# Əməvilər

Əməvilər xilafəti 720-ci ildə
**Əməvilər** (ərəb. الأمويون‎) və ya **Bəni Üməyyə** ‏(ərəb. بنو أمية‎) — əsası I Müaviyə tərəfindən 661-ci ildə qoyulan müsəlman dövlətinə başçılıq etmiş sülalə. Süfyani və Mərvani Əməviləri VIII əsrin ortalarına qədər Əməvilər xilafətini idarə etmişlər. Əməvilər xilafəti ordusu indiki Cəbəlüttariq boğazını keçərək Avropaya girdi, müasir İspaniya torpaqlarına daxil olub yürüşü davam etdirdi. Hökumət 750-ci ildə Əbu Müslim Xorasaninin qiyamı nəticəsində Əməvilər sülaləsini əvəz edən Abbasilər tərəfindən hakimiyyətdən devrilmiş. Sülalənin banisi Əbdşəms ibn Əbdmanafın oğlu və Əbdülmütəllibin əmisi oğlu Üməyya ibn Əbd Şəms olmuşdur. I Müaviyə Əli İbn Əbu Talib ilə razılaşaraq Rəşidi xilafəti'nin başına xəlifə olaraq Müaviyə keçmişdir. Əməvilər dövründə İslam mədəniyyəti, Elmi və Texnikası sürətlə inkişaf etmişdir. Əməvilər xilafəti dövrünün ən böyük ölkəsi idi.

## Şəcərəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Raşidi xilafət** |
|  | **Əməvilər xilafəti** |
|  | **Kordova əmirliyi** |
|  | **Kordova xilafəti** |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | **Üməyya ibn Əbdüşəms** |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | **Hərb** |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | **Əbül As** |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | **Əbu Süfyan** |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | **Əl-Hakəm** |   |   |   |   |   | **Əffan** |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |  **I MÜAVİYƏDəməşq xəlifəsi* *(661-680)* |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  **I MƏRVANDəməşq xəlifəsi* *(684-685)* |   |   |   |   |   |  **I OSMANRaşidi xəlifəsi* *(644-656)* |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |  **I YEZİDDəməşq xəlifəsi* *(680-683)* |   |   | **Əbdüləziz** |   | **Məhəmməd** |   |   |   |   |   |   |   | **Əbdülmalik** |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |  **II MÜAVİYƏDəməşq xəlifəsi* *(683-684)* |   |   |  **II ÖMƏRDəməşq xəlifəsi* *(717-720)* |   |  **II MƏRVANDəməşq xəlifəsi* *(744-750)* |   |  **I VALİDDəməşq xəlifəsi* *(705-715)* |   |  **I SÜLEYMANDəməşq xəlifəsi* *(715-717)* |   |  **I HİŞAMDəməşq xəlifəsi* *(724-743)* |   |  **II YEZİDDəməşq xəlifəsi* *(720-724)* |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  **I İBRAHİMDəməşq xəlifəsi* *(744)* |   |   |   |  **III YEZİDDəməşq xəlifəsi* *(744)* |   |   | **Müaviyə** |   |  **II VALİDDəməşq xəlifəsi* *(743-744)* |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  **I ƏBDÜRRƏHMANƏndəlüs əmiri* *(756-788)* |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  **I HİŞAMƏndəlüs əmiri* *(788-796)* |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  **I HAKƏMƏndəlüs əmiri* *(796-822)* |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  **II ƏBDÜRRƏHMANƏndəlüs əmiri* *(822-852)* |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  **I MƏHƏMMƏDƏndəlüs əmiri* *(852-886)* |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  **I ABDULLAHƏndəlüs əmiri* *(888-912)* |   |  **I MÜNZİRƏndəlüs əmiri* *(886-888)* |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | **Məhəmməd** |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  **III ƏBDÜRRƏHMANƏndəlüs əmiri* *(912-929)* *Əndəlüs xəlifəsi* *(929-961)* |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | **Əbdülmalik** |   | **Süleyman** |   |  **II HAKƏMƏndəlüs xəlifəsi* *(961-976)* |   | **Əbdülcabbar** |   | **Übeydullah** |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   | **Məhəmməd** |   | **Əl-Hakəm** |   |  **II HİŞAMƏndəlüs xəlifəsi* *(976-1009)* *(1010-1013)* |   | **Hişam** |   | **Əbdürrəhman** |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|  **IV ƏBDÜRRƏHMANƏndəlüs xəlifəsi* *(1018)* |   |  **III HİŞAMƏndəlüs xəlifəsi* *(1027-1031)* |   |  **I SÜLEYMANƏndəlüs xəlifəsi* *(1009-1010)* *(1013-1016)* |   |  **II MƏHƏMMƏDƏndəlüs xəlifəsi* *(1009)* *(1010)* |   |  **V ƏBDÜRRƏHMANƏndəlüs xəlifəsi* *(1023-1024)* |   |  **III MƏHƏMMƏDƏndəlüs xəlifəsi* *(1024-1025)* |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|

## Əməvilər xəlifə siyahısı

Əməvilər xilafəti ən böyük dövrü (təqribən 705)

| Şəkil | Ad | Ailə münasibəti | Hökmranlığı | Qeydlər |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Əməvilər xəlifə siyahısı |
|  | I Muaviyə | Əbu Süfyanın oğlu | 661–680 |  |
|  | I Yezid | I Muaviyənin oğlu | 680–683 |  |
|  | II Muaviyə | I Yezidin oğlu | 683–684 |  |
|  | I Mərvan | I Muaviyənin oğlu | 684–685 |  |
|  | Əbdülməlik | I Mərvannın oğlu | 685–705 |  |
|  | I Vəlid | Əbdülməlikin oğlu | 705–715 |  |
|  | Süleyman | Əbdülməlikin oğlu | 715–717 |  |
|  | II Ömər | I Mərvanın oğlu olan Əbdüləzizin oğlu | 717–720 |  |
|  | II Yezid | Əbdülməlik | 720–724 |  |
|  | Hişam | Əbdülməlik | 724–743 |  |
|  | II Valid | II Yezid | 743–744 |  |
|  | III Yezid | II Valid | 744–744 |  |
|  | İbrahim | I Vəlidin oğlu | 744–744 |  |
|  | II Mərvan | I Mərvanın oğlu olan Məhəmmədin oğlu | 744–750 | Səffah tərəfindən öldürüldü |

## İstinadlar

## Xarici keçidlər