Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# MI5

| Hərbi Kəşfiyyat, 5-ci bölmə (MI5) |
| --- |
| Military Intelligence, Section 5 |
|  |
|  MI5'ın Londondakı mərkəzi binası Thames House |
| Növü | Daxili kəşfiyyat |
| Yaranma tarixi | 1909-cu il |
| Baş ofisin yerləşməsi | Thames House, London  Böyük Britaniya |
| Sədr | Andrew Parker |
| Üzvləri | Təxmini 4.000 - 4.500 |
| mi5.gov.uk |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**MI5** — Britaniya kəşfiyyat xidməti. MI6'dən fərqli olaraq daxili kəşfiyyatla maraqlanır.

## "Vətənin müdafiəsi"

İlk dəfə yazılı tarixi 2009-cu ildə işıq üzü görüb. Qurumun yaranmasının 100-cü ildönümü münasibətilə Kembric Universitetinin tarixçi-professoru Kristofer Endrüyə MI5-in tarixni yazmaq sifariş olunub və bunun üçün tarixçiyə arxivdən 400 mindən artıq məxfi sənəd təqdim olunub. Nəhayət, Endrü tərəfindən "Vətənin müdafiəsi" adlı min səhifəlik kitab hazırlanıb.

Kitabda Hitler faşizminə, sovet casuslarına, terror təhlükəsinə qarşı gizli mübarizəsi yer alır. Qeyd olunur ki, 1909-cu ildə cəmi 2 nəfərlə qurulan sözügedən kəşfiyyat xidmətinin hazırda 3 mindən çox əməkdaşı fəaliyyət göstərir.

Bununla yanaşı, tarixçi İkinci Dünya müharibəsi zamanı MI5-in Britaniyadakı alman casuslarının çoxunu ələ keçirdiyini və onlardan 25 nəfərini öz hesabına işlədə bildiyini yazır.

Eyni zamanda, kitabda kəşfiyyat xidmətinin buraxdığı nöqsanlar da yer alır. Bu sırada Britaniya kəşfiyyatının içində yuxarı mərtəbələrdə çalışan və 1930-cu ildən etibarən SSRİ kəşfiyyatına xidmət edən "Kembric Beşliyi"ni illər boyu üzə çıxara bilməməsi MI5-in ən böyük uğursuzluğu kimi xarakterizə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* İngilis kəşfiyyatının sirləri Arxivləşdirilib 2009-10-09 at the Wayback Machine
# 100 Thieves

| 100 Thieves |
| --- |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Sənaye | * Esports
* Lifestyle
* Clothing
 |
| Təsis tarixi | 20 noyabr 2017 |
| Baş qərargahın yeri | * Los-Anceles
 |
| İqtisadi göstəriciləri |
| Ümumi gəliri | ▲ US$38 million |
| Struktur |
| Bölmələr | * *Apex Legends*
* *Call of Duty*
* *Call of Duty: Warzone*
* *Fortnite Battle Royale*
* *League of Legends*
* *Valorant*
 |
| Rəhbərlik |
| Təsisçilər | * Dreyk
 |
| Rəhbərlik | * **CEO**: Matthew Haag
* **COO**: John Robinson
* **President**: John Robinson
 |
| 100thieves.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**100 Thieves, LLC** Los-Ancelesdə, Kaliforniyada yerləşən Amerika həyat tərzi brendi və oyun təşkilatı. Təşkilat Apex Legends, *Call of Duty*, *Call of Duty: Warzone*, *Fortnite Battle Royale*, *League of Legends* və *Valorant* da daxil olmaqla bir neçə videooyunda rəqabət aparır. Hazırda onların iki françayzinq komandası var: League of Legends Çempionat Seriyasının 100 Oğruları və Call of Duty Liqasının Los Anceles Oğruları .

Təşkilat 2017-ci ildə OpTic Gaming Call of Duty komandasının keçmiş kapitanı, (MLG) X Games qızıl medalçısı və 2014-cü ilin Esports İdmançısı Metyu "Nadeshot" Haag tərəfindən təsis edilib. O, Cleveland Cavaliers -in sahibi Dan Gilbert ilə birlikdə təsis edilib. Növbəti il, kanadalı müğənni və reper Drake və SB Projects-in qurucusu Scooter Braun, A Seriyasının investisiya turunu 100 Oğruya apardı. Maliyyələşdirmə turunun digər iştirakçılarına Marc Benioff, Drew Houston və Sequoia Capital daxildir.

## İstinadlar
# İtaliya Kral Ordusu

**İtaliya Kral Ordusu** (it. Regio Esercito) — İtaliyanın birləşməsindən sonra formalaşmış və 1861–1946-cı illərdə mövcud olmuş İtaliya krallığının vahid quru qoşunları. Sonradan ordu Afrikadakı müstəmləkələrdə və Çində Boksçu üsyanının yatırılmasında iştirak etmişdir. 1882-ci ildə İtaliya Üçlər ittifaqının bir hissəsi olmuş, lakin Birinci Dünya müharibəsi başlayanda sonra neytrallığını elan etmiş və 1915-ci ildə Antanta tərəfində müharibəyə girmişdir.

İtaliya Kral Ordusu 1943-cü ilin əvvəlində İkinci Dünya müharibəsində maksimum gücünə çatmışdır. Bu zaman orduda 8 milyon əsgər və zabit xidmət edirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Regio Esercito
# Muşket

Əlində muşket olan muşketyor. XVII əsrə aid qravür.
**Muşket** (lat. musca; mənası – milçək) — iriçaplı, fitilli tüfəng. 1520-ci illlərdə İspaniyada yaranmış, ardınca Avropada geniş yayılmışdır. Kaliribli 22 millimetrədək, məsafəsi 250 metrədək idi. Lülənin ağzından doldurulurdu. Sonralar çaxmaqdaşılı tüfənglə əvəz edilmişdir. Rusiyada XIX əsrin əvvəllərinə qədər çaxmaqdaşılı tüfənglər də muşket adlandırılırdı.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Мушкет  // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
* *Ефимов С. В., Рымша С. С.* Оружие Западной Европы XV—XVII вв. — Том 2. Арбалеты, артиллерия, ручное огнестрельное, комбинированное и охотничье оружие. — СПб.: Атлант, 2009. — 384 с.: ил. — Серия «Оружейная академия». — ISBN 978-5-98655-026-8.
* *Карман Уильям.* История огнестрельного оружия: с древнейших времен до XX века / Пер. с англ. М. Г. Барышникова. — М.: ЗАО «Центрполиграф», 2006. — 300 с.: ил. — ISBN 5-9524-2320-5.
* *Маркевич, Владимир Еронимович|Маркевич В. Е.* Ручное огнестрельное оружие. — СПб.: Полигон, 2005. — 2-е изд. — 492 с.: ил. — Серия «Военно-историческая библиотека». — ISBN 5-89173-276-9.
* *Функен Л., Функен Ф.* Средние века. Эпоха ренессанса: Пехота — Кавалерия — Артиллерия. — М.: ООО «АСТ»; Астрель, 2002. — 146 с.: ил. — Серия «Энциклопедия вооружения и военного костюма». — ISBN 5-17-014796-1.

## Xarici keçidlər

* History of numerous Muskets
* Infantry Tactics During the Napoleonic wars – Musketry
* The Arquebus and Matchlock Musket Page
* Musket, Bayonet and Sword
* ACCOUTERMENTS
# Lülə

ABŞ Silahlı Qüvvələrinə məxsus olan 240 mm-lik bir haubitsanın lüləsi (1944)
**Lülə** ― odlu silahların, saçılma, barıt və barıtı atəşləyən kapsuldan meydana gələn güllənin ucundakı saçılma(lar) və ya mərmini hədəfə göndərmək üçün lazım olan; yivli və ya yivsiz, uzun dəlikli metal borudur.

Silahların sapından ucuna qədər olan hissə və mərminin atıldığı yerdir. Lülə xusuilə yivli silahlarda olmaqla əsasən bir silahın ən bahalı və ən maliyyətli hissəsidir.

## Xarici keçidlər

* Chrome lined gun barrels Arxivləşdirilib 2014-12-18 at the Wayback Machine
# Nasazlıqlar arasındakı orta zaman (İnformatika)

**Nasazlıqlar arasındakı orta zaman (İnformatika)** (MTBF (ing. mean time between failures, ru. среднее время безотказной работы) - qurğunun etibarlılığının ölçü vahidi, qurğunun ilk nasazlığınadək olan orta zaman aralığı; adətən, minlərlə və ya onlarla min saatla ifadə olunur. Məsələn, MTBF göstəricisi 25000 saat olan qurğunun heç bir qəza olmadan təxminən 25000 saat işləməsi gözlənilir. Bəzi sərt disklərin MTBF göstəricisi 800000 saatdan (90 ildən) yuxarıdır. Ancaq, nəzərə almaq lazımdır ki, MTBF yalnız orta göstəricidir; qurğunun hər hansı hissəsinin daha tez sıradançıxma ehtimalı var.

## Ədəbiyyat

İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
# Xəncər

XX əsrə aid xəncər Azərbaycan poçt markasında
**Xəncər** — əlbəyaxa və ya yaxın məsafədə döyüşdə istifadə edilən soyuq silah. Bir və ya ikiağızlı qısa tiyədən (şiş uclu) və dəstəkdən ibarət olur. İkiağızlı xəncər tiyələrinin uzunu boyu mərkəzdən keçən kiçik novu olur. Ən qədim nümunələri heyvan buynuzu, çaxmaqdaşıdan sonralar isə mis, tunc, dəmir və poladdan düzəldilmişdir. Əyri tiyəli xəncərlərdən daha çox yunanlar və iranlılar istifadə etmişdilər. Qədim Ön Asiya və skif tipli xəncərlər geniş yayılmışdı. Qafqaz Albaniyasında dəstəklə tiyə arasında xüsusi ayrın olan xəncər mövcud idi. Orta əsrlərdə polad tiyəli və üzəri nəfis bəzənmiş xəncərlərdən geniş istifadə edilmişdir. İkinci Dünya müharibəsində tüfənglərin ucuna, şişuclu xüsusi xəncər növü olan süngü keçirilirdi. Qında gəzdirilir. Bəzi Şərq, xüsusən Qafqaz xalqlarında ənənəvi geyim komplekslərini tamamlayan yaraq sayılırdı.

## İstinadlar
# Piyadanın döyüş maşını

Rusiya istehsalı BMP-2.
ABŞ istehsalı M2 Bradley.
**Piyadanın döyüş maşını (PDM)** — zirehli döyüş maşınlarının bir növü olub, müharibə zamanı piyada qoşunun birbaşa döyüş zonasına təhlükəsiz çatdırılması və digər qoşun növlərinə atəş dəstəyi vermək məqsədilə yaradılmışdır.

Bu texnikalar əsasən 20 və ya 40 mm-lik avtomatik top, köməkçi silah olaraq isə müxtəlif növ pulemyotla, həmçinin tank əleyhinə idarəolunan raketlə (TƏİR) təchiz olunur. PDM əsas döyüş tankına nisbətən daha yüngül silahlarla təchiz olunur. Ən ağır silahlanmış PDM-lər isə daha böyük kalibrli top və ya TƏİR-lə təchiz olunur.
# Hərbi dairə

2024-cü ildən Rusiyanın hərbi dairələri
**Hərbi dairə** — dövlət ərazisinin müəyyən bir hissəsində yerləşən hərbi hissələr, hərbi birləşmələr, hərbi birliklər, hərbi təhsil müəssisələri və müxtəlif yerli hərbi idarələrin ərazi ümumiqoşun operativ-strateji birliyidir.

Dövlət ərazisinin hərbi dairələrə bölünməsi qoşunların idarə edilməsinin rahatlığını, operativ və döyüş hazırlığının həyata keçirilməsini, habelə ölkənin müdafiəyə hazırlanması ilə bağlı tədbirlərin səmərəliliyini təmin edir.

Hərbi dairəyə, bilavasitə müdafiə nazirinə tabe olan dairə qoşunlarının komandanı rəhbərlik edir.

## Funksiyaları və vəzifələri

Hərbi dairələrin əsas vəzifələrinə aşağıdakılar daxildir:

* Tabeliyində olan qoşunların döyüşə hazırlıq səviyyəsinin saxlanılması;
* Səfərbərlik resurslarının uçotunun aparılması və çağırışaqədərki hazırlıq;
* Regionun müdafiə planlarının işlənib hazırlanması;
* Hərbi infrastrukturun (poliqonlar, anbarlar, qarnizonlar) idarə edilməsi.

Hərbi dairə həm də mülki müdafiə orqanları və yerli icra hakimiyyəti ilə koordinasiyalı şəkildə fəaliyyət göstərərək, fövqəladə hallar zamanı hərbi resursların səmərəli istifadəsini təmin edir.

## Tarixi və tətbiqi

Hərbi dairə sistemi ilk dəfə XIX əsrdə bir çox Avropa dövlətlərində və Rusiya İmperiyasında qoşunların operativ idarəetməsini mərkəzsizləşdirmək məqsədilə tətbiq olunmağa başlanmışdır.

Müasir dövrdə ABŞ-da bu funksiyanı "Birləşmiş Combatant Komandanlıqları" (ing. Unified Combatant Commands), Türkiyədə isə Ordu Komandanlıqları yerinə yetirir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində hərbi-inzibati ərazi vahidləri və qoşunların regional idarəetmə prinsipləri dövlət müdafiə strategiyasına müvafiq olaraq müəyyən edilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* *Beevor, Antony.* Inside the British Army. Reading: Corgi Books. 1991. ISBN 0552138185.
* *Feskov, V.I.; K.A. Kalashnikov; V.I. Golikov.* The Soviet Army in the Years of the 'Cold War' (1945–1991). Tomsk: Tomsk University Press. 2004. ISBN 5-7511-1819-7.
* *Isby, David C.; Kamps, Charles T.* Armies of NATO's Central Front. London: Jane's Information Group. 1985. ISBN 0-7106-0341-X.
* *Werenfels, Isabelle.* Managing Instability in Algeria: Elites and Political Change since 1995. 2007.

## Xarici keçidlər

* Территориальный состав военных округов (довоенных)
* Карты военных округов России.
* Положение о военном округе Вооруженных Сил Российской Федерации
# Müdafiə Nazirliyi (Rusiya)

| Müdafiə Nazirliyi |
| --- |
| * Министерство обороны Российской Федерации
 |
|  |
|  |
|  |
| Ümumi məlumatlar |
| Ölkə |  Rusiya |
| Yurisdiksiya | Rusiya |
| Yaradılma tarixi | 1717-ci ildə Müharibə Kolleci olaraq yaradılıb |
| Əvvəlki qurum |

Sovet İttifaqı Müdafiə Nazirliyi (1946-1991)
* Sovet İttifaqı Xalq Müdafiə Komissarlığı (1934-1946)
* Rusiya imperiyasının Müharibə Nazirliyi (1802-1917)
* Müharibə Kolleci (1717-1802)
 |
| Tabelik | Rusiya Federasiyası Prezidenti |
| İllik büdcəsi | 69,3 milyard ABŞ dolları (2014) |
| Baş qərargah | * Moskva
 |
| Ünvan | Znamenka 19, Moskva, Rusiya |
| Rəhbərlik |
| Rəhbər |
Andrey Belousov |
|

---

 |
| Rəsmi saytı | mil.ru |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Rusiya Müdafiə Nazirliyi** (rus. Министерство обороны Российской Федерации) — Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələrinin inzibati və funksional rəhbərliyini həyata keçirən rəsmi təşkilatdır.

Bu təşkilatda nazir silahlı qüvvələrin üzərində gündəlik inzibati və əməliyyat səlahiyyətlərini yerinə yetirir. Müdafiə Nazirliyinin icra orqanı olan Baş Qərargah müdafiə nazirinin əməliyyatlar ilə əlaqədar olan əmr, təlimat və tapşırıqlarını yerinə yetirir. Dövlət Şurası vasitəsilə Müdafiə Nazirliyi üzərindəki qanunverici səlahiyyətdən istifadə edərək, Rusiya hökuməti silahlı qüvvələri lazımi səviyyədə hazırlamaq üçün qismən məsuliyyət daşıyır.

Nazirliyin Rəsmi emblemi (21.07.2003 — hal-hazırda).
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* mil.ru
eng.mil.ru
fr.mil.ru
es.mil.ru
ar.mil.ru — rəsmi saytı (Rus və ingilis dillərində)