Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pion

| Pion |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:EvdikotlarKlad:Bazal evdikotlarDəstə:DaşdələnçiçəklilərFəsilə:PionkimilərCins:**Pion** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Paeonia L., 1753
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 18794 |
| NCBI   | 13625 |
| EOL   | 61607 |

 |

 |

**Pion** (lat. Paeonia) — bitkilər aləminin daşdələnçiçəklilər dəstəsinin pionkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Bu bitki həkim Peonun şərəfinə adlandırılmışdır. Avropa və Asiyada pion cinsinə aid 40 növə yaxın çoxillik ot bitkisi məlumdur. Onlardan iki növ Şimali Amerikada geniş yayılmışdır: Vittman pionu (lat. Paeonia wittmanniana) — formaca sarı-ağ rəngli piyaləyə bənzəyən iri güllü, dərman pionu (lat. Paeonia officinalis) sadə qırmızı güllü, ağ güllü pion (lat. Paeonia lactiflora) iri ağ güllü bitkidir.

Pionlar pöhrələr vasitəsilə çoxalır ki, bu dövrdə gövdə də 3-4 tumurcuq və bir neçə kök yumrucuqları olur. Pionu əkərkən cücərtiləri elə basdırmaq lazımdır ki, tumurcuqlar torpağın üst səthində qalsın. Suvarılmadan sonra torpaq çökür və tumurcuqlar 3-4 sm dərinlikdə olur. Qışda pionlaın dibi yumşaldılır və 10-15 sm torf qatı ilə örtülüb, aqrotexniki qulluq göstərilir. Nazikyarpaq pion "Qırmızı kitab"a daxil edilmişdir. Bu növün gülçülükdə istifadəsi məqsədəuyğundur.

## Sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri

* *Moutan* Rchb.

## Növləri

* *Paeonia algeriensis* Chabert
* *Paeonia anomala* L.
* *Paeonia archibaldii* Rukšāns
* *Paeonia arietina* G.Anderson
* *Paeonia × baokangensis* Z.L.Dai & T.Hong
* *Paeonia broteri* Boiss. & Reut.
* *Paeonia brownii* Douglas ex Hook.
* *Paeonia californica* Nutt.
* *Paeonia cambessedesii* (Willk.) Willk.
* *Paeonia cathayana* D.Y.Hong & K.Y.Pan
* *Paeonia clusii* Stern
* *Paeonia coriacea* Boiss.
* *Paeonia corsica* Sieber ex Tausch
* *Paeonia daurica* Andrews
* *Paeonia decomposita* Hand.-Mazz.
* *Paeonia delavayi* Franch.
* *Paeonia emodi* Royle
* *Paeonia intermedia* C.A.Mey.
* *Paeonia jishanensis* T.Hong & W.Z.Zhao
* *Paeonia × kayae* Özhatay
* *Paeonia kesrouanensis* (J.Thiébaut) J.Thiébaut
* *Paeonia lactiflora* Pall.
* *Paeonia ludlowii* (Stern & G.Taylor) D.Y.Hong
* *Paeonia mairei* H.Lév.
* *Paeonia mascula* (L.) Mill.
* *Paeonia obovata* Maxim.
* Dərman pionu (*Paeonia officinalis* L.)
* *Paeonia ostii* T.Hong & J.X.Zhang
* *Paeonia parnassica* Tzanoud.
* Dekorativ pion (*Paeonia peregrina* Mill.)
* *Paeonia qiui* Y.L.Pei & D.Y.Hong
* *Paeonia rockii* (S.G.Haw & Lauener) T.Hong & J.J.Li ex D.Y.Hong
* *Paeonia rotundiloba* (D.Y.Hong) D.Y.Hong
* *Paeonia sandrae* Camarda
* *Paeonia saueri* D.Y.Hong, Xiao Q.Wang & D.M.Zhang
* *Paeonia × saundersii* Stebbins
* *Paeonia sterniana* H.R.Fletcher
* *Paeonia × suffruticosa* Andrews
* Nazikyarpaq pion (*Paeonia tenuifolia* L.)
* *Paeonia veitchii* Lynch
* *Paeonia wendelboi* Rukšāns & Zetterl.
* *Paeonia × yananensis* T.Hong & M.R.Li

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Qaylardiya

| Qaylardiya |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:EvdikotlarKlad:Bazal evdikotlarKlad:SuperasteridlərKlad:AsteridlərKlad:KampanulidlərDəstə:AstraçiçəklilərFəsilə:MürəkkəbçiçəklilərYarımfəsilə:AstrakimilərTriba:HelenieaeYarımtriba:QaylardiyakimilərCins:**Qaylardiya** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Gaillardia Foug.
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 37395 |
| NCBI   | 55623 |
| EOL   | 38325 |
| FW   | 40406 |

 |

 |

**Qaylardiya** (lat. Gaillardia) — bitkilər aləminin astraçiçəklilər dəstəsinin mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

XVIII əsrdə mesenat Qaylara de Bondaruanın şərəfinə adlandırılmışdır. Qılçıqlı qaylardiya (G.aristata Pursh) 75 sm hündürlüyə çatan, sıx, sallaq-gövdəli çoxillik bitkidir. Çiçəkləri iri (diametri 10 sm-ə qədər) səbətlərdən ibarətdir. Dilcikli çiçəkləri qırmızı-şabalıdı, qonur ya da sarıdır. Boruşəkilli çiçəkləri isə al-qırmızı, bəzən sarıdır. Bitkinin vətəni Cənubi Kanada və ABŞ-nin mərkəzi rayonlarıdır. Bu növdən 1812-ci ildən gülçülükdə istifadə olunmağa başlamışdır. Bitkinin bir neçə mədəni forması məlumdur. Onlardan hibrid qaylardiya (G. hybrida) və alçaqboylu forma (G.pulchella, compacta) xüsusilə geniş yayılmışdır. Qaylardiyanı köklə və gövdənin yaşıl qələmləri ilə çoxaltmaq olar. Payızda qaylardiya əkilmiş sahələrə torf vermək lazımdır. Qaylardiyadan dəstə bağlamaq olar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Ördəkburun

| Ördəkburun |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
XƏTA: taksonomik şablon yoxdur{{Ornithorhynchus}}, taksonun sistematikasını təsvir etməlidir *Ornithorhynchus*.
Növ:**Ördəkburun** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| *Ornithorhynchus anatinus*  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 552524 |
| NCBI   | 9258 |
| EOL   | 323858 |
| FW   | 166835 |

 |

 |

**Ördəkburun** (lat. Ornithorhynchus anatinus) — məməlilər sinfinin birdəliklilər dəstəsinin ördəkburunlar fəsiləsinə aid yeganə növ.

Bədəninin uzunluğu 30-45 sm, quyruğu 10-15 sm, kütləsi 0,5-2 kq-dır. Üst tərəfdən qonur, alt tərəfi bozumtul sıx xəzlə örtülüdür. Başı uzun yastı dimdiyə oxşayır, üzəri çılpaq yumşaq dəri ilə örtülüdür. Barmaqlarında caynaq və üzmə pərdəsi var. Dişləri yoxdur. Şərqi Avstraliyada və Tasmaniyada su sahillərində yayılmışdır. 10 m-dək dərinlikdə qazdığı yeraltı yuvada gizlənir. 1-2 yumurta qoyur. 9-10 gün kürt yatır. Onurğasızlarla qidalanır. Əvvəllər qiymətli xəzinə görə ovlanırdı. Hazırda ovlanması qadağan edilmişdir.
# Qar xədicəgülü

| Qar xədicəgülü |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:BirləpəlilərDəstə:QulançarçiçəklilərFəsilə:AmarilliskimilərYarımfəsilə:AmarilliskimilərTriba:*Galantheae*Cins:XədicəgülüNöv:**Qar xədicəgülü** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Galanthus nivalis L., 1753
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 502704 |
| NCBI   | 4670 |
| EOL   | 1088811 |

 |

 |

**Qar xədicəgülü** (lat. Galanthus nivalis) — bitkilər aləminin qulançarçiçəklilər dəstəsinin amarilliskimilər fəsiləsinin xədicəgülü cinsinə aid bitki növü.

## Sinonimləri

### Homotipik sinonimləri

* *Chianthemum nivale* (L.) Kuntze

### Heterotipik sinonimləri

* *Galanthus imperati* Bertol.
* *Galanthus melvillei* Voss
* *Galanthus montanus* Schur
* *Galanthus nivalis var. alexandri* Porcius
* *Galanthus nivalis var. atkinsii* Mallett
* *Galanthus nivalis var. carpaticus* S.S.Fodor
* *Galanthus nivalis var. hololeuca* Čelak.
* *Galanthus nivalis var. hortensis* Herb.
* *Galanthus nivalis subsp. imperati* (Bertol.) Baker
* *Galanthus nivalis var. major* Ten.
* *Galanthus nivalis var. minor* Ten.
* *Galanthus nivalis var. montanus* (Schur) Porcius
* *Galanthus nivalis var. multiplex* Weston
* *Galanthus nivalis f. pictus* K.Malý
* *Galanthus nivalis f. platytepalus* Beck
* *Galanthus nivalis f. pleniflorus* P.D.Sell
* *Galanthus nivalis var. plenus* Weston
* *Galanthus nivalis var. scharlockii* Casp.
* *Galanthus nivalis var. spitzneri* Podp.
* *Galanthus nivalis f. stenotepalus* Beck
* *Galanthus nivalis var. viridiapice* Barr ex Bowles
* *Galanthus scharlokii* (Casp.) Baker
* *Galanthus umbricus* Dammann
* *Galanthus warei* J.Allen

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Saqovniklər

| Saqovniklər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:ÇılpaqtoxumlularŞöbə:SaqovniklərSinif:SaqovniklərDəstə:**Saqovniklər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Cycadales Bercht. & J.Presl, 1820[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 18016 |
| NCBI   | 3297 |
| EOL   | 4237 |
| FW   | 55349 |

 |

 |

**Saqovniklər** (lat. Cycadales) — bitkilər aləminin saqovniklər şöbəsinin saqovniklər sinfinə aid bitki dəstəsi.

Çılpaqtoxumlu (*Gymnocpermae*) qıjı və ya palmaları xatırladan bitkilər sırası. Qıjıya oxşayan nümayəndələrinin azacıq genişlənmiş, tropik iqlimi göstərən, qalın qabıqlı gövdəsi vardır. Digər qrupun nümayəndələrinin düz gövdəsinin başında iri lələkşəkilli yarpaqları olur. Çox xırda formalarının boyu 3 *sm*-dən böyük olmur. Fossil halında tsikada bitkiləri, əsasən yarpaqları məlumdur. Sonuncular bütöv və ya müxtəlif dərəcədə seqmentləşmiş olur. Tsikada bitkiləri orta triasda meydana gəlmiş, yurada inkişaf dövrü keçirmişdir. Tropik və subtropik vilayətlərdə müxtəlif növləri geniş yayılmış, lakin bitki örtüyündə onların rolu get-gedə azalmışdır. Müasir növləri hər iki yarımkürənin tropik və subtropik vilayətlərdə məhdud sahələrdə yayılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# URL

**URL** (ing. Uniform Resource Locator) — faylın və ya resursun Veb-də yerləşdiyi ünvanı və ya yeri göstərir.İnternetdə resursu, sənədi, yaxud onun bir hissəsini axtarmaq üçün veb-brauzerin istifadə etdiyi ünvan. Tim Berners-Li (Tim Berners-Lee) tərəfindən təklif olunub. URL ünvanı, adətən, protokolun adının (məsələn, əgər sənəd FTP-serverdədirsə, ftp:, əgər o, veb-saytdadırsa, http:) göstərilməsi ilə başlayır. Sonra konkret informasiyanın identifikatoru, məsələn, serverin aid olduğu domenin adı, təşkilatın adı, yaxud bu serverdəki faylın adının yolu gəlir. Başqa sözlə, URL-ünvanı iki hissədən ibarətdir: birinci hissə istifadə olunan protokolu göstərir, ikinci hissə isə resursun yerləşdiyi IP-ünvanı, yaxud domen adını müəyyənləşdirir. Məsələn,  URL-ünvanında http:// protokoldur və resursun veb-səhifə olduğunu göstərir. Sonra gələn www hərfləri saytın Veb’də yerləşdirildiyini bildirir və onun domen adı bakineshr.az’dır. URL İnternetdə yerləşən bütün verilənlərlə əlaqə saxlamağa imkan verir, yəni İnternetdə yerləşən hər bir fayl və ya resurs identifikasiya edilir: URL serverdə istifadə olunan protokolun adı ilə başlayır: http://

URL ünvanı bir neçə hissədən ibarətdir: protokol, host və sənədin yerləşdiyi qovluğu göstərən yol. Məsələn, URL ünvanı aşağıdakı şəkildə ola bilər, məsələn:

*
* http:// – serverlə əlaqə protokolu;
* www – qovşağın tipi;
* science – qovşağın adı;
* .az – yuxarı səviyyəli domen.

## Tarixi

1990-cı ildə Tim Berners-Li internetlə işləyən hər bir kəsin tanıdığı vahid resurs lokatoru (URL) adlanan internet ünvanın yazılışının əvvəli kimi  işarəsini icad edib.

Tim Berners-Li 2009-cu ildə Vaşinqtonda keçirilən və gələcəyin texnologiyalarına həsr olunmuş simpoziumda deyib ki, əslində ikili sləşə heç ehtiyac yoxdur: "Mən bunu yenidən yaratsaydım, onsuz keçinərdim. Bu gün istifadəçilər bu cür diqqətsizliyin tam miqyasını hiss etmirlər. Müasir brauzerlər daxil edilən resursun simvolunu avtomatik sürətdə təqdim edir. Lakin əvvəllər yığılması narahat olan bu işarənin daxil edilməməsi sintaktik səhvə gətirib çıxarırdı".

Bundan əlavə, Tim Berners-Li bu illər ərzində lazımsız işarənin çap olunması üçün istifadə edilən kağız və printer mürəkkəbinin sərf edilməsinə təəssüfləndiyini dilə gətirib.

## Xarici keçidlər

*
*  Arxivləşdirilib 2009-10-19 at the Wayback Machine

## Həmçinin bax

## Ədəbiyyat

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
# COBOL

| COBOL |
| --- |
| Paradiqmalar | obyektyönümlü proqramlaşdırma |
| Yaradılma tarixi | 28 may 1959 |
| Müəlliflər | Qreys Mürrey Hopper |
| Tərtibatçılar | Beynəlxalq standartlaşdırma təşkilatı, Amerika Milli Standartlar İnstitutu |
| Fayl sonluğu | `.cbl`, `.cob` və ya `.cpy` |
| Sonuncu versiyası | * 2019 (2019-cu ildən)
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**KOBOL (COmmon Business Oriented Language)** – 1959-cu ildə, ABŞ-dəki kompüter istehsalçıları, xüsusi sektor və dövlət sektorundakı kompüter istifadəçilərindən ibarət yaranan bir qrup tərəfindən inkişaf etdirilmişdir. Kobol dilinin inkişaf etdirilməsində məqsəd informasiya mübadiləsində, analitik araşdırmalarda və biznes-əlavələrdə istifadə ediləcək daşına bilən bir proqramlaşdırma dili istifadə etməkdir. Kobol dili hələ də ABŞ-də bəzi proramistlər tərəfindən istifadə edilməkdədir. Kobol dilinin strukturu ingilis dilinə çox yaxındır.

## Hello world

```
  IDENTIFICATION DIVISION.
  PROGRAM-ID. HELLO-WORLD.
  \*
  ENVIRONMENT DIVISION.
  \*
  DATA DIVISION.
  \*
  PROCEDURE DIVISION.
  PARA-1.
  DISPLAY "Hello, world.".
  \*
  EXIT PROGRAM.
  END PROGRAM HELLO-WORLD.

```

## Digər proqramlaşdırma dilləri

* Ada
* Assembler
* Basic
* C
* C++
* C#
* Fortran
* JAL
* Java
* LISP
* Objective-C
* Pascal
* Perl
* PHP
* Prolog
* Python
* Ruby
* Scheme
* Delphi

## Ədəbiyyat

* Роберт В Себеста, "Concepts of Programming Languages", 2001.
* Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## Həmçinin bax

* Kompüter proqramları
* Proqramlaşdırma dilləri
* Proqramlaşdırma dili

## Xarici keçidlər

* Definition of "Computer Program" at dictionary.com
* COBOL programming – tutorials, lectures, exercises, examples
* COBOL User Groups (COBUG) Arxivləşdirilib 2005-08-14 at the Wayback Machine
* Языку программирования COBOL скоро (2009) исполнится 50 лет Arxivləşdirilib 2007-11-03 at the Wayback Machine
# PDF/A

| PDF/A |
| --- |
| Fayl adı uzantısı | `.pdf` |
| MIME tipi | `application/pdf` |
| Tərtibatçı | Beynəlxalq standartlaşdırma təşkilatı |
| Buraxılma tarixi | 1 oktyabr 2005 |
| Əsaslanır | PDF |

**PDF/A** — elektron sənədlərin arxivləşdirilməsi və uzunmüddətli qorunması üçün ixtisaslaşdırılmış, Portable Document Format (PDF) standartının ISO tərəfindən standartlaşdırılmış versiyası. PDF/A, PDF-dən uzunmüddətli arxivləşdirmə üçün uyğun olmayan xüsusiyyətləri, məsələn şriftlərin fayla daxil edilməsi (font embedding) əvəzinə onlara keçid verilməsini (font linking) və şifrələməni qadağan etməsi ilə fərqlənir. PDF/A fayllarını açan proqramlar üçün ISO tələblərinə rəng idarəetməsi qaydaları, daxil edilmiş şriftlərə dəstək və daxil edilmiş qeydlərin (annotasiyaların) oxunması üçün istifadəçi interfeysi daxildir.

## Zəmin

PDF, sənədlərin sistemlər arasında daşına bilən, "çap olunmuş şəkildə" təqdim edilməsi üçün bir standartdır. Lakin PDF faylının arxiv məqsədilə uzunmüddətli mühafizə üçün uyğunluğu onun yaradılması zamanı seçilən seçimlərdən asılıdır. Bunlara xüsusilə sənədin düzgün göstərilməsi üçün lazım olan şriftlərin fayla daxil edilib-edilməməsi, şifrələmədən istifadə olunub-olunmaması və sənədin çapı üçün tələb olunandan əlavə, orijinal sənəddən gələn əlavə məlumatların qorunub-qorunmaması daxildir.

PDF/A ilkin olaraq sənədlərin arxivləşdirilməsi üçün PDF istifadəsini müəyyən edən beynəlxalq standartın hazırlanması məqsədilə, Adobe ilə əməkdaşlıq şəraitində, Çap, Nəşriyyat və Konvertasiya Texnologiyaları Təchizatçıları Assosiasiyası (NPES) və İnformasiya və Təsvir İdarəetməsi Assosiasiyasının (AIIM) birgə təşəbbüsü kimi yaradılmışdır. Məqsəd sənədlərin məzmununun uzun müddət ərzində qorunmasını təmin edəcək və həmin sənədlərin gələcəkdə ardıcıl və proqnozlaşdırıla bilən nəticə ilə əldə olunub göstərilməsinə imkan verəcək şəkildə elektron arxivləşdirilməsinə artan tələbatı qarşılamaq idi. Bu ehtiyac dünya üzrə müxtəlif dövlət, sənaye və akademik sahələrdə, o cümlədən hüquq sistemlərində, kitabxanalarda, qəzetlərdə və tənzimlənən sənaye sahələrində mövcuddur.

## Standardlar

ISO 19005 – Sənədlərin idarə olunması — Uzunmüddətli mühafizə üçün elektron sənəd fayl formatı (PDF/A)| Abbr. | Altbaşlıq | Nəşr olunub | Standard | Əsası | İst. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| PDF/A-1 | Part 1: Use of PDF 1.4 | 000000002005-09-28-000028 sentyabr 2005 | ISO 19005-1 | PDF 1.4 (Adobe Systems, *PDF Reference*, third edition) |  |
| PDF/A-2 | Part 2: Use of ISO 32000-1 | 000000002011-06-20-000020 iyun 2011 | ISO 19005-2 | PDF 1.7 (ISO 32000-1:2008) |  |
| PDF/A-3 | Part 3: Use of ISO 32000-1 with support for embedded files | 000000002012-10-15-000015 oktyabr 2012 | ISO 19005-3 | PDF 1.7 (ISO 32000-1:2008) |  |
| PDF/A-4 | Part 4: Use of ISO 32000-2 | 000000002020-11-01-0000noyabr 2020 | ISO 19005-4 | PDF 2.0 (ISO 32000-2:2020) |  |

## İstinadlar
# Elmi-tədqiqat institutu

**Elmi-tədqiqat institutu** – əsas fəaliyyəti fundamental və tətbiqi elmi tədqiqatlar və eksperimental araşdırmaların aparılmasından ibarət olan elmi müəssisə

Elmi tədqiqat institutu müstəqil ya müvafiq dövlət orqanının müəyyən etdiyi elmi təşkilatın, ali təhsil müəssisəsinin və digər qurumların nəzdində fəaliyyət göstərir.

Elmi tədqiqat institutunun ali idarəetmə orqanı onun elmi şurasıdır.

Elmi şura aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirir:

— elmi tədqiqat institutunun strukturunu müəyyən edir

— elmi tədqiqat institutunun strateji inkişaf vəzifələrini və hədəflərini müəyyənləşdirir

— elmi tədqiqat müəssisəsinin ayrı-ayrı sahələr üzrə yerinə yetirilən elmi tədqiqat işlərinin nəticələrini müzakirə edir və qiymətləndirir

— ali attestasiya orqanı qarşısında elmi adlar verilməsinə dair vəsatət qaldırır

Azərbaycanda müxtəlif sahələrdə elmi tədqiqat institutlari yaranıb. Onlardan tibb, kənd təsərrüfatı, iqtisadiyyat və digər sahələrdə.

## Həmçinin bax

* Tədqiqat və inkişaf
* Elmi tədqiqat

## İstinadlar
# GitHub

| GitHub |
| --- |
|  |
|  |
| URL | github.com |
| Tipi | internet xidməti[d], verilənlər kitabxanası[d], Veb tətbiqi, sosial şəbəkə, Viki proqram təminatı, davamlı inteqrasiya proqramı[d] |
| Dilləri | ingilis dili |
| Sahibi | Github Inc.[d] |
| Açılma tarixi | 19 oktyabr 2007 |
| Alexa reytinqi | * 77 (2017, 2019, 2021)
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**GitHub** — Git istifadə edərək proqram inkişafı və versiyaya nəzarət üçün hostinq təmin edən ABŞ-yə məxsus qlobal bir şirkətdir. 2018-ci ildən bəri Microsoftun bir törəmə şirkətidir. Git-in paylanmış versiyasına nəzarət və mənbə kodu idarəetmə (SCM) funksionallığını və öz xüsusiyyətlərini təklif edir. Buraya nəzarət və xəta izləmə, xüsusiyyət sorğuları, tapşırıqların idarə edilməsi və hər layihə üçün vikipediya kimi bir neçə əməkdaşlıq xüsusiyyətləri təmin edir.

GitHub əsas xidmətlərini pulsuz təklif edir. Daha inkişaf etmiş peşəkar və müəssisə xidmətləri kimi kommersiya xarakteri daşımır. Pulsuz GitHub hesabları əsasən açıq mənbəli layihələrə ev sahibliyi etmək üçün istifadə olunur.

## İstinadlar
# Allium canadense

| *Allium canadense* |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:BirləpəlilərDəstə:QulançarçiçəklilərFəsilə:AmarilliskimilərYarımfəsilə:*Allioideae*Triba:*Allieae*Cins:SoğanNöv:Allium canadense |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Allium canadense L., 1753
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 42635 |
| NCBI   | 472403 |
| EOL   | 1084338 |

 |

 |

**Allium canadense** (lat. Allium canadense) — bitkilər aləminin qulançarçiçəklilər dəstəsinin amarilliskimilər fəsiləsinin soğan cinsinə aid bitki növü.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Ümid

*Ümid*, Qutunun dibində yatan adam. Aleqorik portret. George Frederis Vatts, 1886
**Ümid** — Arzu edilən bir şeyin ola biləcəyinə inanma və bu inamdan doğan daxili fərəh, xatircəmlik hissi; güman.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Çoxnüvəli aromatik karbohidrogen

**Çoxnüvəli aromatik karbohidrogen** — tərkibində iki və daha çox benzol nüvəsi olan aromatik karbohidrogen.

## Əsas nümayəndələr

| Kimyəvi birləşmə |  | Kimyəvi birləşmə |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Antrasen |  | Benzpiren və ya Benz(a)piren |  |
| Xrizen |  | Koronin |  |
| Koranilin |  | Tetrasin |  |
| Naftalin |  | Pentasin |  |
| Fenantren |  | Pirin |  |
| Trifenilin |  | Ovalin |  |

## Xarici keçidlər

* ATSDR - Toxicity of Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs) U.S. Department of Health and Human Services
* Fused Ring and Bridged Fused Ring Nomenclature
* Database of PAH structures Arxivləşdirilib 2005-01-17 at the Wayback Machine
* National Pollutant Inventory: Polycyclic Aromatic Hydrocarbon Fact Sheet Arxivləşdirilib 2006-05-18 at the Wayback Machine
* Understanding Polycyclic Aromatic Hydrocarbons Arxivləşdirilib 2006-06-23 at the Wayback Machine NASA Spitzer Space Telescope
* Astrobiology magazine Arxivləşdirilib 2007-09-29 at the Wayback Machine *Aromatic World* An interview with Professor Pascale Ehrenfreund on PAH origin of life. Accessed June 2006
* Oregon State University Superfund Research Center
# Şümşadkimilər

| Şümşadkimilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:EvdikotlarDəstə:ŞümşadçiçəklilərFəsilə:**Şümşadkimilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Buxaceae Dumort., 1822[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 28021 |
| NCBI   | 4000 |
| EOL   | 4273 |
| FW   | 55444 |

 |

 |

**Şümşadkimilər** (lat. Buxaceae) — bitkilər aləminin şümşadçiçəklilər dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.

## Sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri

* *Haptanthaceae* C.Nelson

## Cinsləri

* Şümşad (*Buxus* L.)
* *Didymeles* Thouars
* *Haptanthus* Goldberg & C.Nelson
* *Pachysandra* Michx.
* *Sarcococca* Lindl.
* *Styloceras* Kunth ex A.Juss.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Səndəlçiçəklilər

| Səndəlçiçəklilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:EvdikotlarKlad:Bazal evdikotlarKlad:SuperasteridlərDəstə:**Səndəlçiçəklilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Santalales Bercht. & J.Presl, 1820[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 27840 |
| NCBI   | 41947 |
| EOL   | 4401 |
| FW   | 54929 |

 |

 |

**Səndəlçiçəklilər** (lat. Santalales) — bitkilər aləminə aid bitki dəstəsi.

Dəstəyə aşağıdakı fəsilələr daxildir:

* Loranthaceae
* Misodendraceae — Mizodendrkimilər
* Olacaceae — Olakskimilər
* Opiliaceae — Opiliyakimilər
* Santalaceae — Səndəlkimilər

Kronkvistin təsnifat sistemində dəstəyə aşağıdakı fəsilələr daxildir:

* Balanophoraceae
* Dipentodontaceae
* Eremolepidaceae
* Loranthaceae
* Misodendraceae
* Olacaceae
* Opiliaceae
* Santalaceae — Səndəlkimilər

## İstinadlar

## Həmçinin bax