Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Məqalə

**Məqalə** — müəyyən mövzu, problem və ya məsələ barədə elmi, publisistik və ya analitik xarakterli, məntiqi ardıcıllıqla tərtib edilmiş, strukturlaşdırılmış yazılı material.

## Esse

Məqalənin şəkillərindən biri də essedir. Esse əsasən bədii dillə, emosional təhkiyə formasında yaradılan ədəbi-tənqidi bir formadır. Esselər təhkiyə baxımından bədii üsluba yaxın olur və bəzi hallarda ifrat akademizmə istehza nişanələrinə malik olur.

## Elmi məqalə

Elmi məqalələrdə mənbələrin göstərilməsi tələb edilir, lakin bəzən dissertasiya müdafiəsi ilə bağlı olmadıqda buna əməl edilmir. Məqalələrin elmi mövzusu onları buraxan jurnalların bu istiqamətdəki mövqeyi ilə bağlı olur. Nüfuzlu elmi jurnallarda buraxılan məqalələr ciddi elmi mənbə kimi qəbul olunur.

## Jurnalistikada

Məqalə jurnalistikanın əsas janrlarından biridir. Məqalənin məğzini konkret faktdan daha çox geniş problemli situasiya təşkil edir. Məqalə çox vaxt problemin ümumi qoyuluşundan başlayır, ardınca mövzunun inkişafı ilə davam edir.

Jurnalistin məharəti oxucuya hansısa məsələni çatdıra bilməyindədir. Bunun üçün isə yalnız fakt azlıq edir. Mövzunu hər tərəfli təhlil, hadisələri kompleks şəkildə analiz etmək vacibdir. Şəxsi təcrübə və problemin düzgün təhlili jurnalistə həmin problemin həllini tapmağa kömək edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Jurnalistika
* Nekroloq
# 24 iyun

| ←→İyun |
| --- |
|

| B.e | Ç.a | Ç | C.a | C | Ş | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |

 |
| 2026-cı il |

**24 iyun** — Qriqorian təqvimində ilin 175-ci günü. (uzun ildə 176-cı)
Bu tarixdə ilin sonuna 190 gün qalır.

XX və XXI əsrdə Yuli təqvimi ilə 11 iyun tarixinə uyğun gəlir.

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari

Almanlar Tempelhofda təchizat təyyarələrini izləyirlər
* 1910 — Milan şəhərində Alfa Romeo avtomobil istehsalçısı təsis edilib.
* 1948 — Soyuq müharibə: Berlin böhranı başlamışdır: Sovet İttifaqı Qərbi Almaniya ilə Qərbi Berlin arasında quruda səyahəti qeyri-mümkün etmişdir.
* 2007 — ABŞ milli futbol komandası KONKAKAF Qızıl Kubokunu qazanıb.

### Azərbaycana aid hadisələr

* 2013 — Bakıda Fairmont Baku hotelinin açılışı olub.
* 2021 — Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsində Dəmir yumruq abidəsinin açılışı olub.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1535 — Avstriyalı Yuanna, Portuqaliya şahzadəsi

### 1601–1900

* 1616 — Ferdinand Bol, Niderland boyakarı
* 1838 — Qustav fon Şmoller, Almaniya iqtisadçısı
* 1850 — Herbert Kitçener, Böyük Britaniya marşalı
* 1900 — Rafael Lemkin, Polşa vəkili

### 1901–cari

Lionel Messi
* 1912 — Sergey Filippov, Rusiya aktyoru
* 1929
	+ Karolin Şumeyker, ABŞ astronomu
	+ Oddvar Barli, Norveç güləşçisi
* 1938 — Əbülfəz Elçibəy, Azərbaycan prezidenti
* 1950 — Moşe Yalon, İsrail dövlət xadimi
* 1953 — Əlif Hacıyev, Azərbaycan mayoru, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1938 — Nəcəf Nəcəfov, Azərbaycan jurnalisti
* 1968 — Boris Gelfand, SSRİ və İsrail şahmatçısı
* 1975 — Dilqəm Nağıyev, Azərbaycan əsgəri, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1978
	+ Xuan Roman Rikelme, Argentina futbolçusu
	+ Şunsuke Nakamura, Yaponiya futbolçusu
* 1987
	+ Lionel Messi, Argentina futbolçusu
	+ LiSA, Yaponiya müğənnisi
* 1992 — David Alaba, Avstriya futbolçusu

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1398 — Çju Yuançjan, Minq imperatoru

### 1601–1900

* 1838 — İzidor Borovski, Polşa generalı
* 1860 — I Jerom, Vestfaliya kralı
* 1899 — Tomas R. Kornelius, ABŞ siyasətçisi

### 1901–cari

Qrover Klivlend
* 1908 — Qrover Klivlend, ABŞ prezidenti
* 1987 — Ceki Qlison, ABŞ aktyoru
* 1989 — Hibari Misora, Yaponiya müğənnisi
* 1991 — Rufino Tamayo, Meksika boyakarı
* 1992 — Cavad Mircavadov, Azərbaycan boyakarı
* 2008 — Leonid Qurvits, ABŞ və Polşa iqtisadçısı
* 2014 — Eli Vallax, ABŞ aktyoru
* 2016 — Şarpuddin Əhmədov, Rusiya tarixçisi
* 2020 — Gösta Agren, Finlandiya və İsveç yazıçısı

## Bayramlar və xüsusi günlər

* Venesuela — Ordu Günü
* Azərbaycan — Əbülfəz Elçibəyi anma və Milli Türkçülük Günü

## İstinadlar
# Baxmut döyüşü

| Baxmut müharibəsi |
| --- |
|  |
| Tarix | 1 avqust 2022- 20 may, 2023 |
| Yeri | Ukrayna  Ukrayna |
| Nəticəsi | Rusiya Silahlı Qüvvələrinin qələbəsi |
| Münaqişə tərəfləri |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Rusiya,  DXR
LXR
Vaqner

Rusiya Silahlı Qüvvələri
 |  Ukrayna,
Ukrayna Silahlı Qüvvələri

Ukrayna Milli Qvardiyası
 |

 |
| Komandan(lar) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| * Yevgeni Priqojin
 | * Oleksandr Tarnavski
 |

 |
| Tərəflərin qüvvəsi |
|

|  |  |
| --- | --- |
|
46,000–66,000+
 |
30,000
 |

 |
| İtkilər |
|

|  |  |
| --- | --- |
|
Qərb məlumatları:
20,000–30,000+ ölü və yaralı
Ukrayna üzrə:
32,437–42,537+ öldürüldü,
~94,651+ yaralı
 |
NATO təxmini:
Rus itkilərindən beş dəfə az[
DPR-ə görə:
15.000-20.000 öldürüldü
 |

 |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Baxmut müharibəsi** — Ukrayna Silahlı Qüvvələri ilə Rusiya Silahlı Qüvvələri arasında Baxmut şəhərində və onun yaxınlığında davam edən hərbi əməliyyatlar seriyasıdır. Baxmutun atəşə tutulması 2022-ci ilin mayında başlasa da, şəhərə qarşı əsas hücum avqustun 1-də Rusiya qüvvələrinin Ukraynanın həmin cəbhədən geri çəkilməsindən sonra Popasna istiqamətindən irəliləməsindən sonra başladı. Əsas hücum qüvvəsi, ilk növbədə, nizami rus qoşunları, DXR və LPR separatçı elementləri tərəfindən dəstəklənən Rusiyanın yarımhərbiləşdirilmiş təşkilatı Vaqner qrupunun muzdlularından ibarətdir.

2022-ci ilin sonlarına kimi, Ukraynanın Xarkov və Xerson əks-hücumlarından sonra Baxmut-Soledar cəbhəsi Ukraynada bir neçə cəbhə xəttindən biri olmaqla müharibənin mühüm mərkəzinə çevrildi. Şəhərə hücumlar 2022-ci ilin noyabrında gücləndi, bu zaman hücum edən rus qoşunları Xerson cəbhəsindən köçürülən bölmələr və yeni səfərbər edilmiş əsgərlərlə birlikdə gücləndirildi.. Bu vaxta qədər cəbhə xəttinin çox hissəsi mövqeli səngər döyüşlərinə enmişdi, hər iki tərəf heç bir əhəmiyyətli irəliləyiş olmadan yüksək itkilərə məruz qalmışdı. Baxmut sektorundakı döyüşlərin intensivliyi I və II Dünya Müharibələri ilə müqayisə edilmişdir. 2023-cü ilin martına qədər rus qoşunları şəhərin şərq yarısını, Baxmutka çayına qədər ələ keçirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Avropa İttifaqı-Türkiyə Gömrük İttifaqı

Aİ-Türkiyə gömrük birliyi üçün türk xatirə sikkəsi.
**Avropa İttifaqı-Türkiyə Gömrük İttifaqı** — 6 mart 1995-ci il tarixində Ankara müqaviləsi ilə qurulan AT-Türkiyə Əməkdaşlıq Şurasının tətbiq qərarı almasıyla 31 dekabr 1995 tarixindən qüvvədə olan gömrük ittifaqı. Hər iki tərəf arasında ticari məhsullar hər hansı bir gömrük məhdudiyyəti olmadan satıla bilər. Gömrük İttifaqı əsas iqtisadi sahələrdə (kənd təsərrüfatı kimi) ikitərəfli ticarət güzəştlərini, xidmət və ya dövlət satınalmalarını tətbiq etmir. 1996-ci ildə Avropa Kömür və Polad Birliyi üzrə məhsulların satışı üçün Türkiyə və Avropa Birliyi arasında bir sərbəst ticarət bölgəsi qurulmuşdur. Birlik Şurasının 1/98 saylı qərarı kənd təsərrüfatı məhsullarının ticarətini əhatə edir.

## Həmçinin bax

* Türkiyə
* Avropa İttifaqı

## İstinadlar
# Berlin Prosesi

| Berlin Prosesi |
| --- |
| Yaranma tarixi | 2014 |
| berlinprocess.de |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Berlin Prosesi** — Avropa İttifaqının gələcək genişlənməsi ilə əlaqəli hökumətlərarası əməkdaşlıq təşəbbüsü.

## Tarixi

2014-cü il Berlin Konfransı ilə başlamış, ardınca 2015-ci il Vyana Sammiti, 2016-cı il Paris Sammiti, 2017-ci il Triest Sammiti, 2018-ci il London Sammiti və 2019-cu ildə Poznan Sammiti izlənilmişdir. Berlin Prosesi artan avroskeptisizm və Komissiya sədri Jan-Klod Yunkerin genişlənməyə dair elan etdiyi beş illik moratorium fonunda Aİ-yə inteqrasiya prosesinin dinamikasını möhkəmləndirmək və saxlamaq məqsədi ilə başlanmışdır.

## Məqsədləri

Berlin Prosesi keçmiş Yuqoslaviya və Albaniyanın Aİ-yə namizəd və potensial namizəd ölkələri və seçilmiş Aİ üzv dövlətləri arasında çoxtərəfli əlaqələri canlandırmaq və bu ölkələrdə infrastruktur və iqtisadi inkişaf məsələlərində regional əməkdaşlığı yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır.

## İştirakçı dövlətlər

Təşəbbüs Aİ üzvlüyünə Aİ üzvü olmayan beş Balkan namizədini (Monteneqro, Serbiya, Şimali Makedoniya, Bosniya və Herseqovina, Albaniya) və Aİ üzvü olmayan potensial Balkan namizədini (Kosovo), bəzi Aİ üzvlərini, (məsələn: Avstriya, Bolqarıstan, Xorvatiya, Fransa, Yunanıstan, Almaniya, İtaliya, Polşa və Sloveniya) və Aİ-yə daxil olmayan əlavə bir ölkə, Birləşmiş Krallığı əhatə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Berlin Process website
* Regional Youth Cooperation Office
# Avropa Kömür və Polad Birliyi

| Avropa Kömür və Polad Birliyi |
| --- |
| European Coal and Steel Community |
|  |
| Yaranma tarixi | 18 aprel 1951 |
| Ləğvolma tarixi | 23 iyul 2002 |
| Baş ofisin yerləşməsi | * Brüssel[d]
 |
| Qurucusu | * Belçika
* Fransa
* İtaliya
* Lüksemburq
* Niderland
* Almaniya Federativ Respublikası
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Avropa Kömür və Polad Birliyi** (ing. European Coal and Steel Community; **ECSC**) — İkinci Dünya müharibəsindən sonra kömür və polad sənayesini tənzimləmək üçün yaradılmış Avropa təşkilatı. O, rəsmi olaraq 1951-ci ildə Belçika, Fransa, İtaliya, Lüksemburq, Hollandiya və Qərbi Almaniyanın imzaladığı Paris müqaviləsi ilə yaradılmışdır. ECSC fövqəlmillətçilik prinsipinə əsaslanan beynəlxalq təşkilat idi və nəticədə Avropa İttifaqının yaradılmasına səbəb olan inteqrasiya prosesinə başlamışdır.

ECSC ilk dəfə 9 may 1950-ci ildə (Aİ-nin bugünkü Avropa Günü) İkinci Dünya müharibəsinin bitməsinin beşinci ildönümünün ertəsi günü Fransanın xarici işlər naziri Robert Şuman tərəfindən Şuman bəyannaməsi kimi, Fransa və Almaniya arasında gələcək müharibənin qarşısının alınması yolu kimi təklif edilmişdir. O, "müharibəsi təkcə ağlasığmaz deyil, həm də maddi cəhətdən qeyri-mümkün etmək" məqsədi daşıdığını bəyan etdi, buna regional inteqrasiya ilə nail olunmalı idi və bunun ilk addımı ECSC idi. Müqavilə üzv dövlətlər arasında sərbəst müəyyən edilmiş bazar qiymətləri, məhsulların sərbəst hərəkəti və gömrük rüsumları və ya vergilər, subsidiyalar və ya məhdudlaşdırıcı təcrübələr olmadan kömür və polad üçün ümumi bazar yaradacaqdı.

ECSC-ə dörd qurum nəzarət edirdi: müstəqil təyin edilmiş şəxslərdən ibarət Ali Hakimiyyət, milli parlamentarilərdən ibarət Ümumi Assambleya, milli nazirlərdən ibarət Xüsusi Şura və Ədalət Məhkəməsi. Bunlar son nəticədə bugünkü Avropa Komissiyası, Avropa Parlamenti, Avropa İttifaqı Şurası və Avropa Ədalət Məhkəməsinin planını təşkil edəcəkdi.

ECSC 1957-ci ildə Roma müqaviləsi ilə ondan sonra yaradılmış icmalar, Avropa İqtisadi Birliyi və Avropa Atom Enerjisi Birliyi üçün bir model rolunu oynadı. 1967-ci il Brüssel müqaviləsi ECSC-nin bütün təsisatlarının Avropa İqtisadi Birliyində birləşməsinə səbəb oldu, lakin ECSC öz müstəqil hüquqi şəxsiyyətini saxladı. 2002-ci ildə Paris Müqaviləsi başa çatdı və ECSC istənilən formada mövcudluğunu dayandırdı, onun fəaliyyəti Amsterdam və Nitsa müqavilələri çərçivəsində Avropa Birliyi tərəfindən tam mənimsənildi.

## İstinadlar
# Vestqot krallığı

**Vestqot krallığı** — Xalqların böyük köçü nəticəsində dağılan Qərbi Roma İmperiyasının ərazisində yaranmış barbar krallıqlarından biri.

|  |
| --- |
| Tarixi dövlət |
| Vestqot krallığı |
|  |
| 476 — 718 |
| Paytaxt | Tuluza, Toledo, Barselona |
| Dil | Qot dili, Vulqar latın dili |
| Ərazisi | * 600.000 km²
 |
| İdarəetmə forması | monarxiya |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

## Tarixi

Hunlar qərbə doğru hərəkət edib IV əsrin II yarısında Don sahilində alanların tayfa birliyini dağıtdılar; 375-ci ildə isə Qara dəniz sahilində ostqotların tayfa birliyini darmadağın etdilər. Ostqotların bir qismi hunlara qarışdı, digəri isa qərba çəkildi. Hunlardan ehtiyat edən vestqotlar da yaşadıqları yerləri tərk edib Dunayı keçdilər və 376-cı ildə Roma imperiyası ərazisində - Meziyada (indiki Bolqarıstan ərazisinin bir hissəsi) imperiyanın müttəfiqi kimi məskən saldılar. Onlar Roma dövlətinə tabe olmalı və imperiyanın sərhəddini xarici hücumlardan qorumalı idilər. Çox keçmədən burda vastqotların Rama imperivasına qarşı üsyanı oldu. Hunların da bir qismi bu üsyana qoşuldu. Üsyançılar 378-ci ildə Adrianopol yaxınlığında Roma imperatorunun ordusunu darmadağın etdilər. Roma qoşunları yalnız 382-ci ildə həmin üsyanı yatıra bildi. Lakin vestqotlar Meziyadan başqa Frakiya və Makedoniyada da məskən saldılar. Bundan sonra vestqotların Qərbi Roma imperiyasına, xüsusən İtaliyaya hücumları daha da artdı. 410-cu ildə onlar Alarixin başçılığı ilə Romanı alıb dağıtdılar. Lakin İtaliyada möhkəmlənə bilməyən vestqotlar Cənubi Qalliyaya keçdilər. 418-ci ildə Cənub-Qərbi Qalliyada Vestqot krallığı (və ya Tuluza krallığı) yarandı. Bu Qərbi Roma imperiyası ərazisində imperiyanın dağılmasına hələ yarım əsrdən də çox qalmış yaranan ilk barbar dövləti idi. V əsrin II yarısında Luaradan cənubdakı bötün Qalliya torpaqları və Pireney yarımadasının çoxu Vestqot krallığına daxil idi. Lakin VI əsrin əvvəllərində vestqotları, başqa bir alman tayfası olan franklar Qalliyadan İspaniya ərazisinə sıxışdırdılar. İspaniya ərazisində Vestqot dövləti VIII əsrin əvvəllərinə qədər yaşadı. Vestqotlar İspaniyada feodalizmin inkişafında mühüm rol oynayırdılar. Vestqot krallığını ərəblər aradan qaldırdılar (711 -718).
# İspaniya inkvizisiya məhkəməsi

Üzərində xaç, ağac budağı və qılınc təsvir olunmuş İspaniya inkvizisiya məhkəməsinin bayrağı
**İspaniya inkvizisiya məhkəməsi** (isp. Inquisición española) - İspaniyada yaradılmış inkvizisiya məhkəməsi.

İspaniya inkvizisiya məhkəməsi Araqon kralı II Ferdinand və Kastiliya kraliçası I İzabel tərəfindən 1478-ci ildə yaradılmış inkvizisiya məhkəməsidir. II İzabel tərəfindən 1834-cü ildə ləğv edilənə qədər fəaliyyət göstərmişdir. İspaniya inkvizisiya məhkəməsinin hədəfi İspaniyada yaşayan müsəlmanları və yəhudiləri ölkədən qovmaq və İspaniyada qatı bir katolik dövləti yaratmaq idi. Allahı və İsanı inkar edənlər məhkəmənin qərarı ilə yandırılaraq öldürülürdü. İspaniya inkvizisiya məhkəməsinin göstərdiyi fəaliyyət nəticəsində 200 minə yaxın katolik olmayan şəxslər İspaniyanı tərk etməyə məcbur olmuşdular.
# XIII Leo

| XIII Leo |
| --- |
|  |
|  |
| Roma Papası |
| 20 fevral 1878 – 20 iyul 1903 |
| Əvvəlki | IX Piy |
| Sonrakı | X Piy |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum adı | Gioacchino Vincenzo Raffaele Luigi Pecci |
| Doğum tarixi | 2 mart 1810(1810-03-02)[…] |
| Vəfat tarixi | 20 iyul 1903(1903-07-20)[…] (93 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Roma, Roma əyaləti[d], Latsio, İtaliya krallığı və ya
* Vatikan
 |
| Təhsili | * Papa Kilsə Akademiyası[d]
 |
| Fəaliyyəti | Nunsio, Arxiyepiskop, yazıçı, Yepiskop |
| Dini | Roma-Katolik kilsəsi |
|

---

 |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**XIII Lev** (**Coakino Peççi**, 2 mart 1810[…] – 20 iyul 1903[…], Roma və ya Vatikan) — Roma Papası (1878–1903). 1843-cü ildə arxiyepiskop, 1853-cü ildə isə kardinal edilmiş, 1878-ci il fevralın 20-də pontifik seçilmişdir. 1879-cu ildə "Aeterni Patris" ensiklikasında Kilsənin sosial-fəlsəfi təlimi tomizm etmiş, fəhlələr və həmkarlar ittifaqları haqqında 1891-ci ildə "Rerum Novarum" ensiklikasını bəyan etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# CNN

| CNN |
| --- |
|  |
| Ölkə | ABŞ |
| Yayım ərazisi |  Dünya |
| Dil |
İngilis dili |
| Baş qərargah | * Nyu-York
 |
| Yaranma tarixi | 1 iyun 1980 |
| Təsisçi | * Ted Törner
 |
| Sahibi | Turner Broadcasting System, Inc. |
| Sayt | cnn.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**CNN** və ya **C**able **N**ews **N**etwork (CNN) — 1 iyun 1980-ci ildə Atlantada Ted Törner tərəfindən qurulmuş ilk xəbər kanalı. Telekanal 24 saat xəbər yeniliyi üzərində qurulur. CNN-nin mütəmadi olaraq dünyanın 212 ölkəsində 1.5 milyarddan çox insan izləyir. Müxtəlif dillərdə kanalları, 12 veb saytı, 2 radiosu və bütün dünyaya yayılmış xəbər qrupu ilə ən məşhur xəbər qaynaqlarından biri sayılır. 1995-ci ildə açılan cnn.com isə ilk böyük ölçülü xəbər saytıdır.

CNN-nin bütün dünyada tanınan bir kanal halına gəlməsi 1991-ci ildəki ilk Körfəz müharibəsi zamanı Bağdaddan döyüşü canlı olaraq yayımlanması oldu. bu etdikləri yayımlar televiziya xəbərçiliyində yeni bir dövr başlatdı.

Daima böyüyən CNN-nin qurucusu Ted Törner ən əhəmiyyətli media patronlarından biri, bağlı olduğu holdinq Time Warner isə ən böyük media şirkətlərindən biridir.

Avqust 2010-cu il tarixə olan məlumata görə CNN-i ABŞ-də 150 milyon insan izləyir.

## Xarici keçidlər
# XVI Qriqori

| XVI Qriqori |
| --- |
| lat. Gregorius PP. XVI |
|  |
|  |
| Roma Papası |
| 2 fevral 1831 – 1 iyun 1846 |
| Əvvəlki | VIII Piy |
| Sonrakı | IX Piy |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum adı | Bartolomeo Alberto Cappellari |
| Doğum tarixi | 18 sentyabr 1765(1765-09-18)[…] |
| Doğum yeri | * Belluno[d], Venesiya Respublikası
 |
| Vəfat tarixi | 1 iyun 1846(1846-06-01) (80 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Roma, Papa dövləti
 |
| Dəfn yeri | * Müqəddəs Pyotr kilsəsi
 |
| Fəaliyyəti | katolik keşişi[d] |
| Dini | Roma-Katolik kilsəsi |
| Elmi fəaliyyəti |
| Elm sahəsi | xristianlıq |
|

---

 |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**XVI Qriqori** (lat. Bartolomeo Alberto Mauro Cappellari;18 sentyabr 1765[…], Belluno[d], Venesiya Respublikası – 1 iyun 1846, Roma) — Roma papası.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# 1757

| 1757 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1757 *MDCCLVII* |
| Yuli təqvimi | 1757 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7265-7266 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2509-2510 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5517-5518
ה'תקי"ז
 - ה'תקי"ח |
| Hicri təqvim | 1170-1171 |
| Erməni təqvimi | 4249-4250 (11 avqust)
ՌՉԾԷ |
| Çin təqvimi | 4453-4454 丙子 - 丁丑 qırmızı siçovul
 - qırmızı öküz
 |
| Efiopiya təqvimi | 1749 - 1750 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1813-1814 |
| - *Şaka sambat* | 1679—1680 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 4858-4859 |
| İran təqvimi | 1135-1136 |
| Buddist təqvimi | 2300 |
| Holosen təqvimi | 11757 |
| Yapon xronologiyası | 7 Xoreki erası

 |

## Hadisələr

* Çində özünütəcrid siyasətinin başlanması.
* Salyan Quba xanlığına birləşdirildi
* Plessi döyüşü (1756-1763) ingiltərə ilə fransa arasında 7 illik müharibə. İngiltərə qalib gəlir,Benqaliyanı tutur.
* Leuthen döyüşü

## Doğumlar

* Nəzərəli xan Şahsevən
* Tovi Lovis

## Ölümlər

* Gürcü alimi, coğrafiyaçısı, tarixçisi və kartoqraf Şahzadə Vaxuşti
# 1853

| 1853 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1853 *MDCCCLIII* |
| Yuli təqvimi | 1853 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7361-7362 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2605-2606 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5613-5614
ה'תרי"ג
 - ה'תרי"ד |
| Hicri təqvim | 1269-1270 |
| Erməni təqvimi | 4345-4346 (11 avqust)
ՌՊԾԳ |
| Çin təqvimi | 4549-4550 壬子 - 癸丑 qara siçovul
 - qara öküz
 |
| Efiopiya təqvimi | 1845 - 1846 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1909-1910 |
| - *Şaka sambat* | 1775—1776 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 4954-4955 |
| İran təqvimi | 1231-1232 |
| Buddist təqvimi | 2396 |
| Holosen təqvimi | 11853 |
| Yapon xronologiyası | 6 Kaey erası |
| Fransız inqilabı təqvimi | 61—62

  |

## Hadisələr

* 19 mart — Çində Nankin şəhərinin taypinlər tərəfindən ələ keçirilməsi.
* 10 may — Osmanlı imperiyası tərəfindən knyaz Menşikovun ultimatumunun rədd edilməsi.
* 3 iyul — knyaz Mixail Qorçakovun rəhbərlik etdiyi rus ordusunun Türkiyənin himayəsindı olan Moldaviya və Valaxiyaya ərazisinə daxil olması
* 9 oktyabr — Osmanlı imperiyası tərəfindən rus ordusunun Dunay knyazlığından çıxarılması.
* 16 oktyabr — Rusiya ilə Osmanlı imperiyası arasında Krım müharibəsinin (1853–1856) başlanması.
* 18 noyabr — Sinop buxtasında baş vermiş döyüşdə rus donanmasının qalib gəlməsi
* Şimali Azərbaycanda dövlət kəndlilərinin bir yerdən başqa yerə köçmək hüququnun ləğv olunması.
* Yeni məktəb Nizamnaməsinin qəbul olunması.
* Sankt — Peterburq universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin açılması və M. Kazımbəyin fakültənin ilk dekanı seçilməsi.
* Rusiya hökuməti tərəfindən Zaqatalada yeni tipli təhsil müəssisələrinin — "müsəlman məktəbləri"nin təşkil edilməsi.

## Doğumlar

* 5 iyul — Tivadar Kostka Çontvari
* Məmmədtağı Səfərov ("Sidqi")
* İbrahim ağa Raşa ağa oğlu Vəkilov, rus ordusunda general.

## Ölümlər

* Azərbaycan tarixçisi Mirzə Camal.
# Buz dövrü

Antarktidanın buz təbəqəsi. Buz dövrünün buzlaq epoxalarında Şimali Amerikada və ya Şimali Avropada Yerin səthi belə görünə bilərdi.
 Buz dövründə Yer kürəsi
**Buz dövrü** — bir neçə milyon il davam edən, qitələrin və okeanların buzlaqlarının olduqca kəskin şəkildə artması ilə ümumi iqlimin soyuqlaşması dövrü. Yer kürəsinin tarixində onlar qeyri-bərabər paylanaraq bir neçə onillikdən 200 milyon ilə qədər davam edən buzlaq dövrlərində qruplaşdırılıblar.

Yerin geoloji tarixində (Dördüncü dövr) bir hadisə üçün ümumiləşdirilmiş bir termindir, bu müddət ərzində iqlimin ümumi nisbi soyuması və kontinental buz təbəqələrinin əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməsi baş verir. Buz dövrü — buzlaq epoxaları toplusudur . Buzlaq epoxaları nisbi istiləşmələrlə növbələşir — buzlaşmanın azaldığı dövrlər üzrə (buzlaqlararası).

Son Kaynozoy buzlaşması adlanan hazırkı buz dövrü son 34 milyon ildir davam edir. Son buz dövründən sonra 12 min il əvvəl başlayan buzlaqlararası dövr, Holosen, Hördüncü dövrün (dördüncü buzlaşmanın başladığı və davam etdiyi) bir hissəsidir, bu da öz növbəsində 66 milyon il əvvəl başlayan Kaynozoy erasının bir hissəsidir.

## İstinadlar
# Fransa bayrağı

| Fransa bayrağı |
| --- |
|  |
| Təfərrüatlar |
| Proporsiya |
2:3 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Fransa bayrağı** — Fransanın dövlət bayrağı.

Qəbul olunması: 1976-cı il İyun.

Dizaynı: Jak Lui David.

Fransa bayrağının rəngləri: Mavi,Ağ və Qırmızı.

Fransa bayrağındakı rənglərin əsas sloqanı Qardaşlıq, Bərabərlik və Azadlıqdır.

Mavi rəng: Azadlıq.

Ağ rəng: Bərabərlik.

Qırmızı rəng: Qardaşlıq.
# Provans

**Provans** (fr. Provence;Provansca:Provença və ya Prouvènço) — cənub-şərqi Fransada bir regiondur. İtaliya ilə qonşu olan bu region Provans-Alp-Kot Dazur əyalətinin inzibati hissəsidir. Aralıq dənizi sahilində yerləşir. Mərkəzi Marsel şəhəridir.

## Coğrafiya

Keçmiş fransız vilayəti Provansın yeri
### Şəhərlər

|  | Şəhər | Provansca adı | Rayonlar | Sakinlərinin sayı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 01 | **Marsel** | Marselha | Buş-dü-Ron | **851.420** |
| 02 | **Nitsa** | Niça | Alp-Maritim | **344.875** |
| 03 | **Tulon** | Tolon | Var | **166.733** |
| 04 | **Eks-an-Provans** | Ais de Provença | Buş-dü-Ron | **142.743** |
| 05 | **Nîmes** | Nimes | Gard | **140.267** |
| 06 | **Avignon** | Avignoùn | Vaucluse | **90.109** |
| 07 | **Antibes** | Antíbol | Alpes-Maritimes | **76.994** |
| 08 | **Kann** | Kann | Alpes-Maritimes | **72.939** |
| 09 | **La Seyne-sur-Mer** | La Sanha de Mar | Var | **0 059.999** |
| 010 | **Hyères** | Ieras | Var | **0 055.135** |
| 011 | **Arles** | Arle | Bouches-du-Rhône | **0 052.729** |
| 012 | **Fréjus** | Frejús | Var | **0 052.687** |
| 013 | **Grasse** | Grasso | Alpes-Maritimes | **0 051.580** |
| 014 | **Cagnes-sur-Mer** | Canha de Mar | Alpes-Maritimes | **0 048.926** |
| 015 | **Martigues** | Lo Martegue | Bouches-du-Rhône | **0 046.471** |

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax