# Malç

Qabıq çipləri malç kimi tətbiq olunur
**Malç** (ing. Mulch) — torpağın səthinə tətbiq olunan bir material təbəqəsidir. Malç tətbiq edilməsinin səbəbləri arasında torpağın nəmliyini qorumaq, torpağın məhsuldarlığını və sağlamlığını yaxşılaşdırmaq, alaq otlarının böyüməsini azaltmaq və ərazinin vizual cəlbediciliyini artırmaq daxildir.

Malç adətən, lakin istisnasız olaraq deyil, orqanik mənşəli olur. O, daimi (məsələn, plastik örtük) və ya müvəqqəti (məsələn, qabıq yonqarları) ola bilər. Malç ya torpağın üzərinə, ya da mövcud bitkilərin ətrafına tətbiq olunur. Peyin və kompostdan ibarət malç qurdlar və digər orqanizmlərin fəaliyyəti nəticəsində zamanla torpağa qarışır. Bu üsul həm kommersiya məqsədli kənd təsərrüfatında, həm də bağçılıqda istifadə olunur və düzgün tətbiq edildikdə torpağın məhsuldarlığını artıra bilər.

Canlı malçlara mamırdan ibarət qazonlar və digər yerörtücü bitkilər daxildir.

## İstifadəsi

Torpağın nəmini saxlamaq , torpağın temperaturunu tənzimləmək, alaq otlarının böyüməsini maneə törətmək və estetika üçün istifadə olunan bir çox materiallar malç kimi istifadə olunur. . Onlar torpaq səthinə, ağacların, yolların, çiçək yataqlarının ətrafına, yamaclarda torpaq eroziyasının qarşısını almaq üçün, gül və tərəvəz bitkiləri üçün istehsal sahələrində tətbiq olunur. Malç təbəqələri tətbiq edildikdə, adətən 5 santimetr (2 düym) və ya daha çox dərinlikdə olur.

Malç hər hansı bir zamanda qurulmuş bitkilərin ətrafında tətbiq oluna bilsə də, məqsəddən asılı olaraq ilin müxtəlif vaxtlarında tətbiq oluna bilər. Artan mövsümün başlanğıcına doğru , malçlar gecə ərzində itirilən istiliyi saxlamağa kömək edərək, əvvəlcə torpağın istiləşməsinə xidmət edir. Bu, müəyyən bitkilərin erkən əkilməsi və transplantasiyasına imkan verir və daha sürətli böyüməyi təşviq edir. Malç bir izolyator rolunu oynayır . Mövsüm irəlilədikcə, malç torpağın temperaturunu və nəmini sabitləşdirir və toxumdan alaq otlarının böyüməsinin qarşısını alır.

Mülayim iqlimlərdə malçların təsiri onların tətbiq olunduğu ilin vaxtından asılıdır. Payız və qışda tətbiq edildikdə, malçlar yazda çoxillik bitkilərin böyüməsini ləngidir və qışda isti mövsümdə böyümənin qarşısını alır, beləliklə, donma-ərimə zərərini məhdudlaşdırır.

Malçın torpağın nəmliyinə təsiri mürəkkəbdir. Malç torpaq və atmosfer arasında buxarlanmanı azaldan bir təbəqə əmələ gətirir. Bununla belə, malç yüngül yağışlardan suyu udmaq və ya qarşısını almaqla suyun torpağa çatmasının qarşısını ala bilər və həddindən artıq qalın malç təbəqələri torpaqdakı oksigeni azalda bilər.

Malçdan maksimum fayda əldə etmək və mənfi təsirlərini minimuma endirmək üçün o, adətən torpaq temperaturunun kifayət qədər yüksəldiyi, lakin torpağın rütubətinin hələ də nisbətən yüksək olduğu dövrdə — yazın sonlarında və ya yayın əvvəllərində tətbiq olunur. Bununla belə, daimi malçlama üsulu da geniş yayılmışdır və sadəliyinə görə yüksək qiymətləndirilir. Bu yanaşma yazıçı Ruth Stout tərəfindən populyarlaşdırılmışdır. O yazırdı: “Mənim üsulum sadəcə olaraq il boyu tərəvəz və gül bağımın hər iki tərəfində çürüyən istənilən bitki mənşəli materialdan ibarət qalın bir malç təbəqəsini saxlamaqdır. Torpaq bu materiallar vasitəsilə çürüyərək zənginləşdikcə, mən üzərinə daha çox əlavə edirəm.”

## Materiallar

Rezin malç oyun meydançasında külçələr. Ağ liflər neylon kordonlardır, bunlar malçın hazırlandığı şinlərdə mövcuddur.
Parçalanmış ağac malç kimi istifadə olunur. Bu tip malç tez-tez estetik səbəblərə görə boyanır.
Şam iynələri malç kimi istifadə olunur. ABŞ-ın cənubunda "çam ağacı" da deyilir.
Çiçək yatağında yaşlı kompost malç
Əzilmiş daş malç
Yaz nərgizləri doğranmış ağac malçının arasından çıxır.
Malç kimi istifadə olunan materiallar müxtəlifdir və bir sıra amillərdən asılıdır. Seçim zamanı materialın mövcudluğu, dəyəri, görünüşü, torpağa təsiri (o cümlədən kimyəvi reaksiyalar və pH səviyyəsi), davamlılığı, yanması, parçalanma sürəti və təmizliyi nəzərə alınır — bəzi materiallar alaq otu toxumları və ya bitki patogenləri (xəstəlik törədiciləri) daşıya bilər.

Malç kimi müxtəlif materiallar istifadə olunur:

* Üzvi qalıqlar : ot qırıntıları, yarpaqlar, saman, mətbəx qırıntıları, kərə yağı, xırdalanmış qabıq, bütün qabıq külçələri, yonqar, qabıqlar , ağac yongaları, xırdalanmış qəzet, karton, yun, heyvan peyin və s . bir mulching qazon biçən, və ya təbəqə kompost kimi tətbiq digər üzvi .
* Kompost : mümkün fitotoksisite problemlərinin qarşısını almaq üçün tam kompostlanmış materiallardan ( humus ) istifadə olunur . Malç tərəfindən alaq otlarının daxil olmasının qarşısını almaq üçün toxumsuz materiallar ideal şəkildə istifadə olunur.
* Rezin malç : təkrar emal edilmiş rezindən hazırlanmışdır .
* Plastik malç : məhsullar nazik plastik təbəqədəki yarıqlar və ya deşiklər vasitəsilə böyüyür. Bu üsul geniş miqyaslı tərəvəzçilikdə üstünlük təşkil edir, hər il dünyada milyonlarla akr plastik malç altında becərilir. Plastik malçların atılması ekoloji problem kimi qeyd olunur, lakin parçalana bilən plastik malçlar da var.

Daş və çınqıl da malç kimi istifadə edilə bilər. Daha sərin iqlimlərdə qayaların saxladığı istilik vegetasiya dövrünü uzada bilər .
Mərkəzi Pensilvaniya və Kaliforniyanın şimalı kimi ABŞ-ın bəzi bölgələrində , hətta istehsalçılar və distribyutorlar tərəfindən malç tez-tez " tanbark " adlandırılır. Bu ərazilərdə "malç" sözü xüsusilə çox incə çənbər və ya torf mamırına istinad etmək üçün istifadə olunur.

## Üzvi malçlar

Hindistan cevizi malçı
Üzvi malçlar zamanla çürüyür və müvəqqətidir. Hər bir üzvi malçın parçalanma prosesi və nəmə qarşı reaksiyası (yağış və şeh) onun effektivliyini müəyyən edir. Saman, torf, yonqar və digər ağac məmulatları kimi bəzi malçlar geniş karbon-azot nisbətinə malik olduqları üçün müəyyən müddət ərzində bitki inkişafına mənfi təsir göstərə bilərlər.Bu, həmin materialları parçalayan bakteriya və göbələklərin öz böyümələri üçün ətrafdakı torpaqdan azotu götürməsi ilə bağlıdır. Üzvi malçlar bəzən sıxlaşaraq torpaq ilə atmosfer arasında su və hava axınını maneə törədən bir qat yarada bilər. Şaquli şəkildə tətbiq olunan üzvi malçlar suyu torpaqdan səthə çəkə bilər, bu da torpağı quruda bilər. Ağacdan hazırlanmış malç termitləri ehtiva edə və ya qidalandıra bilər, buna görə də malçları bu həşəratlar tərəfindən zədələnə bilən evlərə və ya binalara çox yaxın qoymamağa diqqət yetirilməlidir. Bitki gövdələrinə və ağac gövdələrinə çox yaxın yerləşdirilən malçlar onların uğursuzluğuna kömək edə bilər. Bəzi malç istehsalçıları malçları binalardan bir neçə düym məsafədə qoymağı məsləhət görürlər.

Ümumi mövcud üzvi malçlar daxildir.

Yarpaqlar
Payız fəslində yarpaqlarını tökən yarpaqlı ağaclardan əldə edilən yarpaqlar tez-tez malç kimi istifadə olunur. Bu yarpaqlar adətən quru olur və küləklə ətrafa səpələnə bildiyindən, tətbiq olunmazdan əvvəl doğranır və ya parçalanır. Parçalanma prosesi zamanı yarpaqlar bir-birinə yapışsa da, eyni zamanda suyun və rütubətin torpaq səthinə nüfuz etməsinə imkan verir. Lakin xüsusilə ağcaqayın və palıd kimi ağacların bütöv yarpaqlarından ibarət qalın təbəqələr qış və yaz aylarında nəmli bir qat əmələ gətirə bilər ki, bu da qazon otlarının və digər bitkilərin yeni cücərməsini ləngidə bilər. Quru yarpaqlardan, əsasən, sərt qış iqlimlərinin müşahidə olunduğu bölgələrdə bitkiləri donma və əriyib-yenidən donmadan qorumaq məqsədilə qış malçı kimi istifadə olunur; bu yarpaqlar adətən yaz aylarında təmizlənir.

Ot qırıntıları
Biçilmiş qazonlardan ot qırıntıları bəzən yığılır və başqa yerlərdə malç kimi istifadə olunur. Ot qırıntıları sıxdır və matlaşmağa meyllidir, ona görə də havalandırmanı təmin etmək və qoxusuz çürümə olmadan parçalanmasını asanlaşdırmaq üçün ağac yarpaqları və ya kobud kompostla qarışdırılır. Çürüyən təzə ot qırıntıları bitkilərə zərər verə bilər; onların çürüməsi tez-tez sıxılmış istiliyin zərərli yığılmasına səbəb olur. Ot qırıntıları tez-tez tətbiq edilməzdən əvvəl yaxşıca qurudulur, bu da sürətli parçalanmaya və həddindən artıq istilik əmələ gəlməsinə qarşı mübarizə aparır. Təzə yaşıl ot qırıntıları nitrat baxımından nisbətən yüksəkdir və malç kimi istifadə edildikdə, nitratın çox hissəsi torpağa qaytarılır, əksinə, ot qırıntılarının qazondan müntəzəm çıxarılması qazon üçün azot çatışmazlığı ilə nəticələnir.

Torf yosunu
Torf mamırı və ya sfagnum torfu uzunömürlü olması və qablaşdırılmış formada satılması səbəbindən istifadədə rahatdır və malç kimi geniş şəkildə tətbiq olunur. Lakin islanıb quruduqdan sonra torpaq səthində sıx, sərt bir təbəqə əmələ gətirə bilər ki, bu da suyun torpağa nüfuz etməsinə mane olur. Quruduqda isə alışqanlıq qabiliyyətinə malikdir və asta-asta yanaraq tüstülü yanğınlara səbəb ola bilər. Bəzən onu şam iynəyarpaqları ilə qarışdıraraq asan parçalanan (süngərəbənzər) bir malç materialı əldə edirlər. Torf eyni zamanda torpaq səthinin pH səviyyəsini aşağı sala bilər, bu xüsusiyyəti isə onu turşulu torpaqları sevən bitkilər üçün əlverişli malç materialına çevirir.

Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, torf bataqlıqları nadir və əhəmiyyətli bir vəhşi təbiət yaşayış mühitidir. Bundan əlavə, torf dünyanın ən böyük karbon ehtiyatlarından biridir. Məsələn, Böyük Britaniyada ümumi 9952 milyon ton hesab edilən bitki örtüyü və torpaq karbon ehtiyatlarının 6948 milyon tonunun Şotlandiyada, əsasən torf bataqlığı torpaqlarında yerləşdiyi təxmin edilir.)

Taxta yonqarları
Taxta yongaları (oduncaq çipləri), arboristlər, kommunal xidmətlər və park təsərrüfatları tərəfindən ağacların budanması nəticəsində yaranan həcmi böyük tullantıların utilizasiyası üçün istifadə olunan əlavə məhsuldur. Doğrandıqdan sonra ağac budaqları və iri gövdələr kifayət qədər kobud quruluşa malik olur və adətən 7–8 sm (ən azı 3 düym) qalınlığında malç kimi tətbiq edilir. Bu çiplər torpaqda rütubətin saxlanmasına, torpaq temperaturunun tənzimlənməsinə və alaq otlarının inkişafının qarşısının alınmasına xidmət edir.

Torpaq səthinə tətbiq olunan taxta malçları, ağac çiplərinin azotu bağladığı ilə bağlı yayılmış mifin əksinə olaraq, torpaq və onunla əlaqəli bitkilərin yarpaqlarında qida maddələrinin səviyyəsini artırır. Oduncaq çipləri daha çox ağacların və kolların altında istifadə edilir. Yumşaq gövdəli bitkilərin ətrafında tətbiq edilərkən, kök çürüməsinin və digər mümkün xəstəliklərin qarşısını almaq məqsədilə bitki gövdəsinin ətrafında malçsız (boş) bir zona saxlanılır.

Bu material həmçinin tez-tez cığırların örtülməsində istifadə olunur, çünki ağacların təmizlənməsi zamanı yaranan tullantıların utilizasiyası üçün əlavə xərclər tələb olunmur və rahatlıqla əldə edilir. Taxta yongaları müxtəlif rənglərdə mövcud olduğundan, estetik baxımdan da cəlbedici hesab olunur.

Taxta çip malçı — adətən qablaşdırma paletləri olmaqla, istifadə olunmuş və emal edilməmiş ağac materiallarının təkrar emalı nəticəsində əldə olunan bir yan məhsuldur. Bu malç növü də rütubətin qorunması, torpaq temperaturunun sabitləşdirilməsi və alaq otlarının inkişafının qarşısının alınması məqsədilə geniş şəkildə tətbiq olunur. O, daha çox ağaclar, kol bitkiləri və geniş əkilən sahələrin altında istifadə edilir və arborist malçına nisbətən daha uzunmüddətli ola bilər. Bundan əlavə, müxtəlif rənglərdə təqdim olunması onu vizual baxımdan da cəlbedici edir.

Taxta çipləri həmçinin təkrar emal edilərək zərbə udma xüsusiyyətinə malik uşaq oyun meydançaları örtüyü (playground mulch) kimi istifadə edilə bilər.

Qabıq çipsləri
Ağacların xarici, mantarvari qabıq qatından müxtəlif ölçülərdə qabıq çipləri hazırlanır. Bu çiplərin ölçüləri incə doğranmış liflərdən tutmuş iri və kobud parçalaradək dəyişə bilər. Daha incə növlər estetik baxımdan cəlbedici hesab olunsa da, onların səth sahəsi geniş olduğu üçün daha sürətlə parçalanırlar. Adətən 5–7 sm (2–3 düym) qalınlığında qatlar şəklində tətbiq olunurlar. Qabıq nisbətən inert (reaksiyaya meyilli olmayan) bir materialdır və onun parçalanması torpaqdan azot tələb etmir. Qabıq çipləri həmçinin müxtəlif rənglərdə mövcuddur.

Saman malç / tarladan toplanmış samanı / duzlu ot
Permakultura bağçası — meyvə ağacı, ədviyyat bitkiləri, çiçəklər və tərəvəzlərin ot malçı ilə örtüldüyü bağ.
Saman malçı, tarladan toplanmış ot və ya duzlu ot yüngül çəkili materiallardır və adətən sıxılmış bağlamalar şəklində satışa təqdim olunur. Bu malçlar təbii və nizamsız görkəmə malikdir və əsasən tərəvəz bağlarında, həmçinin qış aylarında torpaq örtüyü kimi istifadə edilir. Bioloji cəhətdən parçalanan və neytral pH-a malik olan bu materiallar torpaqda rütubətin saxlanması və alaq otlarının qarşısının alınması baxımından faydalıdır.

Bununla belə, tarladan toplanmış ot tez-tez alaq otu toxumları ilə çirklənmiş ola bilər. Bu baxımdan, duzlu ot alaq toxumları ilə daha az çirklənmə ehtimalına görə üstünlük təşkil edir. Saman malçı müxtəlif rənglərdə də mövcud ola bilər və bu da onun estetik baxımdan istifadəsini genişləndirir.

Bioloji parçalana bilən malç
Bioloji parçalana bilən malçlar bitki nişastaları və şəkərlərdən və ya polyester liflərdən hazırlanır. Bu nişastalar buğda və qarğıdalı kimi bitkilərdən əldə edilə bilər. Bu malç filmləri torpağa daha çox suyun daxil olmasına imkan verən bir az daha keçirici ola bilər. Bu malç torpağın eroziyasının qarşısını ala, alaq otlarını azalda, torpağın nəmini qoruya və torpağın temperaturunu yüksəldə bilər. Nəhayət, bu, istifadə olunan herbisidlərin miqdarını azalda bilər və fermerlərin böyümək mövsümü boyu əl əməyi ilə məşğul ola bilər. Mövsümün sonunda bu malçlar istidən parçalanmağa başlayacaq. Torpaqdakı mikroorqanizmlər malçını iki komponentə, suya və karbon qazına parçalayır, heç bir zəhərli qalıq qoymur. Bu malç mənbəyi daha az əl əməyi tələb edir, çünki mövsümün sonunda onu çıxarmaq lazım deyil və əslində torpağa əkilə bilər. Bu malçla digər növlərdən daha incə olduğunu nəzərə almaq lazımdır. Çox isti olmayan və digər sintetik malçlardan daha az gərginlikli bir günə qoyulmalıdır. Bunlar da maşın və ya əl ilə yerləşdirilə bilər, lakin torpağa daha yaxşı yapışmasına imkan verəcək daha nişastalı malç olması idealdır.

Karton / qəzet
Karton və ya qəzet yarı üzvi malç kimi istifadə edilə bilər. Bunlar ən yaxşı şəkildə yüngül karton/qəzet təbəqəsinin uçub getməsinin qarşısını almaq üçün kompost kimi daha ağır malç qoyulduğu əsas təbəqə kimi istifadə olunur. Bir qat karton/qəzet qatını malçaya daxil etməklə, daha ağır malçın miqdarı azaldıla bilər, eyni zamanda malçın alaq otlarını basdıran və nəm saxlayan xüsusiyyətləri yaxşılaşdırıla bilər. Bununla belə, karton/qəzet təbəqəsi olan malç vasitəsilə əkin edərkən əlavə əmək sərf olunur, çünki hər bir bitki üçün deşiklər kəsilməlidir. Karton/qəzet təbəqəsi olan malçlar vasitəsilə toxum səpmək mümkün deyil. Küləkli havada qəzet malçının tətbiqi, çəkisini artırmaq üçün qəzeti qısa müddətə əvvəlcədən suda islatmaqla asanlaşdırıla bilər.

Sintetik
Rezin
*Əsas məqalələr: Kauçuk malç və Plastik malç*

Plastik
*Əsas məqalə: Plastik malç*

Geniş miqyaslı kommersiya istehsalında istifadə olunan plastik malç traktorla çəkilmiş və ya müstəqil plastik malç təbəqəsi ilə aşağı salınır. Bu, adətən, yüksək çarpayıların əmələ gəldiyi, plastikin üstünə yuvarlandığı və onun vasitəsilə fidanların köçürüldüyü mürəkkəb mexaniki prosesin bir hissəsidir. Damla suvarma tez-tez tələb olunur, damcı lenti plastikin altına qoyulur, çünki plastik malç su keçirməzdir.

Polipropilen və polietilen malç
Polipropilen malç, polietilen malç polietilen polimerlərdən ibarət olduğu polipropilen polimerlərdən ibarətdir. Bu malçlar adətən bir çox plastikdə istifadə olunur. Polietilen əsasən alaq otlarının azaldılması üçün istifadə olunur, polipropilen isə əsasən çoxillik bitkilərdə istifadə olunur. Bu malç torpağın üstünə qoyulur və malç torpağa qarşı sıx saxlamaq üçün maşın və ya əl ilə dirəklərlə edilə bilər. Bu malç torpağın eroziyasının qarşısını ala, alaq otlarını azalda, torpağın nəmini qoruya və torpağın temperaturunu yüksəldə bilər. Nəhayət, bu, fermerin görməli olduğu işin həcmini və vegetasiya dövründə tətbiq olunan herbisidlərin miqdarını azalda bilər. Qara və şəffaf malçlar günəş işığını tutaraq torpağı isidir və bu da bitkilərin böyümə sürətini artırır. Ağ və digər əks etdirici rənglər də torpağı isidə bilər, lakin alaq otlarının qarşısını qara malç qədər yaxşı ala bilmirlər. Bu malç torpağa çatan su miqdarını azalda biləcəyi üçün, damcı suvarma kimi digər su təminetmə üsullarına ehtiyac yarana bilər. Bu malç mövsümün sonunda əl ilə təmizlənməlidir, çünki parçalanmağa başlayanda daha kiçik hissələrə parçalanır. Malç parçalanmağa başlamazdan əvvəl təmizlənməzsə, nəticədə torpağı çirkləndirən ketonlara və aldehidlərə parçalanacaq. Bu malç texniki cəhətdən bioloji parçalana biləndir, lakin daha təbii bioloji parçalana bilən malç kimi eyni materiallara parçalanmır.

#### Rəngli malç

Bəzi üzvi malçlar sintetik əlavələrdən istifadə edərək qırmızı, qəhvəyi, qara və digər rənglərə boyanır. İzopropanolamin, xüsusilə 1-Amino-2-propanol və ya monoizopropanolamin, bu malçlarda piqment dispersant və rəng bərkidicisi kimi istifadə edilə bilər. Boyalı ola bilən malç növlərinə aşağıdakılar daxildir: ağac çipləri, qabıq çipləri (qabıq tozu) və şam samanı. Rəngli malç, rəngləyici və kimyəvi bağlayıcının su əsaslı bir həllində malçın rənglənməsi ilə hazırlanır.
Rəngli malçlar ilk dəfə bazara çıxarıldıqda, onların tərkibində zəhərli maddələrin, ağır metalların və digər çirkləndiricilərin ola biləcəyi ilə bağlı şübhələr mövcud idi. Lakin bu gün "mövcud araşdırmalar göstərir ki, malç rəngləndiriciləri insanlar, ev heyvanları və ətraf mühit üçün heç bir təhlükə yaratmır. Hal-hazırda malç və torpaq sənayesində istifadə olunan boyalar, kosmetika və digər istehsalat sahələrində (məsələn, dəmir oksidi) istifadə olunan rəngləndiricilərlə oxşardır", — deyə Malç və Torpaq Şurası bildirir.

Rəngləndirici istehsalçısı Colorbiotics-in məlumatına görə, müstəqil laboratoriya tədqiqatları rəngli malçlarda istifadə olunan rəngləndiricilərin süfrə duzu və ya çörək sodasından daha təhlükəsiz olduğunu göstərir.

Rəngli malç, rəngsiz malçın istifadə olunduğu istənilən yerdə (məsələn, böyük əkin sahələrində və ya bitkilərin ətrafında) tətbiq oluna bilər və torpağın məhsuldarlığını artırmaq və rütubəti saxlamaq kimi ənənəvi malçla eyni bağçılıq üstünlüklərinin bir çoxunu təmin edir.
Malç parçalandıqca, rəngsiz malçda olduğu kimi, torpağın və bitkilərin faydalanmağa davam etməsi üçün əlavə malç qatının tətbiqi tələb oluna bilər. Lakin malçın rəngi solduqda, onun əvvəlki estetik görünüşünü bərpa etmək məqsədilə mövcud malç təbəqəsinə boya səpmək alternativ bir həll kimi istifadə oluna bilər.

## Anaerob (turş) malç

Üzvi malçlar tez-tez təzə kəsilmiş ağac kimi iyi gəlir, lakin bəzən sirkə, ammonyak, kükürd və ya silos kimi qoxuya başlayır. Bu, kifayət qədər azot tərkibli material kifayət qədər tez-tez fırlanmadıqda baş verir və artan parçalanma cibləri əmələ gətirir. Bu baş verdikdə, proses anaerob ola bilər və az miqdarda fitotoksik materiallar istehsal edə bilər. Havaya məruz qaldıqdan sonra proses tez bir zamanda aerob prosesə qayıdır, lakin anaerob metabolitlər bir müddət mövcud ola bilər. Yerdən aşağı və ya təzə əkilmiş bitkilər ən həssasdır və istehsal olunan kimyəvi maddələrin fitotoksisi bəzi toxumların cücərməsinə mane ola bilər.

## Torpaq örtükləri (canlı malçlar)

Torpaq örtüyü alaq otlarının inkişafını yavaşlatmaq və malçdan digər faydaları təmin etmək üçün yerə yaxın, əsas məhsulun altında böyüyən bitkilərdir. Onlar adətən əsas bitkilərlə birlikdə böyüməyə davam edən sürətlə böyüyən bitkilərdir. Bunun əksinə olaraq, örtük bitkiləri torpağa daxil edilir və ya herbisidlərlə öldürülür. Bununla belə, əsas məhsulla rəqabətin qarşısını almaq üçün canlı malçların da nəhayət mexaniki və ya kimyəvi yolla öldürülməsi tələb oluna bilər.
Bəzi torpaq örtükləri bağda əlavə rolları yerinə yetirə bilər, məsələn, yoncalar vəziyyətində azot fiksasiyası, sürünən qarakök (Symphytum ibericum) vəziyyətində yeraltı torpaqdan qida maddələrinin dinamik yığılması və hətta Rubus tricolor vəziyyətində qida istehsalı.

## Yerində istehsal

Saytda tez-tez tələb olunan malç kütləsinin çox olması səbəbindən, kifayət qədər malç materialını əldə etmək və idxal etmək çox vaxt praktiki deyil və bahalıdır. Malç materiallarının idxalına alternativ onları "malç bağında" saytda yetişdirməkdir - sahənin tamamilə malç istehsalına həsr olunmuş sahəsi və sonra böyüyən sahəyə köçürülür. Malç materiallarının köçürülməsini asanlaşdırmaq üçün malç bağları böyüyən sahəyə mümkün qədər yaxın yerləşdirilməlidir.

## Həmçinin baxın

* Meşə təsərrüfatının malçlanması
* Yaxşı kənd təsərrüfatı təcrübəsi
* Rezin malç
* Vərəqlərin malçlanması
* Plastikçilik
* İnteqrasiya edilmiş zərərvericilərə qarşı mübarizə
* Yaşayış malç
* Malçlama maşını

## İstinadlar