# Hicri təqvim

| Təqvim |
| --- |
| Təqvim haqqında |
| Təqvim tipi |
Günəş, Ay, Ay-Günəş |
| Təqvim dövrü |  | Uzun illərin daxil edilməsi |  |
|

---

 |
| Digər təqvimlər |
| Armelin · Assuriya · Astek · Benqal · Berber · Bəhai · Budda · Babil · Bizans · Vyetnam · Gilburd · Hind · Holosen · Qafqaz Albaniyası · Qriqori · Gürcü · Qədim yunan · Qədim Misir · Qədim hind · Qibti · Qədim Çin · Qədim fars · Qədim slavyan · Yəhudi · Zərdüşt · Hindistan · İnk · Hicri-qəməri ·Hicri-şəmsi · İrland · Çin · Kont · Malay · Mayya · Nepal · Yuli · Roma · Rumi · Simmetrik · Tamil · Tay Günəş · Tibet · Üçmövsümlü · Türkmən · Universal · Fransız · Xanaane · Xani · Çuçxe · İsveç · Şumer · Efiopiya · Yava · Yapon |

**Hicri-qəməri təqvim**(İranda və Əfqanıstanda); **Hicri təqvimi**, **İslam təqvimi**, **Müsəlman təqvimi** (başqa ölkələrdə); (ərəb. الـتـقـويم الـهـجـري‎, ət-təqviməl-hicri).

Ay səhifələrinin dəyişməsi nəticəsində yaranan 12 dənə 29, yaxud 30 günlük aydan ibarətdir. Adi illərdə günlərin sayı 354, uzun illərdə isə 355-dir.

Ərəbistanda İslam dininin meydana çıxmasına qədər hər biri ay səhifələrinin dəyişməsinə əsaslanan 12, yaxud 13 aydan ibarət 24 illik təqvim stilindən istifadə olunurdu. Bu stildə 15 il 12 aydan, 9 il isə 13 aydan ibarət idi. Lakin Məhəmməd peyğəmbər tərəfindən 13-cü aylar ləğv edildi. Əsas isə Quranın bu ayəsi idi:

>
>
>  **إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتَابِ اللّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَات وَالأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ**
>
>
> (Həqiqətən, Allah yanında, Allah kitabında ayların sayı göyləri və yeri yaratdığı gündən on iki aydır)..
>
>
>

Hicri-qəməri təqvimində illər hicrətin başladığı gündən — 16 sentyabr 622-ci il tarixdən nömrələnir. Təqvimdə sıfırıncı il yoxdur; birinci il, yaxud hicri erası 16 sentyabr 622-ci il tarixində başlayır. Bu era ilk olaraq Məhəmməd peyğəmbərin ölümündən 5 il sonra – 637-ci ildə, Xilafətdə rəsmən illərin nömrələnməsi üçün qəbul olunmuşdur.

1925-ci ildə İranda rəsmən Hicri-şəmsi təqviminə keçilməsindən sonra, İranda, Əfqanıstanda və Azərbaycanda Hicri təqvim daha çox "Hicri-qəməri təqvim" adlanmağa başladı. Hicri-qəməri təqvimində göstərilən tarix internetin meydana çıxmasına qədər tam dəqiqliyi ilə yalnız mürəkkəb yollarla – sinxron cədvəllər vasitəsilə, Qriqori təqviminə çevrilə bilərdi. Hal-hazırda isə internetdəki bəzi saytlar vasitəsilə bu əməliyyatı çox asanlıqla icra etmək mümkündür.

## Hicri-qəməri təqvimdəki ayların adı

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Ay** | **Azərbaycanca** | **İngiliscə** | **Ərəbcə** | **Gün** | **Müxtəsər** |
| Birinci ay | Məhərrəm | Muharram ul Haram | محرم | 30 | M |
| İkinci ay | Səfər | Safar ul Muzaffar | صفر | 29 | S |
| Üçüncü ay | Rəbiuləvvəl | Rabi' al-awwal | ربيع الأول | 30 | Ra |
| Dördüncü ay | Rəbiulaxır | Rabi' al-thani | ربيع الثاني | 29 | R |
| Beşinci ay | Cəmadiyələvvəl | Jumada al-awwal | جمادى الأولى | 30 | Ca |
| Altıncı ay | Cəmadiyəlaxır | Jumada al-thani | جمادى الثانية | 29 | C |
| Yeddinci ay | Rəcəb | Rajab | رجب | 30 | B |
| Səkkizinci ay | Şaban | Sha'aban | شعبان | 29 | Ş |
| Doqquzuncu ay | Ramazan | Ramadan | رمضان | 29 və ya 30 | R |
| Onuncu ay | Şəvval | Shawwal | شوال | 29 | L |
| Onbirinci ay | Zilqədə | Dhū al-Qaʿda | ذو القعدة | 30 | Za |
| Onikinci ay | Zilhiccə | Dhū al-Hijjah | ذو الحجة | 29 ya da 30 | Z |

### Həftənin günlərinin adları

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **gün** | **Ərəbcə** | **Azərbaycanca** |
| 1 | **يوم الأحد** yəvmu-l əhəd | Bazar |
| 2 | **يوم الإثنين** yəvmu-l isnəyn | Bazar ertəsi |
| 3 | **يوم الثُّلَاثاء** yəvmu-l sulasə | Çərşənbə axşamı |
| 4 | **يوم الأَرْبِعاء** yəvmu-l ərbəə | Çərşənbə |
| 5 | **يوم الخَمِيس** yəvmu-l həmis | Cümə axşamı, yaxud Adna |
| 6 | **يوم الجُمُعَة** yəvmu-l cumuə | Cümə |
| 7 | **يوم السَّبْت** yəvmu-s səbt | Şənbə |

## Həmçinin bax

* İran təqvimi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Hicri təqvimi Miladiyə və Rumiyə, Rumi və Miladini isə Hicriyə çevirmək üçün onlayn sinxron cədvəl (türkcə).