Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Snayper

Snayper
**Snayper** (ing. Sniper) - orduda xidmət keçən əsgərə verilən ad. Bu əsgərlərə snayper tüfəngi ilə xüsusi təlim keçirilir. Snayperlər uzaq məsafədə yerləşən hədəfi vurmaq və ya kiçik ölçülü hədəfləri vurmaq üçün xüsusi ləvazimatlardan istifadə edirlər. Düşmən tərəfindən görünməmək məqsədilə snayperlər kamuflyajdan istifadə edirlər. Snayperlər 1 km məsafəyədək dəqiq atəş aça bilir.

Dünyanın bir çox ölkələrində xüsusi təyinatlı birləşmələrin tərkibində snayper birlikləri mövcuddur. Ovçuluqla məşğul olan şəxslərin snayperlər tərəfindən istifadə olunan vasitələrdən istifadə etməsi geniş yayılmışdır. Snayper sözüdə ilk dəfə ovçular tərəfindən işlədilmişdir. Ovçuların nadir hallarda ovlaya bildiyi snayp quşunu ovlayan ovçular snayper adlandırılmışdır.

## İstinadlar
# M1 Garand

M1 Garand
**M1 Garand** — Karabin növü

## Tarix

İkinci dünya müharibəsinin əvvəlində ABŞ-də istehsal olunan bu karabinin öz dövrü üçün özəlliyi özünü doldurma qabiliyyəti idi. Dövrünün geniş yayılmış silahlarından olsa da çəkisinin ağır olması istifadəsini çətinləşdirirdi. Ona görə də yerini az keçməmiş “M1 Carabine”yə verdi.

## Mənbə

* İkinci Dünya müharibəsinin ən məşhur silahları - FOTOLENT Arxivləşdirilib 2011-08-23 at the Wayback Machine  (az.)
# Sığınaq

Almaniyada sığınaq
**Sığınaq**, **Sığınacaq** və ya **Bunker** (*alm.* Bunker‎) — nüvə silahı, adi silahlar, bioloji və kimyəvi hərb maddələrinin təsirlərindən və təbii fəlakətlərdən insanlar tərəfindən, insanların yaşaması və ölkənin müharibə vaxtı və ya sonrası varlıqları və əşyaları qorumaq məqsədi ilə inşa edilən qorunma yərləridir.

## Məqsədinə görə sığınaq növləri

Sığınaqlar məqsədinə görə iki yerə ayrılır:

* *Özəl sığınaqlar*: Evlərdə, rəsmi və özəl idarə, fabrika ve müəssəsələrin zirzəmilərində və ya baxçalarında qurulur. Buralarda oturan ailə, məmur və işçilərin qorunması üçün qurulan tikintilərdir.
* *Geniş sığınaqlar*: Əhali və nəqliyyat çox olduğu yerlərdə xalqın qorunması üçün qurulan tikintilərdir.

## İstifadəsinə görə sığınaq növləri

Sığınaqlar istifafəsinə görə iki yerə ayrılırlar.

* *Təzyiq sığınaqları*: Nüvə silahların anı (işıq, istilik, təzyiq və ilk radiasiya) və onun qalığı (radioaktiv tullantılar) təsirləriylə, adi silahların təsirlərinə, kimyəvi və bioloji hərb maddələrinə qarşı qorunmaq məqsədi ilə dövlət tərəfindən inşa edilən sığınaqlardır.
* *Səpinti sığınaqları*: Nüvə silahların radioaktiv səpinti təsirlərinə qarşı qorunmaq məqsədi ilə inşa edilən sığınaqlardır. Bu sığınaqlar; kimyəvi və bioloji hərb maddələrinə, nüvə silahların zəifləmiş təzyiq və istilik təsirlərinə və adi silahların dəriyə tesirlərindən qorunması üçün inşa edilən sığınaqlardır.

## İstinadlar
# Tank

Tank Т-34–85
**Tank** (ing. Tank – *bak, qab*) — əsas vəzifəsi birbaşa atəş gücü istifadəsiylə düşmən qüvvətlərinə hücum olan, palitralı və zirehli bir döyüş vasitəsidir. Tank çox təhlükəlidir. Tankı digər döyüş vasitələrindən ayıran xüsusiyyətləri ağır bir zirehə, yüksək atəş gücünə və hər cür ərazidə sürətli gedəcək şəkildə hazırlanmış sürüş komandalarına sahib olmasıdır. Hər nə qədər bahalı və məntiqi baxımdan səy tələb edən vasitələr olsa da, yer hədəflərinə hücum qabiliyyəti və piyadaları əhvalını çökdürməsi səbəbiylə müasir orduların imtina edilməz ünsürlərindəndir.

İlk tank Böyük Britaniyada Birinci Dünya müharibəsində yaranıb. İlk tanklar avtomobil motorları ilə təchiz edilrdi. Onun adı Mari 1 olub. Bu tank 8 km/saat sürətlə hərəkət edib. Hər kilometrə 5 litr yanacaq işlədib. Onun çəkisi 3 ton olub. Onun 4 lüləsi olmuşdur. Beləliklə hər tərəfə atəş açan tank çox gücə malik olub, lakin bu tankı asanlıqla dağıtmaq olardı. Əvvəlcə bir neçə qumbara atmaqla onun sepini sıradan çıxardır. Sonra isə onun içinə qumbara atırdılar. Beləcə tank sıradan çıxırdı. Buna görə də Britaniya bu tankdan cəmi 50 dənə istehsal etmişdir. Britaniyanın bir çox yerlərində onun şərəfinə qoyulmuş abidələr qalmaqdadır.

## Adı

İngiliscədən gələn tank sözü əslində "bak, qab, çən, sistern" deməkdir və bildiyimiz bu sözün "tank" kimi, yəni, **zirehli döyüş arabası** (armored combat vehicle) mənasında işlənmə səbəbi Britaniya kəşfiyyatçıları tərəfindən düşmənləri çaşdırma məqsədilə bu vasitələrin üstünə "tank" yazmaqları idi; o vaxtın tankları həqiqətən sisternə oxşadıqlarına görə bu söz dilə rahat oturub. İngilislərin özləri isə ona kimi buna **Landship** (quru gəmisi) deyirdilər.
Ərəb dilində və Azərbaycan dilinin Türkman ləhcəsində bu döyüş vasitəsinə **dəbbabə** (دبابة) deyirlər. Əslində dəbbabə (osman. دبابه, türk. Debbâbe) Osmanlı ecadı olan qalaları çökdürmək üçün silahlı arabanın adıdır. Tankın bu arabaya oxşadığına görə tank üçün də bu sözü işlədirlər, sözün kökü isə ərəbcə د ب ب — "ayı kimi sürünmək"-dir.

Bir çox dillərdə bu vasitə üçün **döyüş arabası** (combat wagon) sözünün hərfi tərcüməsini işlədirlər

## Tankın Hissələri

* Tank gövdəsi.
* Tank palitrası.
* Tank top qülləsi.
* Tank topu

## Həmçinin bax

* Çar tankı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Müasir tanklara dair məqalələr
# Pulemyot

1938-ci ildə istehsal olunmuş "ДШК" pulemyotu.
**Pulemyot** — yerdə, suda və havadakı hədəfləri gülləyə tutmaq üçün dayaqlı avtomat atıcılıq silahı. Patronlar pulemyota patron mağazasından (qutusundan) və ya xüsusi lent vasitəsilə verilir. Pulemyotdan fasiləsiz, qısa (10 atəşədək), uzun (30 atəşədək) növbələrlə, bəzilərindən isə tək-tək atəş açmaq olur. Atəş sürəti normal (dəqiqədə 600–800 atəş) və yüksək (dəqiqədə 3 min və daha çox atış) olan pulemyotlar mövcuddur. Pulemyotlar mexaniki, optik və s. nişangahlarla təchiz edilir. Lüləsi adətən, hava ilə soyudulur. Kalibrinə görə kiçikçaplı (6,5 mm-dək), ortaçaölı (6,5–9 mm), iriçaplı (9–14,5 mm), quruluşuna və taktiki istifadəsinə görə əl pulemyotu, dəzgahlı pulemyot, habelə zenit, tank, aviasiya pulemyotu növlərinə ayrılır. İlk pulemyotu 1883-cü ildə H. S. Maksim ixtira etmişdir.

## Həmçinin bax

* Sterling (yüngül pulemyot)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Discover Military Machine Guns
* "From Gatling to Browning" Arxivləşdirilib 2016-04-04 at the Wayback Machine—September 1945 article in *Popular Science*
* "How Machine Guns Work" – HowStuffWorks article on the operation of Machine Guns, animated diagrams are included
* The REME Museum of Technology – machine guns
* Vickers machine gun site
# Tank əleyhinə tüfəng

Sovet PTRS-41 tank əleyhinə tüfəngi
**Tank əleyhinə tüfəng**, hərbi texnikaların, xüsusən də tankların zirehlərini dağıtmaq üçün hazırlanmış bir tüfəng növüdür. Antitank tüfəngləri əvvəlcə Birinci Dünya müharibəsində istifadə edilmiş və İkinci Dünya müharibəsi dövründə ağır zirehli texnikalar ilə mübarizədə yetərli olmadığına görə, bazuka kimi raket buraxıcıları və geri təpməsiz tüfənglər ilə əvəz olundular, lakin Koreya müharibəsinə qədər istifadə edilmişdirlər. Bu gün Barrett M82 kimi ağır kalibrli snayper tüfəngləri İkinci Dünya müharibəsi texnologiyasının bir təkamülüdür.