Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ekspressionizm

**Ekspressionizm** (fr. expressionnisme – ifadə) — XX əsrin əvvəllərində Avropa ədəbiyyatı və incəsənətində ədəbi cərəyan. Xırda burjua təbəqələrinin insan həyatını və onun mənəvi aləmini eybəcərləşdirən ictimai ədalətsizliyə, müharibəyə qarşı anarxist-fərdiyyətçi etirazının ifadəsi kimi meydana gəlmiş, Birinci Dünya müharibəsindən sonra Almaniya və Avstriyada xüsusilə geniş yayılmışdı.

Subyektiv idealizm-ə saslanan ekspressionizm nümayəndələri sənətkarın fərdi aləminin ifadəsini obyektiv varlığın real təsvirinə qarşı qoyurdular. Bu isə xarici aləmin, obrazların təhrif olunmasına, bədii forma eybəcərliyinə gətirib çıxarırdı.

Poeziyada ekspressionizm (İ. Bexer, F. Varfel) mücərrəd obrazlar, sözlərin bəzən mənaca mahiyyətini itirməsi, dilin ifadəliliyinə həddindən artıq aludəçiliklə xarakterizə olunur. Nəsrdə (məs. Frans Kafkanın roman və hekayələri) əsasən ağlasığmaz təsvirlər, məntiqi əlaqəsi olmayan, yuxunu xatırladan hadisələrin təsviri əsas yer tutur.

Cərəyan məşhur dramaturqlar V. Hazenklever, G. Kayzer, K. Şternheym, E. Toller və b.-nın yaradıcılığına böyük təsir göstərmişdir.

## Azərbaycanda ekspressionizm

Qobustan sal qayaları üzərində yallı tutanların ilk baxışda bəsit, sxematik görünən təsvirlərini araşdıranda məlum olur ki, sənətkar rəqqasların qol-qıçlarını hədsiz dərəcə uzatmaqla onların ildırım sürətli hərəkətini təcəssüm etməyə nail olmuşdur. Burada biz ilkin ekspressionizm əlamətlərini görürük.

## Xarici keçidlər

* *Asif Hacılı* Ekspressionizm poeziyada

## Həmçinin bax

* Abstrakt ekspressionizm
# Postimpressionizm

Kart oyunçuları (Pol Sezann)Kəllə piramidası (Pol Sezann)
**Postimpressionizm** (lat. post – sonra, fr. impressionisme, impression – təəssürat) — fəlsəfi və incəsənət cərəyanı, XIX əsrin sonu – XX əsrin ilk illərində fransız boyakarlığının əsas istiqamətlərinin ümumiləşdirilmiş, şərti ifadəsi.

## Yaranması

Postimpressionizm ustaları 1880-ci illərin ortalarından (impressionizmin böhranı dövrü) yeni, yaşadıqları dövrə uyğun təsvir vasitələri tapmağa, bədii təfəkkür məhdudluğunu aradan qaldırmağa, impressionizmə xas xüsusiyyətlərdən – həyatın ani və ötəri effektlərinin təsvir olunmasından onun uzun sürən mənəvi və maddi vəziyyətlərinin təcəssümünə keçməyə cəhd göstərirdilər. Həmin dövr Qərbi Avropa mədəniyyətinin böhran əlamətləri, onun mürəkkəbliyi, rəssamların ideya-əxlaqi keyfiyyətlər sahəsində ziddiyyətli axtarışları postimpressionizmdə öz əksini tapmışdı.

Kartof yeyənlər (Vinsent van Qoq)Əbədiliyin qapısında (Vinsent van Qoq)
## Məşhur postimpressionistlər

* Pol Sezann (1839-1906)
* Odilon Redon (1840-1916)
* Pol Qogen (1848-1903)
* Vinsent van Qoq (1853-1890)
* Çarlz Anqrand (1854-1926)
* Corcs Lemmen (1865-1916)
* Henri Edmond Kross (1856-1910)
* Corc Pyer Sera (1859-1891)
* Teo van Risselberq (1862-1926)
* Pol Sinyak (1863-1935)
* Henri de Tuluz-Lotrek (1864-1901)
* Pol Seruser (1864-1927)
* Pol Ranson (1864-1909)
* Emil Bernard (1868-1941)
* Feliks Vallotton (1865-1925)
* Eduard Vuiyar (1868-1940)
* Pyer Bonnard (1867-1947)

## Mənbə

* *Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, səh. 612*

## Həmçinin bax

* İmpressionizm
* Vinsent van Qoq
* Pol Sezann
* Pol Qogen
* Corc Pyer Sera
* Müstəqilliyin yüzilliyi