Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 10 iyul

| ←→İyul |
| --- |
|

| B.e | Ç.a | Ç | C.a | C | Ş | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |

 |
| 2026-cı il |

**10 iyul** — Qriqorian təqvimində ilin 191-ci günü. (uzun ildə 192-ci)
Bu tarixdə ilin sonuna 174 gün qalır.

XX və XXI əsrdə Yuli təqvimi ilə 27 iyun tarixinə uyğun gəlir.

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

* 1890 — Vayominq ABŞ-nin 44-cü ştatı olub.

### 1901–cari

* 1960 — SSRİ milli futbol komandası UEFA Avropa Çempionatını qazanıb.
* 1991 — Boris Yeltsin ilk seçilmiş Rusiya prezidenti kimi vəzifəyə başlayıb.
* 2016 — Portuqaliya milli futbol komandası UEFA Avropa Çempionatını qazanıb.
* 2019 — Sonuncu Volkswagen Beetle Meksikanın Puebla şəhərində istehsal edilib. 5961 "Xüsusi buraxılış" avtomobilindən sonuncusu muzeydə sərgilənib.
* 2021 — Argentina milli futbol komandası Amerika Kubokunu qazanıb.

### Azərbaycana aid hadisələr

* 1992 — Azərbaycan və Kanada arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1509 — Jan Kalvin, Fransa ilahiyyatçısı

### 1601–1900

Marsel Prust
* 1723 — Vilyam Bləkstoun, İngiltərə hüquqşünası
* 1792 — Corc Dallas, ABŞ dövlət xadimi
* 1830 — Kamil Pissarro, Fransa boyakarı
* 1856 — Nikola Tesla, Serbiya fiziki
* 1871 — Marsel Prust, Fransa yazıçısı
* 1890 — Çingiz İldırım, Azərbaycan inqilabçısı
* 1895 — Karl Orf, Almaniya bəstəkarı

### 1901–cari

Mahathir Məhəmməd
* 1902 — Kurt Alder, Almaniya kimyaçısı
* 1909 — Niyazi Bədəlov, Azərbaycan kinorejissoru
* 1920 — Ouen Çemberlen, ABŞ fiziki
* 1925 — Mahathir Məhəmməd, Malayziya Baş naziri
* 1929 — Əhməd Tsalikov, Azərbaycan heykəltaraşı
* 1930 — Sabir Əhmədli, Azərbaycan nasiri
* 1943 — Artur Eş, ABŞ tennisçisi
* 1947 — İlya Oleynikov, Rusiya aktyoru
* 1949 — Mahir Cavadov, Azərbaycan siyasətçisi
* 1957 — Yuri Stoyanov, Rusiya aktyoru
* 1970 — Şikar Aslanov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1977 — Çivetel Eciofor, İngiltərə aktyoru
* 1985 — Mario Qomes, Almaniya futbolçusu
* 1998 — Anqus Klaud, ABŞ aktyoru

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl

* 138 — Adrian, Roma imperatoru
* 1510 — Katerina Kornaro, Kipr kraliçası
* 1559 — II Henri, Fransa kralı
* 1561 — Rüstəm Paşa, Osmanlı sədrəzəmi
* 1584 — Oranlı Vilhelm, Oran şahzadəsi
* 1590 — II Karl, Avstriya hersoqu

### 1601–1900

* 1805 — Corc Stabbs, İngiltərə boyakarı
* 1884 — Pol Morfi, ABŞ şahmatçısı

### 1901–cari

Ömər Şərif
* 1966 — Qafur Qulam, Özbəkistan şairi
* 1969 — Cəbrayıl Əzimov, Azərbaycan kino rəssamı
* 2006 — Şamil Basayev, Çeçenistan səhra komandiri
* 2008 — Bernar Kaye, Fransa fotojurnalisti
* 2015 — Ömər Şərif, Misir aktyoru

## Bayramlar və xüsusi günlər

* Baham adaları — Müstəqillik Günü

## İstinadlar
# 29 iyul

| ←→İyul |
| --- |
|

| B.e | Ç.a | Ç | C.a | C | Ş | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |

 |
| 2026-cı il |

**29 iyul** — Qriqorian təqvimində ilin 210-cu günü. (uzun ildə 211-ci)
Bu tarixdə ilin sonuna 155 gün qalır.

XX və XXI əsrdə Yuli təqvimi ilə 16 iyul tarixinə uyğun gəlir.

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

Parisdə Zəfər tağı
* 1836 — Parisdə Zəfər tağının açılış mərasimi keçib.

### 1901–cari

* 1948 — XIV Yay Olimpiya Oyunları Londonda keçirilib.
* 1957 — Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik təsis olunub.
* 1958 — ABŞ Prezidenti Duayt Eyzenhauer Milli Aeronavtika və Kosmik Tədqiqatlar İdarəsini (NASA) yaradan Milli Aeronavtika və Kosmos Aktını imzaladı.
* 2001 — Kolumbiya milli futbol komandası Amerika Kubokunu qazanıb.
* 2007 — İraq milli futbol komandası Asiya Kubokunu qazanıb.

### Azərbaycana aid hadisələr

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1580 — Françesko Moçi, İtaliya heykəltəraşı

### 1601–1900

Aleksis de Tokvil
* 1805 — Aleksis de Tokvil, Fransa diplomatı
* 1817 — İvan Ayvazovski, Rusiya boyakarı
* 1841 — Anri Fayol, Fransa mühəndisi
* 1883 — Benito Mussolini, İtaliya dövlət xadimi
* 1887 — Mamoru Şiqemitsu, Yaponiya dövlət xadimi
* 1897 — Rajden Qvetadze, Gürcüstan yazıçısı

### 1901–cari

* 1905 — Daq Hammarşeld, İsveç iqtisadçısı və diplomatı
* 1924 — Əşrəf Quliyev, Azərbaycan aktyoru
* 1925 — Mikis Teodorakis, Yunanıstan bəstəkarı
* 1939 — Əli Haqverdiyev, Azərbaycan aktyoru
* 1957 — Fumio Kişida, Yaponiya baş naziri
* 1977 — Danger Mouse, ABŞ musiqiçisi
* 1992 — Cibril Sidibe, Fransa futbolçusu

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1099 — II Urban, Roma papası
* 1108 — I Filipp, Fransa kralı

### 1601–1900

Robert Şuman
* 1644 — VIII Urban, Roma papası
* 1856 — Robert Şuman, Almaniya bəstəkarı
* 1890 — Vinsent van Qoq, Niderland boyakarı
* 1900 — I Umberto, İtaliya kralı

### 1901–cari

* 1944 — Mixail Averbax, Rusiya oftalmoloqu
* 1951 — Əli Sami Yen, Türkiyə futbolçusu
* 1974 — Erix Kestner, Almaniya yazıçısı
* 1994 — Qriqol Abaşidze, Gürcüstan şairi
* 1999 — Anatoli Solovyanenko, Ukrayna opera müğənnisi
* 2002 — Fatma İmamquliyeva, Azərbaycan pambıqçısı
* 2018 — Məryəm Həsənova, Azərbaycan deputatı

## Bayramlar və xüsusi günlər

* BMT — Beynəlxalq Pələng Günü
* Ruminiya — Milli Himn Günü

## İstinadlar
# Menşeviklər

| Rusiya Sosial-Demokrat Fəhlə (menşeviklər) Partiyası rus. Российская социал-демократическая рабочая партия (меньшевиков) |
| --- |
| RSDF(m)P |
| Sədri | Yuli Martov[d] |
| Quruluş tarixi | * 1903 (fraksiya olaraq)
* 24 aprel 1917 (partiya olaraq)
 |
| Dağılma tarixi | 1924 |
| Xələfi | Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası |
| İdeologiya | sosializm |
| Rəngləri |      Qırmızı |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Menşeviklər**  (rus. Меньшевики) — Azlıq olaraq da bilinən, bolşevik və sosialist inqilabçılarla birliklə Rusiya sosialist hərəkatının əsas 3 fraksiyasından biri.

Meşeviklərin öndərləri (soldan) Pavel Akselrod, Yuli Martov və Aleksandr Martınov
Fraksiya Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası (RSDFP) içərisində Yuli Martov və Vladimir Lenin arasında yaranan mübahisədən sonra 1903-cü ildə yaranmışdı. Partiya üzvlüyü məsələsindəki səs vermədə azlıq vəziyyətində olan Martovun tərəfdarları rus dilindəki *меньшинство* ("azlıq") sözündən yaranan menşeviklər, Leninin tərəfdarları çoxluq olduğu üçün rus dilindəki *большинство* sözündən yaranan bolşeviklər olaraq adlandırıldı.

Hər iki fraksiya da bir proletar inqilabının zəruri olduğuna inansa da, menşeviklər ümumilikdə liberal müxalifətə və kəndlilərə əsaslanan Sosialist İnqilabçılar Partiyasına qarşı daha mülayim və daha müsbət olmağa meylli idi.

## İstinadlar