Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dırnaq işarəsi

|  |
| --- |
| « » |
| Fransız dırnaq işarəsi |
|

| „ “  | " "  | “ ” |
| --- | --- | --- |
| Alman dırnaq işarəsi  | Makina qoşa dırnaq işarəsi  | İngilis qoşa dırnaq işarəsi |

 |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |
| Punktuasiya |
| apostrof | (’ ') |
| mötərizə | ([ ], ( ), { }, ⟨ ⟩) |
| iki nöqtə | (:) |
| vergül | (,) |
| tire | (‒, –, —, ―) |
| nöqtələr | (…, …, . . .) |
| nida işarəsi | (!) |
| nöqtə | (.) |
| guillemets | (" ")--> |
| defis | (‐) |
| defis-minus | (-) |
| sual işarəsi | (?) |
| dırnaq işarəsi | (" ", ‘ ’, " ", ‹ ›) |
| nöqtəli vergül | (;) |
| əyri xətt (sleş, drob) | (/,  ⁄ ) |
| Sözayırıcılar |
| mötərizə | ( ) ( ) ( ) |
| interpunkt | (·) |
| Əsas tipoqrafika |
| ampersand | (&) |
| ticari at | (@) |
| ulduz (asterisk) | (\*) |
| tərsinə əyri xətt | (\) |
| siyahı markeri (bullit) | (•) |
| sirkumfleks | (^) |
| xaç | (†, ‡) |
| dərəcə | (°) |
| çevrilmiş nida işarəsi | (¡) |
| çevrilmiş sual işarəsi | (¿) |
| oktotorp (şəbəkə, xeş) | (#) |
| nömrə işarəsi | (№) |
| bölmə işarəsi | (÷) |
| sıra indikatoru | (º, ª) |
| faiz, promille, milyonda bir | (%, ‰, ‱) |
| abzas | (¶) |
| ştrix | (′, ″, ‴) |
| paraqraf işarəsi | (§) |
| tilda | (~) |
| altdan xətt | (\_) |
| şaquli xətt | (¦, |) |
| Zehni mülkiyyət |
| müəllif hüquqlarının qorunması işarəsi | (©) |
| əlaqəli hüquqların qorunması işarəsi | (®) |
| xidmət işarəsinin simvolu | (℠) |
| fonoqram üçün əlaqəli hüquqların qorunması işarəsi | (℗) |
| əmtəə nişanı | (™) |
| Valyuta işarələri |
| valyuta işarəsi (ümumi) | (¤) |
| valyuta işarələri (konkret) |
| (₳ ฿ ₵ ¢ ₡ ₢ ₠ $ ₫ ৳ ₯ € ƒ ₣ ₲ ₴ ₭ ℳ ₥ ₦ ₧ ₱ ₰ £ ₹ ₨ ₪ ₸ ₮ ₩ ¥ ៛) |
| Müstəsna tipoqrafika |
| asterizm | (⁂) |
| interrobanq | (‽) |
| ironiya işarəsi | (؟) |
| Digər |
| Diakritik işarələr |
| Şpasiya |
| Digər yazılarda |
| Çin punktuasiyası |

 |
| Bu şablon: * bax
* müzakirə
* redaktə
 |

**Dırnaq işarəsi** (“ ”) və ya (« ») – mətndə vasitəsiz nitqi, sitatları, əsər, qəzet və jurnal adlarını, sözlərin məcazi mənalarını fərqləndirmək üçün işlədilən qoşa durğu işarəsi.

## Dırnaqların əsas növləri

Dırnaqlar öz görünüşlərinə görə aşağıdakı kimi bir-birindən fərqlənirlər:

|  |  |
| --- | --- |
| Fransız dırnaqları («yolka»).
  | «yolka»
  |
| Alman dırnaqları („lapka“).
  | „lapka“
  |
| İngilis qoşa dırnaqları.
  | “ingilis qoşa”
  |
| İngilis tək dırnaqları.
  | ‘ingilis tək’
  |
| Polşa dırnaqları
  | „Polşa dırnaqları”
  |
| İsveç tərs dırnaqları
  | »İsveç«
  |

## Rusca yazıda istifadə edilən dırnaqlar

### Qoşa dırnaqlar

Rusca yazıda ənənəvi olaraq fransız «yolka»sından istifadə edilir. Dırnaqlar arasında təkrarən dırnaqdan istifadəyə ehtiyac olduqda və əl yazısında alman „lapka“sından istifadə edilir.

## Azərbaycanca yazıda istifadə edilən dırnaqlar

Hal-hazırda azərbaycanca yazıda əsasən “ingilis qoşa” dırnaq işarələrindən istifadə olunmaqdadır. Bununla yanaşı "makina qoşa dırnaq işarəsi" və «yolka»dan da geniş istifadə edilir. Lakin Azərbaycan Respublikası prezidentinin saytında axtarış verilərkən, 8 fevral 2010-cu il tarixindən sonra «yolka»lardan istifadə olunması qeydə alınmamışdır.

## İstinadlar
# Pyemont dili

| Pyemont dili |
| --- |
|  |
| Orijinal adı | Piemontèis |
| Ölkə | İtaliya |
| Region | Pyemont |
| Danışanların ümumi sayı | 2 milyon |
| Təsnifatı |
| Kateqoriya |
Avrasiya dilləri |
| Avrasiya dilləri
Hind-Avropa dilləri
İtalik dilləri
Latın-Faliskan dilləri
Roman dilləri
İtalo-Qərb dilləri
Qərbi roman dilləri
Qallo-İberiya dilləri
Qallo-roman dilləri
Qallo-italyan dilləri
Pyemont dili |
| Yazı | latın əlifbası |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 | — |
| ISO 639-3 | pms |
| Dilin strukturlarının dünya atlası | itu |
| Atlas of the World’s Languages in Danger | 399 |
| Ethnologue | pms |
| ELCat | 3273 |
| IETF | pms |
| Glottolog | piem1238 |
|  Bu dildə olan Vikipediya |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Pyemont dili** — İtaliyanın Pyemont bölgəsində danışılan bir qall-italyan dildir. Təxminən 2 milyon nəfər tərəfindən danışılmaqla birlikdə rəsmi dil statusunda olmayıb yerli dil olaraq istifadə edilməkdədir. İtaliya hökuməti tərəfindən İtalyan dilinin bir ləhcəsi kimi qəbul edilməsinə baxmayaraq Etnoloq tərəfindən Lombard dili, Venedik dili, Emiliyano-Romaniyol dili və Liqur dili kimi ayrı bir dil statusundadır.

## Sözlər müqayisəsi

| Piyedmont dili | İtalyan dili | Fransız dili | İspan dili | Portuqal dili | Katalan dili | Azərbaycan dili |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| cadrega | sedia | chaise | silla | cadeira | cadira | kafedra |
| pijé | prendere, pigliare | prendre | tomar | pegar, tomar | prendre | almaq |
| surtì | uscire | sortir | salir | sair | sortir | getmək |
| droché/casché/tombé | cadere, cascare | tomber | caer | cair, tombar | caure | düşmək |
| ca/mison | casa | maison | casa | casa | casa | ev |
| brass | braccio | bras | brazo | braço | braç | qol |
| nùmer | numero | numéro | número | número | nombre | sayı |
| pom | mela | pomme | manzana | maçã | poma | alma |
| travajé | lavorare | travailler | trabajar, laborar | trabalhar | treballar | işləmək |
| scòla | scuola | école | escuela | escola | escola | məktəb |
| bòsch | legno | bois | madera | madeira, bosque, mata | fusta | odun |
| monsù | signore | monsieur | señor | senhor, seu | senyor | bəy |
| madama | signora | madame | señora | senhora, dona | senyora | xanım |
| istà | estate | été | verano, estío | verão | estiu | yay |
| ancheuj | oggi | aujourd'hui | hoy | hoje | avui | bu gün |
| dman | domani | demain | mañana | amanhã | demà | sabah |
| jer | ieri | hier | ayer | ontem | ahir | dünən |
| lùnes | lunedì | lundi | lunes | segunda-feira | dilluns | Bazar ertəsi |
| màrtes | martedì | mardi | martes | terça-feira | dimarts | çərşənbə axşamı |
| mèrcol/merco | mercoledì | mercredi | miércoles | quarta-feira | dimecres | çərşənbə |
| giòbia | giovedì | jeudi | jueves | quinta-feira | dijous | Cümə axşamı |
| vënner | venerdì | vendredi | viernes | sexta-feira | divendres | Cümə |
| saba | sabato | samedi | sábado | sábado | dissabte | Şənbə |
| dumìnica | domenica | dimanche | domingo | domingo | diumenge | Bazar günü |
# Pomponi Mela

| Pomponi Mela |
| --- |
| lat. Pomponius Mela |
|  |
| Doğum tarixi | təq. 15(0015) |
| Doğum yeri | * Alhesiras[d], Kadis vilayəti[d], Əndəlüs, İspaniya
 |
| Vəfat tarixi | I əsr |
| Vəfat yeri | * Roma, Roma imperiyası
 |
| Elm sahəsi | coğrafiya |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Pomponi Mela** (təq. 15, Alhesiras[d], Əndəlüs – I əsr, Roma) — Roma coğrafiyaşünası, tarixçi (1 əsrin 1-ci yarısı). Latın dilində yazılmış 3 kitabdan ibarət "Yerin təsviri" əsərinin müəllifidir. Qədim yunan müəlliflərinin əsərlərindən istifadə yolu ilə yazılmış bu əsərdə o dövrdə romalılara məlum olan ölkələr, xalqlar və s., habelə Atropatena və Qafqaz Albaniyasının çayları, dağları, bəzi tayfaları, Xəzər dənizi, Pirallahı adası və s. haqqında da məlumat verilmişdir.

## İstinadlar
# 1128

| 1128 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1128 *MCXXVIII* |
| Yuli təqvimi | 1128 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 6636-6637 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 1880-1881 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 4888-4889
ד'תתפ"ח
 - ד'תתפ"ט |
| Hicri təqvim | 521-522 |
| Erməni təqvimi | 3620-3621 (11 avqust)
ՌՃԻԸ |
| Çin təqvimi | 3824-3825 丁未 - 戊申 qırmızı qoyun
 - sarı meymun
 |
| Efiopiya təqvimi | 1120 - 1121 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1184-1185 |
| - *Şaka sambat* | 1050—1051 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 4229-4230 |
| İran təqvimi | 506-507 |
| Buddist təqvimi | 1671 |
| Holosen təqvimi | 11128

  |

## Hadisələr

## Doğumlar

* II İbrahim Buğra xan
* Absalon

## Ölümlər

* Əhməd Arslan xan

## İstinadlar
# Siklon

Katrin siklonu. 26 mart 2006-cı il
**Siklon** (q.yun. κυκλῶν - "fırlanan") — mərkəzində alçaq atmosfer təzyiqi olub, kənarlarına doğru getdikcə təzyiqin artması müşahidə edilən atmosferin qapalı təzyiq sahəsinə deyilir.

## Ümumi məlumat

Siklon zamanı alçaq, yaxud minimum təzyiq mərkəzdə olur. Yerin öz oxu ətrafında fırlanması nəticəsində siklonlar şimal yarımkürəsində saat əqrəbinin əksi istiqamətində, cənub yarımkürəsində isə saat əqrəbi istiqamətində hərəkət edir. Siklon zamanı hava soyuyur, göy üzü buludlu olur, yağış yağır. Mülayim qurşaqda siklonun diametri 2000–3000 km-ə çatır.Siklonlar 2 tipə-tropikdən kənar və tropik siklonlara bölünür.Tropikdənkənar siklonlar əsasən şimal və cənub yarımkürələrin mülayim qurşaqlarının qərb axını zonasında əmələ gəlirlər.Siklonların inkişaf tsikli 4-7 gün davam edir və sonra yox olur.Yerdə hər il orta hesabla 15000-ə qədər siklon yaranır.Siklonların hərəkət sürəti 30–40 km/saat və ya 700–900 km/sutka təşkil edir.Tropikdəkənar siklonlar tək-tək deyil adətən dalbadal hərəkət edir.Siklonda atmosfer təzyiqi alçaq olduğundan hava asanlıqla yuxarı qalxır,bulud əmələ gətirir,yayıldığı ərazilərdə küləkli,rütubətli və yağmurlu hava müşahidə edilir. Tropik sahələrin siklonları kiçik ölçüdə olsalar da,çox böyük dağıdıcı qüvvəyə malik olur və onlar okeanlarda ilin yay aylarında tropik hava kütləsinin ekvatordan ən çox uzaqlara irəlilədiyi zamanlarda baş verir.Tropik siklonlar əsasən 5-20° şm.və cən.enlikləri arasında yaranaraq şimal yarıkürəsində şimal-qərb,cənub yarımkürəsində isə cənub-qərb istiqmətində hərəkət edirlər.Tropik siklonların diametri cəmi 100–300 km olur.Barik qradiyentin xeyli böyük olması ilə əlaqədar küləyin sürəti 70–75 m/saniyəyə çatır ki,bu da siklonun keçdiyi ərazilərdə dəhşətli dağıntılara səbəb olur.Tropik siklonlar göy guruldaması,ildırım çaxması və gur leysan yağışların yağması ilə fərqlənir.Maraqlıdır ki,tropik siklonun mərkəzi hissəsində diametri 20–50 km-ə çatan küləksiz buludsuz hava yaranır ki,həmin sahəyə "fırtına gözü" deyilir.
Tropik siklon suda güclü dalğalanma,quruda böyük dağıntı əmələ gətirir. Tayfun və tornado da tropik siklondur.Tropik siklonlar ildə 70-80 dəfə müşahidə edilir. Tropik siklonlar Filippin adaları və Cənubi Çin dənizində, Benqal körfəzində, Ərəbistan dənizində, Karib dənizində, Böyük Antil adalarında, Hind okeanında - Maskaren adalarında, Sakit okeanda - Yeni Hibrid və Samoa adalarında müşahidə edilir.

## Digər planetlərdə siklonlar

Siklonlar digər planetlərin atmosferində də formalaşır. Məsələn, Neptun atmosferindəki Kiçik qara ləkə siklondur. Yupiter üzərində müşahidə edilən Böyük qırmızı ləkə isə antisiklondur.

## Həmçinin bax

* Antisiklon
* Tropik siklon
* Oroqrafiyanın siklon və antisiklonlara təsiri
# J2000

**J2000** — astronomiyada zamanin adı. Beynəlxalq sazişlər əsasında cari zaman (J2000) Yulian təqvimi ilə 2000-ci ilin yanvar ayının 1-i saat 12–00-da (ümumdünya vaxtı) 2451545,0 gün tamam olduğu müəyyən edilmişdir. J2000-də (1 yanvar 2000-ci il, saat 12:00 UTC) ulduzların, planetlərin, digər kosmik obyektlərinin orbit elementləri, parametrləri və astronomik koordinatları dəqiq müəyyənləşdirilmiş və bütün ölkələr tərəfindən qəbul olunmuşdur. J2000 kompüter proqramı vasitəsilə toplanmış məlumatlar istənilən kosmik obyektinin vəziyyətini hər an dəqiq söyləmək, ölkələrindən asılı olmayaraq, alim və mütəxəssislərə bir-birini birmənalı başa düşmək üçün kömək edir.

## İstinadlar
# Üfüq

Üfüq
**Üfüq-** açıq yerdə Yer səthinin dairə şəklində görünən hissəsidir ki, bu hissədə göy qübbəsinin kənarları yerə bitişmiş kimi görünür. Üfüqün kənarında göyün yerə bitişik kimi görünən sərhəddinə üfüq xətti deyilir. Üfüq xətti müşahidəçi üçün yer səthinin görünən hissəsini görünməyən hissəsindən ayırır. Üfüqün dörd əsas: Şimal-Şm. (North-N), Cənub-C. (South-S), Şərq-Ş (East-E), Qərb-Q (West-W) cəhətləri vardır.

## Üfüq məsafəsi

Üfüqədək görünən məsafəni WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 düsturu ilə hesablamaq olar. Burada h-müşahidə nöqtəsinin (m-lə) hündürlüyüdür.

Müşahidə olunan nöqtənin hündürlüyündən asılı olaraq üfüqün diametri genişlənir.

Müşahidəçi açıq havada Elbrus dağından (5633 m) Qara dənizdə gəmini, Baba dağından (3629 m) Kür-Araz ovalığının hər tərəfini görə bilər.

## Üfüqi zonalar

Üfüqi zonallıq hündürlük və ya şaquli zonallığın əksinə, üfüqi istiqamət üzrə zonaların bir-birini əvəz etməsinə deyilir. Üfüqi zonallıq dedikdə, adətən, enlik üzrə olan zonallıq, yəni meridian istiqamətində enliklər dəyişdikcə zonaların da dayişilməsi nəzərdə tutulur. Üfüqi zonallığın əsas yaranma səbəbləri- Yerin forması və onun Günəşə nisbətən tutduğu mövqeyidir. Günəşin şüa enerjisinin zonal bölgüsü nəticəsində yer üzərində temperatur, buxarlanma və buludluluq, atmosfer təzyiqi, küləklər, okeanların üst qatında suyun şorluğu, iqlimlər, aşınma prosesləri, torpaq əmələgəlmə, bitkilər və heyvanlar aləmi, çay şəbəkəsi və s. zonalar üzrə yerləşmişdir. Lakin bunların heç biri ideal enlik zonası təşkil etmir. İdeal zonallıq yer səthinin enliklər üzrə başdan-başa hamar düzənlik və su ilə qurunun hər meridian üzrə simmetrik paylanması şəraitində ola bilərdi. O zaman zonalar qərbdən şərqə doğru uzanardı və düzgün zolaqlar şimaldan cənuba doğru bir-birini əvəz edərdi. Yer kürəsində su və qurunun qeyri-bərabər bölgüsü, qurunun ovalıqlardan, sıra dağlardan, yaylalardan ibarət olması, materiklərin bəzilərinin sahil boyundan soyuq, bəzilərinin sahil boyundan isə isti dəniz cərəyanları keçməsi və s. üfüqi zonallığın strukturunun onun ideal sxemindən çox fərqlənməsinə səbəb olmuşdur.

## Üfüqi zonallıq

Üfüqi zonallıq Yerin landşaft və iqlim şəraitinə uyğun olaraq bitki örtüyü və heyvanat aləminin eninə yayılmasıdır.

## İstinadlar
# Abxaziya Prezidenti

| Abxaziya Respublikasının Prezidenti |
| --- |
| abx. Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада rus. Президент Республики Абхазия |
|  |
|  **Hazırda vəzifədədir: Bandra Qunba** 2 aprel 2025-ci ildən  |
| Ölkə | * Abxaziya Respublikası
 |
| Başçılıq edir |  Abxaziya |
| Rəsmi iqamətgahı | Prezident sarayı, Suxumi |
| Səlahiyyət müddəti | 5 il, 2 dəfə |
| Təsis tarixi | 26 noyabr 1994 |
| Vəzifədə birinci |
Vladislav Ardzinba |
| Rəsmi saytı | Abxaziya Prezidentinin rəsmi saytı |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Abxaziya Prezidenti** — Gürcüstanın de-yure ərazisi olan və qismən tanınan Abxaziya Respublikasının de-fakto dövlət başçısı. Burada seçkilər beş ildən bir keçirilir. Burada ilk seçkilər 1991-cü ilin yanvar ayında keçirilib.

## Prezidentlərin siyahısı

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Vladislav Arzinba | 24 dekabr 1990 - 12 yanvar 2005 | Müstəqil Ölkə |
|  | Sergey Baqapş | 12 yanvar 2005 - 29 may 2011 | Azadlıq Partiyası |
|  | Aleksandr Ankvab | 29 may 2011 - 1 iyun 2014 | Xalq Partiyası |

Valeri Bqanba-1 iyun 2014 - 25 sentyabr 2014.
Raul Hacımba - 25 sentyabr 2014 - indiyədək

## Mənbə

* Abhazya Cumhurbaşkanlığı sitesi Arxivləşdirilib 2006-11-07 at the Wayback Machine
# 1969

| 1969 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1969 *MCMLXIX* |
| Yuli təqvimi | 1969 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7477-7478 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2721-2722 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5729-5730
ה'תשכ"ט
 - ה'תש"ל |
| Hicri təqvim | 1389-1390 |
| Erməni təqvimi | 4461-4462 (11 avqust)
ՌՋԿԹ |
| Çin təqvimi | 4665-4666 戊申 - 己酉 sarı meymun
 - sarı xoruz
 |
| Efiopiya təqvimi | 1961 - 1962 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 2025-2026 |
| - *Şaka sambat* | 1891—1892 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 5070-5071 |
| İran təqvimi | 1347-1348 |
| Buddist təqvimi | 2512 |
| Holosen təqvimi | 11969 |
| Yapon xronologiyası | 44 Syova erası |
| Fransız inqilabı təqvimi | 177—178 |
| Çuçxe təqvimi | 58-ci çuçxe ili |
| Minqo təqvimi | 58-ci Tayvan ili |

## Hadisələr

* Laçın rayonunun Qaragöl ərazisinin, Qubadlı rayonunun Çayzəmi ərazilərinin, Qazax rayonunun Kəmərli kənd ərazilərinin, Kəlbəcər rayonunun Zod qızıl yatağı ərazilərinin bir hissəsi Moskva rəhbərliyinin qərarı ilə Ermənistana verilir.
* Ağstafa su anbarının istismara veril­məsi.
* 14 iyul - Heydər Əlirza oğlu Əliyevin Azərbaycan KP MK-nın I katibi vəzifəsinə seçilməsi.
* Şirvan Dövlət Qoruğunun yaradılması.
* Abşeron yasaqlığının təşkil olunması.
* Kür-Araz ovalığının Cənub-Şərqi Şirvan düzənliyində (Bəndovan Dövlət Təbiət Yasaqlığının əsasında,1961) Şirvan Dövlət Təbiət Qoruğunun yaradılması.
* Lerik və Yardımlı rayonları ərazisində Zuvand Dövlət Təbiət Yasaqlığının yaradılması.
* İsmayıllı rayonu ərazisində İsmayıllı Dövlət Təbiət Yasaqlığının yaradılması.
* Qubadlı rayonu ərazisində Qubadlı Dövlət Təbiət Yasaqlığının yaradılması.
* Ordubad və Culfa rayonları ərazisində Ordubad Dövlət Təbiət Yasaqlığının yaradılması.
* Bakı poladtökmı zavodunun işə salınması.

## Doğumlar

* 11 fevral – Cennifer Eniston, Amerika aktrisası.
* 25 aprel – Albert Aqarunov, yəhudi əsilli Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
* 14 may – Keyt Blanşet, avstraliyalı kinoaktrisa.
* 25 may – Enn Heç, amerikalı aktrisa.
* 26 may – Anjelika Varum, rus müğənnisi.
* 14 iyun — Elroy Çester, 44 yaşına iki gün qalmış Texasın Hantsvill şəhərindəki Texas Dövlət Həbsxanasında edam olunan bir dustaq.
* 23 iyun – Achinoam Nini, müğənni.
* 7 avqust – Aleksey Sultanov, XX əsrin ən görkəmli pianoçularından biri, SSRİ-də və ABŞ-də böyük sənətkar kimi məşhur idi.
* 21 sentyabr — İlham Abbasov, Azərbaycan idmançısı.
* 25 sentyabr – Ketrin Zeta-Cons, Böyük Britaniya aktrisası.
* 24 oktyabr – Adela Noriega, meksikalı aktrisa
* 19 dekabr – Əzizə Mustafazadə, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti (2018), dünyada Aziza Mustafa Zadeh olaraq tanınan məşhur azərbaycanlı pianoçu, bəstəkar və caz ifaçısı.
* 28 dekabr – Linus Torvalds, finlandiyalı proqram təminatı mühəndisi.

## Ölümlər

* 10 iyul – Cəbrayıl Əzimov, rəssam

## İstinadlar
# Kennedi Kosmik Mərkəzi

| Kennedi Kosmik Mərkəzi |
| --- |
|  |
|  |
| Yaranma tarixi | 7 mart 1962 |
| nasa.gov/kennedy/ |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Kennedi Kosmik Mərkəzi** (tam adı: John F. Kennedy Space Center, qısaltması: KSC), 1968-ci ildən bəri NASA-nın bütün pilotlu kosmik uçuşlarında istifadə olunan və hal-hazırda mövcud üç kosmik gəminin buraxılışı və müşahidə qurğusu kimi istifadə olunan kosmik mərkəzdir.

Miami ilə Jacksonville arasındakı Kanaveral burnunun şimal-qərbində, Atlantik okeanında, Florida, Brevard County Merritt adasında yerləşir.

Kennedi Kosmik Mərkəzinin emblemi
Kennedi Kosmik Mərkəzinin buraxma kompleksi
Yanında ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin Kanaveral hərbi hava qüvvələri bazası (ing. Canaveral Cape Air Force Station: CCAFS) yerləşir. Bu baza NASA-nın pilotsuz kosmik uçuşları üçün istifadə olunur.

Uzunluğu təxminən 34 mil (55 kilometr), eni isə 6 mil (10 kilometr) təşkil edir. Sahəsi 219 kvadrat mildir (570 km²). 2008-ci il tarixinə görə burada ümumilikdə 13.500 nəfər işləyir.
# Vikianbar

| Vikianbar |
| --- |
| Wikimedia Commons |
|  |
|  |
| URL | commons.wikimedia.org |
| Tipi | Arxiv, İnternetdə axtarış sistemləri |
| Dilləri | çoxdilli[d] |
| Sahibi | Vikimedia Fondu |
| Müəllif (lər) | * Cimmi Uels
* Vikimedia Fondu
 |
| Açılma tarixi | 7 sentyabr 2004 |
| Alexa reytinqi | * 300 (2018)
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Vikianbar** (ing. Wikimedia Commons və ya sadə şəkildə *Commons*) — Vikipediyanın ümumi mediafayl anbarı.

## Ümumi anlayış

Vikianbar — şəkil, səs, videoçarx və s. multimedia faylların saxlandığı virtual qlobal layihədir. Anbar qlobal olduğundan onun dil prinsipinə əsasən bölünməsi vacib deyildir.

Vikianbarda materialları azad surətdə yaymaq, dəyişmək və istənilən məqsəd üçün (o cümlədən, kommersiya) istifadə etmək olar. Burada saxlanılan faylların ümumi sayı 2013-cü ilin iyuluna olan məlumata görə, 23 milyon ədəd, redaktələrin sayı 100 milyondan çoxdur.

Vikipediya istifadəçilərinə malik olduqları mediafaylları Vikianbara yükləmək məsləhət bilinir. Bu halda, dil bölümündən asılı olmayaraq, bütün istifadəçilər həmin faylları azad istifadə edə bilərlər.

### Lisenziyalaşdırma

Vikianbara yüklənən bütün fayllar hüquqi cəhətcə azad istifadəyə tam sərbəst olmalıdırlar.
Faylların istifadəsində hər hansı məhdudiyyət qoyula bilməz.

### "İlin təsviri"

Vikianbarda 2006-cı ildən "İlin təsviri" yarışı keçirir. Yarışda il ərzində "seçilmiş" olan bütün təsvirlər iştirak edirlər. Proses iki mərhələdə keçirilir və bütün istifadəçilər iştirak edirlər.

### Vikiəməkdaşlıq

Vikianbar mediafayl toplanması istiqamətində müzeylər, arxivlər və şəxsi kolleksiyaçılaral əməkdaşlıq edir. Verilən materiallar azad istifadəyə verilir və sistemləşdirilir. Bu işdə daha çox alman təşkilatları yardım göstərirlər.

Əməkdaşlığın diqqəti çəkən nümunələri:

* 2005-ci iln apreli — Directmedia alman saytı Vikianbara 10 min şəkil təqdim etdi;
* 2006-cı iln sentyabrı — İsveçrənin nəhəng Picswiss saytından sərbəst şəkillərin Vikianbara yüklənməsi başlandı;
* 2007-ci ilin yazı — Pearson Scott Foresman Vikimedia Fonduna 16 qutu təsvir göndərdi;
* 2008-ci iln dekabrı — Alman federal arxivi 80 min təsvir təqdim etdi;
* 2009-cu iln martı— Deutsche Fotothek təsviri sənət kitabxanası Vikianbara 250 min nümunə təqdim etdi;
* 2009-cu ilin oktyabrı — Tropenmuseum İndoneziya mövzusunda 35 min təsvir təqdim etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Wikimedia Commons saytının ana səhifəsi
# Operetta

"Arşın mal alan" operettasının afişası, Tiflis, 1919-cu il
**Operetta** (it. operetta, hərfi tərcümədə "kiçik opera") musiqisiz dialoqlarla növbələnən ayrı-ayrı musiqi nömrələrindən ibarət teatr tamaşası. Operettalar komik süjetlərə yazılır, musiqi nömrələri isə operada olduğundan daha kiçik olur. Ümumilikdə akademik musiqi ənənələrinin varisi olsa da, yüngül, populyar xarakter daşıyır.

## Tarixi

## İstinadlar
# Videoklip

**Videoklip** (**musiqi videosu**) — musiqi əsərini vizual şəkildə təadim edən material. Bu videolarda mahnını ifa edən musiqiçilər, habelə mahnının məzmununu əks etdirən dramatik və ya bədii səhnələr yer ala bilər. Musiqi videoları auditoriyaya mahnını və ifaçıları tanıtmaq, eləcə də əsərin bədii obrazını gücləndirmək məqsədilə hazırlanır. Onlar televiziya kanallarında, internet platformalarında ("YouTube" və s.) yayımlanır. İstehsal prosesində adətən musiqi şirkətləri, rejissorlar və prodüserlər birgə iştirak edir.
# Bernardo Provenzano

| Bernardo Provenzano |
| --- |
| it. Bernardo Provenzano |
|  |
| Doğum tarixi | 31 yanvar 1933(1933-01-31)[…] |
| Vəfat tarixi | 13 iyul 2016(2016-07-13)[…] (83 yaşında) |
| Vəfat səbəbi | sidik kisəsi xərçəngi[d] |
| Vətəndaşlığı | * İtaliya
* İtaliya krallığı
 |
| Fəaliyyəti | cinayətkar |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Bernardo Provenzano** (31 yanvar 1933[…] – 13 iyul 2016[…]) — məşhur italyan cinayət təşkilatının lideri idi.

Narkotik qaçaqmalçılığının əsas fiqurlarından olan və insanları öldürdüyünə görə "traktor" ləqəbi ilə tanınan Provenzano, yaxalanmamaq üçün katolik keşişinin paltarında küçələrdə gəzir və hər üç gecədən bir ev dəyişdirirdi.[1]

1993-cü ildə "Xaç atalarınin atası" titulunu daşıyan Salvatore Riina ələ keçirildikdən sonra Provenzano Korleonların lideri oldu və sonradan bütün Siciliya mafiyasının mütləq gücünə çevrilməyi bacardı.

43 ildir ədalətdən yayınmağı bacaran Siciliya Cosa Nostra mafiyasının əfsanəvi liderlərindən biri olan Bernardo Provenzano 2006-cı ildə evində keçirilən əməliyyatda yaxalanıb və ağırlaşdırılmış ömürlük həbs cəzası çəkdiyi həbsxanada 83 yaşında sidik kisəsi xərçəngindən vəfat edib.

## İstinadlar
# 1209

| 1209 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1209 *MCCIX* |
| Yuli təqvimi | 1209 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 6717-6718 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 1961-1962 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 4969-4970
ד'תתקס"ט
 - ד'תתק"ע |
| Hicri təqvim | 605-606 |
| Erməni təqvimi | 3701-3702 (11 avqust)
ՌՄԹ |
| Çin təqvimi | 3905-3906 戊辰 - 己巳 sarı əjdaha
 - sarı ilan
 |
| Efiopiya təqvimi | 1201 - 1202 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1265-1266 |
| - *Şaka sambat* | 1131—1132 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 4310-4311 |
| İran təqvimi | 587-588 |
| Buddist təqvimi | 1752 |
| Holosen təqvimi | 11209

  |

## Hadisələr

* Kembric Universitetinin əsası qoyulub.

## Doğumlar

* Hacı Bəktaş Vəli - şair, filosof.
* Bettisia Gozzadini - İtalyan müəllim.

## Ölümlər

* 12 mart — Nizami Gəncəvi - Gəncəli şair, farsdilli Azərbaycan ədəbiyyatının ən görkəmli nümayəndəsi.