Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Life (jurnal)

Dvayt Eyzenhaver, 1944 19 iyun, Life jurnalı
**Life** — üç amerikan jurnalının adıdır:

* 1883–1936-cı illərdə yumoristik və ümumi mövzuları olan jurnal.Taym jurnalının yaradıcısı Henri Luis bu jurnalı sonradan pulla almışdır.
* 1936-cı ildən 1972-ci ilə qədər həftəlik xəbər jurnalı.
* Los Angeles Times, The Miami Herald və The Washington Post qəzetlərinə əlavə kimi 2004-cü ildən 2007-ci ilə qədər mövcud olmuş həftəlik jurnal.

## Tarixi

"Life" 1883-cü ildə Con Mitçell tərəfindən yaradılmışdır. 53 il əyləncəli,illustrasiyalı bir jurnalı kimi nəşr edilmişdir. Life jurnalının ilk nəşri zamanı devizi belə olmuşdur: *"Həyat var — ümid var"*. Bu jurnalda çox tanınmış yazıçılar,redaktorlar və karikaturaçılar çalışmışdır. 1918-ci ildə Mitçellin ölümündən sonra Çarlz Qibson jurnalı 1 mln.$ almışdır. Həmin dövrdə dünya artıq dəyişmişdi. Bu dövr artıq "şən" 90-cı ilər deyildi. Çox tanınmış personalı olmasına baxmayaraq. jurnal maliyyə cəhətdən iflasa uğrayırdı. Jurnal Böyük Depressiya zamanı çoxlu sayda abunəçisini itirdi.

1910-cu il 27 yanvar, Kol Filippsin illustrasiyası
1936-cı ildə naşir Henri Luis "Life" üçün 92 000 $ pul ödədi. Henri Luisin dövründə "Life" xəbərləri bütünlüklə fotoşəkillərlə olan ilk amerikan qəzeti olmuşdur. Bu jurnalın ən məşhur fotoşəkli kimi **"Tibb bacısı dənizçinin ağuşunda"** fotosu sayılır. Bu şəkil 1945-ci il 27 noyabr tarixində Alfred Eyzenştayn tərəfindən Nyu-Yorkda Yaponiya üzərindəki qələbəni bayram edilən vaxt çəkilmişdir. Jurnalın ilk nömrəsi 1936-cı ildə çıxmışdır. Jurnal dəfələrlə formatını dəyişib və bağlanmışdı. Jurnal 1972-ci ilə qədər həftəlik olmuşdur. 1978-ci ildə, 6 ildən sonra onun fəaliyyəti yenidən bərpa olundu. Amma bu dəfə aylıq buraxılırdı.Amma 2000-ci ildə Life yenidən mövcudluğunu dayandırdı. Fotojurnalın nəşrinin dayanmasının səbəbi kimi televiziyanın bugünkü sürətli inkişafı göstərilir.

## Google ilə əməkdaşlıq

18 noyabr 2008-ci ildə Google jurnalın arxiv fotoşəkillərinin hostinqinə başladı. Bu arxivdə olan çoxlu şəkillər heç vaxt çap olunmamışdı. Bundan başqa,məqalələrin tam şəkildə arxivi (1936–1972) "Google Books"verilmişdi.

## Maraqlı faktlar

Amerikalı jurnalist Corc Stori 1936-cı ildə Life jurnalının yaradıldığı gündə anadan olmuşdur. Life jurnalının ilk nömrəsində yeni doğulmuş Corcun fotoşəklində *"Həyat başlayır"* başlığı yazılmışdır. Storinin gələcək həyatı bu jurnalda işıqlandırılır. Onun iki evliliyi, ata olması, təqaüdə çıxması bu jurnalda işıqlandırılmışdı. 2000-ci ilin may ayında 64 yaşlı Corc jurnalın son buraxılışında peyda olur.Onun fotoşəklinin başlığı belə idi: *"Həyat bitir"* (Bununla jurnalın bağlanmasını bildirmişdilər). Bundan bir neçə gündən sonra Corc Stori infarktdan vəfat etmişdir.
# Korporativ borc köpüyü

**Korporativ borc köpüyü** (ing. Corporate debt bubble) — şirkətlərin həddindən artıq borclanması və borcun real iqtisadi dəyərdən daha yüksək qiymətləndirildiyi bir vəziyyəti ifadə edir. Bu fenomen iqtisadiyyatda ciddi risklər yarada bilər və maliyyə böhranlarına səbəb ola bilər. Dünyanın səkkiz ən böyük iqtisadiyyatı — ABŞ, Çin, Yaponiya, Böyük Britaniya, Fransa, İspaniya, İtaliya və Almaniyanın ümumi korporativ borcu 2009-cu ildəki 34 trilyon dollardan 2019-cu ildə təxminən 51 trilyon dollara çatıb.

Korporativ borc köpüyünün uzun müddət davam etməsi həm şirkətlər, həm də iqtisadiyyat üçün ciddi təhlükələr yaradır. Ona görə də maliyyə siyasətçiləri və bazar iştirakçıları bu riski diqqətlə izləyirlər.

## Əsas xüsusiyyətləri

1. Həddindən artıq borclanma
	* Şirkətlər aşağı faiz dərəcələri dövründə ucuz maliyyə əldə etmək üçün çox miqdarda borclanır.
	* Borcun əsas məqsədi istehsalın artırılması əvəzinə, tez-tez səhmdar dəyərinin süni şəkildə artırılması (məsələn, səhmlərin geri alınması) olur.
2. Risklərin artması
	* Şirkətlərin gəlirləri azaldıqda və ya iqtisadi şərait pisləşdikdə, borclarını qaytarmaqda çətinlik çəkirlər.
	* Risklərin artması likvidlik böhranı və defolt risklərini artırır.
3. Bazarda həddindən artıq optimizm
	* İnvestorlar korporativ borcların risklərini düzgün qiymətləndirmirlər, nəticədə bu borcların qiymətləri süni şəkildə şişirilir.

## Səbəbləri

Mərkəzi bankların monetar genişləmə siyasətləri (məsələn, faiz dərəcələrinin aşağı salınması) borclanmanı artırır. Sərmayə bazarlarının qloballaşması səbəbi ilə şirkətlər dünya üzrə daha asan maliyyə tapır, bu da borclanma üçün əlverişli şərait yaradır. Korporativ idarəetmədə qüsurlarına görə şirkətlər uzunmüddətli maliyyə sabitliyindən çox, qısamüddətli mənfəətləri hədəfləyirlər.

## Təsirləri

Borcun yüksək səviyyəsi defolt risklərini artıraraq bank sektoruna və bütövlükdə iqtisadiyyata zərər verə bilər. Şirkətlər borc qaytarmaq üçün investisiyaları və işçi qüvvəsini azalda bilər, bu da iqtisadi yavaşlama ilə nəticələnir. Əgər borc köpüyü partlasa, böyük korporativ defoltlar baş verə bilər, bu da maliyyə bazarlarında zəncirvari reaksiyalara səbəb olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Age of Easy Money // FRONTLINE. 41 sezon. 6 epizod. 14 mart 2023. PBS. WGBH. İstifadə tarixi: 12 iyul 2023.
# Şimal-Qərbi ABŞ

İki tünd qırmızı rənglə işarələnmiş ştat demək olar həmişə, üç zolaqla işarələnmiş ştatlar isə adətən Şimal-Qərbi ABŞ-ni təşkil edən ştatlar arasında yerləşir.
**Şimal-Qərbi Amerika Birləşmiş Ştatları** (ing. *Northwestern United States*), **Amerikanın Şimal-Qərbi** və ya sadəcə **Şimal-Qərb** — ABŞ-nin şimal-qərb hissəsini əhatə edən coğrafi regiondur. Regiona ardıcıl olaraq Oreqon, Vaşinqton, Aydaho, Montana və Vayominq ştatları daxildir. Bəzi mənbələrdə isə şimal-qərbdə yerləşən Cənub-Şərqi Alyaska da bu əraziyə daxil edilir. Əlaqədar, lakin fərqli bir termin olan Sakit okeanın Şimal-Qərbi termini ümumiyyətlə Roki dağlarından şərqə doğru olan əraziləri, "Daxili Şimal-Qərb" termini isə Kaskad sıra dağlarının qərb hissəsindəki əraziləri istisna edir.

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* Lavender, David. *Land of Giants: The Drive to the Pacific Northwest, 1750- 1950* (1958) online
* Schwantes, Carlos. *The Pacific Northwest: An Interpretive History* (1996) online
* Warren, Sidney. *Farthest Frontier: The Pacific Northwest* (1949) online
* Winther, Oscar Osburn. *The great northwest: a history* (Greenwood Press, 1981)
# ABŞ-də seçkilər

## Maliyyələşmə

ABŞ-də bu məsələ 1971-ci ildə qəbul edilmiş Seçki kampaniyaları haqqında Federal Aktla tənzimlənir. ABŞ-də siyasi partiyalara seçki zamanı könüllü "donorlar" pul buraxır. 1996-cı ildə bu xərclər Senata keçirilən seçki kampaniyasında 2/3-ni, Nümayəndələr Palatasına seçkilərdə isə ½ -ni təşkil edib. Akt seçki ianələrini ciddi çəkildə məhdudlaşdırıb. Məsələn, hər bir vətəndaş il ərzində dəstəklədiyi namizədin xeyrinə yalnız 1000 dollar keçirə bilər. Mənsub olduğu siyasi partiyanın Mərkəzi Komitəsinə isə il ərzində 20 min dollar vermək icazəsi var. Əgər digər bir namizəd xoşuna gəlirsə, vətəndaş onun fonduna yalnız 5 min dollar keçirə bilər. Qeyd edək ki, xarici ölkə vətəndaşlarının Amerikanın siyasi partiyalarını maliyyələşdirməsi qadağandır.

ABŞ-nin iki partiyası — Demokratlar və Respublikaçılar seçki ianələrdən yaxşı bəhrələnirlər.

Məsələn, ABŞ seçkilərlə bağlı Federal Komissiyasının məlumatlarına görə, 2005-ci ilin yanvarından 2006-cı ilin iyununa qədər Respublikaçıların seçki Fonduna 695 milyon dollar yığılıb. Demokratlar isə bu vaxt ərzində 289 milyon dollar ianə toplaya biliblər.

## Həmçinin bax

* ABŞ Prezident seçkiləri (1788-1789)
* ABŞ Prezident seçkiləri (1796)
# Qarışıq iqtisadiyyat

**Qarışıq iqtisadiyyat** (ing. Mixed economy) — iqtisadiyyatda, əksərən bazar iqtisadiyyatının variyasiyası. Qarışıq iqtisadiyyat özü-özlüyündə ictimaiyyətin sosial problemlərinin həlli istiqamətində bir sıra məxsusi tipoloji — liberal, sosial orientasiyalı və sosial-demokratik modelləri ehtiva edir.

## Həmçinin bax

* Laissez-faire
* Pələng iqtisadiyyatı

## İstinadlar
# Peşəkar assosiasiya

**Peşəkar assosiasiya** və ya **Peşəkar ittifaq** — Peşə əlamətinə görə formalaşan, həm peşə nümayəndələrinin maraqlarını, həm də müvafiq peşə fəaliyyəti ilə bağlı ictimai mənafeləri hifz edən ictimai təşkilatdır.

Peşəkar ittifaq peşəkar icmanın idarə edilməsi və ya öz sahəsində peşə fəaliyyətinə nəzarət funksiyalarını öz üzərinə götürə bilər. Peşəkar ittifaqın fəaliyyətində iki ziddiyyətli məqsəd var: bir tərəfdən o, peşənin maraqlarını müdafiə etməli, digər tərəfdən isə standartlar, reqlamentlər və məhdudiyyətlər tətbiq etməli, habelə qayda pozanları təqib etməlidir.

Bir çox peşəkar ittifaqlar peşə hazırlığı və ixtisasartırma proqramlarının hazırlanmasında və həyata keçirilməsində iştirak edir, peşə nümayəndələrinin peşəkar sertifikatlaşdırılmasını həyata keçirirlər. Bəzi hallarda peşə fəaliyyəti ilə məşğul olmaq hüququnu məhz peşəkar ittifaqa üzvlük verir.

Peşəkar ittifaqların sayına görə ABŞ liderdir. Burada həmçinin "peşəkarlaşma" — müəyyən bacarıq və səriştələr məcmusunun peşəyə çevrilməsi fenomeni geniş yayılmışdır.

Frankofon (fransızdilli) ölkələrdə peşəkar assosiasiyalarla yanaşı, kənd təsərrüfatında vahid istehsal zəncirinin bir neçə iştirakçısını birləşdirən "peşələrarası ittifaqlar" da fəaliyyət göstərir.

ABŞ-də peşəkar assosiasiyalar adı altında kommersiya xarakterli peşəkar korporasiyalar da fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax

* Həmkarlar ittifaqı
* Qeyri-hökumət təşkilatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* List of Professional bodies in the United Kingdom
* List of Professional bodies in Australia
* List of Professional bodies in Canada
* Anders Kjellberg *Union density and specialist/professional unions in Sweden*, Lund University: Studies in Social Policy, Industrial Relations, Working Life and Mobility. Research Reports 2013:2
# Batal janrı

**Batal janrı** — təsviri sənətdə müharibə və hərbi həyat mövzularına həsr olunan janr. Batal janrında döyüş səhnələri təsvir olunur, xalq kütlələrinin , qəhrəmanların , sərkərdələrin və başqa tarixi simaların şücaət və qələbələri tərənnüm edilir. XV–XIX əsrlərdə Qərbi Avropada batal janrının ən yaxşı nümunələri (Uççello, Velaskes, Rubens, Qoyya, Delakrua və başqalarının tabloları) yaradılmışdır.
Bu janrda əsərlər yaradan rəssam batalist adlanır. Batal janrı rəssamdan təkcə müharibə və ya döyüşü təsvir etmək bacarığı deyil, həm də tarixi həqiqətləri, müxtəlif dövrlərə aid hərbi texnikanı, təbiəti və döyüş heyvanlarını təsvir etmək qabiliyyətinə dair ustalıq tələb edir. Qayaüstü rəsmlər, Qədim Şərq relyefləri, qab üzərində qədim yunan təsvirləri, zəfər tağı və sütunlarındakı relyeflər – bu janra aid nümunələrdir. Orta əsrlərdə müharibə və döyüş səhnələrini parça üzərində, xalçalarda, qobelenlərdə, Avropa və Şərq kitab miniatürlərində təsvir edirdilər.

Batal janrı Azərbaycan təsviri sənətində də mühüm yer tutur. Orta əsr Azərbaycan kitab miniatürlərində XVIII əsr Şəki xanları sarayının divar rəsmləri arasında döyüş səhnələrinə təsadüf olunur.
Tahir Salahovun "416-cı diviziya döyüşdə", N. Vidadinin "Böyük Vətən müharibəsi" və s. Batal janrında yaradılmış diqqətəlayiq sənət nümunələridir.

## İstinadlar

Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. Bakı, 1978.
# Avstraliyanın dövlət quruluşu

Kanberra şəhərində yerləşən Parlament Evi.
**Avstraliyanın dövlət quruluşu** — Avstraliya İttifaqında dövlət hakimiyyəti.

## Xüsusiyyətləri

Avstraliya İttifaqı konstitusiyalı monarxiya, dövlət quruluşu formasına görə öz konstitusiyası, hakimiyyət və idarə orqanları olan ştatların federasiyasıdır. Avstraliya İttifaqı dominion hüququnda Millətlər Birliyi tərkibinə daxildir. Qüvvədə olan konstitusiya 1900-cu ildə qəbul edilmişdir. Dövlət və icraedici hakimiyyət başçısı hüquqi cəhətdən Birləşmiş Krallıq kralı (1952-ci ildən kraliça II Yelizaveta) sayılır. Ölkədə kralı, Avstraliya İttifaqı hökumətinin təqdimi ilə təyin olunan general-qubernator təmsil edir. Məşvərətçi orqanı – Federal İcraedici Şuranı general-qubernator təyin edir. Əslində general-qubernatorun səlahiyyətinin nazirlər kabineti həyata keçirir. Ali qanunverici orqan kralın da daxil olduğu ikipalatalı (senat və nümayəndələr palatası) parlamentdir. 21 yaşına çatmış və Avstraliya İttifaqında 6 ay (müvafiq seçki dövrəsində isə 3 aydan az olmayaraq) müddətində yaşayan Avstraliya vətəndaşlarının və Britaniya təbəələrinin seçki (aktiv və passiv) hüququ var. 1925-ci ildən səsvermədə iştirak etmək məcburidir. Şəhər, qraflıq və mahallarda seçkili bələdiyyə şuraları fəaliyyət göstərir. Avstraliya İttifaqının məhkəmə sistemi federal məhkəmələr və ştatların məhkəmələrindən ibarətdir. Ali məhkəmə instansiyası Yuxarı məhkəmədir (üzvlərini general-qubernator ömürlük təyin edir). O, həmçinin Ali apellyasiya məhkəməsi, bəzi işlər üzrə isə birinci instansiya məhkəməsidir. Konstitusiya məhkəməsinin funksiyalarını icra edir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Chen, Peter.* Australian Politics and Policy: Senior Edition. Sydney University Press. 2019. ISBN 9781743326671. 30 may 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 noyabr 2021.
* Robert Corcoran and Jackie Dickenson (2010), *A Dictionary of Australian Politics*, Allen and Unwin, Crows Nest, NSW
* Department of the Senate, 'Electing Australia's Senators', *Senate Briefs* No. 1, 2006, retrieved July 2007
* Rodney Smith (2001), *Australian Political Culture*, Longman, Frenchs Forest NSW
# Tarot

**Tarot** — orta əsrlərdə yaranan 78 kartdan ibarət oyun dəstəsidir. Psixoloji dəstək məqsədləri üçün istifadə olunmağa başlansa da, kəhanət və falçılıqla bu günə qədər gəlib çatmışdır. Ənənəvi olaraq Tarot 22 böyük arkana və 56 kiçik arkana kartlarından ibarətdir.Kiçik arkana kartları klassik iskambil kartlarının (oyun kartları) ilkin variantıdır.

## Etimologiyası

Tarot sözü ilk dəfə 1500-cü illərdə italyan dilində "tarocchi" və fransızca "taraux" olaraq rastlanılıb. Sözün mənşəyinin ərəbcə "tarh" (toplama, qoymaq, getmək) sözünə dayandığına inanılır.İlk zamanlarda bu kartlar Tarocchini kimi kart oyunları oynamaq üçün istifadə edilən oyun kartları idi. İtalyan köklərindən Tarot kartları Avropanın çox hissəsinə yayıldı və Alman Grosstarok,Fransız tarot, Avstriya Königrufen kimi modern oyunlar ailəsinə çevrildi .18-ci əsrin sonlarında fransız okkultistləri öz tarixləri və mənaları ilə bağlı mürəkkəb lakin əsassız iddialar irəli sürdülər ki bu da tarot kartlarının oxunması yolu ilə kəhanəttə istifadə üçün oraya çıxmasına yol açdı. Beləliklə 2 çeşid tarot yarandı Oyun üçün və falçılıq üçün

## İstinadlar
# Qanq

| Qanq |
| --- |
| sanskr. गङ्गा |
|  Hindistan, Uttaraxand ştatı. |
|  |
| Ölkə | * Hindistan
 |
| Keçdiyi ərazilər |  Hindistan  Banqladeş |
|  |
| Mənbəyi | Gangotri, Himalay dağları |
|  |
| Mənsəbi | Benqal körfəzi, Hind okeanı |
| Uzunluğu | 2700 km |
| Su sərfi | 12 000 m³/san |
| Hövzəsinin sahəsi | 1 060 000 km² |
| mənbəyi
mənsəbiQanq çayı Hindistanın fiziki xəritəsində:
30°08′ şm. e. 78°35′ ş. u.
23°48′ şm. e. 89°46′ ş. u. |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Qanq** və ya **Qanqa** (hind. गंगा, *Gaṅgā**IAST*, [ˈɡəŋɡaː]) — Cənubi Asiyada çay.

Hinduizm mifologiyasına görə **Qanqa** — cənnətdən yerə enən çaydır. Hinduistlər bu çayı müqəddəs yer kimi ziyarət edirlər. Onun sahilində kremasiya edib, ondan sonra qalan tozu çaya tökürlər.
# Devid Boui

| Devid Boui |
| --- |
| David Bowie |
|  Boui Çikaqoda, 2002-ci il |
| Ümumi məlumatlar |
| Doğum adı | David Robert Jones |
| Ləqəbləri | David Bowie, Thin White Duke, Ziggy Stardust, Aladdin Sane |
| Doğum tarixi | 8 yanvar 1947 |
| Doğum yeri | Brikston, London, Böyük Britaniya |
| Vəfat tarixi | 10 yanvar 2016  |
| Vəfat yeri | Manhetten, Nyu-York, ABŞ |
| Vəfat səbəbi | qaraciyər xərçəngi |
| Vətəndaşlığı |  Böyük Britaniya |
| Milliyyəti |
İngilis |
| Həyat yoldaşları | Ancela Barnet (1970–1980) İman (1992-ci ildən) |
| Uşağı | 2 |
| Musiqiçi məlumatları |
| Fəaliyyəti | müğənni, mahnı müəllifi, aktyor, rəssam, prodüser, bəstəkar |
| Fəaliyyət illəri | 1962 - 2016 |
| Janrlar | art-rok, qlem-rok, pop, elektronik, eksperimental |
| Musiqi alətləri | vokal, gitara, klavişli alətlər, saksofon, qarmonika |
| Səs tembri | bariton |
| Albom şirkəti | ISO • RCA • Virgin • EMI • Columbia • Deram • Mercury • BMG • Pye • Vocalion • Parlophone • Ryko |
| Əlaqələri | * Tin Machine
* The Hype
* The Riot Squad
* Arnold Corns
* Toni Viskonti
* Carlos Alomar
* İggi Pop
* Brayn İno
* Mik Ronson
* Lu Rid
 |
| Üzvlüyü | Tin Machine The Spiders from Mars |
| Mükafatları |  |
| davidbowie.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Devid Boui** (ing. David Bowie,/ˈdeɪvɪd ˈboʊ.i/; əsl adı **Devid Robert Cons** (ing. David Robert Jones); 8 yanvar 1947, Brikston, London, Böyük Britaniya — 10 yanvar 2016, Manhetten, Nyu-York, ABŞ) — britaniyalı rok musiqiçisi, müğənni və mahnı müəllifi, həmçinin prodüser, rəssam və aktyor kimi fəaliyyət göstərmişdi. Musiqi sənayesinin aparıcı musiqiçisi, 20-ci əsrin ən nüfuzlu musiqiçilərindən biri hesab olunur. Xüsusilə 1970-ci illərdə Boui yenilikçi fəaliyyətnə görə tənqidçilər və musiqiçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilirdi. Onun karyerası yenilik ixtira ilə və vizual təqdimatla yadda qalmışdır, musiqisi və səhnə sənəti isə populyar musiqiyə əhəmiyyətli təsir göstərmişdi.

50 il ərzində o, musiqi ilə məşğul olub. İllər ərzində tərzini tez-tez dəyişməsinə görə və yaradıcılığını uğurla aktual musiqi janrlarına uyğunlaşdırdıqna görə "rok musiqi buqələmunu" ləqəbini almışdı..

## Diskoqrafiya

* The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (1972)

## İstinadlar
# Vitruvi insanı

Leonardo da Vinçinin **Vitruvius insanıVitruvius insanı** (ya da *Vitruvian insanı*) — məşhur rəssam Leonardo da Vinçinin gündəliklərindən birində, qeydlərinin yanında çəkdiyi eskizdir. 1492-ci ildə çəkmişdir. Məşhur Roma memarı və yazıçısı Marcus Vitruvius Pollionun (e.ə. 80-15) “De Architectura” əsərində izah etdiyi nisbətlərdən ilhamlanaraq hazırlandığı üçün “Vitruvius insanı” adlanır.

Şəkildə, iç-içə bir dairənin və bir kvadratın ortasında çəkilmiş, açıq və qapalı vəziyyətdə əzalarını üst-üstə qoyan çılpaq bir adam təsvir edilmişdir. Bu rəsm və yanında olan qeydlər çox vaxt “nisbətlər qanunu” və ya daha az “insanın nisbətləri” adlanır. Venesiyadakı Gallerie dell'Accademia sərgisində nümayiş etdirilir.

Leonardo da Vinçinin *Vitruvian insanı* İntibah dövründə çəkilmiş elm və sənət nümunəsidir. Bu Leonardonun nisbətlərə qarşı hiss etdiyi marağın bir sübutudur. Bundan əlavə, rəsm Leonardonun insanla təbiəti bir-biri ilə əlaqələndirmə-birləşdirmə işi üçün də bir dönüş nöqtəsidir. “Britannica” ensiklopediyasına görə, Leonardo “insan bədənini kainatın fəaliyyətinin bir analogiyası (bənzətməsi)” olduğunu düşünürdü. Bununla birlikdə, Leonardonun maddi varlığı kvadrat, mənəvi varlığı bir dairə olaraq simvollaşdırdığı və insanın iki cəhətini bu şəkildə ifadə etdiyinə inanılır.

## İstinadlar
# Poliomielit

| Poliomielit |
| --- |
|  |
| XBT-10-KM | A80.9, A80, A80.3, A80.2, A80.4, A80.1, A80.0 |
| XBT-9-KM | 045, 045.9, 045.92, 045.90 |
| DiseasesDB | 10209 |
| MedlinePlus | 001402 |
| MeSH | D011051 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Poliomielit** — sinir sistemini zədələyə, əzələlərin iflicinə gətirib çıxara və ölümlə nəticələnə bilən yoluxucu xəstəlikdir. Yoluxma fekal-oral (çirkli əllər, yoluxmuş qida, əşyalar, oyuncaqlar, çirkab sular və s.) və ya hava-damcı yolu ilə, əsasən ağız boşluğuna virusun düşməsi ilə baş verir. Poliomielitə, adətən, 15 yaşa qədər uşaqlar, nadir hallarda isə böyüklər də yoluxa bilərlər. Ən çox 5 yaşadək uşaqlar xəstələnirlər. Poliomielitin ilkin əlamətləri yoluxmadan sonra 3–35 gün ərzində müşahidə olunur.

Xəstəlik, adətən, soyuqdəymə simptomları və hərarətin yüksəlməsi ilə başlayır. Bir qədər sonra xəstədə möhkəm əzələ ağrıları və süst ifliclər inkişaf edir. Bu zaman ətraflardan birinin, yaxud hər ikisinin hərəkət aktivliyi itir və tənəffüs əzələlərinin iflici nəticəsində tənəffüs çətinləşir. Süni tənəffüsün verilməsi üçün xüsusi ləvazimatdan istifadə olunmadıqda, xəstəlik ölümlə nəticələnə bilər. Poliomielitin diaqnozu yalnız laborator müayinə nəticəsində qoyulur.

Poliomielit əleyhinə xüsusi müalicə yoxdur. Xəstənin müalicəsi yalnız xəstəliyin simptomlarının (hərarətin yüksəlməsi, iştahasızlıq, əzginlik, əzələ və baş ağrıları və s.) yüngülləşdirilməsindən ibarətdir. Poliomielit keçirmiş insanların çoxu ciddi iflic qalıqları ilə üzləşir. Adekvat fizioterapiya olmadıqda iflicə məruz qalmış əzələlərin funksional aktivliyi bərpa olunmur.

Əzələ aktivliyinin bərpası orqanizmin fərdi xüsusiyyət və imkanlarından da asılıdır.

Peyvənd zamanı poliomielitə qarşı vaksin məhlul şəklində pipetlə uşağın ağız boşluğuna damızdırılır. Azərbaycanda poliomielitə qarşı peyvənd uşağın 4–7 günlüyündə, sonra isə 2, 3, 4 və 18 aylığında edilir. Beləliklə hər bir uşaq 2 yaşınadək MÜTLƏQ həmin vaksinin 5 dozasını almalıdır. Peyvəndin yalnız tam kursunu alan uşaq poliomielitdən qorunmuş hesab olunur. Hindistan, Pakistan, Əfqanıstan və Nigeriyaya, həmçinin poliomielit virusunun yayıldığı istənilən digər ölkəyə səyahət etməzdən əvvəl poliomielitə qarşı peyvənd etdirmək tövsiyə olunur.

## İstinadlar
# Xalq musiqisi

**Xalq musiqisi** (folk-musiqi) — bir xalqın özünəməxsus musiqisi. Xalq musiqisi uzun illər boyu xalq arasında yaranır, əsasən mahnı və rəqs formasında nəsildən-nəsilə ötürülür.
# Casper Cons

| Casper Cons |
| --- |
| ing. Jasper Johns |
|  |
| Doğum tarixi | 15 may 1930(1930-05-15) (96 yaş) |
| Doğum yeri | * Oqasta[d], Corciya, ABŞ
 |
| Vətəndaşlığı |  ABŞ |
| Fəaliyyəti | rəssam, heykəltaraş, kostyum dizayneri[d], dizayner, fotoqraf, qrafika ustası[d], rəssam-qravürçü[d], illüstrasiyaçı[d], vizual incəsənət rəssamı, incəsənət xadimi |
| Təhsili | * Cənubi Karolina Universiteti[d]
 |
| Janrlar | Rəssamlıq, obyektlər |
| Stillər | pop-art, neodada |
| Üzvlüyü | * Amerika İncəsənət və Ədəbiyyat Akademiyası[d],
* Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası
 |
| Mükafatları |      |
|  |
| jasperjohns.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Casper Cons** (15 may 1930, Oqasta[d], Corciya) — Amerika rəssamı, heykəltaraş və qrafik.

## Həyatı

1949–51-ci illərdə Cənubi Karolina Universitetində təhsil almış, 1952-ci ildə Nyu-Yorka köçmüş və oradakı kommersiya rəssamlıq məktəbində oxumuşdur. 1954-cü ildə R. Rauşenberqlə görüşmüşdür; onların birgə yaradıcılıq fəaliyyəti Amerika pop-artının əsasını qoymuşdur.

## Fəaliyyəti

Consun yaradıcılığında bu yeni istiqamət "Amerika bayraqları" (*1954-cü ildən*), "Hədəflər" (*1955-ci ildən*) silsilə əsərlərində öz əksini tapmışdır. Rəssam hamıya məlum işarələri bədii şəkildə təkrarlayaraq, bir növ təsviri tavtologiyalar yaratmışdır. 1960-cı ildə Cons məişət əşyalarının (*pivə bankaları və s*.) tunc surətlərindən ibarət seriya yaratmışdır (*"Naxışlı tunc", 1960, Rəssamlıq muzeyi, Bazel*). 1960-cı illərdə Cons litoqrafiya ilə məşğul olmuşdur; çap qrafikası üsulları onun 1970-ci illərdə yaratdığı əsərlərinin formal-plastik mövzusunu müəyyən etmişdir (*"Adsız", 1972, Lüdviq muzeyi, Köln*). 1980-ci illərdəki yaradıcılığında ötən dövrlərin müxtəlif motivləri birləşərək, onun əsərlərinə avtobioqrafik səciyyə vermişdir (*"Qaçağan düşüncə lər", 1983, Vitni Amerika incəsənəti muzeyi*).

## Həmçinin bax

* Centileski
* Şarl Despio

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Avstraliyanın Milli Qalereyasında Casper Consun əsərləri Arxivləşdirilib 2016-07-01 at the Wayback Machine
* Casper Consun əsərləri vaqaraytsda