# Birinci Hind-Çin müharibəsi

| Birinci Hindçin müharibəsi |
| --- |
| Hindçin müharibələri |
|  |
| Tarix | 19 dekabr 1946 — 21 iyul 1954 |
| Yeri | Çənub-Şərqi Asiya |
| Nəticəsi | Demokratik Vyetnam respublikasının qalib gəlməsi Fransız qoşunlarının Vyetnamdan çıxarılması Vyetnamın bölünməsi |
| Münaqişə tərəfləri |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Fransa Birliyi
 Vyetnam Dövləti (1949-dən)
 Kamboca Dövləti (1953-dən)
 Laos Krallığı (1953-dən)
 Dəstək:  Böyük Britaniya  ABŞ (1950-dən)
 |  Demokratik Vyetnam respublikası  Patet Lao (1950-dən)
 Dəstək: SSRİ  ÇXR(1949-dan)  PXR
 ADR
 |

 |
| Komandan(lar) |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Leklerk, Filipp (1945—1946)  Jan Etyen Valluyi (1946—1948)  Roje Blezo (1948—1949)  Marsel Moris Karpantye (1949—1950)  Latr de Tassinyi (1950—1951)  Salan, Raul (1952—1953)  Anri Navarr (1953—1954)
 |  Vo Nquen Ziap  Xo Şi Min  Sufanuvonq
 |

 |
| Tərəflərin qüvvəsi |
|

|  |  |
| --- | --- |
|
Fransa Hava Qüvvələri: 190000 Yerli köməkçı hissələr: 55000 Vyetnam dövlətinin ordusu: 150000 **Cəmi: ~400000** |
Əsas qüvvələr 125000 Bölgə qüvvələri: ~75000 Könüllülər: ~250000 **Cəmi: 450000** |

 |
| İtkilər |
|

|  |  |
| --- | --- |
|
Fransiya: 75 581 nəfər vəfat edib, 64 127 yaralanıb, 40 000 əsir düşüb
Vyetnam dövləti: 18 714 nəfər vəfat edib
 |
175 000—500 000
 |

 |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Birinci Hind-Çin müharibəsi** (tez-tez «Hind-Çin müharibəsi» adlandırır) — Fransanın Hind-Çində olan müstəmləkələri əldə saxlamaq üçün olan müharibədir. 1946-1954-cü illərdə baş verib.

Müharibənin əsas hadisələri Vyetnam ərazisində olub. Orda 2 sentyabr 1945-ci ildə Milli Şüranın seçkilərdə qalibiyyətindən sonra patriotik Vyetmin hərakatı tərəfindən Demokratik Vyetnam Respublikası elan olunmuşdur. Hərbi əməliyyatlar eləcə də Kamboca və Laos ərazisində də gedirdi, lakin burada onlar müharibənin əsas gedişatına təsir göstərmədilər. 1949-cu ildə Fransa öz tərəfindən Vyetnam ərazisində «Vyetnam Dövləti» yaradılmasını elan etdi.

Vyetnamın özündə Birinci Hindçin müharibəsi «Müqavimət Müharibəsi» kimi məşhurdu. «Müqavimət Müharibəsi» —  1945-1954-ci illərin fransanın müstəmləkə idarəçiliyinə qarşı olan hərbi-siyasi «Vyetmin» hərakatı əqidəsi altında birləşmiş vyetnam millətçilərin və kommunistlərin müharibəsidir.

Fransa öz mübarizəsini ABŞ və Böyük Britaniyanın yerli tərəfkeşlərinin köməyi və dəstəyi ilə aparırdı. Demokratik Vyetnam Respublikası müharibəni Çin və SSSR-in kömək və dəstəyi ilə aparırdı. Birinci Hindçin müharibəsi vyetnam ərazisinin 17-ci paralellə bölünməsi ilə yekunlaşdı. İki müstəqil dövlət əmələ gəldi: şimalda Demokratik Vyetnam Respublikası (paytaxtı —  Hanoy) və cənubda Vyetnam Dövləti (paytaxtı — Sayqon).

## Müharibənin tarixi

### Müharibənin zəmini

1940-cı il sentyabrın 22-də Fransanın təslim olmağından sonra Fransız Hindçini yapon əsgərləri tərəfindən işğal edildi. Vyetnam kommunistləri bu dövrdə bir neçə üsyan cəhdi göstərdilər: 1940-cı ilin sentyabr-oktyabr aylarında Vyetnamın Bakşon rayonunda (Vyetnamın şimalı), 1940-cı ilin noyabr-dekabr aylarında Vyetnamın cənubunda və 1941-ci ilin yanvarında Dolyong (mərkəzi Vyetnam) əyalətində. Bu üsyanlar fransız əsgərləri tərəfindən yatırılmışdı. Nəticədə cənubi və mərkəzi Vyetnamda kommunist təşkilatları əhəmiyyətli dərəcədə itkiyə məruz qalıblar.

1941-ci ilin may ayında «Vyetmin» təşkilatı yaradıldı.Vyetminin ilk dayaq nöqtələri Hindçinin Kaobanq əyalətindəki və Lanqşon əyalətinin Bakşon rayonunundakı komunist partiyasının fəalları tərəfindən yaradılmışdılar. Eləcə də burda 1941-ci ilin sonunda ilkin partizan orduları yaradılmışdır. Habelə 1942-ci ilin martına kimi Bakşon rayonunda böyük partizan ordusu fəaliyyat göstərmişdi.

1941-1942-ci illərdə Vyetnamın əsas fəaliyyət istiqaməti Vietbakda - Vyetnamın şimalında olmuşdur, Çin ilə sərhəddə bitən dağ-meşəlik ərazidə. Burada ilk partizan bazaları yaradılmış, kadr hazırlığı aparılmışdır.

1943-ci ilin Vyetminin fəaliyyətinin artması ilə əlaqədər yaponlar tərəfindən miqyaslı şəkildə Vyetminin silahlı qüvvələrin dislokasiya etdi.

## Həmçinin bax

* Vyetnamda müharibə (1945–1946)

## İstinadlar