Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# İyul

| ←→İyul |
| --- |
|

| B.e | Ç.a | Ç | C.a | C | Ş | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |

 |
| 2026-cı il |

**İyul**— Qriqorian təqvimi ilə ilin yeddinci ayıdır. 31 gündən ibarətdir.

## Etimologiyası

İyul adı Qədim Roma imperatoru Qay Yuli Sezarın adından götürülmüşdür

## Bayramlar və xüsusi günlər

* İyul ayının birinci bazar günü —  Azərbaycan, Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi işçilərinin peşə bayramı günü

## İstinadlar
# Müdafiə Nazirliyi (ABŞ)

| ABŞ Müdafiə Nazirliyi |
| --- |
| * United States Department of Defense
 |
| (USDOD DOD DoD) |
|  |
|  |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Ölkə | * ABŞ
 |
| Yurisdiksiya | Amerika Birləşmiş Ştatları |
| Yaradılma tarixi | 10 avqust 1949 |
| Əvvəlki qurum | ABŞ Müharibə Nazirliyi ABŞ Donanma Nazirliyi |
| Ştat sayı | 718.000 mülki 1.418.542 aktiv hərbi heyət 1.100.000+ ehtiyat: 3,23 milyon ümumi (2009) |
| İllik büdcəsi | $ 530,1 milyard (2010) $ 549,1 milyard (2011) $ 553,0 milyard (2012 təxmini.) $ 496,1 milyard (2015) $ 534,3 milyard (2016) |
| Baş qərargah | * Pentaqon
 |
| Rəhbərlik |
| Nazir |
Mark Esper |
| Rəsmi saytı | war.gov |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Amerika Birləşmiş Ştatlarının Müdafiə Nazirliyi** (ing. United States Department of Defense; *Abr: USDOD, DOD, DoD*), həmçinin **Müharibə Nazirliyi** (ing. Department of War) — Birləşmiş Ştatların Silahlı Qüvvələrinə cavabdeh olan bir dövlət nazirliyidir. 18 sentyabr 1947-ci ildə yaradılmışdır və qərargahı ABŞ-nin paytaxtı Vaşinqtonda yerləşən Pentaqondur. Müdafiə Nazirliyinə cavabdeh olan şəxsə Müdafiə naziri deyilir (ing. Secretary of Defense; azərb. Müdafiə katibi‎). ABŞ-nin hazırkı Müdafiə naziri Mark Esperdir. Müdafiə naziri birbaşa prezidentə hesabat verir.

Müdafiə Nazirliyi, ABŞ Quru Qoşunları Dairəsi, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri Dairəsi, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri Dairəsi, Milli Təhlükəsizlik Agentliyi və ABŞ Müdafiə Kəşfiyyatı Xidmətindən ibarətdir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp sentyabrın əvvəlində Müdafiə Nazirliyinin adının dəyişdirilərək Müharibə Nazirliyi adlandırılması barəsində fərman imzalayıb

## Həmçinin bax

Vahid Döyüş Komandanlığı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* war.gov — rəsmi saytı
* Department of Defense on USAspending.gov
* Department of Defense in the Federal Register
* Office of the Under Secretary of Defense (Comptroller) Budget and Financial Management Policy
* Death and Taxes: 2009—A visual guide and infographic of the 2009 United States federal budget, including the Department of Defense with data provided by the Comptrollers office.
* Department of Defense IA Policy Chart
* Nazirliyi tərəfindən əsərlər  Qutenberq layihəsində
* Əsərləri və ya müəllifi olduğu işlər: Müdafiə Nazirliyi İnternet arxivində
# Eqon Şile

| Eqon Şile |
| --- |
| *alm.* Egon Schiele‎ |
|  |
| Doğum adı | Egon Leo Adolf Ludwig Schiele |
| Doğum tarixi | 12 iyun 1890(1890-06-12)[…] |
| Vəfat tarixi | 31 oktyabr 1918(1918-10-31)[…] (28 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Vyana, Avstriya-Macarıstan
 |
| Vəfat səbəbi | İspan qripi |
| Dəfn yeri | * Ober-Sankt-Feyter qəbiristanlığı[d]
 |
| Fəaliyyəti | rəssam, rəssam-qravürçü[d], boyakar[d], litoqraf, fotoqraf, memar, heykəltaraş |
| Təhsili | * Vyana İncəsənət Akademiyası[d]
 |
| Janrlar | portret, avtoportret, peyzaj |
| Stil | ekspressionizm |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Eqon Şile** (*alm.* Egon Schiele‎; 12 iyun 1890[…] – 31 oktyabr 1918[…], Vyana, Avstriya-Macarıstan) — Avstriya rəssamı.

## Həyatı

Eqon Şile 12 iyun 1890-cı ildə anadan olmuşdu.

Ekspressionist Eqon Şile XX əsrin məşhur rəssamı olub. O da seksual təsvirlərlə xeyli məşhurluq qazanıb. Bildirilir ki, o, 13 yaşlı modellə birlikdə həbs olunub. Şile erotikaya baş vuran ilk rəssamlardan biri olub.

Eqon Şile 31 oktyabr 1918-ci ildə Vyanada vəfat edib.

## İstinadlar
# Frakiyalılar

Frakiyalılar — qədim dövrdə Balkan yarımadasının şimal-şərqində və Kiçik Asiyanın şimal-qərbində məskunlaşmış hind-Avropa mənşəli tayfalar qrupudur.

## İstinadlar
# Dadaizm

**Dadaizm** (fr. dadisme; dada – mənasız ahəngdarlıq) – Qərbi Avropa ədəbiyyatı və rəssamlığında modernist cərəyan. Birinci Dünya müharibəsi illərində İsveçrədə yaranmış, Fransa və Almaniyada geniş yayılmışdı. Dadaistlər burjua ədəbiyyatı və incəsənətinə qarşı çıxsalar da, alogizmi (fikir və forma pərakəndəliyinin yaradıcılıq prosesində əsas götürülməsi) əsas sayır, ideyalılığı, obrazlılığı inkar edirdilər.

T. Tsara, R. Gülzenbek, Q. Alp dadaistlərin ən görkəmli nümayəndələridir. XX əsrin 20-ci illərində dadaistlər başqa dekadent cərəyanlara qoşulmağa başladılar. J. Qross və C. Hartfild bu qəbildən olan dadaistlərdən idilər.

## İstinadlar
# Prins (musiqiçi)

| Prins |
| --- |
| ing. Prince |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Doğum adı | Prince Rogers Nelson |
| Ləqəbləri | Prince, Jamie Starr, Alexander Nevermind, Joey Coco, Camille |
| Doğum tarixi | 7 iyun 1958 |
| Doğum yeri | * Minneapolis, Minnesota, ABŞ
 |
| Vəfat tarixi | 21 aprel 2016  |
| Atası | John L. Nelson[d] |
| Musiqiçi məlumatları |
| Fəaliyyəti | kino aktyoru, müğənni, kinorejissor, müğənni-bəstəkar, ssenarist, musiqi prodüseri, film bəstəkarı, film prodüseri, multi-instrumentalist[d], rəqqas, gitaraçı, bəstəkar, aktyor |
| Fəaliyyət illəri |
1978–2016 |
| Janrlar | pop-rok, müasir R&B[d], fank[d], dans-pop[…], soul, rok, caz |
| Musiqi alətləri | gitara, zərb alətləri, piano, bas-gitara, zərb aləti maşını[d] |
| Səs tembri | kontratenor, bariton |
| Albom şirkətləri | Arista Records[d], Columbia Records, EMI[d], Sony Music[d], Universal Music Group, Because Music[d], Warner Records[d] |
| Mükafatları |     |
|  |
| prince.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Prins Rocers Nelson** (ing. Prince Rogers Nelson; 7 iyun 1958 – 21 aprel 2016) — ABŞ müğənnisi və mahnı yazarıdır. Daha çox eklektik sənət nümunələri və geniş vokal imkanları ilə məşhur olmuşdur. 21 aprel 2016-cı ilə Minnestodakı evində ölü tapılıb. Onun ölümünə səbəb zökəm tutulması idi. Xanımı isə onun narkotik maddələrdən öldüyünü güman edir. Prince, "Rolling Stone" jurnalının təşkil etdiyi Bütün Zamanların Ən Yaxşı 100 Sənətçisi siyahısında iyirmi yeddinci sırada yer almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Prins haqqında ANS ÇM radiosunda
# Virtual reallıq

İstifadəçi virtual reallıqdadır.
Virtual reallıqda paraşütdan tullanma.
**Virtual reallıq** (ing. virtual reality) — tamaşaçını ekran arxasındakı xəyali dünyaya aparmaq məqsədilə vizual və səs effektlərini təmin edən kompüter sistemləridir.

İstifadəçi kompüterin işıqlandırdığı və reallıq təəssüratı yaradan təsvir və səslərlə əhatə olunur. İstifadəçi süni aləmlə qarşılıqlı təsirini müxtəlif seanslar vasitəsilə: onun hərəkətlərini, hiss və audiovizual effektlərini əlaqələndirən dəbilqə və əlcəklər vasitəsilə həyata keçirir.

Virtual reallıqda gələçək tədqiqatlar müşahidəçinin reallığı hiss etməsinə istiqamətləndirilmişdir. Abstrakt götürdükdə o istifadəçinin təxəyyülündə yaranan xəyali dünyadır.

## Mənbə

* А. Россохин, В. Измагурова. Виртуальное счастье или виртуальная зависимость // Россохин А.В., Измагурова В.Л. Личность в измененных состояниях сознания. М.: Смысл, 2004, с. 516–523
* Myron W. Krueger, *Artificial Reality* (1983), *Artificial Reality II* (1991)
* Wellner, P., Mackay, W. & Gold, R. Eds. *Special issue on computer augmented environments: back to the real world*. Communications of the ACM, Volume 36, Issue 7 (Июль 1993).

## Həmçinin bax

* İnformatika
* kompüter Əməliyyat Sistemləri
* kompüter şəbəkələri
# File Explorer

| Windows File Explorer |
| --- |
|  |
|  |
| Tipi | Fayl meneceri, masaüstü mühiti |
| Tərtibatçı | Microsoft |
| Əməliyyat sistemi | Microsoft Windows |
| Sonuncu versiya | 24H2 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**File Explorer** (ingilis dilindən tərcümədə *fayl tədqiqatçısı*, əvvəlki adı ilə **Windows Explorer**) — Windows əməliyyat sisteminin standart fayl meneceri və masaüstü mühiti. Bu proqram vasitəsilə kompüterdə saxlanılan bütün qovluq və fayllara baxmaq, yerlərini və adlarını dəyişmək, silmək mümkündür. Windows Explorer proqramının tətbiqi qurğular və fayllarla aparılan əməliyyatları sadələşdirir və əyani edir.

Windows 8-dən etibarən *Windows Explorer* əvəzinə *File Explorer* adından istifadə edilməyə başlanıb.

## İstinadlar
# Monastır məktəbi

**Monastır məktəbi** (lat. Scholae monasticae) — VI–VIII əsrlərdə xristianlığın yaranması ilə Bizansda və Qərbi Avropada yaranmış məktəblər. Qafqazda ilk monastır məktəbləri V–VI əsrlərdə Gürcüstan və Ermənistanda meydana gəlmişdir. Qədim Rusiyada monastır məktəbləri, əsasən, ibtidai məktəblər idi. Müasir katolik monastırlarının bəzilərində monastır məktəbləri indi də fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Haskins, Charles Homer,* The Renaissance of the Twelfth Century, Cambridge: Harvard University Press, 1955
* *Kottje, R.,* Klosterschulen // Lexikon des Mittelalters, 5, Stuttgart: J.B. Metzler, 1999, col. 1226–1228
* *Lindberg, David C.,* The Beginnings of Western Science, Chicago, IL: University of Chicago Press, 2007 [1992], 132–162, 321–356, ISBN 0-226-48233-2
* *Riché, Pierre,* Education and Culture in the Barbarian West: From the Sixth through the Eighth Century, Columbia, SC: University of South Carolina Press, 1978 [1976], ISBN 0-87249-376-8
* *Sweet, Victoria,* "Hildegard of Bingen and the Greening of Medieval Medicine", Bulletin of the History of Medicine, 73 (3), 1999: 381–403, doi:10.1353/bhm.1999.0140, PMID 10500336
* *Voigt, Linda E.,* "Anglo-Saxon Plant Remedies and the Anglo-Saxons", Isis, 70 (2), 1979: 250–268, doi:10.1086/352199
* Ferzoco, George; Muessig, Carolyn, redaktorlar Medieval Monastic Education, New York: Leicester University Press, 2000, ISBN 0-7185-0246-9
# Kafedral

**Kafedral** ― bir yepiskopluğun mərkəzi olan, başqa bir deyişlə kilsə iyerarxiyası içində inzibati bir orqan olan, yepiskopun davamlı olaraq olduğu məkandır. Bu məkana içində iştirak edən kilsə də daxildir. Katoliklər və anqlikanlar baxımından etibarlı bir termindir.

## İstinadlar
# II Sahib Gəray

| II Sahib Gəray |
| --- |
|  |
|  |
| XXXXVI Krım xanı |
| noyabr 1771 – 1775 |
| Əvvəlki | III Səlim Gəray |
| Sonrakı | IV Dövlət Gəray |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 1726(1726) |
| Vəfat tarixi | 1807(1807) (80–81 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Çatalca ilçəsi, İstanbul ili, Türkiyə
 |
| Dəfn yeri | * Türkiyə
 |
| Fəaliyyəti | hökmdar[d] |
| Ailəsi | Gəraylar |
| Dini | sünnilik |

**II Sahib Gəray** (1726 – 1807, Çatalca ilçəsi, İstanbul ili) — XXXXVI Krım xanı.

1726-cı ildə doğuldu. Krım xanı II Dövlət Gərayın nəvəsi, Topal Əhməd Gərayın (ö. 1750) oğludur. İlk illəri haqqında məlumat yoxdur. Haqqındakı ilk məlumat isə 1770-ci ildə Perekop qalasının mühafizəsi ilə vəzifələndirilməsidir.

1771-ci ilin iyununda rusların general Dolqorukovun idarəsində yarımadanı işğal etməsi və Osmanlı tərəfdarı III Səlim Gərayın məğlub olaraq İstanbula qaçmasının ardından 1771-ci ilin noyabrında rusların himayəsində Krım xanı təyin edildi. Kalqay olaraq qardaşı Şahin Gəray, nurəddin olaraq isə Maqsud Gərayın oğlu Bahadur Gəray təyin edildi.

Dərhal rus işğalını dayandırmaq üçün danışıqlara başladı və 1 noyabr 1772-ci ildə Qarasuvbazar müqaviləsi ilə rusların hərbi ekspedisiyası dayandırıldı. Bununla belə onlar tərəfindən işağl edilən bütün qalalar rusların əlində qaldı. Ruslardan və noqaylardan aldığı dəstəklə xanlığı müstəqil şəkildə idarə edəcəyini düşünsə də, çox keçmədən rusların bölgəni tamamilə işğal etmək niyyətini anladı.

Osmanlı sultanı III Mustafa tərəfindən bölgədəki rus nüfuzunu azaltmaq məqsədilə göndərilən Dövlət Gərayın hərbi uğurları rusları təşvişə salmışdı. Üstəlik bu dəfə Sahib Gəray da onu gizlicə dəstəkləyirdi. Buna baxmayaraq Şimali Qafqaz və Balkan yarımadasındakı məğlubiyyətlərin ardından Osmanlılar 21 iyul 1774-cü ildə Kiçik Qaynarca sülhüylə müharibəni dayandırdı və məğlubiyyətini elan etdi. Üstəlik sülhün şərtlərinə görə, Krım xanlığı rusların himayəsində müstəqil xanlığa çevrildi.

Artan rus təsirini azaltmaq və yerli tatar bəylərini vahid cəbhədə toplamaq üçün Sahib Gəray 1775-ci ildə Dövlət Gərayın lehinə taxtdan çəkildi. Dərhal İstanbula getdi və Çatalca yaxınlarındakı mülkündə yaşamağa başladı. 1807-ci ildə burada vəfat etdi.

## Mənbə

* Oleksa Gaivoronsky «Повелители двух материков», Kiev-Bakhchisarai, 2007, ISBN 978-966-96917-1-2

## İstinadlar
# Mikroödəniş

**Mikroödəniş** və ya **mikrotranzaksiya** — endirilə bilən məzmunun yayılması və ya aşağı qiymətə xidmətlərə giriş üçün biznes modeli.

Bu model xüsusilə müxtəlif MMORPG oyunlarında geniş yayılmışdır və tez-tez abunə haqqı modelini əvəz edir.

2013-cü ildən bəri mikroödənişlər kriptovalyutaların fiat pullar üzərində rəqabət üstünlüklərindən biri kimi qeyd olunur. Söhbət 1 ABŞ dolları və ya daha az məbləğdə köçürmələrdən gedir. Bu cür məbləğlər yüksək əməliyyat xərclərinə görə adi və elektron ödəniş sistemləri üçün əlverişsizdir. Odur ki, kriptovalyutalarda, ödənişin ölçüsündən asılı olmayaraq, sadəcə çox aşağıdırlar. Ödəniş sistemlərinin hər köçürmə üçün aldığı komissiya (məsələn, "PayPal"də bu, təxminən 3%-dir), həm də komissiyası 1%-dən az olan kriptovalyutaların lehinə olan arqumentdir.

## İstinadlar
# Şiro İşii

| Şiro İşii |
| --- |
| yap. 石井 四郎 |
|  |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 25 iyun 1892(1892-06-25) |
| Vəfat tarixi | 9 oktyabr 1959(1959-10-09) (67 yaşında) |
| Vəfat səbəbi | qırtlaq xərçəngi[d] |
| Hərbi fəaliyyəti |
| Mənsubiyyəti | Yaponiya imperiyası |
| Qoşun növü | Yaponiya İmperator ordusu |
| Xidmət illəri | 1921-ci ildən |
| Rütbəsi | * general-leytenant (1945-ci ildən)
 |
| Döyüşlər | * Çin-yapon müharibəsi,
* İkinci Dünya müharibəsi
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Şiro İşii** (石井 四郎, *İşii Şiro*, 25 iyun 1892 – 9 oktyabr 1959) – Yapon İmperator Ordusunun bioloji döyüş bölməsi olan 731-ci dəstənin direktoru vəzifəsində çalışan yapon mikrobioloqu və ordu tibb zabiti idi. İşii 1937-ci ildən 1945-ci ilə qədər İkinci Çin-Yapon müharibəsi zamanı Çindəki 731-ci dəstə bioloji silahların hazırlanmasına və tətbiqinə, o cümlədən Çinin Çanqde və Ninqbo şəhərlərində bubonik vəba hücumlarına rəhbərlik etmiş və ABŞ-yə qarşı Gecədə Albalı Çiçəkləri əməliyyatını planlaşdırmışdır. İmperator Şoua işinə görə onu xüsusi xidmət medalı ilə təltif edib.

İşii və onun həmkarları həmçinin insan təcrübələri ilə məşğul olub, nəticədə əksəriyyəti mülki vətəndaşlar və ya hərbi əsir olan 10.000-dən çox subyektin ölümü ilə nəticələnib.

## İstinadlar
# Diplomatiya

Ger van Elk, *Symmetry of Diplomacy*, 1975, Groninger Museum.
**Diplomatiya** — dövlət başçılarının, hökumətlərin və xarici əlaqələr üzrə xüsusi orqanların prinsipial fəaliyyəti olub, dövlətin xarici siyasətinin məqsəd və vəzifələrini həyata keçirməkdən və dövlətin hüquq və maraqlarını xaricdə müdafiə etməkdən ibarətdir. Diplomatiya dedikdə əsasən beynəlxalq münasibətlərin iştirakçısı olan dövlət və qrupların səlahiyyətli nümayəndələri arasında danışıqların aparılması sənəti və təcrübəsi nəzərdə tutulur. Diplomatiyanın predmeti, subyekti, obyekti də dünyanın siyasi xəritəsində öz yerini tutmuş dövlətlərdir. Diplomatiya tarixinin başlıca məqsədi dövlətlərarası münasibətlərin yaranması, inkişafı və pozulma prosesini öyrənməkdən ibarətdir.

Müasir dünyada dövlətlər öz mənliyini, mövcudluğunu 2 yolla təsdiq etdirir:

* 1) dövlətlər arası münasibətlər, yəni ikitərəfli diplomatiya;
* 2) çoxtərəfli münasibətlər, yəni subregional, universal təşkilatlar vasitəsilə tanınma.

Ən qədim zamanlardan diplomatiya işi imtiyazlı dairələrin, saray elitalarının əlində olmuş, böyük bir tarixi inkişaf yolu keçərək mərasimləşmiş və məcəllələşmişdir. Tədricən dövlətlərarası münasibətlərin qayda və normalarının hüquqi bərkintisindən ibarət beynəlxalq hüquq elmi meydana gəlmişdir ki, qədim Romada bu elmi "Xalqlar hüququ" adlandırmışlar. Diplomatiya tarixinin vəzifələri çox spektrli olub bilavasitə məqsədin aydınlaşdırılmasına xidmət edir. Diplomatiya müxtəlif maddi mədəniyyət nümunələrini özündə saxlamaqdadır ki, bunlara Mani və Hammurapi qanunlarını göstərmək olar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Xarici siyasət
* Dollar diplomatiyası
* Diplomatik hüquq
* Diplomatik korpus
* Diplomatik yazışmalar
* Diplomatiya (kitab)
* Diplomatların Peşə Bayramı

## Xarici keçidlər

* Diplomatiya Aid Məlumatlar (Blog) Arxivləşdirilib 2009-07-11 at the Wayback Machine
* Diplomatiya haqqında internet səhifə Arxivləşdirilib 2009-05-21 at the Wayback Machine
* Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin *Diplomatiya Aləmi* jurnalı
* Diplomatiya haqqında bloq yazıları
# Antanta dövlətləri

Müharibədən əvvəl üçlü İttifaq (yaşıl rəngdə) və Üçtərəfli Müqavilə (Antanta) Dövlətləri (1914)
 Müharibə başladıqdan sonra İttifaq və Müttəfiqlər (boz rəngdə) (1914–17)
**Antanta dövlətləri Müqavilə dövlətləri ya da Müttəfiq dövlətlər** — Britaniya İmperiyası, Fransa və Rusiyadan ibarət ittifaqdır. 1-ci Dünya müharibəsindəki iki əsas ittifaqdan biridir. Antanta dövlətləri Almaniyanın liderliyindəki İttifaq Dövlətlərinə qarşı mübarizə etmişdir.

İtaliya əvvəllər İttifaq Dövlətləri qrupundaydı, ancaq 1915-ci ildə Müttəfiqlər Dövlətlərinin yanında müharibəyə girdi (1915-ci il İtaliyanın müharibəyə qatıldığı və müttəfiqlərin sıralarında heç vuruşmadığı ildir). Müharibələrin olduğu zamanda ABŞ Müttəfiq dövlətlərinə qatıldı. Rusiya 1917 İnqilabından sonra Müttəfiq Qüvvələr qrupundan çıxdı və müharibədən çəkildi. Müharibə zamanı Müttəfiq Qüvvələr qrupu yeni iştiraklarla genişləndi. Birinci Dünya Müharibəsindən Müttəfiq dövlətləri qalib çıxdı və uduzan İttifaq dövlətlərinin torpaqlarını qismən işğal etdi.

### Antanta Dövlətlərinin müharibəyə giriş tarixləri

* Serbiya — 29 iyul 1914 Rusya — 1 avqust 1914
* Fransa — 2 avqust 1914
* Belçika — 3 avqust 1914
* Birləşmiş Krallıq — 4 avqust 1914
	+ Avustralya
	+ Cənubi Afrika
	+ Hindistan
	+ Britanya Denizaşırı Toprakları
	+ Kanada
	+ Newfoundland
	+ Yeni Zelanda
* Karadağ — 5 avqust 1914
* Japonya — 23 avqust 1914
* İtalya — 23 may 1915
* Portuqaliya — 9 mart 1916
* Romanya — 27 avqust 1916
* ABŞ — 6 aprel 1917
* Yunanistan — 27 iyun 1917
* Liberiya — 4 avqust 1914
* San Marino — 3 iyun 1915
* Çin Respublikası — 14 mart 1917
* Kuba — 7 aprel 1917
* Panama — 7 aprel 1917
* Braziliya — 11 aprel 1917
* Boliviya — 13 aprel 1917
* Siam — 22 iyul 1917
* Kosta Rika — 21 sentyabr 1917
* Peru — 6 oktyabr 1917
* Uruqvay — 7 oktyabr 1917
* Ekvador — 8 dekabr 1917
* Qvatemala — 23 aprel 1918
* Nikaraqua — 8 may 1918
* Haiti — 12 iyul 1918
* Honduras — 1918 19 iyul
* Ermənistan DC — 1918
* Çexoslovakiya — 1918
* Andorra
* Yamayka
* Dominik respublikası

### Antanta dövlətlərinin Hərbi qüvvələri

(1914–1918 arasında quru qüvvələri, dəniz qüvvələri və köməkçi qüvvələr daxil olmaqla müxtəlif əsgərlərin ümumi sayı. Normalda ordular daha kiçik olurlar . Yalnız bəzi rəqəmlər döyüşən əsgərlərdir.)

* Rusiya İmperiyası : 13.000.000 əsgər
* Britaniya İmperiyası : 9,904,700 əsgər
	+ Avstraliya : 300.000 əsgər
	+ Kanada : 619.636 əsgər
	+ Hindistan : 161.000 əsgər
	+ Yeni Zelandiya : 100.000 əsgər
* Fransa : 8.410.000 əsgər
* İtaliya : 5.615.000 əsgər
* ABŞ : 4.355.000 əsgər
* Rumıniya : 756.000 əsgər
* Serbiya : 708.300 əsgər
* Yunanıstan : 351.000 əsgər
* Belçika : 298.000 əsgər
* Portuqaliya : 100.000 əsgər
* Çernoqoriya : 50.000 əsgər
* San Marino : 80 əsgər

## Həmçinin bax

* Antanta
* Birinci Dünya müharibəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

Çanaqqala – türkün zəfər savaşı
# Kommunizm

**Kommunizm** (lat. commūnis — *ümumi*) — İstehsal vasitələri üzərində ictimai mülkiyyətə əsaslanan iqtisadi ideologiya. Dar mənada həmin formasiyanın sosializmə nisbətən daha yüksək inkişaf pilləsi.

Kommunizmin simvolu oraq və çəkic
Marksizmə görə, sosialist inqilabı inkişaf etmiş kapitalist ölkələrində, özü də dünyada eyni vaxtda baş verməlidir. Lenin isə kəşf etdi ki, imperializm kapitalizmin xüsusi formasıdır. İmperializm dövründə sosialist inqilabı iqtisadi cəhətdən geri qalmış tək bir ölkədə də qalib gələ bilər.

Rəsmi olaraq kommunist kimi təyin olunsa da, sosializm ilk dəfə 1917-ci il Oktyabr İnqilabından sonra qurulan Sovet İttifaqında dövlət rejimi kimi həyata keçirilib.

Və həmçinin Kommunizmin yeni yaranmış və əvvəlki ideologiyalardan fərqli olan konsepsiyası da var: Azad Kommunizm

|  |
| --- |
| **Kommunizm**  |
| **Konsepsiyalar** |
| Marksizm-Leninizm fəlsəfəsi
Sosializm
Beynəlmiləlçilik
Kollektivçilik
Sinfi mübarizə  |
| **İdeologiya** |
| Utopik sosializm
Marksizm
Leninizm
Marksizm-Leninizm
Trotskizm
Titoizm
Çuçxe ideyaları
Maoizm
Ənvər Xoca ideyaları
Çe Qevaraçılıq
Ho Şi Min ideologiyası
Roza Lüksemburq ideyaları
Praçanda Yolu
Anarxo-kommunizm
Avrokommunizm  |
| **Şəxsiyyətlər** |
| Tomas Mor
Henri Sen-Simon
Şarl Furye
Robert Ouen
Karl Marks
Fridrix Engels
Roza Lüksemburq
Vladimir Lenin
Lev Trotski
İosif Stalin
Mao Tsedun  |
| **Simvollar** |
| Kommunizm hərəkatının rəmzləri |
| **Baş mövzu** |
| Anarxizm
Antikapitalizm
Antikommunizm
Müharibə kommunizmi
Demokratik mərkəziyyət
Proletariat diktaturası
İbtidai kommunizm
Sosializm
Stalinizm |

## Kommunizmin yaranması

Kommunizmin yaranmasını başa düşmək üçün mütləq 18 və 19-cu əsr Avropa mədəniyyətinə nəzər salmaq lazımdır. Eramızın 2-ci əsrindən etibarən Avropa qitəsində xristianlıq dini mərhələ-mərhələ qəbul olunmuş və bu xristianlıq mədəniyyəti "Maariflənmə dövrü" adlanan dövrə qədər davam etmişdir.

## Həmçinin bax

* Karl Marks
* Fridrix Engels
* Vladimir Lenin