Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hideyo Noquçi

| Hideyo Noquçi |
| --- |
| yap. 野口 英世 |
|  |
| Doğum adı | Seysaku Noquçi |
| Doğum tarixi | 9 noyabr 1876 |
| Doğum yeri | * İnavaşiro[d]
 |
| Vəfat tarixi | 21 may 1876 |
| Vəfat yeri | * Akkra
 |
| Vəfat səbəbi | Sarı qızdırma |
| Elm sahələri | mikrobiologiya, tibb |
| İş yerləri | * Kioto Universiteti,
* Pensilvaniya Universiteti,
* Tokio Universiteti,
* Rokfeller Universiteti
 |
| Üzvlüyü | * Amerika Fəlsəfə Cəmiyyəti (1921-ci ildən),
* Yaponiya Elmlər Akademiyası (1923-cü ildən),
* Leopoldin Alman Milli Elmlər Akademiyası (1927-ci ildən)
 |
| Mükafatları |       |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Hideyo Noquçi** (野口 英世, *Noquçi Hideyo*, 9 noyabr 1876, İnavaşiro[d] – 21 may 1928, Akkra) və ya doğum adı ilə **Seysaku Noquçi** (野口 清作, *Noquçi Seysaku*) – Yaponiya bakterioloqu. O, sifilis xəstəliyinin törədicisi olan *Treponema pallidum* bakteriyasını kəşf etməsinə görə tanınır.

## Həyatı və karyerası

Seysaku Noquçi 9 noyabr 1876-cı ildə Yaponiyanın Fukuşima prefekturasının İnavaşiro qəsəbəsində doğulmuşdur. 1878-ci ildə evdəki ocağa düşərək sol əlini yandırmışdır. 1892-ci ildə Kanae Vatanabe əlini əməliyyat etdirmiş və Noquçi baş barmağını yenidən hərəkət etdirə bilmişdir. Bu hadisədən sonra tibb sahəsinə maraq göstərməyə başlamışdır. 1896-cı ildə tibb təhsili almaq üçün Tokioya yola düşmüş və 1897-ci ildə milli imtahanı keçərək həkim olmuşdur. 1898-ci ildə Şibasaburo Kitasatonun başçılıq etdiyi Yoluxucu Xəstəliklər İnstututuna daxil olaraq bakterioloq olmağa qərar vermişdir. Bu dövrdə adını Seysakudan Hideyoya dəyişmişdir. O, Çinə gedərək taunla mübarizə aparmışdır.

Noquçi 1900-cü ildə Simon Fleksnerin dəvəti ilə ABŞ-yə getmiş və Pensilvaniya Universitetində işləmişdir. Burada ilan zəhərini öyrənmişdir. 1903-cü ildə Milli Serum İnstitutunda işləmək üçün Danimarkaya getmişdir. 1904-cü ildə Nyu-Yorkda yerləşən Tibbi Tədqiqat üzrə Rokfeller İnstitutunda işləməyə başlamışdır.

1915-ci ildə Yaponiyaya qayıtsa, 1918-ci ildə sarı qızdırma xəstəliyini öyrənmək üçün Cənubi Amerikaya getmiş, Peru, Braziliya, Salvador, Ekvadorda olmuş və vaksin hazırlamışdır. 1927-ci ildə sarı qızdırma xəstəliyinin səbəbini aşkar etmək üçün müasir Qananın ərazisində yerləşən Akkra şəhərinə getmişdir. O, Nyu-Yorka qayıtmağı planlaşdırsa da, sarı qızdırmaya yoluxmuş və 21 may 1928-ci ildə Akkrada ölmüşdür.

## Elmi töhfələri

Noquçi 1913-cü ildə ABŞ-də sifilis xəstəliyinin törədicisini kəşf etmişdir. Bu kəşfinə görə 1914 və 1915-ci illərdə Tibb üzrə Nobel mükafatına namizəd göstərilmişdir. O, poliomielit, Oroya qızdırması və traxoma xəstəliklərini də tədqiq etmişdir.

## Xatirəsi

1939-cu ildə Noquçinin doğulduğu yerdə Hideyo Noquçi Memorial Muzeyi açılmışdır. Noquçinin Ekvadorda çəkdirdiyi fotosu 1000 yenlik əsginasda öz əksini tapmışdır. Google 9 noyabr 2011-ci ildə onun 135 illiyi münasibətilə dudl yayımlamışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VI cild (Niju–Saka). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 31. ISBN 0-87011-626-6. İstifadə tarixi: 25 noyabr 2022.
# Namihey Odayra

| Namihey Odayra |
| --- |
| yap. 小平 浪平 |
|  |
| Doğum tarixi | 15 yanvar 1874(1874-01-15) |
| Doğum yeri | * İenaka[d], Toçiqi prefekturası, Yaponiya
 |
| Vəfat tarixi | 5 oktyabr 1951(1951-10-05) (77 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Tokio, Yaponiya
 |
| Dəfn yeri | * Yanaka qəbiristanlığı[d]
 |
| Təhsili | * Tokio Universiteti,
* Tokio Universiteti[d]
 |
| Fəaliyyəti | sahibkar, ixtiraçı |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Namihey Odayra** (小平浪平, *Odayra Namihey*, 15 yanvar 1874, İenaka[d], Toçiqi prefekturası – 5 oktyabr 1951, Tokio) – Yaponiya biznesmeni. 1910-cu ildə *"Hitachi"* şirkətini təsis etmişdir.

## Həyatı

1874-cü ildə Yaponiyanın Toçiqi prefekturasında yerləşən İenaka kəndində doğulmuşdur. Elektrik mühəndisi olmağa qərar vermiş və Tokio Universitetindən məzun olmuşdur. *"Tokyo Dento"* şirkətində işlədikdən sonra 1906-cı ildə *"Kuhara Koqyoşo"* şirkətinin Hitaçi mədənində yerləşən təmir dükkanında işləməyə başlamış, beş at gücünə malik induksiya motoru hazırlamışdır. Bu, yapon bir şəxs tərəfindən dizayn edilmiş və hazırlanmış ilk belə motordur. Motor 2023-cü ildə əhəmiyyətli mədəni mülk statusu almışdır.

Odayra mədənçilik əməliyyatlarının səmərəliliyini artırmaq məqsədilə elektrik avadanlıqlarının istehsalına başlamışdır. 1910-cu ildə "ali, orijinal texnologiyalar və məhsullarla cəmiyyətə töhfələr vermək" üçün mədənin təmir bölməsi əsasında *"Hitachi"* şirkətini təsis etmişdir. 1929–1947-ci illərdə şirkətin prezidenti olmuş, şirkəti Yaponiyanın aparıcı elektrik avadanlıqları şirkətlərindən birinə çevirmişdir.

## Şəxsi həyatı

Qolf, rəssamlıq, keramika sənəti məşğul olduğu əsas hobbilər olmuşdur.

## Xatirəsi

2021-ci ilin noyabrında *"Hitachi"* şirkəti tərəfindən Odayra Memorial Muzeyi açılmışdır. 8 may 2024-cü ildə muzey 50.000-ci ziyarətçisini qəbul etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VI cild (Niju–Saka). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 61. ISBN 0-87011-626-6. İstifadə tarixi: 25 iyun 2024.
# Nöyi sülhü

| Nöyi sülhü |
| --- |
|  |
| İmzalanma tarixi | 27 noyabr 1919 |
| İmzalanma yeri | * Nöyi-sür-Sen
 |
| İmzalayanlar |  Bolqarıstan

---

  Böyük Britaniya  Fransa  İtaliya  Yaponiya
Digər Antanta dövlətləri
* Belçika
* ÇXR
* Kuba
* Yunanıstan
* Hicaz krallığı
* Polşa
* Portuqaliya
* Rumıniya
* Yuqoslaviya
* Tailand
* Çexoslovakiya
 |
| Dili | fransız dili |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Nöyi sülhü** və ya **Nöyi-sür-Sen müqaviləsi** (fr. Traité de Neuilly-sur-Seine) — Birinci Dünya müharibəsində qalib gəlmiş dövlətlərlə məğlubiyyətə uğramış Bolqarıstan arasında 27 noyabr 1919-cu il tarixində Fransanın paytaxtı Paris şəhəri yaxınlıqlarındakı Nöyi-sür-Sendə imzalanmış sülh müqaviləsi. Versal-Vaşinqton sisteminin əsasını təşkil edən müqavilələrdən biridir. 9 avqust 1920-ci il tarixində qüvvəyə minmişdir.

Nöyi sülhünün şərtləri:

* Bolqarıstanın sahəsi 2566 km2 olan 4 rayonu Serblərin, Xorvatların və Slovenlərin Krallığına (1929-cu ildən Yuqoslaviya) verilmişdir.
* Bolqarıstan Qərbi Frakiyadan və beş il müddətinə Egey dənizinə çıxmaq hüququndan mərhum edilmişdir.
* Bolqarıstan qalib dövlətlərə 2,25 milyard qızıl frank məbləğində təzminat vermək barədə öhdəlik götürmüşdür.
* Bolqarıstan öz silahlı qüvvələrini məhdudlaşdırmaq barədə öhdəlik götürmüşdür.

Nöyi sülhü 1923, 1930, 1938, 1940-cü illərdə yenidən nəzərdən keçirilmiş, İkinci Dünya müharibəsindən sonra isə tamamilə qüvvədən itmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Borisova, Galina M. "Bulgaria, Greece and Britain's Policy 1919." *Etudes Balkaniques* (1983) 19#3 pp 77–91.
* Buirette, O. "The treaties of Neuilly-sur-Seine (1919) and Sevres (1920), or the redefining of a new Balkan Europe." *Bulgarian Historical Review-Revue Bulgare d'Histoire* 3-4 (2001): 99-113.
* Chary, Frederick B. *The history of Bulgaria* (ABC-CLIO, 2011).
* Nestor, Stelios. "Greek Macedonia and the Convention of Neuilly (1919)," *Balkan Studies* (1962) 3#1 pp 169–184. online

## Xarici keçidlər

* Müqavilənin mətni
* Nöyi sülhü dövründə Avropa xəritəsi Arxivləşdirilib 2015-03-16 at the Wayback Machine — "omniatlas.com" saytında.
# Kamboca krallığı (1953–1970)

|  |
| --- |
| Tarixi dövlət |
| Kamboca krallığı |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bayraq | Gerb |

 |
|  |
| 9 noyabr 1953 — 9 oktyabr 1970 |
| Paytaxt | Pnompen |
| Dil | khmer dili |
| Din | buddizm |
| Pul vahidi | Kamboca rieli |
| Ərazisi | * 181.035 km²
 |
| Əhalisi | * 5.728.771 nəf. (1962)
 |
| İdarəetmə forması | konstitusiyalı monarxiya |

**Birinci Kamboca krallığı** və ya rəsmi adı ilə **Kamboca krallığı** (khm. ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា) — Kamboca tarixində 1953-cü ildən 1970-ci ilə qədərki dövr. Bu, Fransa müstəmləkəçiliyindən müstəqilliyin əldə olunmasından sonrakı illəri əhatə edir. Bu dövr müstəmləkəçilikdən sonrakı Kambocanın inkişafında əsas rol oynamış Norodom Sianukun hakimiyyəti ilə sıx bağlıdır. Bununla belə, Sianouk hakimiyyəti hər il getdikcə avtoritar xarakter almağa başlamışdır. 1955-ci ildən 1970-ci ilə qədər Sianukun "Sanqkum" təşkilatı Kambocada yeganə qanuni partiya idi.

## İstinadlar
# Duayt Eyzenhauer

| Duayt Eyzenhauer |
| --- |
| ing. Dwight D. Eisenhower |
|  |
|  |
| Amerika Birləşmiş Ştatlarının 34-cü prezidenti |
| 20 yanvar 1953 – 20 yanvar 1961 |
| Vitse-prezident | Riçard Nikson |
| Əvvəlki | Harri Trumen |
| Sonrakı | Con Kennedi |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum adı | David Dwight Eisenhower |
| Doğum tarixi | 14 oktyabr 1890(1890-10-14)[…] |
| Doğum yeri | * Denison[d], Texas, ABŞ
 |
| Vəfat tarixi | 28 mart 1969(1969-03-28)[…] (78 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Uolter Rida adına Ordu tibb mərkəzi[d], Vaşinqton, ABŞ
 |
| Vəfat səbəbi | ürək tutması |
| Dəfn yeri | * Eyzenhauer Prezident Mərkəzi[d]
 |
| Partiya | * ABŞ Respublikaçılar Partiyası
 |
| Təhsili | * ABŞ Ordusunun Müharibə Kolleci[d],
* ABŞ Hərbi Akademiyası[d] (1911–1915)
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi, yazıçı, zabit, dövlət xadimi, hərbi qulluqçu, ordu zabiti[d] |
| Həyat yoldaşı | * Meymi Eyzenhauer (1916–1969)
 |
| Dini | Yehovanın Şahidləri, Presviterianlıq |
| Hərbi xidmət |
| Mənsubiyyəti | Amerika Birləşmiş Ştatları |
| Qoşun növü | ABŞ Ordusu, ABŞ Ordusu |
| Döyüşlər | * Birinci Dünya müharibəsi,
* İkinci Dünya müharibəsi,
* Koreya müharibəsi,
* Soyuq müharibə
 |
| Rütbəsi | * ordu generalı[d],
* general
 |
| Elmi fəaliyyəti |
| Elm sahəsi | ABŞ siyasi sistemi |
|

---

 |
| Təltifləri |                                             |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Duayt Devid Eyzenhauer**, **"Ayk"** ləqəbi ilə tanınır (ing. Dwight David "Ike" Eisenhower; 14 oktyabr 1890[…], Denison[d], Texas – 28 mart 1969[…], Uolter Rida adına Ordu tibb mərkəzi[d]) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 34-cü prezidenti (1953–1961), ordu generalı (20 dekabr 1944). XIX əsrdə doğulmuş və Birinci Dünya müharibəsi veteranı olan son ABŞ prezidenti. NATO Birləşmiş Qüvvələrinin ilk baş komandanı (1950–1952).

İkinci dünya müharibəsi dövründə 1944-cü il iyunun 6-da tarixdə ən böyük desantçıxarma əməliyyatı olan və ingilis-amerikan birləşmiş qoşunlarının Normandiya sahillərinə çıxarılmasını nəzərdə tutan Overlord əməliyyatına rəhbərlik etmişdir.

Onun hakimiyyət dövrü Koreya müharibəsində atəşkəs əldə olunması, SSRİ-yə təzyiqlərin güclənməsi, atom silahına böyük üstünlük verilməsi, kosmik yarışın başlaması, sosial müdafiə proqramının genişləndirilməsi, Ştatlararası avtomagistral sisteminin yaradılmasının təşkili ilə xarakterizə olunur.

## Həmçinin bax

* Eyzenhauer matrisi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Hyue şəhərində buddist nümayişlərinin dağıdılması

| Hyue şəhərində buddist nümayişlərinin dağıdılması |
| --- |
|  |
| Tarix | 8 may 1963 |
| Yeri | * Hyue
* Cənubi Vyetnam
 |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Hyue şəhərində buddist nümayişlərinin dağıdılması** — 8 may 1963-cü ildə Vyetnam Respublikasında (Cənubi Vyetnam) minlərlə buddistin Hyue şəhərində din azadlığı tələbi ilə nümayiş keçirdiyi hadisələr.

## Hadisələr

Nümayiş Vesak bayramına təsadüf etmişdir. Burada dindarlar Roma Katolik kilsəsi tərəfindən buddistlərə qarşı diskriminasiyaya, buddist bayraqlarının asılmasına, dini ayin və mərasimlərin yerinə yetirilməsinə qadağalara etiraz etmişdilər. Nümayişlər zamanı camaata atəş açılmış və bir neçə qumbara atılmışdır. Nəticədə 9 dinc sakin həlak olmuşdur.

Nqo Din Zyem hökuməti hadisəyə görə məsuliyyəti üzərinə götürməkdən imtina etmişdir. Onlar hadisəni Vyetkonqun üzərinə atmış və bu, əksər buddistlər arasında artan narazılığa səbəb olmuşdur.

## Nəticələr

Sonradan yaranan gərginlik Vyetnam Respublikasında buddist böhranı adlanan hadisələr və genişmiqyaslı itaətsizlik aksiyaları ilə nəticələnmişdir. 1 noyabr 1963-cü ildə hərbi çevriliş baş vermiş, nəticədə prezident Nqo Din Zyem öldürülmüşdür.

## Əlavə ədəbiyyat

* *Buttinger, Joseph.* Vietnam: A Dragon Embattled. New York City, New York: Praeger Publishers. 1967.
* *Gettleman, Marvin E.* Vietnam: History, documents and opinions on a major world crisis. Harmondsworth: Penguin Books. 1966.
* *Hammer, Ellen J.* A Death in November: America in Vietnam, 1963. New York City, New York: E. P. Dutton. 1987. ISBN 0-525-24210-4.
* *Jacobs, Seth.* Cold War Mandarin: Ngo Dinh Diem and the Origins of America's War in Vietnam, 1950–1963. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. 2006. ISBN 0-7425-4447-8.
* *Jones, Howard.* Death of a Generation: how the assassinations of Diem and JFK prolonged the Vietnam War. New York City, New York: Oxford University Press. 2003. ISBN 0-19-505286-2.
* *Karnow, Stanley.* Vietnam: A history. New York City, New York: Penguin Books. 1997. ISBN 0-670-84218-4.
* *Tucker, Spencer C.* Encyclopedia of the Vietnam War. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. 2000. 288–289. ISBN 1-57607-040-9.
* *Warner, Denis Ashton.* The last Confucian: Vietnam, South-East Asia, and the West. Macmillan. 1963.
# İstiqlaliyyət müharibəsi

Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı baş vermiş olan Alamana döyüşünün təsviri
**İstiqlaliyyət müharibəsi** — bir millət və ya cəmiyyətin öz əhalisi tərəfindən idarə olunması və suverenlik hüquqlarını əldə etməsi üçün hakimiyyəti altında olduqları bir millətə və ya dövlətə qarşı aparmağa başlamış olduqları azadlıq müharibəsi.

Tarixdə çox sayda azadlıq/müstəqillik/istiqlaliyyət müharibələri baş vermişdir. Ən məşhur olanları isə aşağıdakılardırlar:

* Türkiyə
* Azərbaycan
* Braziliya
* Anqola
* Banqladeş
* Əlcəzair
* Estoniya
* İndoneziya
* Finlandiya
* Xorvatiya
* Kolumbiya
* Kuba
* Litva
* Rumıniya
* Yunanıstan
* ABŞ
* Çərkəz
* Abxaziya
* Cənubi Amerika

## Ədəbiyyat siyahısı

* *Boleslaw Adam Boczek.* International law: a dictionary. Scarecrow Press. 2005. səh. 86. ISBN 978-0-8108-5078-1.
* *Malanczuk, Peter Autor.* Akehurst's Modern Introduction to International Law. Routledge. 1997. ISBN 978-0-415-11120-1.
* *Mitchell, Thomas G.* Native vs. settler: ethnic conflict in Israel/Palestine, Northern Ireland, and South Africa (Illustrated). Greenwood Publishing Group. 2000. ISBN 978-0-313-31357-8.
* *Richard H. Shultz.* The Soviet Union and revolutionary warfare: principles, practices, and regional comparisons. Hoover Press. 1988. ISBN 978-0-8179-8711-4.
* *Wilson, Heather A.* International law and the use of force by national liberation movements (Illustrated). Oxford University Press. 1990. ISBN 978-0-19-825662-5.

## Xarici keçidlər

* Edre U. Olalia, Vice President of International Association of People's Lawyers (IAPL), "The Status in International Law of Liberation Movements and Their Use of Armed Force"
* Edre U. Olalia, Vice President of International Association of People's Lawyers, "The status in International Law of National Liberation Movements"
* A reversal of International Law
# Boeing B-52 Stratofortress

| Boeing B-52 Stratofortress |
| --- |
| Boeing B-52 Stratofortress |
|  |
| Hazırlayan | Boeing |
| İstehsalçı | Boeing |
| İlk uçuş | 15 aprel 1952 |
| İstismara verilmə tarixi | 1955 |
| İstismarçılar | * ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri,
* NASA
 |
| Buraxılış sayı | 744 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

Boeing B-52 aerodromda
Boeing B-52 Stratosfer qalası
**Boinq B-52 Srtatofortress(ingil. Boeing B-52 Stratofortress — Stratosfer qalası)* — 1955-ci ildən ABŞ HHQ-nin arsenalında olan, Boeing şirkətinin ikinci nəsil amerikan çoxməqsədli ağır ən-uzaq-məsafəli qitələrarası strateji bombardmançı-raketdaşıyan təyyarə. Bu təyyarə B-36 və B-47 ləri əvəz edib. Səsdən-asta sürətdə 15 km hündürlükdə müxtəlif silah növləri, o cümlədən nüvə başlıqlı bomba daşımağa qadirdir. B-52 -nin əsas hazırlanma məqsədi - yüksək gücə malik iki termonüvə bombasını SSRİ-nin istənilən nöqtəsinə çatdırmaq olub.

B-52, Ту-95 ilə bir sırada, uzaq məsafəli uçuşlara görə hərbi təyyarələrin arasında mütləq rekordçudur. Həmçin o nadir hərbi təyyarələrdəndir ki, yarım əsr müddətində durmadan xidmət edir. Baxmayaraq ki, B-52 50-ci illərdə soyuq müharibənin tələbləri ilə hazırlanıb, o indi də amerikan HHQ-nin uzaq məsafəli bombardmançı aviasiyasının əsas təyyarəsi olaraq qalır və, ən azından 2030-cu ilə qədər belə olaraq qalacaq. Bu təyyarənin modernəlşdirilməsinə 11,9 mlrd dollar xərcləmək planlaşdırılır.

## Mənbə

*
# Çan Van Hıonq

| Çan Van Hıonq |
| --- |
| vyet. Trần Văn Hương |
|  |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 1902(1902) |
| Doğum yeri | * Vinlonq[d], Vyetnam
 |
| Vəfat tarixi | 27 yanvar 1982(1982-01-27) (79–80 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Hoşimin, Vyetnam
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi |
| Dini | buddizm |
| Hərbi xidmət |
| Döyüşlər | * Vyetnam müharibəsi
 |
|

---

 |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Çan Van Hıonq** (vyet. Trần Văn Hương, tı-nom 陳文香) (1902, Vinlonq[d] – 27 yanvar 1982, Hoşimin) — Vyetnam Respublikasının (Cənubi Vyetnam) hərbi və siyasi lideri, Vyetnam Respublikasının prezidenti və baş naziri.

## Həyatı

İki dəfə Sayqonun meri seçilmişdir. 1960-cı ildə Nqo Din Zyemin prezidentliyi dövründə dövlət başçısını tənqid edən Karavel Manifestini imzaladığına görə həbs olunmuşdur. Bununla belə, o, prezident Nqonun öldürülməsi nəticəsində çevrilişin iştirakçılarını da tənqid edərək, bunu həyata keçirən generalların heç bir istedadı, mənəvi keyfiyyətləri və siyasi dəstəyi olmadığını qeyd etmişdir.

1965-ci ildə ABŞ-nin təzyiqi ilə prezident Nquyen Khan Ali Milli Şuranı çağırmış, burada Hıonq Vyetnam Respublikasının Baş naziri vəzifəsinə təsdiq edilmişdir. Bu zaman Sayqon və Vaşinqton Şimali Vyetnama qarşı genişmiqyaslı bombardman kampaniyası planlaşdırırdılar, lakin bu, cənubda sabitlik tələb edirdi. 1965-ci ilin yanvarında hökumət hərbi xidmətə çağırış müddətini uzatmış və bu, tələbələr və buddistlər arasında kütləvi etirazlara səbəb olmuşdu. Nəticədə hökumət könüllü olaraq istefa vermiş və hakimiyyəti Fan Hui Kuatın başçılıq etdiyi kabinetə vermişdir. O, 1967-ci il prezident seçkilərində 10% səs toplamışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Corfield, Justin.* Historical Dictionary of Ho Chi Minh City. Anthem Press. 2014. ISBN 9781783083336.
* *Hammer, Ellen J.* A Death in November: America in Vietnam, 1963. New York City: E. P. Dutton. 1987. ISBN 0-525-24210-4.
* *Kahin, George McT.* Intervention: How America Became Involved in Vietnam. New York City: Knopf. 1986. ISBN 0-394-54367-X.
* *Karnow, Stanley.* Vietnam: A History. New York City: Penguin Books. 1997. ISBN 0-670-84218-4.
* *Langguth, A. J.* Our Vietnam: the war, 1954–1975. New York City: Simon & Schuster. 2000. ISBN 0-684-81202-9.
* *McAllister, James.* "'Only Religions Count in Vietnam': Thich Tri Quang and the Vietnam War". Modern Asian Studies. New York: Cambridge University Press. 42 (4). 2008: 751–782. doi:10.1017/s0026749x07002855.
* *Moyar, Mark.* "Political Monks: The Militant Buddhist Movement during the Vietnam War". Modern Asian Studies. New York City, New York: Cambridge University Press. 38 (4). 2004: 749–784. doi:10.1017/S0026749X04001295.
* *Shaplen, Robert.* The Lost Revolution: Vietnam 1945–1965. London: Andre Deutsch. 1966. OCLC 460367485.
* *Tucker, Spencer C.* Encyclopedia of the Vietnam War: A Political, Social and Military History. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. 2000. ISBN 1-57607-040-9.
# Ölü sayı

**Ölü sayı** (ing. Body count) — müəyyən hadisə zamanı ölənlərin ümumi sayı. Döyüşlərdə ölü sayı, təsdiq olunmuş ölü sayına əsaslansa da, bəzən bu yalnız təxmini hesablama ola bilər. Hərbi döyüşlər ilə birgə, termin həmçinin bir sıra ölümlərin cəlb olunduğu hər hansı vəziyyətdə də istifadə olunur, məsələn, seriyalı qatilin qurbanları.

## İstinadlar
# Vyetkvey

Vyetkvey

**Vyetkvey** (vyet. Việt kiều) — Vyetnam diasporunun əsas əhalisi, Vyetnamdan kənarda yaşayan etnik vyetlər.

## Avropa

### Rusiya

Rusiyada yaşayan bütün vyetnamlıların demək olar ki, üçdə ikisi Moskvada yaşayır. Digər böyük Vyetnam icmalarına Vladivostok və Sankt-Peterburqda rast gəlinir.

Rusiyadakı vyetnamlıların sayı ilə bağlı məlumatlar dəqiq müəyyən edilməmişdir. Onların sayının 14,000–150,000 nəfər olduğu güman edilir.

## Asiya

### ÇXR

Vyetnamdan uzun müddət məskunlaşanlar Çin hökuməti tərəfindən rəsmən tanınan xalqlardan biri olan tszini təşkil edilər. Onlar Vyetnam və kanton dillərinin qarışığında danışırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* "Сайт Вьетнамцы в России vietkieu.ru  (rus.)". 26 may 2012 tarixində arxivləşdirilib.
* "Шоу центра Тхюи Нга «Ночной Париж №77. 30 лет вдали от Родины» (2005 год) (vyet.)".
* "Шоу центра Тхюи Нга «Ночной Париж №114. 1975-2015: Я - вьетнамец» (2015 год) (vyet.)".
# Ton Dhık Thanq

| Ton Dhık Thanq |
| --- |
| vyet. Tôn Đức Thắng |
|  |
|  |
| Vyetnam Sosialist Respublikasının Prezidenti |
| 2 iyul 1976 – 30 mart 1980 |
| Əvvəlki | *vəzifə təsis edilib* |
| Sonrakı | Nquyen Hıy Tho (i. e.) |
| Vyetnam Demokratik Respublikasının Prezidenti |
| 23 sentyabr 1969 – 2 iyul 1976 |
| Sonrakı | *vəzifə ləğv edilib* |
| 2 sentyabr 1969 – 23 sentyabr 1969 (səlahiyyətlərin icraçısı) |
| Əvvəlki | Ho Şi Min |
| Vyetnam Demokratik Respublikasının vitse-prezidenti |
| 15 iyul 1960 – 2 sentyabr 1969 |
| Vyetnam Milli Məclisinin sədri |
| 20 sentyabr 1955 – 15 iyul 1960 |
| Sonrakı | Çıonq Tin |
| Şəxsi məlumatlar |
| Doğum tarixi | 20 avqust 1888(1888-08-20)[…] |
| Doğum yeri | * Lonqsyuen[d], Fransa Hind-Çini, Fransa
 |
| Vəfat tarixi | 30 mart 1980(1980-03-30)[…] (91 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Hanoy, Vyetnam
 |
| Partiya | * Vyetnam Kommunist Partiyası
 |
| Fəaliyyəti | siyasətçi |
| Təltifləri |           |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Ton Dhık Thanq** (vyet. Tôn Đức Thắng; 20 avqust 1888[…], Lonqsyuen[d], Fransa Hind-Çini, Fransa – 30 mart 1980[…], Hanoy) — Vyetnam kommunist dövlət xadimi, Vyetnam Demokratik Respublikasının ikinci və sonuncu prezidenti, birləşmiş Vyetnam Sosialist Respublikasının birinci prezidenti.

## Həyatı

Ton Dhık Thanq anadan olmuşdur. O, 1930-cu ildə Vyetnam Kommunist Partiyasına (VKP) daxil olmuşdur. Thanq 1951-ci ildən VKP MK-nın üzvü idi. O, 1950–1969-cu illərdə Vyetnam–Sovet Dostluğu Cəmiyyətinin sədri, 1955–1960 illərdə Vyetnam Demokratik Respublikasının (VDR) Milli Məclisi Daimi Komitəsinin sədri, 1960–1969-cu illərdə VDR-in prezident müavini, 1969–76 illərdə prezidenti olmuşdur. O, 1976–1980 illərdə Vyetnam Sosialist Respublikasının prezidenti idi.

## Təltif və mükafatlar

Thanq 1955-ci ildə "Xalqlar arasında sülhü möhkəmlətməyə" görə "Lenin" mükafatına layiq görülmüşdür. O, "Lenin" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Ton Duc Thang Infoplease
* Ton Duc Thang *Encyclopædia Britannica*
* Ton Duc Thang *HighBeam Encyclopedia*
* Kelley, Liam, Book review: *Imagined Ancestries of Vietnamese Communism: Ton Duc Thang and the Politics of History and Memory* *Canadian Journal of History*, Autumn 2006

## Xarici keçidlər

* Đại học Tôn Đức Thắng (Tôn Đức Thắng University)
* Interview: Christoph Giebel on BBC
* Kelley, Liam, Book review: *Imagined Ancestries of Vietnamese Communism: Ton Duc Thang and the Politics of History and Memory* *Canadian Journal of History*, Autumn 2006