Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Şila krallığı

Şila krallığı(aşağıda)
**Şila krallığı**- (Koreya: 신라; Hanja: 新羅) Koreyanın cənubunda yerləşmişdir və e.ə. 57-ci ildən 935-ci ilə qədər mövcud olmuşdur. Şila Park ailəsindən Hyokqose tərəfindən qurulan Koreya sülaləsi olmuşdur. 586-ci il Qyoncu Gim (Kim) (김, 金) qəbiləsi, 232 il Miryan Bak (Park) (박, 朴) qəbiləsi və 172 il Volsyon Seok (석, 昔) qəbiləsi tərəfindən idarə olunmuşdur.

## Tarixi

Şila krallığının tarixi 3 hissəyə bölünür :

1. Erkən dövr(e.ə.57-b.e.654)
2. Orta dövr(654-780)
3. Son dövr(780-995)

### Güclənməsi

Park tayfası Seok tayfası tərəfindən edilən qəsdə qədər üç nəsil Şilanı idarə etmişdir. Seok tayfasından olan ilk hökmdar Talhaenın vaxtında Kim tayfasından olan Kim Aljinin qızıl qutudan Hoqonq (Şilanın baş naziri) tərəfindən tapıldığı iddia edilir. Seok və Park tayfaları arasında müharibə baş verir və daha sonra Kim tayfası digər iki tayfanın əlindən hakimiyyəti alır. Şila krallığının son illərinə qədər Kim tayfası hakimiyyəti əlində saxlayır, digər iki tayfa isə dövlətinin idarə edilməsində iştirak edirlər. Şilanın sonuncu kralı Gyeongsun Kim tayfasının üzvü idi.

### Koreyanın birləşməsi

Vll əsrdə Bekçe krallığı, Qaya və Goguryeo krallığını birləşdirmə düşüncəsiylə ön plana çıxmışdır. Şila Krallığı güclənməyə başlayanda ilk növbədə Qaya Konfederasiyasını himayəsi altına aldı. Şila Krallığı Tan Xanədanlığı ilə ittifaqa girərək, Bekçe və Goguryeonu da öz himayəsinə almaq istəyirdi. Ancaq Tan Xanədanlığı ittifaqı pozaraq Goguryeo və Bekçeye hücum etdi. Şila Krallığı Tan Xanədanlığı ilə müharibə apardı və sonunda Şila Krallığı qələbə qazanaraq, Goguryeo və Bekçeyi də himayəsinə aldı. Some Korean researchers point out that the grave goods of Silla and Xiongnu are alike, and some researchers insist that the Silla king is descended from Xiongnu.

### Hərb

Şila Krallığında hərb sənəti inkşaf etmişdi. Şila generalları Koreya tarixində mühüm yer tutur. Şila ordusu müxtəlif qoşun növlərinə bölünmüşdü: Kral mühafizəçiləri, zirehli atlı birliklər və xüsusi qoşun növü olan Haranq dəstələrinə. Şila generallarının bir çoxu haranqlar olmuşlar. Haranqlar əsasən Şilanın zadəgan ailələrinin uşaqlarından təşkil olunurdular. Haranqlar Şila ordusunun əsas gücü olmuşdur. Onlar döyüşə getməzdən əvvəl üzlərinə müxtəlif rəngli boyalar çəkərmişlər. Şila ordusu dövrünün ən güclü ordularından olmuşdur.

Vlll əsrin ortalarında ən parlaq dövrünü yaşamış Şila Krallığının güclü donanması vardı. Bu donanma General Yan Boqo tərəfindən qurulmuşdur.

## Memarlıq abidələri

Kraliça Seondeokun tikdirdiyi rəsədxana
Şila Krallığının 27-ci hökmdarı və ilk qadın rəhbəri olan Kraliça Seondeok Uzaq Şərqin ilk rəsədxanasını inşa etdirmişdir.

## Həmçinin bax

* Koreya tarixi
* Goguryeo krallığı
* Bekçe krallığı
* Qaya konfederasiyası
* Kraliça Seondeok
* Bidam

## İstinadlar
# Li Con-ce

| Li Con-ce |
| --- |
| kor. 이정재 |
|  |
| Doğum tarixi | 15 dekabr 1972(1972-12-15) (53 yaş) |
| Doğum yeri | * Seul, Cənubi Koreya
 |
| Fəaliyyəti | aktyor, kino aktyoru, televiziya aktyoru, kinorejissor |
| Fəaliyyət illəri | 1993-cü ildən |
| Mükafatları |  |
| IMDb | ID0497631 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Li Conce** (kor. 이정재; 15 dekabr 1972, Seul) — Cənubi Koreya aktyoru və modeli.

Li Conce Dongguk Universitetində aktyorluq təhsili alıb. 1993-cü ildə model kimi fəaliyyətə başlayıb, sonra isə aktyorluq karyerasına başlayıb. O, müxtəlif janrlarda rol alıb: romantik film, melodram, komediya, döyüş filmi, triller, tarixi film.

2021-ci ildə Li Kalmar oyunu serialında rol aldı və bütün dünyada məşhurlaşdı. Buradakı roluna görə o, bir sıra mükafatlara namizəd olub. Bu seriyanın ikinci sezonu 2024-cü ilin dekabrında ekranlara çıxdı.

2022-ci ildə Linin rejissorluq etdiyi və onun da baş rolda oynadığı Ov filminin premyerası oldu.

## İstinadlar
# Serial

**Serial** — bir neçə bir biri ilə bağlı və ya bağlı olmayan hissədən ibarət olan sənət əsəri.

## Növləri

* Teleserial
	+ Cizgi serial
	+ Sabun opera
	+ Tele novella
	+ Klassik serial
	+ Çoxseriyalı film
* Radioserial
	+ Radionovella
* Kitab seriyası
	+ Dilogiya
	+ Trilogiya
	+ Tetralogiya
	+ Felyeton romanı
* Rəssamlıqda
	+ Diptix
	+ Triptix
	+ Tetrapix
* Musiqidə
	+ Serializm
# 9 aprel

| ←→Aprel |
| --- |
|

| B.e | Ç.a | Ç | C.a | C | Ş | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |

 |
| 2026-cı il |

**9 aprel** — Qriqorian təqvimində ilin 99-cu günü. (uzun ildə 100-cü)
Bu tarixdə ilin sonuna 266 gün qalır.

XX və XXI əsrdə Yuli təqvimi ilə 27 mart tarixinə uyğun gəlir.

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

* 1860 — Eduar Leon Skott de Martenvil eşidilən insan səsinin məlum olan ən qədim qeydini fonoavtoqraf qurğusunda edib.

### 1901–cari

* 1940 — İkinci Dünya müharibəsi: Vezerübunq əməliyyatı: Almaniya Danimarka və Norveçi işğal edib.

### Azərbaycana aid hadisələr

* 1961 — Kuybışev Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında Niyazinin "Çitra" baletinin premyerası keçirilmişdir.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1336 — Əmir Teymur, Teymurilər əmiri
* 1598 — İohann Krüger, Almaniya bəstəkarı

### 1601–1900

* 1757 — Voyçex Boquslavski, Polşa aktyoru
* 1821 — Şarl Bodler, Fransa şairi
* 1835 — II Leopold, Belçika kralı
* 1886 — Sidqi Ruhulla, Azərbaycan aktyoru

### 1901–cari

Bladee
* 1905 — Cəfər Rəmzi, Azərbaycan şairi
* 1921 — Alfred Praysler, Almaniya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1926 — Hyu Hefner, ABŞ naşiri
* 1933 — Jan-Pol Belmondo, Fransa aktyoru
* 1938
	+ Əziz Əsli, İran futbolçusu
	+ Viktor Çernomırdin, Rusiya baş naziri
* 1946 — Ceyhun Mirzəyev, Azərbaycan aktyoru və kinorejissoru
* 1962 — Mirça Rednik, Rumıniya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1963 — Erdal Tosun, Türkiyə aktyoru
* 1980 — Vüsal İsmayılov, Azərbaycan baş giziri
* 1990 — Kristen Stüart, ABŞ aktrisası
* 1993 — Məmmədəli Mehdiyev, Azərbaycan cüdoçusu
* 1994 — Bladee, İsveç repçisi
* 1998
	+ El Fenninq, ABŞ aktrisası
	+ Enes Batur, Türkiyə youtuberi
* 2005 — Koko, Avstraliyalı it aktyor

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1483 — IV Eduard, İngiltərə kralı
* 1550 — Əlqas Mirzə, Səfəvi şahzadəsi

### 1601–1900

* 1626 — Frensis Bekon, İngiltərə filosofu
* 1754 — Xristian Volf, Almaniya filosofu
* 1889 — Mişel Ejen Şevröl, Fransa kimyaçısı

### 1901–cari

Niko Pirosmani
* 1904 — II İzabella, İspaniya kraliçası
* 1913 — Addison Braun, ABŞ botaniki
* 1918 — Niko Pirosmani, Gürcüstan boyakarı
* 1940 — Henrix Minkeviç, Polşa siyasətçisi və generalı
* 1945 — Vilhelm Kanaris, Almaniya admiralı
* 1959 — Frank Lloyd Rayt, ABŞ memarı
* 1974 — Teymur Bünyadov, Azərbaycan general-mayoru
* 2014 — Svetlana Velmar-Yankoviç, Serbiya yazıçısı
* 2019 — Zirəddin Tağıyev, Azərbaycan aktyoru

## Bayramlar və xüsusi günlər

* Gürcüstan — Milli Birlik Günü
* Kosovo — Konstitusiya Günü
* Tunis — Şəhidlər Günü

## İstinadlar
# Arqon

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 18 | xlor ← arqon → kalium |
| Ne ↑ Ar ↓ Kr |

|  |
| --- |
| dövri cədvəl |

 |

 |
| Ümumi |
| Ad, İşarə, Nömrə | arqon, Ar, 18 |
| Qrup, Dövr, Blok | 18, 3, p |
| Xarici görünüşü |  |
| Atom kütləsi | 39.948 q/mol |
| Elektron formulu | [Ne] 3s2 3p6 |
| Fiziki xassələr |
| Halı |  |
| Sıxlığı (0 °C, 101,325 kPa) | q/L |
| Ərimə temperaturu | −189.35 °C (83.80 K, −308.83 °F) |
| Qaynama temperaturu | −185.85 °C (87.30 K, −302.53 °F) |
| Elektromənfiliyi |  |
| Oksidləşmə dərəcəsi |  |
| Spektr = |
| İonlaşma enerjisi | kCmol-1 |

**Arqon** (**Ar**) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 18-ci element.
O, nəcib qazdır, 1894-cü ildə havadan ingilis fiziki Con Vilyam Rele (1842-1919) və şotland kimyaçısı Vilyam Ramzay tərəfindən ayrılmışdır. O, heç bir maddə ilə reaksiyaya girmir və buna görə də bu adı almışdır, yunanca argos - “fəaliyyətsiz”. Bu adı kimyaçı X.C.Madan təklif etmişdir. O, 1894-cü ilin avqustun 13-də Oksfordda Britaniya elmə dəstək assosiasiyasının iclasına sədrlik edirdi və həmin iclasda Reley və Ramzay yeni qazın kəşfi haqqında məlumat verirdi. 1904-cü ildə Vilyam Ramzay arqon və digər təsirsiz qazları kəşf etdiyi üçün kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb, fizik Con Vilyam Strett (lord Reley) həmin ildə mahiyyətcə eyni kəşfə görə fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb.
Elektrikli işıqlandırma lampalarında və fluoressensiya balonlarda istifadə edilir. Elektrik arxlarıyla edilən kəsici və qaynaq əməliyyatlarında, həmçinin, silikon və germanium kristallarının istehsalında qoruyucu soyqaz olaraq istifadə edilir. Titan və bənzəri reaktiv elementlərin əldə edilməsində rol oynayır. Radiasiya səviyyələrini ölçən Geiger sayğaclarında da istifadə edilir.
# Psixotrop maddə

**Psixotrop maddə** və ya **psixoaktiv maddə** mərkəzi sinir sisteminə təsir edərək onun quruluşunu molekulyar səviyyədə dəyişir. İnsanlarda psixotrop maddələr psixikada düşüncə, qavrama, emosional vəziyyətlərdə dəyişiklik yaradır. Psixotrop maddə asılılıq yaratma xüsusiyyətinə malik ola bilər. Ən çox dünyada yayılmış psixotrop maddə kofeindir. Psixotrop maddənin yuxarı dozası toksik və ölümcül ola bilər.
# İşıq qrafikası

**İşıq qrafikası** (ing. light graphic) və ya **işıqla rəngləmə** (ing. light painting) — fotoqrafiya üslubu(texnikası) olub işıqla çəkmək(rəngləmək) texnikasıdır.

## Ümumi məlumat

Tam qaranlıq şəraitində fotoaparat ştativ üzərində yerləşdirilir. Kamerada uzun davametmə quraşdırılır və kamera qarşısında fənər və ya xüsusi cihazlarla naxış, ornament və ya obyektlər çəkilir. İşıqlandırma üçün məişət fənərləri (işıqdiodlu və ya halogen lampalı)istifadə olunur. Fotoçəkiliş zamanı multiekspozisiya rejimi istifadə olunur.

İşıq qrafikasının iki əsas metodu mövcuddur – statik və dinamik.
# Hibrid (biologiya)

Mələz olaraq da bilinən **hibrid**, iki fərqli heyvanın və ya bitkinin birləşməsindən yaranan yeni növdür. Fərqli növlər arasında aparılan hibridlər nəsil verməz, qısır heyvanlardır. Eyni növlərin müxtəlif cinsləri arasındakı hibrirləşmə zamanı, məhsuldarlıq davam etsə də, bəzi nəsillər valideynlərinin deyil, uzaq atalarının genetik xüsusiyyətlərində görünə bilər.

Hercules, bir aslan/pələng hibridi.
Bir "Zonkey", bir zebr/eşşək hibridi.
* Eyni cinsin iki növün arasında yaranan bir hibrid üçün (x) işarəsi növlərin ortasında göstərilir. Məsələn Picea x lutzii : Picea glauca × Picea sitchensis adlı iki növün təbii hibrididir.
* (×) işarəsi cins adından qabaq yer alırsa, iki ayrı cinsin növləri arasındakı hibridliyi ifadə edir. Məsələn: × Cupressocyparis leylandii hibridi: Cupressus macrocarpa × Chamaecyparis nootkatensis adlı iki cinsin növləri arasında formalaşmışdır.
# Qiymətli daşlar

**Qiymətli daşlar** — təbiətdə nadir tapılan, gözəl xarici görünüşə malik minerallar.

Qiymətli daşlar ta qədimdən insanları cəlb etmiş, bu daşlara maraqlı xüsusiyyətlər uydurulmuş, onların müalicəvi əhəmiyyətinə inanmışlar. Məsələn, sapfirin ilanı öldürməsinə, heliotropun insanı gözə görünməz etməsinə, ametisti dilin altına qoyanda sərxoşluqdan qoruduğuna inanmışlar. Qədim Roma yazıçı və alimi Böyük Pliniy (bizim eranın 23–79-cu illər) özünün " Təbiətin tarixi" əsərində əqiq haqqında yazırdı ki, bəzən aqatda Apollon və doqquz muzanı görmək mümkündür, həm də onları "süni yolla ayırmaqla yox, təbiət elə rəng vermişdir ki, hər muzanın öz xüsusiyyətlərini təbii olaraq ayrılıqda görmək olar".

Orta Asiya alimi Biruni (973 −1050-ci illər) yazırdı: " Əgər ilanın qarşısında zümrüdü saxlasan, onun gözündən yaş axacaq, və o kor olacaqdır. Bu faktı çoxları təcrübələrinə görə təsdiq edir…".

Daşlar haqqında qədim kitablarda –"lapidariya"larda insanların ilkin məlumatları çox primitiv olmuş, inanca əsaslanmışdır. Bütün bunlara baxmayaraq, elə orada bəzi elmi fikirlərin cücərtilərini görmək olar. Misal üçün, almazı dayanıqlığın və cəsarətin, qorxmazlığın, bədbəxtliyə üstün gəlməyin simvolu kimi görürdülər. İndi bir çox insanlara məlumdur ki, almaz ən bərk metalları belə aşılaya bilir. Kvarsın əvvəllər gizli və sehrli enerjiyə malik olmasına inanırdılar. İndi biz bilirik ki, kvarsa mexaniki güc tətbiq etdikdə, onda elektrik gərginliyi yaranır ki, kvarsın bu xüsusiyyətinə görə elektrotexnikada istifadə edilir. Eləcə də kəhrəba qoruyucuları, rubinli lazeri xatırlatmaq olar.

Qədim ölkə və xalqlarda qiymətli daşların rənglərinə üstünlük verilirdi. Məsələn, Hindistanda qırmızı rəngli qiymətli daşlara üstünlük verilirdisə, qədim Misirdə yaşıl və mavi rəngli daşlara daha çox üstünlük verilirdi.

## Minerallar

Minerallar| Adı | Təsviri | Adı | Təsviri | Adı | Təsviri | Adı | Təsviri | Adı | Təsviri |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Almaz |  | Yaqut |  | Zümrüd |  | Firuzə |  | Əqiq |  |
| Qranat |  | Ametist |  | Akvamarin |  | Xrizolit |  | Sapfir |  |
| Opal |  | Topaz |  | Xrizoberill |  | Aleksandrit |  | Turmalin |  |

## Mənbə

* Ədəbi daş dövrü… Arxivləşdirilib 2010-04-09 at the Wayback Machine

## Həmçinin bax

* Faydalı qazıntılar
* Almaz
* Ametist
* Xrizoberill
* Aleksandrit
* Yaqut
* Sapfir
* Xrizolit
* Berill
* Zümrüd
* Topaz
* Akvamarin
* Opal
# Xitridiomiset

*Batrachochytrium dendrobatidis*
**Xitridiomiset** (lat. Chytridiomycota) — Əsl göbələklər sinfi. Bunlar saprotrof, biotrof həyat tərzi keçirirlər. Əsasən plazmodi, mikso-amöb formalıdırlar. Lakin inkişaf etmiş nümayəndələrində itseliyə bənzər rizomitselilər əmələ gəlir. Hətta hiflərdən də zəifdir. Bu göbələklərdə yaxşı inkişaf etmiş xitin hüceyrə divarı var. Təknüvəlidirlər. Qeyri-cinsi çoxalmaları təkqamçılı zoosporlarladı. Cinsi çoxalmaları isə qametaqamiya, yəni izoqamiya, hetero və ooqamiya tipdədi. Sinif 3 sıraya bölünür:

1. Crystridiales;
2. Blastodadiales;
3. Monoblephoridiales.
# Kosmokimya

**Kosmokimya** və ya kimyəvi kosmologiya, kimyanın astronomiya və astrofizika qovşağında sahəsi olub, kosmik cisimlərin tərkibini, kimyəvi elementlərin kainatda yayılması və paylanması qanunlarını öyrənən elmdir.

Kosmokimya əsasən maddələrin atom-molekul qarşılıqlı təsir səviyyəsində "soyuq" proseslərini tədqiq edir. Digər hadisələri — kosmosda "qaynar" nüvə proseslərini (maddələrin plazma halını), nukleogenoz — ulduzların daxilində elementlərin əmələ gəlmə proseslərini isə fizika öyrənir.

Kosmonavtikanın inkişafı kosmokimya üçün yeni imkanlar yaratdı. Aydan götürülmüş torpaq nümunələri əsasında süxurlar tədqiq edildi. Avtomatik buraxılan kosmik aparatlar Günəş sisteminin digər planetlərinin, asteroidlərin və kometlərin səthində və atmosferində olan maddələri və onların mövcudolma şəraitini öyrənməyə imkan verdi.

Ulduzlararası məkanda və göy cisimlərinə bir çox elementin cüzi qatılıqda atom və molekulları, bəzi minerallar (kvars, silikatlar, qrafit və s.) aşkar olunmuşdur. Günəş qazlarından H, CO, NH3 , O2, N2, S şüalanma ilə tarazlıq şəraitində sadə və mürəkkəb üzvi maddələrin sintezi aparılır.

## İstinadlar
# Pospiviroidae

| Pospiviroidae |
| --- |
|  |

**Pospiviroidae** — Tək zəncirli RNA (ssRNA) viroidlərdən ibarət olan və incertae sedis kimi təsnif edilən bir ailə. Bu ailəyə 5 cins və 39 növ daxildir. Onların bioloji aktivliyi üçün əsas olan amil ikincil strukturlarının xüsusiyyətləridir. Bu ailənin təsnifatı, qorunmuş mərkəzi bölgənin ardıcıllığındakı fərqlərə əsaslanır. Pospiviroidaenin çoxalması, asimmetrik şəkildə ev sahibi hüceyrə RNT polimeraza, RNase və RNA ligaz vasitəsilə baş verir. Onların sahibləri dikotiledonlar və bəzi monokotiledonlar olmaqla, əsasən bitkilərdir. İnfeksiyanın şiddəti geniş yayılmış və məhvedici zərərlərə qədər dəyişə bilər. Bu, həmçinin viroid və ev sahibi arasındakı əlaqədən asılıdır.

## Genom

"Pospiviroidae" fəsiləsinə aid üzvlərin dairəvi tək zəncirli RNA (ssRNA) 246–375 nukleotid uzunluğundadır. Onlar mərkəzi qorunmuş bölgə (CCR) və terminal qorunmuş saç sancağı (TCH) və ya terminal qorunmuş bölgə (TCR) ehtiva edən çubuqşəkilli və ya yarı çubuqşəkilli konformasiyalar qəbul edir. Viroidlərin genomu heç bir proteini kodlaşdırmır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Qibti təqvimi

| Təqvim |
| --- |
| Təqvim haqqında |
| Təqvim tipi |
Günəş, Ay, Ay-Günəş |
| Təqvim dövrü |  | Uzun illərin daxil edilməsi |  |
|

---

 |
| Digər təqvimlər |
| Armelin · Assuriya · Astek · Benqal · Berber · Bəhai · Budda · Babil · Bizans · Vyetnam · Gilburd · Hind · Holosen · Qafqaz Albaniyası · Qriqori · Gürcü · Qədim yunan · Qədim Misir · Qədim hind · Qibti · Qədim Çin · Qədim fars · Qədim slavyan · Yəhudi · Zərdüşt · Hindistan · İnk · Hicri-qəməri ·Hicri-şəmsi · İrland · Çin · Kont · Malay · Mayya · Nepal · Yuli · Roma · Rumi · Simmetrik · Tamil · Tay Günəş · Tibet · Üçmövsümlü · Türkmən · Universal · Fransız · Xanaane · Xani · Çuçxe · İsveç · Şumer · Efiopiya · Yava · Yapon |

**Qibti təqvimi** — Qibtilərin istifadə etdiyi bir 12 aylıq təqvimdir. Misir təqviminə əsaslanır. Ayları və illəri Efiopiya təqvimiylə toqquşmasına qarşılıq fərqli ad və rəqəmlər səbəbiylə bu təqvimlər qarışdırılmır.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Təqvim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
# Heptaqram

**Heptaqram**'' (yunanca: *ἑπτάγραμμον*, "yeddi xəttli ulduz") – yeddi zirvəsi olan ulduzşəkilli çoxbucaqlıdır. Heptaqram həm riyaziyyatda, həm də müxtəlif mədəniyyətlərdə və dini ənənələrdə xüsusi simvolik mənalara malikdir.

Heptaqram adı yunanca -gram *şəkilçisi* ilə hepta- rəqəm prefiksini birləşdirir. -qram şəkilçisi xətt mənasını verən γραμμῆ (*gramē*) sözündən yaranmışdır.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  {7/2} |  {7/3} |  {7}+{7/2}+{7/3} |
|  7–2 prizma |  7–3 prizma |  Tam qrafik |
|  7–2 antiprizma |  7–3 antiprizma |  7–4 antiprizma |

## İstifadə edilir

### Bayraqlar və gerblər

* Gürcüstanın keçmiş gerbi, 1918–1921, 1991–2004
* Oksitan bayrağındakı Felibritjin yeddiguşəli ulduzu.
* Əl-Fatihəni simvolizə edən ulduzu daşıyan İordaniya bayrağı
* Hokkaydonun simvolu
* Səmərqənd gerbi

## Həmçinin baxın

* Okkultizm
* Pentagram

## Biblioqrafiya

* Grünbaum, B. və GC Shephard; *Tilings and patterns*, New York: WH Freeman & Co., (1987),ISBN 0-7167-1193-1 .
* Grünbaum, B.; İçi boş üzlü polihedra, *Politoplar üzrə NATO-ASI Konfransının Proc.* *və s. (Toronto 1993)*, ed T. Bisztriczky et al., Kluwer Academic (1994) s.43–70.
* John H. Conway, Heidi Burgiel, Chaim Goodman-Strauss, *The Symmetries of Things* 2008,ISBN 978-1-56881-220-5 (Fəsil 26. səh. 404: Adi ulduz-politoplar Ölçü 2

## İstinadlar
# Selena

| Selena |
| --- |
|  Selena və Endimon (Ubaldo Qandolfi) |
| Mifologiya | Qədim Yunanıstan dini |
| Təsir sahəsi | Ay |
| Cinsi | qadın[d] |
| Atası | Hiperion |
| Anası | Teya |
| Qardaşı və bacısı | Eos, Helios |
| Uşaqları | * Nemey şiri,
* Nərgiz
 |
| Digər mədəniyyətlərdə | Diana |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Selena** — ay ilahəsi. Yunan mifologiyasındakı analoqu Artemidadır.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  | **Titanlar** |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   | Hiperion |   | Teya |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Selena |  | Eos |  | Helios |  |  |
|

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Oxatan (bürc)

| Oxatan |
| --- |
|  |
| Abbreviatura | Sgr |
| Simvolizm |
Oxatan |
| Birbaşa çıxma |
saat 17–saat 21 |
| Meyl |
-45°–-12° |
| Sahəsi | * 867 °²
 |
| Ən parlaq ulduzu |
Kaus Australis (m) |
| Meteor selləri |
Saqittaridlər |
| **Bürc +45°-dən −90°-ə qədər enliklərdə görünür.** |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Oxatan**  (lat. Sagittarius) — Zodiacal bürc.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Messidor

Naməlum rəssam. Alleqoriya, timsalında **Messidor** ayı
**Messidor** (fr. messidor, lat. messis — məhsul və yun. δῶρον — hədiyyə) — Böyük Fransa inqilabından sonra tərtib olunmuş, 1793 cü ilin oktyabrından 1 yanvar 1806 cı ilə qədər qüvvədə olmuş təqvimə əsasən X ay (19/20 iyun — 18/19 iyul) .

## Müqayisə cədvəli

| Qriqoryan və inqilab təqvimlərinin müqayisəsi. "Messidor" ayı üçün |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| I. | II. | III. | IV. | V. | VI. | VII. |

 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| İyun | 1793 | 1794 | 1795 | 1796 | 1797 | 1798 | 1799 | İyul |

 |

 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| VIII. | IX. | X. | XI. | XII. | XIII. |

 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| İyun | 1800 | 1801 | 1802 | 1803 | 1804 | 1805 | İyul |

 |

 |
# Vegetasiya

**Vegetasiya-**cücərmə, boy atma və yetişmə; bitkinin aktiv fəaliyyəti halı (sakitlik halından fərqli olaraq).

## Vegetasiya dövrü

Vegetasiya dövrü il ərzində hər hansı bir iqlim şəraitində bitkinin boy artımı və inkişafı (vegetasiya) mümkün olduğu dövrdür. Mülayim iqlim şəraitində bu dövr axırıncı yaz soyuqlarından ilk payız soyuqlarına qədər, tropik və subtropik iqlim şəraitində isə bütün ilboyu davam edir. Azərbaycanda vegetasiya dövrü tərəvəz üçün 90–120, üzüm üçün 208–239, pambıq üçün 130–140, payızlıq taxıl üçün 230–306, yarpağı tökülən ağac və kollar üçün 220–260, həmişəyaşıl bitkilər üçün isə 365 gün (bütün ilboyu) hesab olunur.

## Vegetasiya üsulu

Vegetasiya üsulu bitkilərin vegetasiya evi və laboratoriya şəraitində becərilməsi üsuludur. Vegetasiya üsulu qida maddələrinin fizioloji rolu, onların bitki orqanizminə daxil olması, mühit reaksiyasının (pH), işığın, temperaturun, aerasiyanın, müxtəlif suvarma normalarının, gübrələrin, torpaqdakı zərərli duzların bitkiyə təsiri, bitkilərin kimyəvi vasitələrlə mühafizə edilməsi və s. məsələlər dəqiq öyrənilir. Müxtəlif amillərin bitki üçün əhəmiyyətini müəyyən etməkdən ötrü vegetasiya qablarına torpaq, təmiz kvars qumu, yaxud distillə edilmiş su (su kulturasında) doldurulur. Vegetasiya üsulu ilə alınmış məlumat tarla şəraitində yoxlanılır.

## Vegetativ hibritləşdirmə

Vegetativ hibritləşdirmə calanmış bitkidə calaqla calaqaltının qarşılıqlı təsiridir. Onların bir-birinə təsiri uzunmüddətli olsa da , vegetativ hibritləşdirmədə əsas növ xüsusiyyətləri dayişmir. Calaq və calaqaltı öz cinsi xüsusiyyətlərini saxlayır və cinsi çoxalmada bu xüsusiyyətlər nəslə keçmir. Vegetativ hibritləşdirmə üsulunu İ.V.Miçurin işləyib hazırlamışdır.

## Vegetativ orqanlar

Vegetativ orqanlar bitki orqanizminin yaşayışını və qidalanmasını təmin edən hissələrdir. İbtidai bitkilərdə vegetativ cisim (tallom) bir hüceyrədən ibarət olub, orqanlara ayrılmır. Alaq bitkilərində əsas vegetativ orqanlar kök, gövdə və yarpaqdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

TAXIL ƏKINILƏRINƏ VEGETASIYA DÖVRÜNDƏ AQROTEXNIKI QULLUQ IŞLƏRI Arxivləşdirilib 2017-07-04 at the Wayback Machine
# Aqrar cəmiyyət

**Aqrar cəmiyyət** — cəmiyyətin ilkin inkişaf mərhələsi olub, insanın fiziki qabiliyyəti, əl alətləri və təbii faktorlarla təcəssüm edilir.

Qərb alimləri cəmiyyətin inkişafının əsasını təşkil edən iqtisadi münasibətlər baxımından üç mərhələyə bölürlər:

* aqrar cəmiyyət
* sənaye cəmiyyəti
* informasiya cəmiyyəti.

Aqrar cəmiyyətdə insanlar, əsasən, heyvandarlıqla və əkinçiliklə məşğul olurdular.

Aqrar cəmiyyətdə əsas rol insanını birbaşa iştirakı tələb olunan, uzun dövr tələb edən material mübadilələrə malik idi.

## İstinadlar