Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Səhra

Dünyanın ən böyük səhraları
Atakama səhrası, Çili. Peru cərəyanı, atmosferin aşağı qatlarını soyudur və atmosfer çöküntülərinin düşməsinə (ildə 50 mm-dən də az) mane olan temperatur inversiyasını yaradır. Elə buna görə də, bu səhra Yer kürəsinin ən quraq yeri hesab olunur.
Namibiya səhrası
**Səhra** — bitki örtüyünün və heyvanlar aləminin kasadlığı ilə səciyyələnən düzən səthli landşaft növüdür. Çox quraqlıq, isti havanın gündəlik və illik temperaturu kəskin fərqlənən, illik yağıntısı 250 mm-dən aşağı, buxarlanma yağıntıdan xeyli çox, güclü külək əsən, daimi axan çayları olmayan, çox seyrək bitki örtüyü olan ərazi.

Səhraların iki növü mövcuddur: Qum səhraları və buz səhraları.

Qum səhralarında vahələrə (oazislərə) də rast gəlinir. Vahələr suyun səthə yaxın yerlərdə toplanmasından əmələ gəlir. Bitkilər bu yerlərdə bitir, bunu nəticəsində vahə yaranır.

## Xüsusiyyətləri

Səhranın əmələ gəlməsinin ən başlıca səbəbi yağıntının buxarlana biləcək sudan 7–30 dəfə az olmasıdır. Səhranın özünəməxsus iqlimi vardır. Göy üzü aylarla buludsuz olur. Maksimum temperatur +49,5°, +58°-yə çatır, gün altında qumun səthi 90° qızır, illik temperatur amplitudası 90°, gündəlik 30°-yə qalxır. Orta Asiya səhralarında yağıntının illik miqdarı 60–150 mm, Mərkəzi Asiya (Təklə-Məkan) 9 mm, tropik səhralarda isə hər yerdə 100 mm-dən azdır.

Şimali Afrika və Ərəbistan səhralarında bir neçə il ərzində yağış düşməyən yerlər də vardır. Səhraların zəbt etdiyi ərazi bütün qurunun təqribən 30%-ni tutur. Səth quruluşuna görə səhralar qumlu, daşlı, gilli və şoranlı səhralara bölünür. Qarlı səhralar da mövcuddur (Antarktida və Arktikada). Ən məşhur səhra Afrikanın demək olar ki bütün şimalını əhatə edən Saxara səhrasıdır. Dünyanın ən iri duzlu səhrası Salar-De-Uyuni səhrasıdır.

İsti səhralarda temperatur gündüz +50 °C-dən yuxarı, gecə isə 0 °C-dən aşağı ola bilər.

Səhralarda illik yağıntının miqdarı çox aşağı olur.

Amerika səhralarında ən çox rast gəlinən bitki kaktusdur.

## Azərbaycanda vəziyyət

Azərbaycan Respublikası üçün səhralar xarakterik deyil. Burada səhraya yaxın landşaft fraqmentləri Abşeron yarımadasında, Kür-Araz ovalığında, Naxçıvan-nın Araz boyu ərazisində təsadüf edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Barxan
# Robin Hud

| Robin Hud |
| --- |
| ing. Robin Hood |
|  |
| Həyat yoldaşı | * Ledi Marion
 |
| Partnyoru | * Ledi Marion
 |
| Fəaliyyəti | oğru, oxçu, qılıncoynadan[d] |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

Robin Qudun Nottingemdəki heykəli
**Robin Qud**, **Robin Hud** (ing. Robin Hood - *Robin Hud*) - normanlara qarşı mübarizə aparmış ingilis xalq balladası qəhrəmanı, incidilmişlərin və yoxsulların müdafiəçisi.

## Xarici keçidlər

* Robin Qud - Əsatir, yoxsa həqiqət?
# Psixopatiya

| Psixopatiya |
| --- |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Psixopatiya** — antisosial davranış, empatiyasızlıq, peşmançılığın olmaması və eqoistlik ilə xarakterizə olunan psixi pozuntu. Psixopatiyası olan şəxslər tez-tez başqalarının hisslərini nəzərə almadan, öz istəklərinə nail olmaq üçün yalan, manipulyasiya və şiddət kimi zərərli davranışlar nümayiş etdirə bilərlər.

## Səbəbləri

Tədqiqatçılar psixopatiyanın genetik, nevroloji və ətraf mühit təsirlərinin birləşməsindən qaynaqlandığına inanırlar.

Uşaq yaşlarında alınan travma, sevgi, diqqət və qayğı göstərilməməsi, həmçinin şiddətə məruz qalma uşağın emosional inkişafına mənfi təsir göstərə bilər, bu antisosial davranışa və empatiyanın olmamasına gətirib çıxara bilər.

## İstinadlar

1. Şəxsiyyət pozuntularının klinikası və differensial diaqnostikası
# Endryu Marvell

| Endryu Marvell |
| --- |
| ing. Andrew Marvell |
|  |
| Doğum tarixi | 31 mart 1621(1621-03-31)[…] |
| Vəfat tarixi | 16 avqust 1678(1678-08-16)[…] (57 yaşında) |
| Vəfat yeri | * London, İngiltərə krallığı
 |
| Vəfat səbəbi | malyariya |
| Təhsili | * Triniti Kolleci
 |
| Fəaliyyəti | şair, siyasətçi, yazıçı |
| Əsərlərinin dili | ingilis dili |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Endryu Marvell** (ing. Andrew Marvell /ˈmɑːrvəl, mɑːrˈvɛl/; 31 mart 1621[…] – 16 avqust 1678[…], London) — 1659-1678-ci illər arasında müxtəlif dövrlərdə İcmalar Palatasında oturan ingilis şairi, satirik və siyasətçi. Birlik dövründə o, Con Miltonun həmkarı və dostu idi. Metafizik şair olan onun şeirləri "Onun Nazlı Xanımına" sevgi mahnısından tutmuş "Appleton Evi" və "Bağça" əsərlərində aristokratik kənd evi və bağının təsvirlərinə, "Kromvelin İrlandiyadan Qayıdışına dair Horatsi Odası" siyasi çıxışına və sonrakı şəxsi və siyasi satirik əsərləri "Flecknoe" və "Holland Xarakteri"nə qədər müxtəlifdir.

## Erkən həyatı

Marvell 31 mart 1621-ci ildə Yorkşirin Şərqi Raydinq bölgəsindəki Uinsteddə anadan olub. O, həmçinin Endryu Marvell adlı Anqlikan kilsəsi keşişinin oğlu idi. Atası Müqəddəs Üçlük Kilsəsində mühazirəçi təyin edildikdə ailə Hul şəhərinə köçdü və Marvell Hull Qrammatika Məktəbində təhsil aldı. 13 yaşında Marvell Kembricdəki Triniti Kollecində oxudu və nəticədə bakalavr dərəcəsi aldı. Qodfri Knellerə aid edilən Marvellin portreti Trinity Kollecinin kolleksiyasında asılıb.

1642-ci ilin ortalarından etibarən Marvell, ehtimal ki, kontinental Avropaya səyahət etdi. O, Böyük Turda bir aristokrat üçün tyutor kimi xidmət etmiş ola bilər, lakin bu məqamda faktlar aydın deyil. İngiltərə vətəndaş müharibəsinə sürüklənərkən, Marvell 1647-ci ilə qədər qitədə qalmış kimi görünür. 1645-ci ildə Romaya səfəri zamanı o, ehtimal ki, Villier qardaşları, Lord Fransisk və Bukinqemin 2-ci hersoqu, eləcə də Riçard Flekno ilə görüşdü. Daha sonra o, Flekno haqqında satirik bir şeir yazdı. Onun səyahət marşrutu aydın deyil, yalnız Milton sonradan Marvellin fransız, italyan və ispan dilləri də daxil olmaqla dörd dili mənimsədiyini bildirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Marvellin əsərləri:
	+ Marvell tərəfindən əsərlər  Qutenberq layihəsində
	+ Əsərləri və ya müəllifi olduğu işlər: Endryu Marvell İnternet arxivində
	+ Endryu Marvell tərəfindən əsərlər LibriVox-da (açıq audi-kitablar)
	+ Şeirlər: Luminarium
	+ Nəsr və nəzm əsərləri: Find It! @Harvard-da
	+ Andrew Marvell, Sir Thomas Widdrington and Appleton House
* Bioqrafiya: Poetry Foundation;
* Andrew Marvell Qutenberq layihəsində. by Augustine Birrell
* Andrew Marvell's Grave