# ABŞ mətbəxi

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Bu mövzu ilə bağlı Kateqoriya **ABŞ mədəniyyəti** |
|  |
| **Amerika mədəniyyəti**
Ədəbiyyat • Dil Təsviri incəsənət • Kinemotoqrafiya • Televiziya Mətbəx • Təhsil • Din • Fəlsəfə Musiqi • Bayramlar • Elm • Təhsil |
| * b
* m
* r
 |

 |

**ABŞ mətbəxi** (ing. Cuisine of the United States) **və ya amerikan mətbəxi** (ing. American cuisine) — ABŞ-də müxtəlif yemək üslublar. Dünyanın müxtəlif hissələrindən mədəniyyət, irq və dinlərin qarışığı Amerika mətbəxinin müxtəlifliyini asanlıqla izah edir.

## Bir çox millətlərin mətbəxi

Amerika mətbəxinin zənginliyi Hindililər, Afrikalılar, və həmçinin Avropa və Asiya immiqrantların tə’siri nəticəsində formalaşıb. Müxtəlif regionlarda məskən salan etnik qruplar aşpazlıq mədəniyyətinə tə’sir göstəriblər. Əlavə olaraq, ölkənin böyük ərazisi də Amerika mətbəxinin müxtəlifliyinin səbəblərindən biridir.

## Fəstfud

Hamburger
Şübhəsiz, fastfud anlayışı birbaşa Amerika mətbəxi ilə asosiassiya edilir. Fastfud dedikdə, dərhal ən populyar Amerikan yeməkləri olan hot-doq, hamburger yada düşür. Bu yeməklər hal hazırda bütün dünyada çox populyardır və onları dünya ölkələrin əksəriyyətində dadmaq olar. Amerika mətbəxi ən çox fast fud ilə əlaqələndirilir. Fast fud adətən bayırda nahar zamanı tez tələsik yeyilən çox kalorili və o qədər sağlam olmayan qida deməkdir.

## Süfrədə tərəvəzlər

Ənənəvi şorbalar, kekslər, marinadlar və yaxud tərəvəz və meyvə tərkibli salatlar Amerikan mətbəxinin ayrılmaz tərkib hissəsidir. Şirin qarğıdalı və balqabaq kimi qidalı tərəvəzlərin vacibliyini nəzərdən qaçırmamalıyıq. Qarğıdalı müxtəlif şəkildə süfrəyə verilir. Yağ və duzla verilən bişmiş qarğıdalı, popkorn, və ya korn doqs — üzərində qarğıdalı xəmiri olan yaxşı qızardılmış sosiskalar ən populyar yeməklərdəndir. Balqabaq burada həmçinin xüsusi tərəvəz sayılır. O, əsasən 31 oktyabr tarixində qeyd olunan Xelouinlə əlaqələndirilir. Xelouin zamanı bütün Amerika rəngini narıncı rəngə dəyişir, və evləri lampa şəklində bəzəyən içi oyulmuş bu tərəvəzin yanından keçmək qeyri-mümkün olur. Ən populyar yeməklər balqabaq şorbası və balqabaq piroqudur.

## Amerikan ənənəsi

Valdorf salatı
Şükran günündə süfrəyə verilən içi doldurulmuş hind quşu, şirin kartof və quşüzümü sousu kimi yeməklər də həmçinin Amerikan mətbəxinin ayrılmaz hissəsidir. Bütün ailə süfrənin arxasında yığılıraraq əldə etdiyi məhsula görə tanrıya dua və şükür edir. Amerikada dostlarla görüşmək üçün o qədər səbəb var ki – barbekü, qril qonaqlıqları tez-tez təşkil olunur. Bağda qonaqların qəbulu da çox populyardır. Qrildə ətdən və tərəvəzlərdən tutmuş meyvəyə kimi hər şey bişirmək mümkündür. Amerikan barbekü qonaqlığında adətən müxtəlif souslarla verilən qabırğalar və toyuq qanadları istifadə olunur. Amerikan mətbəxində salatlardan da çox istifadə olunur. Kahı ilə Sezar salatı, vineqret, və ya tərəvəzlər və bərk bişirilmiş yumurta ilə Şefin salatı da çox populyardır. Başqa populyar salatların sırasında mayonezli kələm və yerkökü salatı və kərəviz, alma və qozdan hazırlanan Valdorf salatıdır.

## Tipik yeməklər və ərzaqlar

qrildə bifşteks
* Amerikan pendiri — kəsmik, yağ və digər süd məhsulları əlavə olunmaqla hazırlanan süd məhsulu (75–95 °C temperaturda hazırlanır);
* Yerfındığı pastası — yerfındığından hazırlanan pasta;
* Tako
* Bagel
* Bifşteks
* Barbekü
* Hamburger
* Hot-doq
* Pizza

Nyu-Yorksayağı pizza
* Kartof püresi
* Vetçina
* Kobb salatı
* Sendviç
* Valdorf salatı
* Sezar salatı

### Şirniyyat

Maffin
* Brauni
* Ponçik
* Maffin
* Çizkeyk
* Popkorn
* Keks

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* *Bertolli, Paul; Alice Waters.* Chez Panisse Cooking. New York: Random House. 1988..
* *Crocker, Betty.* Betty Crocker Cookbook: Everything You Need to Know to Cook Today (10, illustrated, revised). John Wiley & Sons, Incorporated. 2005. ISBN 978-0-7645-6877-0..
* *Crowgey, Henry G.* Kentucky Bourbon: The Early Years of Whiskeymaking'. Kentucky: The University Press of Kentucky. 1971..
* *Danforth, Randi; Feierabend, Peter.; Chassman, Gary.* Culinaria The United States: A Culinary Discovery. New York: Konemann. 1998..
* Fried, Stephen. *Appetite for America: How Visionary Businessman Fred Harvey Built a Railroad Hospitality Empire That Civilized the Wild West* (Bantam; 2010)
* *Glasse, Hannah.* Art of Cookery Made Easy. London. 1750..
* *Oliver, Sandra L.* Food in Colonial and Federal America. London: Greenwood Press. 2005..
* *Oralia, Michael.* "Demand for Ethnic & International Foods Reflects a Changing America". National Restaurant Association. 5 aprel 2005. 3 aprel 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 mart 2009..
* *Pillsbury, Richard.* No Foreign Food: The American Diet in Time and Place. Westview. 1998..
* *Porterfield, James D.* Dining by Rail: The History and Recipes of America's Golden Age of Railroad Cuisine. New York: St. Martin's Press. 1993. ISBN 0-312-18711-4.
* *Prodhomme, Paul.* Paul Prodhomme's Louisiana Kitchen. New York: William Morrow. 1984. ISBN 0-688-02847-0..
* *Puck, Wolfgang.* The Wolfgang Puck Cookbook. New York: Random House. 1986.
* *Root, Waverly; De Rochemont, Richard.* Eating in America: a History. New Jersey: The Ecco Press. 1981..
* *Smith, Andrew F.* The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America. Oxford: Oxford University Press. 2004..
* *Tower, Jeremiah.* California Dish, What I Saw (and cooked) at the American Culinary Revolution. New York: Free Press/Simon & Schuster. 2004..
* *Tower, Jeremiah.* New American Classics. Harper & Row. 1986..
* *Van Aken, Norman.* Feast of Sunlight. New York: Ballantine/Random House. 1988. ISBN 0-345-34582-7.
* Veit, Helen Zoe. *Modern Food, Moral Food: Self-Control, Science, and the Rise of Modern American Eating in the Early Twentieth Century* (2013)
* Barber, Katherine, editor (2004). *The Canadian Oxford Dictionary*, second edition. Toronto, Oxford University Press. ISBN 0-19-541816-6.
* *Edge, John T.* Hamburgers & Fries : an American Story. G.P. Putnam's Sons. 2005. ISBN 0-399-15274-1. History and origins of the hamburger
* *Trage,.* The Food Chronology: A Food Lover's Compendium of Events and Anecdotes, From Prehistory to the Present. Owl Books. 1997. ISBN 0-8050-5247-X.
* *Allen, Beth.* Great American classics Cookbook. Hearst Books. 2004. ISBN 1-58816-280-X.
* *Smith, Andrew.* Hamburger: A Global History. Reaktion Books. 2008. səh. 128. ISBN 978-1-86189-390-1.

## Xarici keçidlər

* Amerika mətbəxi
* Кухня США, её происхождение и развитие в контексте истории Америки. Американский взгляд, рус.  (rus.)
* Key Ingredients: America by Food (ing.)

## Həmçinin bax

Amerika mətbəxlərinin siyahısı