# Polifenol

Tannik turşusu olan bir çox bitki mənşəli polifenollardan birinin təklif edilən strukturu. Belə birləşmələr fenilpropanoiddən əldə edilən qall turşusunun monosaxarid (qlükoza) nüvəsinə esterləşməsi nəticəsində əmələ gəlir.
**Polifenollar** təbii olaraq meydana gələn fenolların böyük bir ailəsidir. Onlar bitkilərdə boldur və struktur cəhətdən müxtəlifdir. Polifenollara flavonoidlər, tannik turşusu və ellagitannin daxildir ki, onlardan bəziləri tarixən boyalar kimi və paltarların aşılanması üçün istifadə edilmişdir.

 Sarkök ( *Curcuma longa* ) parlaq sarı komponenti olan kurkumin yaxşı öyrənilmiş polifenoldur.
## Etimologiya

Adı qədim yunanca πολύς sözündən götürülmüşdür ( polus, "çox" mənasını verir) və aromatik benzenoid ( fenil ) halqasının hidroksil (-OH) qrupuna (buna görə də *-ol* şəkilçisi) qoşulması nəticəsində əmələ gələn kimyəvi quruluşa aid olan "fenol" sözü. "Polifenol" termini ən azı 1894-cü ildən istifadə olunur

## Tərif

 Ellagik turşu, polifenol
Polifenol termini dəqiq müəyyən edilməmişdir, lakin onların dörd əsas sinif daxil olmaqla polifenol strukturuna (yəni, aromatik halqalar üzərində bir və ya bir neçə hidroksil qrupu ) malik olan təbii məhsullar olduğu ümumi şəkildə qəbul edilir: fenol turşuları, flavonoidlər, stilbenlər və lignans.

* Flavonoidlərə flavonlar, flavonollar, flavanollar, flavanonlar, izoflavonlar, proantosiyanidinlər və antosiyaninlər daxildir. Qidalarda xüsusilə bol olan flavanoidlər bunlardır: katexin (çay, meyvə), hesperetin (sitrus meyvələri), siyanidin (qırmızı meyvə və giləmeyvə), daidzein ( soya ), proantosiyanidinlər (alma, üzüm, kakao) və quercetin (soğan, çay, alma).
* Fenolik turşuya kofein turşusu daxildir
* Lignanlar zəyrək toxumunda və digər dənli bitkilərdə olan fenilalanindən əldə edilən polifenollardır.

### WBSSH tərifi

ing. The White–Bate-Smith–Swain–Haslam (WBSSH) tərifi istifadə olunan bitki fenolları üçün ümumi olan struktur xüsusiyyətlərini xarakterizə edir (yəni, taninlər).

## Kimya

 Theaflavin-3-gallate, bitki mənşəli polifenol, qallik turşusunun efiri və theaflavin nüvəsi. Doqquz fenolik hidroksil qrupu və iki fenolik efir əlaqəsi var.
Polifenollar oksidləşməyə qarşı reaktiv növlərdir, buna görə də onları in vitro antioksidant kimi təsvir edirlər.

Polifenollar tez-tez hidroksil qruplarından kənarda funksional qruplara malikdirlər. Karboksilik turşular kimi sadə efirlər, mürəkkəb efirlərlə əlaqələri genişdir.

## Biokimya

Polifenolların bitkilərin ekologiyasında müxtəlif rol oynadığı düşünülür. Bu funksiyalara daxildir:

* Auksin kimi böyümə hormonlarının sərbəst buraxılması və basdırılması.
* İonlaşdırıcı radiasiyadan qorunmaq və rəng vermək ( bitki piqmentləri ) üçün UV skrinlər.
* Otyeyən heyvanların qarşısının alınması (hiss xüsusiyyətləri).
* Mikrob infeksiyalarının qarşısının alınması ( fitoaleksinlər ).
* Yetişmə və digər böyümə proseslərində siqnal verən molekullar.

### Qida məhsullarının tərkibində

Polifenollar bir çox meyvə növləri üçün 0,2-0,3%-ə qədər çəki təşkil edir. Şərab, şokolad və ya çayın ümumi porsiyalarını istehlak etmək də gündə təxminən bir qram qəbula kömək edə bilər. 2005-ci ildə polifenollarla bağlı araşdırmaya görə:

> Ən əhəmiyyətli qida mənbələri meyvə və tərəvəz, yaşıl çay, qara çay, qırmızı şərab, qəhvə, şokolad, zeytun və sızma zeytun yağı böyük miqdarda istehlak edilən mallardır. Otlar və ədviyyatlar, qoz-fındıq və yosunlar da müəyyən polifenolları təmin etmək üçün potensial əhəmiyyətlidirlər. Bəzi polifenollar xüsusi qidaya xasdır (sitrus meyvələrində flavanonlar, soyada izoflavonlar, almada floridzin); quercetin kimi digərləri isə meyvə, tərəvəz, dənli bitkilər, paxlalı bitkilər, çay və şərab kimi bir çox bitki məhsullarında olur.
>
>

Bəzi polifenollar antinutrientlər hesab olunur - əsas qida maddələrinin udulmasına mane olan birləşmələr - həzm fermentləri və digər zülallarla, xüsusən də gövşəyən heyvanlarda bağlana bilən dəmir və digər metal ionları.

## İstinadlar