Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pong

| *Pong* |
| --- |
|  |
| Buraxılış tarixləri | 29 noyabr 1972 |
| Texniki məlumat |
| Platforma | arkada oyunu |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Pong** – ilk videooyunlardan biri. Pong 2D (ikiölçülü) qrafikə sahib stolüstü tennis oyunudur.Computer space kimi videooyunlarından daha sonra çıxmasına baxmayaraq *Pong* populyarlıq qazanan ilk videooyunlarından biridir.Məqsəd masa tennisi oyununda daha yüksək xal qazanaraq rəqibi məğlub etməkdir.

Birinci nəsil oyun konsolları üçün nəzərdə tutulmuş oyun, Atari firması tərəfindən 1972-ci ildə orijinal olaraq satışa çıxarılıb.Allan Alcorn tərəfindən Atari-nin həmtəsisçisi Nolan Bushnell tərəfindən ona verilən bir məşq olaraq yaradılan ilk arcade videooyunlarından biri idi.  Bushnell, oyunun konsepsiyasını ilk ev videooyun konsolu olan Magnavox Odyssey-ə daxil olan elektron bir stolüstü tennis oyununu əsas götürdü.  Buna cavab olaraq, Magnavox daha sonra Atari'yi patent pozuntusuna görə məhkəməyə verdi.  Bushnell və Atari-nin həmtəsisçisi Ted Dabney, Alcorn-un işinin keyfiyyətinə təəccübləndilər və oyunu istehsal etməyə qərar verdilər.
# Genetik mühəndisliyi

**Genetik mühəndisliyi** — genetik maddənin qurulşunda və funksiyasında, həmçinin onların əldə edilməsində və hüceyrələrə, yaxud nuklein turşuları molekullarına köçürülmə üsullarını bilməklə onların üzərində müxtəlif manipulyasiyalar aparmaq. Genetik mühəndisliyinin əsasında ayrı ayrı nukleotid ardıcıllıqlarına parçaladıqdan sonra DNT-nin bakteriya plazmidləri və faqların genomu vasitəsilə prokariot və eukariot hüceyrələrə köçürülməsi durur. Nəticədə əmələ gəlmiş belə hüceyrələr – hibridlər yad gen fraqmentlərinə malik olmaqla köçürülmüş genin ekspressiyasını təmin edir.

Gen mühəndisliyi son məqsədlərindən biri müəyyən genin kodlaşdırıldığı məhsulun və ya əlameətin resipient orqanizmdə təmin edilməsindən ibarətdir. Bunun üçün əvvəlcə həmin məhsulu, yaxud əlaməti kodlaşdıran gen seçilir. Göstərilən DNT molekuluna müəyyen orqanizmdən almaq, yaxud onu kimyəvi və ya fermentativ yolla sintez etmək mümkündür.

Son dövrdə genetikanın uğurlariından biri də genetik klonun, yəni genetic surətlərin yaradılmasıdır. Genetik klon ilk dəfə keçen əsrin sonlarında Şotland alimləri Yan Velhmut və Ken Kembpell tərəfindən yaradılmısdır. Onlar yetkin qoyunun somatik huceyrəsinin nüvəsini digər qoyun nüvəsiz yumurtahüceyrəsinə köçürməklə somaktik hüceyrə nüvəsinə malik ziqota əldə etmişlər. Bu yolla alınmış ziqotanın üçüncü qoyunun balalığında inkişafını təmin etməklə onlar ilk dəfə olaraq onunla tam indentik genotipə malik olan Dolli adlı qoyun bütün dünya ictimaiyyətinin diqqətini cəlb etmişdir. Tezlikle genetik klonların yaradılması üçün çoxsaylı tədqiqatlar, muüxtəlif heyvanların, hətta insanın genetik klonlarının yaradılması qadağan edən qərarların qəbul edilməsi tələbləri səslənməyə başlandı. Lakin hər hansı bir orqanizmin genetik klonun tam indentik genotipə malik olması, bu kəşfdən orqan və toxuma köçürülməsi üçün istifadə etməyin perspektivliyini göstərir. Mikrobiologiyanın müayinə usulları arasında molekulyar — genetik üsullar getdikcə daha çox tətbiq edilməkdədir. Bu üsullar xəstələrdən alınmış patoloji materiallarda bilavasitə törədici- mikrobu deyil, onun nuklein turşularını aşkar etməyə imkan verir, ona görə də yüksək spesifikliklə fərqlənirlər. Molekulyar-genetik üsulların spesifikliyi hər bir orqanizmin genomunun son dərəcə fərdi olması ilə izah edilir.

## İstinadlar
# Mihalis Yannakakis

**Mihalis Yannakakis** (Yunanca: Μιχάλης Γιαννακάκης; d. 13 sentyabr 1953, Athens, Yunanistan) — Columbia Universitesinin Computer Science departimantənda bir profesordur. Yannakakis 2005 ilində Donald E. Knuth mükafatına sahib olmuşdur.

## Həyatı

## İstinadlar
# Qraffiti

Qraffito hiylələri — divar üzərində rəsm
**Qraffiti** (qədim zamanların kontekst yazılarında tək rəqəm **qraffito**; it. graffitodan) — divarlarda və digər yerlərdə rəsm, şəkillər, yazılar, cızılmış, yazlmış, mürəkkəblə və ya rənglə çəkilmiş sənət əsərləri.

Qraffitidə siz sadə yazılı sözləri, incə təsvirlər, ümumilikdə hər şeyi tapa bilərsiniz: divarlarda çəkilən adi sayt adlarından tutmuş güclü əsərlərə qədər.

Qədim dövrün elmində bu termin istifadə olunub, amma çox da geniş yayılmayıb. Qədim eliqrafik heykəllərdən, abidələrdən söhbət düşəndə, bu anlayış iki yerə ayrılır: "qraffiti" və "dilinti". Əgər sonuncu rənglə yazılıbsa, onda "qraffiti"dir — çızılmış yazılar (terminin özü İtalyan qlaqolundan gəlir: graffiare — "qaşıma").

## Tarixi

Qədim Misirdə divar və qayalarda əks edilmiş şəkil və yazılardan ibarət izlər graffitinin ilk addımları sayılır. Ancaq ümumi inkişafı İkinci Dünya müharibəsinin əvvəlinə, yəni 1940-cı ilə təsadüf edir. Həmin vaxtlarda Almaniyanı Şərq və Qərb hissəsinə bölən Berlin divarının hər iki tərəfi rənglənərək yazılarla bəzədilmişdi.

Sonralar 1960-cı illərdə ABŞ-də siyasi qruplar öz fikirlərini daha geniş kütləyə çatdırmaq üçün bu üsulu bir vasitə kimi seçdilər, gənclərdən ibarət olan küçə şəbəkələri bu sənəti təbliğ etdilər. Vaxt keçdikcə müstəqil fərdlər qraffitini inkişaf etdirməyə başladılar. Onlar artıq sosial məzmunlu mesajlarla yanaşı, fərdi seçimlərini də daha rəngli şəkildə əks etdirirdilər. 1970-ci ildən graffiti şəhər divarlarından metro divarlarına keçərək, Nyu Yorkdan bütün ABŞ-yə yayılmağa başladı. Qraffiti müəllifləri kimliklərini gizlədərək özlərinə müəyyən adlar verirlər, məsələn, "171stitch", "papo184", "junior161", "cay161" və.s. 1969–1970-ci illərdə "Taki183" adlı bir müəllif metro stansiyalarında qraffiti nümunələri yaradıb.

Hal-hazırda qraffiti günümüzə qədər gəlib çatmış məşhur sənət növlərindən biridir.

Bu gün də graffiti ilə məşğul olanların şüarları ötən illərdəki graffiti ustaları ilə eynidir: "Bütün divarları boyayacağıq! Amma tələsin, çünki polisin bundan xoşu gəlmir! Qraffiti bizim ruhumuzdakı çılğınlığın, üsyankarlığın ən rəngli təzahürüdür!"…

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# İncəsənət muzeyi

Fransanın paytaxtı Parisdə yerləşən Luvr muzeyi 2020-ci ildə dünyanın ən çox ziyarət olunan incəsənət muzeyi olmuşdur.
Müddəti: 3 dəqiqə və 41 saniyə.3:41Vaşinqton şəhərində yerləşən Milli Sənət Qalereyası.
**İncəsənət muzeyi** və ya **bədii qalereya** — başda təsviri sənət növü olmaqla, hər cür incəsənət sərgilərinin keçirildiyi bina və ya məkana verilən ad.

İncəsənət muzeyləri dövlət müəssisələri ola bildiyi kimi, xüsusi təşkilatlar və ya xeyriyyə fondları tərəfindən də idarə oluna bilər. Lakin bir məkanın muzey statusu daşıya bilməsi üçün əsas şərt onun daimi (sabit) sənət kolleksiyasına sahib olmasıdır. Bu məkanlarda ən çox nümayiş etdirilən sənət nümunələrinin başında rəsm əsərləri gəlir. Bundan əlavə, heykəltəraşlıq, dekorativ-tətbiqi incəsənət, mebel, toxuculuq, kostyum, qrafika (cizgi), pastel, sulu boya rəsmləri, kollaj, çap nəşrləri, sənət kitabları, fotoqrafiya və instalyasiya kimi müxtəlif sənət sahələrinə aid əsərlər də incəsənət muzeylərində və bədii qalereyalarda sıx-sıx sərgilənir. Bu məkanlardan bəzən performans, konsertlər və digər mədəni tədbirlər üçün də platforma kimi istifadə olunur.

## Terminologiya

Metropoliten muzeyi adını Manhettenin Yuxarı İst-Sayd hissəsindəki mərkəzi yerdən götürür.
İncəsənət nümunələrinin sərgilənməsi ilə məşğul olan ixtisaslaşmış təşkilatlar həm "incəsənət muzeyi", həm də "bədii qalereya" adlandırıla bilər və bu iki termin çox vaxt bir-birinin əvəzinə işlədilir. Bu dil müxtəlifliyi dünyadakı məşhur mədəniyyət müəssisələrinin adlarında da özünü göstərir; məsələn, bəzi təşkilatlar lar qalereya adlandığı halda (London Milli Qalereyası və Yeni Milli Qalereya), bəziləri isə muzey adını daşıyır (Metropoliten muzeyi, Müasir İncəsənət Muzeyi və Yaponiyadakı Milli Qərb İncəsənəti Muzeyi).

Bununla belə, "bədii qalereya" ifadəsi eyni zamanda sənət əsərlərinin satışı ilə məşğul olan sırf kommersiya yönümlü biznes müəssisələri (salonlar) üçün də istifadə edilir, lakin bu növ kommersiya məkanları ensiklopedik mənada incəsənət muzeyi hesab olunmurlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Muzey
* Luvr muzeyi
* Milli Sənət Qalereyası
* Təsviri sənət
* İncəsənət qalereyası

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* *Lindsay, David Alexander Edward.* Museums of Art // Britannika Ensiklopediyası. 19 (XI). 1911. 60–64.
* *Saumarez Smith, Charles.* The art museum in modern times. London: Thames & Hudson. 2021. ISBN 978-0-500-02243-6. OCLC 1233310517.
# Səhnə incəsənəti

Rəqs səhnə incəsənətinin növlərindən biridir
**Səhnə incəsənəti**, **İfaçılıq sənəti**, **Səhnə sənəti** (rus. Исполнительские искусства) və ya **Performans incəsənəti** (ing. Performing arts) — incəsənət fəaliyyətlərini fərdiləşən incəsənət və ya bütövləşdirən (kollektiv) incəsənət olaraq iki yerə ayırmaq mümkündür.

Məsələn, bir ədəbi əsəri fərd təkbaşına oxuya bilər və öz şəxsi dəyərlərinə görə qiymətləndirə bilər. Nəticə etibarilə, hər kəsin bir əsərdə bəyənəcəyi və ya bəyənməyəcəyi tərəflərin olması təbiidir. Bu baxımdan bütövləşdirən incəsənət — eyni zamanda hər hansı bir kütləyə və ya cəmiyyətə təqdim olunan incəsənətlər kimi xarakterizə olunur.

Canlı performans tələb edən bütün səhnə və vizual incəsənətləri bura daxildir:

* Canlı konsertlər;
* Canlı şeir gecələri;
* Canlı performans tələb edən teatr tamaşaları.

Lakin kinematoqrafiya və ya pleybək (yazılmış səs) kimi fərdi şəkildə istənilən zaman və məkanda nümayiş etdirilə bilinən incəsənət növləri, hətta bir cəmiyyət daxilində izlənilsə belə, səhnə incəsənəti hesab olunmur.

Səhnə incəsənəti — canlı və qarşılıqlı ünsiyyətə əsaslanan, səhnədə nümayiş olunan incəsənət növlərinə verilən akademik bir tərifdir.

## Əsas xüsusiyyətləri

* **Sinxronluq:** İfaçı və izləyici eyni zaman kəsiyində və eyni məkanda (və ya canlı yayımda) qarşılıqlı təsirdə olur.
* **Təkrarlanmazlıq:** Hər bir canlı performans özünəməxsusdur və eynilə təkrar oluna bilinməz.
* **Kollektiv qavrayış:** İncəsənət əsəri eyni anda bir qrup insan tərəfindən izlənilir və ümumi emosional sahə yaradır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Vikianbarda Səhnə incəsənəti ilə əlaqəli mediafayllar var.

Şablon:Library resources box

* Bibliography of Performing Arts in the East
* European Collected Library on Performing Arts
# Iveco

| Iveco |
| --- |
|  |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Sənaye | avtomobil sənayesi |
| Məhsulları | Yük maşını, avtobus, Yüngül kommersiya nəqliyyat vasitəsi |
| Təsis tarixi | 1975 |
| Baş qərargahın yeri | * Turin
 |
| Struktur |
| Ana şirkət | Iveco Group[d] |
| iveco.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Iveco** (ing. Industrial Vehicles Corporation) — İtalyan sənaye avtomobillərinin istehsalçısı. Baş ofis Turində yerləşir.

## Tarix

Konsern Covanni Anyelli tərəfindən 1975-ci ildə yaranıb. Konsernin heyətinə Fiat, Magirus-Deutz, həmçinin Fiatın xaricdəki bölmələri ОМ, Lancia, fransız FIAT France SA (Unic yük maşınlarını buraxan) daxil olundular. Növbəti illərdə də konsernın heyətina bir sıra avtomobil zavodları daxil olundu.

Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında “IVECO” markalı yük avtomobillərinin istehsalı başlayacaq. Zavod ildə 100 kiçik, orta və iritutumlu yük maşını istehsal edəcək. Məhsullar Rusiya, Gürcüstan, İran və Türkmənistana ixrac ediləcək.

## Iveco avtomobilləri

* Iveco Massif
* Iveco Indcar Mago 2 midibus in Jyväskylä, Finland.
* Daily van (MY98) in Romania
* Iveco Daily S2000 minibus
* Iveco Daily S2000 Chassis-cab
* Iveco Eurocargo (2003 Restyle)
* Iveco Trakker
* Iveco Stralis
* Iveco Stralis racing truck
* Iveco EuroStar
* Iveco TurboCity-U 480 bus in Bucharest, Romania (operated by RATB)
* Iveco Magirus Super Dragon X8
* Iveco-Autokran
* Iveco Zeta
* Iveco Daily
* BakuBus Iveco Urbanway

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# OpenStreetMap

| OpenStreetMap |
| --- |
|  |
|  |
| URL | openstreetmap.org |
| Tipi | azad proqram təminatı, iqtisadiyyat sektoru |
| Dilləri | çoxdilli[d] |
| Serverin yeri | * Birləşmiş Krallıq
 |
| Açılma tarixi | 1 iyul 2004 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**OpenStreetMap** (**OSM**) – azad, hamı tərəfindən redaktə edilə bilən dünya xəritəsi. OSM – in yaranma və inkişafı digər xəritələrin qoyduğu məhdudiyyətlər və hal-hazırda çox da baha olmayan GPS texnologiyasıdır. OSM könüllü yaradılan coğrafiya informasiya sisteminin ən yaxşı nümunəsidir.

Steve Coast 2004-cü ildə Böyük Britaniyada Vikipediyanın uğurundan ilhamlanaraq bu layihəni yaratdı. O vaxtdan bəri qeydiyyatdan keçən istifadəçilərin sayı 2 milyonu keçib. Bu sayt OpenStreetMap fondu tərəfindən dəstəklənir. Bu fond İngiltərə və Ueltsdə qeydiyyatdan keçib.

Xəritənin özündən çox, orada yaradılan verilənlər (data) çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu verilənlər bir çox layihələr, o cümlədən, Craigslist, OsmAnd, Geocaching, MapQuest Open, JMP statistical software, və Foursquare layihələrində istifadə edərək Google Mapsdan imtina ediblər. Amma verilənlərin keyfiyyəti dünyada müxtəlif yerlərə görə çox fərqlənir.

## İstinadlar
# 1996 Yay Olimpiya Oyunları

|  1996 Yay Olimpiya Oyunları |
| --- |
|  |
| İdmançıların sayı | 197, 10.318 |
| Rəsmən açılışı edib | Bill Klinton |
| Olimpiya məşəli | Məhəmməd Əli |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

* 19 iyul – 04 avqust 1996
* İştirak etmiş ölkələrin sayı -197
* idman növləri – 26
* Yarışların sayı – 271
* İdmançıların sayı -10320 (6797 – kişi, 3523 – qadın)

XXVI Yay Olimpiya Oyunlarının Amerika Birləşmiş Ştatlarının Atlanta şəhərində keçirilməsi haqqında qərar Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin 1990-ci il Tokiodaki sessiyasında qəbul olunmuşdu. Atlanta Oyunları müasir Olimpiya Oyunlarının 100 illik yubileyinə təsədüf etdi. Bu, Atlanta Oyunlarının emblemində də əksini tapmışdır. 100 rəqəminin üzərində yerləşdirilmiş Olimpiya simvolikası ilə yuxarıda çakilmiş xəttin yaratdığı ümumi kompozisiya klassik yunan üslubundakı sütunu əks etdirməklə yanaşı, Olimpiya Oyunlarının möhtəşəmliyini göstərirdi.

## Ölkələrin göstərdiyi nəticələrı

|  |  |
| --- | --- |
| **Medalların ümumi sayı** |  |
| **№** | **Ölkə** |  **Qızıl** |  **Gümüş** |  **Bürünc** | **Ümumi** |
| 1 |  ABŞ | 44 | 32 | 25 | 101 |
| 2 |  Rusiya | 26 | 21 | 16 | 63 |
| 3 |  Almaniya | 20 | 18 | 27 | 65 |
| 4 |  ÇXR | 16 | 22 | 12 | 50 |
| 5 |  Fransa | 15 | 7 | 15 | 37 |
| 6 |  İtaliya | 13 | 10 | 12 | 35 |
| 7 |  Avstraliya | 9 | 9 | 23 | 41 |
| 8 |  Kuba | 9 | 8 | 8 | 25 |
| 9 |  Ukrayna | 9 | 2 | 12 | 23 |
| 10 |  Cənubi Koreya | 7 | 15 | 5 | 27 |

## Mənbə

* Atlanta Arxivləşdirilib 2008-05-13 at the Wayback Machine

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin saytı Arxivləşdirilib 2009-05-01 at the Wayback Machine
# Afrika mədəniyyəti

Afrika mədəniyyətin təmsil edən və Afrika rəqslərində geniş istifadə olunmuş Qabon maskası.
**Afrika mədəniyyəti** — XIX əsrin sonunadək Afrika xalqlarının incəsənəti lazımınca öyrənilməmişdir. Benin İngiltərə tərəfindən 1897-ci ildə zəbt edildik dən sonra xeyli miqdarda tunc və fil sümüyündən ibarət kolleksiya əldə edilmişdi. XX əsrin əvvəllərində Fro Benius *Afrika incəsənətini* elmi cəhətdən öyrənməyə başladı. Dövrümüzədək çatmış *petro-qliflər* və *qayaüstü rəngkarlıq* Cənubi Afrikada *Əjdaha drında* *Ukhalambada* Lesotoda, Namibiyada Brandberq və Tvifelfonteyn, Botsvanada Teodilo, Zimbabvedə Matopos, Malavidə Dedza-Çonqoni, Zambiyada Kasama; Tanzaniyada Kondoa-İranqi, Mozambikdə Manika əyaləti; Əlcəzairdə *Böyük Səhra Atlası*, *Tell-Atlas*, *Tassilin-Adcer*, Malidə Adrar-İforas ən qədim incəsənət nümunələridir.

Cənubi Afrikanın ən qədim qayaüstü təsvirləri 27,5 min il əvvələ, sonuncuları isə 20 əsrin əvvəllərinə aiddir. Təsvirlər, əsasən, Cənubi Afrikanın cənub-şərqində, cənubunda və cənub-qərbində, petro-təsvirlər yaranmış, kompozisiya mürəkkəbləşmiş, nəqlilik inkişaf etmişdir. İnsan və heyvan fiqurları *düzxətli* və *əyrixətli* üslubda işlənmişdir. Bəzi fiqurlar şərti işarə səciyyəsi daşıyır. Təsvirlər Liviya və ərəb yazıları ilə müşayiət olunmuşdur. Ən qədim heyvan təsvir ləri birrənglidir, sonradan iki və çoxrəngli, sxematikləşən Səyyar ovçuluq və yığıcılıqla məşğul olan xalqlarda, Şərqi və Cənubi Afrikanın maldarlıq və əkinçiliklə məşğul olan xalqları ara sında kiçik əşyalar (dəvəquşu yumurtaları və s.), fiqurlu keramika, dəri maskalar və qalxanlar üzərində naxışvurma sənəti geniş yayılmışdır. Tropik Afrikada kalebasların düzəldilməsi, hörmə və toxuma sənətləri inkişaf etmişdir.

## Mənbə

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 137. ISBN 978-9952-441-02-4.

## Həmçinin bax

* Afrika musiqisi
* Afrika rəqsləri
* Afrikada heykəltəraşlıq
# Ronald Devis

| Ronald Devis |
| --- |
| ing. Ronald Davis |
| Doğum tarixi | 29 iyun 1937(1937-06-29) |
| Doğum yeri | * Santa-Monika, Los-Anceles dairəsi, Kaliforniya, ABŞ
 |
| Vəfat tarixi | 19 noyabr 2025(2025-11-19) (88 yaşında) |
| Fəaliyyəti | rəssam, rəssam-qravürçü[d], incəsənət xadimi |
| Təhsili | * San Fransisko İncəsənət İnstitutu[d]
 |
| Stillər | abstrakt ekspressionizm, Lirik abstraksiya |
| irondavis.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Ronald Devis** (ing. Ronald Davis; 29 iyun 1937, Santa-Monika, Kaliforniya – 19 noyabr 2025) — əsərləri həndəsi abstraksiya, mücərrəd illüzionizm, lirik abstraksiya, sərt kənarlı rəsm, formalı kətan rəsm, rəngli sahə rəsm və 3D kompüter qrafikası ilə əlaqəli olan amerikalı rəssam. O, təxminən yetmiş fərdi sərginin və yüzlərlə qrup sərgisinin veteranı idi.

## Həyatı

Kaliforniya ştatının Santa-Monika şəhərində anadan olan o, Vayominq ştatının Şayenn şəhərində böyüyüb. 1955-56-cı illərdə Vayominq Universitetində təhsil alıb. 1959-cu ildə 22 yaşında rəsmlə maraqlanmağa başlayıb. 1960-64-cü illərdə San-Fransisko İncəsənət İnstitutunda təhsil alıb. Dövrün hakim bədii hərəkatı olan abstrakt ekspressionizm onun gələcək əsərlərinin çoxuna təsir göstərəcəkdi. 1962-ci ildə o, Yel-Norfolk Yay Məktəbinin qrant sahibi olub. 1963-cü ildə onun rəsmləri sərt kənarlı, həndəsi və optik üsluba malik olub və 1964-cü ilə qədər əsərləri mühüm muzey və qalereyalarda nümayiş etdirilib. O, 1965-71-ci illərdə Los-Ancelesdə və 1972-90-cı illərdə Kaliforniyanın Malibu şəhərində yaşayıb və işləyib. 1991-ci ildən Nyu-Meksiko ştatının Taos şəhərinin kənarındakı Arroyo Hondoda yaşayıb və işləyib. O, orada 19 noyabr 2025-ci ildə 88 yaşında vəfat edib. Ölüm vaxtı həm AXOX, həm də böyrək xəstəliyindən əziyyət çəkirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* irondavis.com — rəsmi saytı
* Ronald Davis in the National Gallery of Australia's Kenneth Tyler Collection
# Artur Miller

| Artur Miller |
| --- |
| ing. Arthur Miller |
|  |
| Doğum tarixi | 17 oktyabr 1915(1915-10-17)[…] |
| Doğum yeri | * Harlem, Nyu-York
 |
| Vəfat tarixi | 10 fevral 2005(2005-02-10)[…] (89 yaşında) |
| Vəfat səbəbi | ürək çatışmazlığı, ürək-damar xəstəliyi[d], xərçəng xəstəliyi |
| Həyat yoldaşları | * Merilin Monro (1956–1961)
 |
| Təhsili | * Miçiqan Universiteti (1938-ci ilədək)
 |
| Fəaliyyəti | dramaturq, esseist, ssenarist, jurnalist, romançı, yazıçı, nasir |
| Fəaliyyət illəri |
1935–2005 |
| Üzvlüyü | * Amerika İncəsənət və Ədəbiyyat Akademiyası[d],
* Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası
 |
| Mükafatları |             |
|  |
| arthurmiller.org |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Artur Miller** (ing. Arthur Miller; 17 oktyabr 1915[…], Harlem, Nyu-York – 10 fevral 2005[…]) — ABŞ dramaturqu.

## Həyatı

Amerika, ümumilikdə dünya dramaturgiyasının klassiki və əfsanəsi Artur Miller 1915-ci ilin 17 oktyabrında Nyu-Yorkda anadan olub. Millerin 1943–1999-cu illər, yəni yarım əsrdən artıq bir müddəti əhatə edən pyes yaradıcılığı onun XX əsr dünya dramaturgiyasındakı yerini müəyyən etdi. Və şübhəsiz ki, onun yeri birincilər sırasındadı. Millerin dramları Amerikanın və Avropanın ən nüfuzlu teatrlarında oynanılıb, ədəbi tənqidçilər və teatrşünaslar indi bu əsərləri XX əsrin sənət hadisəsi adlandırırlar.

Teatr təbii ki, vizual sənətdi, amma Millerin pyesləri hardasa dramaturgiya ilə nəsrin vəhdətində, daha doğrusu, sərhədlərində yazılıb. Çünki dialoqlar obrazların daxili aləmin psixoloji vəziyyətini açmağa yönəlib. Artur Millerin pyesləri əsasən sosial yönümlü olsa da, ABŞ-dəki böyük depressiyadan bəhs etsə də, dramaturqun qəhrəmanları bu mövzunu bəşəri mövzu anlamı səviyyəsinə qaldıra bilirlər.

Məşhur dramaturqun 1968-ci ildə yazılmış "Qiymət" pyesi illüziyalar və gerçəklər, həqiqət və yalan, yaxın adamların bir-birinə doğmalığı və yadlığı haqqındadır.

Artur Miller 10 fevral 2005-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Emil Bernar

| Emil Bernar |
| --- |
| fr. Émile Bernard |
|  |
| Doğum adı | Émile Henri Bernard |
| Doğum tarixi | 28 aprel 1868(1868-04-28)[…] |
| Doğum yeri | * Lill
 |
| Vəfat tarixi | 16 aprel 1941(1941-04-16)[…] (72 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Paris
 |
| Fəaliyyəti | rəssam, şair, yazıçı, illüstrasiyaçı[d], fotoqraf, heykəltaraş, rəssam-qravürçü[d], rəssam-sulu boyaçı, incəsənət tənqidçisi[d], incəsənət xadimi |
| Təhsili | * Jülian Akademiyası
 |
| Janrlar | portret, peyzaj, dini rəssamlıq[d], nü, janr rəssamlığı, mifologiya rəssamlığı |
| Stillər | Pont-Aven məktəbi, Nabi (qrup), puantilizm, kluazonizm, şərqşünaslıq[d], sintetizm, simvolizm |
| Mükafatları |  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Emil Bernar** (fr. Émile Bernard, 28 aprel 1868[…], Lill – 16 aprel 1941[…], Paris) — incəsənətdə simvolizm teorisyenlerindən biri olan fransız neoimpressionist rəssam.

## Həyat və yaradıcılığı

Emil Bernar, 1887-ci il.
1886-cı ildə Fernand Kormonun Paris sənət atelyəsində rəsm çəkərək, Tuluz-Lotrek və van Qoq ilə tanış oldu. Eyni ildə o, "inadkarlıq" üstündə atelyedən qovuldu. 1886–1888-ci illərdə Pont-Aven bədii qrupuna qoşulan Pont-Aven şəhərində yaşayır və Qogen ilə dostlaşır. Burada, 1887-ci ildə Lui Anketen ilə birgə müxtəlif rəngləri ayırır bir rəsm kontur istifadə ibarət olan bir kluazonizm incəsənət cərəyanını inkişaf etmişdir.

1890-cı ildə Emil Bernar dini böhran yaşayandan sonra rəssam, orta əsr sənətinin obyektlərinə və subyektlərinə daha da önəm verirdi. 1891-ci ildə Qogen ilə dostluğunu bitirdikdən sonra , simvolizm cərəyanın təmsilçiləri olan Odilon Redon və Ferdinand Hodler qrupuna qatıldı.

Eyni zamanda, Bernarın işləri Pablo Pikassonun "mavi dövrdə" işinə təsir göstərirdi. Bernarın Van Qoq, Qogen və Sezan ilə uzun müddət davam edən dostluqları sənətçilərin tədqiqatçıları üçün düşüncə tərzinə və böyük sənət ustalarının hisslərinə işıq tutaraq, onların arxasında çox qiymətli bir iz qoydu.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* "Symbolismus", M. Gibson, Köln 2006
* "Die Welt der Malerei", Köln 1990
* "Epochen der Kunst. 19. Jahrhundert. Vom Klassizismus zu den Wegbereitern der Moderne", W. Boer et al., München-Wien-Oldenburg 1997

## Xarici keçidlər

* Vikianbarda Emil Bernar ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Emile Bernard  (ing.)