# Arxeopteriks

| Arxeopteriks |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:*Amorphea*Klad:*Obazoa*Klad:*Opisthokonta*Klad:*Holozoa*Klad:FilozoaKlad:ChoanozoaAləm:HeyvanlarYarımaləm:EumetazoylarKlad:*ParaHoxozoa*Klad:İkitərəflisimmetriyalılarKlad:*Nephrozoa*Tipüstü:SonağızlılarTip:XordalılarKlad:*Olfactores*Yarımtip:Onurğalılarİnfratip:AğızçənəlilərKlad:*Eugnathostomata*Klad:*Teleostomi*Klad:Sümüklü balıqlarKlad:XoanlarKlad:*Rhipidistia*Klad:*Tetrapodomorpha*Klad:*Eotetrapodiformes*Klad:*Elpistostegalia*Klad:*Stegocephalia*Klad:DördayaqlılarKlad:*Reptiliomorpha*Klad:*Amniota*Klad:*Sauropsida*Klad:*Avemetatarsalia*Klad:*Ornithurae*Sinif:QuşlarDəstə:ArxeopterikskimilərFəsilə:ArxeopterikslərCins:**Arxeopteriks** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Archaeopteryx Hermann von Meyer, 1861
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| EOL   | 4433761 |
| FW   | 39240 |

 |

 |

**Arxeopteriks** (lat. Archaeopteryx) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin arxeopterikskimilər dəstəsinin arxeopterikslər fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

Paleontoloqlar Peruda pelagornithidae fəsiləsinə aid quşun qalıqlarını aşkar ediblər. Mütəxəssislər onun yaşinin 10 milyon il olduğunu müəyyənləşdiriblər. Qeyd edək ki, alimlərin **arxeopteriks** adlandırdığı ilk quş 150 mln il əvvələ aid edilir.

Peru Təbiət Tarixi Muzeyinin əməkdaşı Mario Urbinin dediyinə görə, bu quşun qanadlarının açıq vəziyyətdə ölçüsü 6 metrə çatırmış. Əsasən okean balıqlarıyla qıdalanan bu canlı növü Yerdə 50 mln il əvvəl peyda olub və təqribən, 2,5 mln il əvvəl nəsli kəsilib. Onların məhvinə iqlim dəyişiklikləri səbəb olub: rütubətli və isti iqlimdə yaşamağa vərdiş etdikləri üçün quru və soyuq iqlimin gəlişi onların axırına çıxıb.

Alimlər quşun anatomik quruluşunda bir neçə xüsusi əlamətin olduğunu deyirlər. Onun dimdiyinin uc hissəsində ovu yaxşı tutmağa kömək edən iti dişləri olub. Qanadları uzun olsa da müasir quşlardakından fərqli olaraq, uçuş zamanı o qədər də effektiv işləyə bilmirmiş.

## Sinonimləri

* *Pterodactylus crassipes* Meyer, 1857
* *Rhamphorhynchus crassipes* (Meyer, 1857)
* *Archaeopteryx lithographica* Meyer, 1861
* *Scaphognathus crassipes* (Meyer, 1857) Wagner, 1861
* *Archaeopterix lithographica* Anon., 1861 [*lapsus*]
* *Griphosaurus problematicus* Wagner, 1862
* *Griphornis longicaudatus* Woodward, 1862
* *Griphosaurus longicaudatum* (Woodward, 1862) [*lapsus*]
* *Griphosaurus longicaudatus* (Owen, 1862)
* *Archaeopteryx macrura* Owen, 1862
* *Archaeopterix macrura* Owen, 1862 [*lapsus*]
* *Archaeopterix macrurus* Egerton, 1862 [*lapsus*]
* *Archeopteryx macrurus* Owen, 1863
* *Archaeopteryx macroura* Vogt, 1879 [*lapsus*]
* *Archaeopteryx siemensii* Dames, 1897
* *Archaeopteryx siemensi* Dames, 1897
* *Archaeornis siemensii* (Dames, 1897) Petronievics, 1917
* *Archaeopteryx oweni* Petronievics, 1917
* *Gryphornis longicaudatus* Lambrecht, 1933 [*lapsus*]
* *Gryphosaurus problematicus* Lambrecht, 1933 [*lapsus*]
* *Archaeopteryx macrourus* Owen, 1862 *fide}} Lambrecht, 1933 [*lapsus*]*
* *Archaeornis siemensi* (Dames, 1897) *fide}} Lambrecht, 1933? [*lapsus*]*
* *Archeopteryx macrura* Ostrom, 1970 [*lapsus*]
* *Archaeopteryx crassipes* (Meyer, 1857) Ostrom, 1972
* *Archaeopterix lithographica* di Gregorio, 1984 [*lapsus*]
* *Archaeopteryx recurva* Howgate, 1984
* *Jurapteryx recurva* (Howgate, 1984) Howgate, 1985
* *Archaeopteryx bavarica* Wellnhofer, 1993

## Həmçinin bax

* Mikroraptor
* Sinornitozavr

## İstinadlar

## Həmçinin bax