill Pekston[d]
* Ceyk Cillenhol
* Rene Russo
* Riz Ahmed[d]
* Maykl Papacon[d]
* Ceymi Makşan[d]
 |
| Operator | * Robert Elsvit[d]
 |
| İstehsalçı | Bold Films[d] |
| Distribütor | Open Road Films[d], Netflix |
| İlk baxış tarixi | 13 noyabr 2014, 28 noyabr 2014, 30 oktyabr 2014, 5 sentyabr 2014, 31 oktyabr 2014 |
| Müddət | 117 dəq |
| Büdcə | 8.500.000 $ |
| Gəlir | 47.398.992 $, 32.381.217 $ |
| Ölkə | * ABŞ
 |
| Dil | ingilis dili |
| Rəng | rəngli[d] |
| Çəkiliş yeri | Kaliforniya |
| IMDb | ID2872718 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Gecə leşyeyəni** — Den Qilroyun yazdığı və rejissorluq etdiyi 2014 Amerika neo-noir, cinayət, triller filmi. Filmin əsas rollarında Ceyk Cillenhol, Rene Russo, Riz Ahmed və Bill Pakston yer almaqdadır.

Film premyerasını 2014 Toronto Beynəlxalq Film Festivalında etdi. Open Road Films tərəfindən 31 oktyabr 2014-də təqdim edildi. Tənqidçilərdən müsbət şərhlər alan film 87. Oskar mükafatında Ən Yaxşı orijinal Ssenari namizədliyi əldə etdi.

## Məzmun

Luiz Blum gecələr Los-Ancelesdə baş verən cinayət, qəza kimi hadisələri kamerasına lentə alan və xəbər kanallarına satan işsiz bir adamdır.

## Rollarda

* Ceyk Cillenhol - Luiz Blum
* Rene Russo - Nina Romina
* Riz Ahmed - Rik
* Bill Paxton - Co Loder
* Michael Hyatt - Detektiv Frontieri
* Ann Cusack - Linda
* Kevin Rahm - Frenk Kruz
* Kathleen York - Cek

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Resmi site
* Internet Movie Database'de *Gece Vurgunu*
* Metacritic'de *Gece Vurgunu*
* Rotten Tomatoes'da *Gece Vurgunu*
# Samuray Cek

| *Samuray Cek* |
| --- |
| ing. Samurai Jack |
|  |
| Janr | fantaziya teleserialı[d], komediya-dram |
| Rejissor | * Cenndi Tartakovski
 |
| Prodüser | * Cenndi Tartakovski
 |
| Yaradıcı | Cenndi Tartakovski |
| Rolları səsləndirənlər | Fil LaMarr, Con Di Macio, Qrey Qriffin[d], Tom Kenni |
| Bəstəkarlar | * Tayler Beyts[d]
 |
| Studiya | Cartoon Network Studios |
| Ölkə | * ABŞ
 |
| Dil | ingilis dili |
| Mövsümlərin sayı | 5 |
| Seriyaların sayı | 62 |
| Seriyanın müddəti | 22 dəq |
| Rəng | rəngli[d] |
| Telekanal | Cartoon Network, Adult Swim |
| Nümayiş | 10 avqust 2001 |
| IMDb | ID0278238 |
| Rəsmi saytı |

**Samuray Cek** (ing. Samurai Jack) — ABŞ cizgi serialı.

## Süjet

Samuray Cek hekayəsi, Feodal Yaponiyada Cek (Fil LaMarr səsləndirir) adlı bir gənc şahzadənin atasının imperiyası cild dəyişən cin Aku (Mako İvamatsu) tərəfindən məhv edilməsindən bəhs edir.

## Personajlar

| Personaj | Haqqında |
| --- | --- |
| Samuray Cek | Cizgi filminin əsas qəhrəmanı (protaqonist), Yaponiya imperatorunun oğlu. Akunu məğlub etmək üçün gənc samuray bütün dünyada təlim keçmişdir. Atasına tanrılar tərəfindən verilmiş və indi onun əlində olan sehrli qılınc ilə Akunu öldürəbiləcək yeganə adamdır. Amma qələbə yolunun qiyməti: keçmişə qaytarılmamışdan əvvəl, gələcəyi xilas etmek lazımdır. |
| Aku | Cizgi filminin əsas canisi. Cek yoxa çıxan zaman, o dünyanı əsir götürmüşdür. |
| Samuray Lord |  |
| Samuray Cekin nası |  |
| Aşi |  |
| Ra |  |
| Odin |  |
| Vişnu |  |
| Robin Hud |  |
| Şotland | Zəncəfil saçlı, güclü və bir ayağı avtomat olan şotlandiyalı qəhrəman. Şotland birdən çox epizodda görünən bir neçə personajdan biri olmaqla yanaşı, həm də Cekdən sonra dünyada ən çox axtarılan ikinci adamdır. |
| Demonqo | Ruhları ələ keçirib onların güclərindən istifadə edə bilən məxluq, Akunun sağ əli. |
| Vaxt mühafizi |  |
| X9 |  |
| Qırmızıpapaq |  |
| Astro |  |

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* *Samuray Cek* — IMDb səhifəsi
# Polis

Hamburq şəhərində fəaliyyət göstərən şəhər polisi
**Polis** — ictimai qaydanı, ictimai təhlükəsizliyi və ictimai asayişi təmin edən, cinayətkarlığa qarşı mübarizə aparan, qanunla müəyyən edilmiş səlahiyyətlər çərçivəsində vətəndaşların, dövlət orqanlarının və digər hüquqi şəxslərin hüquq və mənafelərini hüquqazidd əməllərdən qoruyan dövlət hüquq-mühafizə orqanı.
# Dimpl Kapadiya

| Dimpl Kapadiya |
| --- |
| ing. Dimple Kapadia |
|  |
| Doğum tarixi | 8 iyun 1957  |
| Doğum yeri | * Bombey, Hindistan
 |
| Milliyyəti |
qucaratlı |
| Həyat yoldaşı | Raceş Xanna (1973-2012) |
| Uşaqları | Tvinkl Xanna Rinki Xanna |
| Fəaliyyəti | kino aktrisası |
| Fəaliyyət illəri | 1973-cü ildən |
| IMDb | ID0438092 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Dimpl Kapadiya** (8 iyun 1957, Bombey) — kəşmirli hind aktrisası

## Həyatı

8 iyun 1957-ci ildə anadan olmuşdur. Tam adı Dimpl Cunnibhay Kapadiyadır. Əslən Qucaratlıdır. Aktrisa Tvinkl Xannanın anasıdır. Karyerasına gənc yaşlarından başlayıb. 1973-cü ildə "Bobbi" filminə çəkiləndə 16 yaşı olub. 1991-ci ildə "Qara şahzadə Adjuba" filminə də çəkilib. 1973-cü ildə Radjeş Xanna ilə ailə həyatı qurub. İki qızı var.

## İstinadlar
# Qəzəb (film, 2010)

| *Qəzəb* |
| --- |
| Janr | döyüş-triller[d], döyüş filmi |
| Baş rollarda | * Acay Devqan
* Akşay Xanna
* Bipaşha Basu
* Rima Sen
 |
| İlk baxış tarixi | 2010 |
| Ölkə | * Hindistan
 |
| Dil | Hind dili |
| IMDb | ID1708453 |

**Qəzəb** (Rom: **Aakrosh**) 2010-cu ildə Priyadarşan tərəfindən çəkilmiş və Big Screen Entertainer pankartı altında Kumar Mangat Pathak tərəfindən prodüserliyi edilmiş hindi dilli döyüş triller filmidir. Baş rollarda Ajay Devgan, Akshayee Khanna və Bipasha Basu; İkinci planda isə Pareş Raval və Reema Sen və Sərfaraz xan oynamışdırlar. Saundtrekin ifası Pritama, sözləri isə İrşad Kamilə məxsusdur. Filmin operatoru Thiru, quruluşçu rejissoru Sabu Cyril və montajçısı Arun Kumardır. Tyag Rajan və R.P Yadav filmin döyüş səhnələrini təşkil etmiş və xoreoqrafiyasını tərtib etmişdirlər.

## İstinadlar
# Karaoke

Karaoke
**Karaoke** (カラオケ — yaponca: kara 空 — "boş, yox" və ōkesutora オーケストラ — "orkestra", orkestranın yoxluğu, solistsiz orkestra) — Yapon mənşəli əyləncə anlayışıdır. **Karaoke** — mahnının əslindən sözlərin çıxarılaraq onu oxuyacaq şəxsin önündə monitora vəya kağıza yazılması və həmin şəxsin mikrofonla bu mahnı sözlərini oxuyaraq ifa etməsinə verilən addır.karaoke – mahnıların kompüterdə musiqili müşayiəti (akkompanementi). "Karaoke CD" termininə də rast gəlinir. Mahnı sözləri adətən Müğənniyə yol göstərmək məqsədiylə monitorda hərflər və rənglərlə musiqili video ilə göstərilir.

## Tarix

Yapon musiqiçi Daysuke İnoye kafelərdə çalışırdı. Bir müştəri onunla birlikdə şəhər kənarındakı tədbirə getməsini istədi. Daysuke səfərə çıxa bilmədi. Buna baxmayaraq, müştərinin yemək zamanı mahnı oxuya bilməsi üçün xüsusi səs yazdırdı. Müştəri ondan daha bir neçə kaset yazdırmasını da istədi. Bundan sonra Daysuke insanların oxuduğu musiqini çalan, mikrofonu, səsgücləndirisi olan bir sistem qurmağa qərar verdi. İnoye texnologiyadan xəbərdar dostlarıyla birlikdə 11 ədəd "8 Juke" adlı aparat yaratdı. Bu aparatları Kobedəki kiçik barlara kirayə verdi.

Həmin dövrlərdə onun bu əməyi qiymətləndirilməsə də 15 il sonra karaoke məşhurlaşmağa başladı. 2004-cü ildə isə Daisuke bu "ən ağılsız, gülməli və lazımsız kəşf"ə görə Nobel mükafatına layiq görülüb.

### Karaoke şəbəkəsi

90-cı illərdə karaoke Asiyada geniş yayıldı. Həmin vaxtlar karaoke sisteminə modern səs texnologiyası, lazer disklər və videoyönləndirici əlavə olundu. Daysuke bu icadını patentləşdirmədiyi üçün çoxlu pul qazana bilmədi. Onun ixtirasından şirkətlər yararlandı.

Bir müsahibəsində İnoye bunları bildirib:

*"İxtirama patent alsaydım, karaokenin cari inkişafına əngəl yaradacaqdım, bu qədər geniş yayılmayacaqdı. Lakin o vaxt çoxlu pul gətirəcəyini düşünmürdüm. Sadəcə, Kobedə aparatlarımın istifadə olunacağını planlaşdırmışdım. Çoxları buna inanmasa da, mən karaokenin bu qədər inkişaf edəcəyini düşünmürdüm".*

1996-cı ildə İnoye haqqında Sinqapur televiziyasında geniş material efirə getdikdən sonra onu karaokenin yaradıcısı kimi tanımağa başladılar. 1999-cu ildə "Time" dərgisinin Asiya nəşrində "yüz ilin ən məşhur asiyalıları" siyahısında yer aldı.

## Ədəbiyyat

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər

* Let's all sing the praises of karaoke

## İstinadlar