Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Borulu bitkilər

| Borulu bitkilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:**Borulu bitkilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Tracheophytes Sinnott, 1935
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 846496 |
| NCBI   | 58023 |
| EOL   | 4077 |
| FW   | 196405 |

 |

 |

**Borulu bitkilər** (lat. Tracheophytes) — bitkilər aləminin çoxsporlu bitkilər kladına aid bitki kladı.

Bu bitkilər, adından da göründüyü kimi, su və qida maddələrinin daşınmasını təmin edən ixtisaslaşmış damar toxumalarına malikdirlər. Bu xüsusiyyət, onların quru mühitdə yaşamağa uyğunlaşmalarında və müxtəlif formalarda təkamül etmələrində mühüm rol oynamışdır.

## Quruluşu

Borulu bitkilər kök, gövdə və yarpaqdan ibarət mürəkkəb bir quruluşa malikdir. Kök sistemi bitkini torpağa bağlayır, su və mineral maddələrin udulmasını təmin edir. Gövdə bitkinin dik durmasını təmin edir və yarpaqları günəş işığına doğru yönəldir. Yarpaqlar isə fotosintez prosesi vasitəsilə qida istehsal edir.

Borulu bitkilərin ən vacib xüsusiyyəti, ksilem və floema adlanan iki növ damar toxumasına sahib olmasıdır. Ksilem, suyu və mineral maddələri köklərdən gövdə və yarpaqlara daşıyır. Floema isə fotosintez məhsullarını yarpaqlardan bitkinin digər hissələrinə nəql edir.

## Təsnifatı

Borulu bitkilər dörd əsas qrupa bölünür: Qıjıkimilər (Lycopodiophyta), Qatırquyruğukimilər (Equisetophyta), Psilotophyta və Toxumlu bitkilər (Spermatophyta). Toxumlu bitkilər isə öz növbəsində Çılpaqtoxumlular (Gymnosperms) və Çiçəkli bitkilər (Angiosperms) olmaqla iki yerə ayrılır.

## Həyat dövrləri

Borulu bitkilər nəsil növbələşməsi ilə xarakterizə olunur. Bu o deməkdir ki, onların həyat dövründə iki fərqli nəsil — sporofit və gametofit — növbələşir. Sporofit nəsil diploiddir və sporlar əmələ gətirir. Gametofit nəsil isə haploiddir və gametlər (cinsi hüceyrələr) istehsal edir.

## Ekoloji rolu

Borulu bitkilər ekosistemlərdə çox mühüm rol oynayır. Onlar fotosintez prosesi vasitəsilə oksigen istehsal edir, qida zəncirinin əsasını təşkil edir və torpaq əmələ gəlməsində iştirak edir. Eyni zamanda, onlar iqlimə də təsir göstərir.

## Borulu bitkilər və insan

Borulu bitkilər insan həyatının bütün sahələrində əvəzolunmazdır. Onlar qida mənbəyidir, tibbdə istifadə olunur, sənaye və iqtisadiyyat üçün xammal təmin edir və mədəni və estetik dəyərə malikdir.

## Qoruma və təhdidlər

Borulu bitkilər yaşayış mühitinin itirilməsi, iqlim dəyişikliyi, invaziv növlər və çirklənmə kimi müxtəlif təhdidlərlə üzləşir. Bu təhdidlər, onların müxtəlifliyini və yaşama şansını azaldır.

## Gələcək perspektivlər

Borulu bitkilər üzərində aparılan tədqiqatlar, onların təkamülü, fiziologiyası və ekoloji rolu haqqında daha çox məlumat əldə etməyə imkan verir. Biotexnologiya və genetik müdaxilələr isə daha məhsuldar və xəstəliklərə davamlı bitki sortlarının yaradılmasına kömək edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Toxumlu bitkilər

| Toxumlu bitkilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:**Toxumlu bitkilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Spermatophytes
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 846504 |
| NCBI   | 58024 |
| EOL   | 8665119 |
| FW   | 55350 |

 |

 |

**Toxumlu bitkilər** (lat. Spermatophytes) — bitkilər aləminin borulu bitkilər kladına aid bitki kladı.

Çiçəkli bitkilər və çılpaqtoxumlular bu klada aiddirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Birləpəlilər

| Birləpəlilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:**Birləpəlilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * monocots
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

 |

 |

**Birləpəlilər** (lat. Monocots) — bitkilər aləminə aid bitki kladı.

Birləpəlilərin 50000-ə yaxın növü, 2800-ə yaxın cinsi, 60 fəsiləsi məlumdur. Birləpəlilər müxtəlifliyinə görə gülçiçəklilərin təqribən 25%-ni təşkil edir.

Birləpəlilərin ən geniş yayılmışı təqribən 20100 növü özündə cəmləşdirən səhləbkimilərdir. Sonrakı yerləri isə taxılkimilər (təqribən 10000 növ) və qumotukimilər (2800 növ) tutur. Birləpəli bitkilərin bir ləpə yarpağı olur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Qulançarçiçəklilər

| Qulançarçiçəklilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:BirləpəlilərDəstə:**Qulançarçiçəklilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Asparagales Link, 1829[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 897479 |
| NCBI   | 73496 |
| EOL   | 4175 |
| FW   | 54968 |

 |

 |

**Qulançarçiçəklilər** (lat. Asparagales) — bitkilər aləminə aid bitki dəstəsi.

Sıraya daxil olan növ sayı bütün birləpəlilərin təxminən 50%-ni, çiçəkli bitkilərin isə 10–15%-ni təşkil edir.

## Təsvir

Dəstədəki növlərin əksəriyyəti hündürlüyü 15 santimetrdən çox olmayan ot bitkiləri olsa da, onlar arasında dırmaşan növlər (məsələn, qulançarın bəzi növləri), eləcə də ağac əmələ gətirən, hündürülüyü 10 metrə çata bilən bir neçə cins (məs. aqava, yukka, drasena, əzvay) də var. Bir neçə fəsilədə sukkulent cins (məs. Əzvay) mövcuddur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Amarilliskimilər

| Amarilliskimilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:BirləpəlilərDəstə:QulançarçiçəklilərFəsilə:**Amarilliskimilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Amaryllidaceae J.St.-Hil., 1805[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 182703 |
| NCBI   | 4668 |
| EOL   | 8187 |
| FW   | 55831 |

 |

 |

**Amarilliskimilər** (lat. Amaryllidaceae) — bitkilər aləminin qulançarçiçəklilər dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.

## Sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri

* *Alliaceae* Borkh.

## Cinsləri

* *Acis* Salisb.
* *Agapanthus* L'Hér.
* *Allium* L.
* *Amaryllis* L.
* *Ammocharis* Herb.
* *Apodolirion* Baker
* *Atacamallium* Nic.García
* *Boophone* Herb.
* *Brunsvigia* Heist.
* *Calostemma* R.Br.
* *Cearanthes* Ravenna
* *Chlidanthus* Herb.
* *Clinanthus* Herb.
* *Clivia* Lindl.
* *Crinum* L.
* *Crossyne* Salisb.
* *Cryptostephanus* Welw. ex Baker
* *Cyrtanthus* Aiton
* *Eucrosia* Ker Gawl.
* *Eustephia* Cav.
* *Galanthus* L.
* *Gethyllis* L.
* *Gilliesia* Lindl.
* *Griffinia* Ker Gawl.
* *Haemanthus* L.
* *Hannonia* Braun-Blanq. & Maire
* *Hessea* Herb.
* *Hieronymiella* Pax
* *Hippeastrum* Herb.
* *Hymenocallis* Salisb.
* *Ipheion* Raf.
* *Ismene* Salisb. ex Herb.
* *Lapiedra* Lag.
* *Latace* Phil.
* *Leptochiton* Sealy
* *Leucocoryne* Lindl.
* Ağçiçək (*Leucojum* L.)
* *Lycoris* Herb.
* *Mathieua* Klotzsch
* *Miersia* Lindl.
* *× Myobranthus* ined.
* *Namaquanula* D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies
* Nərgizgülü (*Narcissus* L.)
* *Nerine* Herb.
* *Nothoscordum* Kunth
* *Pamianthe* Stapf
* *Pancratium* Dill. ex L.
* *Paposoa* Nic.García
* *Paramongaia* Velarde
* *Phaedranassa* Herb.
* *Phycella* Lindl.
* *Plagiolirion* Baker
* *Proiphys* Herb.
* *Pyrolirion* Herb.
* *Rauhia* Traub
* *Rhodolirium* Phil.
* *Scadoxus* Raf.
* *Schickendantziella* Speg.
* *Shoubiaonia* W.H.Qin, W.Q.Meng & Kun Liu
* *Sprekelia* Heist.
* *Stenomesson* Herb.
* *Sternbergia* Waldst. & Kit.
* *Strumaria* Jacq.
* *Traubia* Moldenke
* *Trichlora* Baker
* *Tristagma* Poepp.
* *Tulbaghia* L.
* *Ungernia* Bunge
* *Urceolina* Rchb.
* *Vagaria* Herb.
* *Worsleya* (Traub) Traub
* *Zephyranthes* Herb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Amarilliskimilər (yarımfəsilə)

| Amarilliskimilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:BirləpəlilərDəstə:QulançarçiçəklilərFəsilə:AmarilliskimilərYarımfəsilə:**Amarilliskimilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Amaryllidoideae Burnett, 1835
 |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| NCBI   | 703251 |

 |

 |

**Amarilliskimilər** (lat. Amaryllidoideae) — bitkilər aləminin qulançarçiçəklilər dəstəsinin amarilliskimilər fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Şarl Jozef Bartelemi Dümortye

| Şarl Jozef Bartelemi Dümortye |
| --- |
| fr. Barthélemy Charles Joseph Dumortier |
|  |
| Doğum tarixi | 3 aprel 1797(1797-04-03) |
| Doğum yeri | * Turne, Fransa
 |
| Vəfat tarixi | 9 iyul 1878(1878-07-09)[…] (81 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Turne, Eno, Belçika
 |
| Elm sahəsi | botanika |
| Üzvlüyü | * Leopoldin Alman Milli Elmlər Akademiyası
 |
| Mükafatları |    |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

| Canlı təbiətin sistematiki |
| --- |
|
Tədqiqatçı, botanika taksonlarını təsnif edən. Beynəlxalq Botaniki Adlandırma Kodeksində bu ad qısaldılmış şəkildə belə göstərilir: **"Dumort."**. **Bu cür taksonlar** IPNI saytında **Şəxsi səhifə** IPNI saytında

 |

**Şarl Jozef Bartelemi Dümortye** (fr. Barthélemy Charles Joseph Dumortier; 3 aprel 1797, Turne – 9 iyul 1878[…], Turne, Eno) — Belçika bitaniki, təbiətşünası və siyasi xadimi, Belçika parlamentinin nümayəndələr palatasının üzvü, Belçikanın Dövlət naziri.

## Həyatı

Şarl Jozef Bartelemi Dümortye ilk növbədə Belçikanın florasını öyrənmiş, sonra isə onurğalı və onurğasız heyvanların tədqiqi ilə məşğul olmuşdur.

Dümortyenin çoxsaylı elmi işlərində bitkilərin sistematikası və anatomiyasına, bağırsaqboşluqluların anatomiyası və fiziologiyası, molyuskların embriologiyası, insanabənzər meymunlarla delfinlərin müqayisəli anatomiyası yer almışdır.

1832-ci ildə ilk dəfə olaraq yosun hüceyrələrinin bölünməsini təsvir etmişdir.

## Çap olunmuş əsərləri

* Commentationes botanicae. Observations botaniques. Imprimerie de C. Casterman-Dieu, Tournay, 1823
* Observations sur les graminées de la flore de Belgique. J. Casterman aîné, Tournay, 1823
* Analyse des familles des plantes, avec l’indication des principaux genres qui s’y rattachent. J. Casterman aîné, Tournay, 1829
* Lettres sur le manifeste du Roi et les griefs de la nation, par Belgicus. J. Casterman aîné, Tournay, 1830
* Sylloge Jungermannidearum Europae indigenarum, earum genera et species systematice complectens. J. Casterman aîné, Tournay, 1830
* Recherches sur la structure comparée et le développement des animaux et des végétaux. M. Hayez, Bruxelles, 1832
* Essai carpographique présentant une nouvelle classification des fruits. M. Hayez, Bruxelles, 1835
* La Belgique et les vingt-quatre articles. Société nationale, Bruxelles, 1838
* Observations complémentaires sur le partage des dettes des Pays-Bas. Société nationale, Bruxelles, 1838

## İstinadlar
# Karl Linney

| Karl Linney |
| --- |
| isv. Carl von Linné |
|  |
| Doğum adı | Carl Nilsson Linnaeus |
| Doğum tarixi | 23 may 1707(1707-05-23)[…] |
| Doğum yeri | * Roshult[d], İsveç
 |
| Vəfat tarixi | 10 yanvar 1778(1778-01-10)[…] (70 yaşında) |
| Dəfn yeri | * Uppsala kilsəsi
 |
| Uşaqları | 7 (Karl Linney, Elisabeth Christina von Linné, Lovisa von Linné, Sara Christina von Linné daxil olmaqla) |
| Elm sahələri | tibb, təbiətşünaslıq, botanika, təbiət elmləri |
| Elmi dərəcəsi | * tibb doktoru[d]
 |
| İş yeri | * Uppsala Universiteti
 |
| Təhsili | * Lund Universiteti (1727-ci ildən),
* Uppsala Universiteti (1728-ci ildən),
* Harderveyk Universiteti[d] (1735–1735)
 |
| Tanınmış yetirmələri | Martin Val, Pehr Löflinq, Yakob Fridrix Erhart, Linneyin həvariləri, Karl Peter Tunberq, Per Forsskol |
| Üzvlüyü | * Prussiya Elmlər Akademiyası,
* Fransa Elmlər Akademiyası,
* Danimarka Kral Elmlər və Ədəbiyyat Akademiyası,
* Leopoldin Alman Milli Elmlər Akademiyası,
* İsveç Kral Elmlər Akademiyası (1739-cu ildən),
* Peterburq Elmlər Akademiyası (1753-cü ildən),
* London Kral Cəmiyyəti (1753-cü ildən),
* Amerika Fəlsəfə Cəmiyyəti[d] (1769-cu ildən)
 |
| Mükafatları |  |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

| Canlı təbiətin sistematiki |
| --- |
|
Tədqiqatçı, botanika taksonlarını təsnif edən. Beynəlxalq Botaniki Adlandırma Kodeksində bu ad qısaldılmış şəkildə belə göstərilir: **"L."**. **Bu cür taksonlar** IPNI saytında **Şəxsi səhifə** IPNI saytında Tədqiqatçı, zoologiya taksonlarını təsnif edən. Taksonlarda müəllifliyi qısaca bu cür göstərilir: **"Linnaeus"**.

|  |
| --- |
|  VikiNövlərdə səhifələr |

 |

**Karl Linney** (isveç *Carl von Linné*, lat. *Carolus Linnaeus*; 23 may 1707[…], Roshult[d] – 10 yanvar 1778[…]) — canlı orqanizmlərin təsnifləşdirilməsinin əsasını qoymuş məşhur İsveçli həkim, naturalist və fizik.

## Həyatı

1739-cu ildən İsveç Kral Elmlər Akademiyasının üzvü, onun yaradıcılarından biri, 1762-ci ildən Paris Elmlər Akademiyasının və bir sıra digər elmi cəmiyyətlərin və akademiyaların üzvü olmuşdur.

## Mənbə

* Əli Hüseynov, Məcnun Babayev. "Məşhur biologiya alimləri", Bakı, "Maarif", 2002. səh.6.

## İstinadlar
# Cənubi Afrika

Cənubi Afrika.
**Cənubi Afrika** — Afrika qitəsinin cənub hissəsini əhatə edən region. BMT təsnifatlandırılmasına görə regionun tərkibinə aşağıdakı ölkələr daxildir:

* Botsvana
* Lesoto
* Namibiya
* Esvatini
* CAR

Bu 5 ölkə eləcə də Cənub Afrika Gömrük İttifaqına daxildirlər.

Coğrafi cəhətdən Cənubi Afrika regionuna eləcə də aşağıdakı ölkələr daxıldir.

* Anqola
* Zambiya
* Zimbabve
* Komor adaları
* Mavriki
* Madaqaskar
* Mayotta
* Malavi
* Mozambik
* Reyunyon
* Seyşel adaları
# Nərgizgülükimilər

| Nərgizgülükimilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:BirləpəlilərDəstə:QulançarçiçəklilərFəsilə:AmarilliskimilərYarımfəsilə:AmarilliskimilərTriba:**Nərgizgülükimilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Narcisseae Lam. & DC., 1806
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

 |

 |

**Nərgizgülükimilər** (lat. Narcisseae) — bitkilər aləminin qulançarçiçəklilər dəstəsinin amarilliskimilər fəsiləsinə aid bitki tribası.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Con Gilbert Beyker

| Con Gilbert Beyker |
| --- |
| ing. John Gilbert Baker |
|  |
| Doğum adı | John Gilbert Baker |
| Doğum tarixi | 13 yanvar 1834 |
| Doğum yeri | Gisboro, Klivlend, İngiltərə |
| Vəfat tarixi | 16 avqust 1920  |
| Vəfat yeri | * Riçmond-apon-Tems[d], Böyük London, İngiltərə, Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı
 |
| Vətəndaşlığı |
Böyük Britaniya |
| Elm sahəsi | Botanika |
| İş yeri | * Kyu Kral Botanika Bağı[d]
 |
| Alma-mater |
Schools of the Society of Friends at Ackworth and York |
| Üzvlüyü | * London Kral Cəmiyyəti (1878-ci ildən)
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

| Canlı təbiətin sistematiki |
| --- |
|
Tədqiqatçı, botanika taksonlarını təsnif edən. Beynəlxalq Botaniki Adlandırma Kodeksində bu ad qısaldılmış şəkildə belə göstərilir: **"Baker"**. **Bu cür taksonlar** IPNI saytında **Şəxsi səhifə** IPNI saytında

 |

**Con Gilbert Beyker** (ing. John Gilbert Baker; 13 yanvar 1834, Gisboro[d], Nort-Yorkşir[d] – 16 avqust 1920, Riçmond-apon-Tems[d], Böyük London) – İngilis botaniki.

## Çap olunmuş əsərləri

* A supplement to Baines' Flora of Yorkshire. London, Pamplin, 1854 (ing.)
* The flowering plants and ferns of Great Britain. London, Cashs, 1855 (ing.)
* A new flora of Northumberland and Durham. London, Williams & Norgate, 1868 (ing.)
* A flora of the English Lake District. London, Bell, 1885 (ing.)
* Handbook of the fern-allies. London, Bell & sons, 1887 (ing.)
* Flora of Mauritius and the Seychelles. London, Reeve, 1877 (ing.)
* Handbook of the Amaryllideae, including the Alstroemerieae and Agaveae. London, Bell & sons, 1888 (ing.)
* Handbook of the Bromeliaceae. London, Bell & sons, 1889 (ing.)
* Handbook of the Irideae. London, Bell & sons, 1892 (ing.)
* A summary of the new ferns which have been discovered or described since 1874. Oxford, Clarendon, 1892 (ing.) — Elektron variantı Archive.org
* The Leguminosae of tropical Africa. Gent, Erasmus, 1926—1930 (ing.)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* *Thomas Sheppard:* Prominent Yorkshire workers 2, John Gilbert Baker. London, 1907 (ing.)
# JSTOR

| JSTOR |
| --- |
|  |
|  |
| URL | JSTOR.org |
| Tipi | arxiv |
| Dilləri | İngilis (və başqa dillərdə jurnallar) |
| Açılma tarixi | 1995 |
| Alexa reytinqi | * 1.138 (2017, 2020)
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**JSTOR** — 1995-ci ildə Amerikanın Nyu-York şəhərində əsası qoyulmuş elektron kitabxana. İlk yaradılanda elmi və akademik jurnalları daha sonra isə kitabları da arxivləşdirmək üçün istifadə olunan onlayn bir sistem.

## Jstor haqqında

Jstor güclü bir tədqiqat və tədris platforması vasitəsilə geniş bir elmi məzmunu araşdırmağa kömək edir. Kitabxanalardan istifadə edən tədqiqatçılar, tələbələr və professor-müəllim heyətinin xərclərini azaldaraq, rəf sahəsini artırarkən həyati məzmunla əlaqələndirməsi, müstəqil tədqiqatçılara təqaüddən pulsuz və ucuz istifadə imkanı təmin etməsi və naşirlərin yeni auditoriyalara qovuşmalarına və məzmununun gələcək nəsillər üçün qorunmasına kömək etmək üçün akademik cəmiyyətlə əməkdaşlıq edir.

## İstinadlar
# Allioideae

| *Allioideae* |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:BirləpəlilərDəstə:QulançarçiçəklilərFəsilə:AmarilliskimilərYarımfəsilə:Allioideae |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Allioideae Herb., 1837
 |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| NCBI   | 40553 |

 |

 |

Son zamanlar bir çox alimlər bu yarımfəsiləni müstəqil fəsilə kimi qəbul edirlər. Soğanaqlı və kökümsovlu bitkilərdir. Çiçək qrupu çətirdir. Meyvə yuvalar üzrə açılan qutucuqdur. Soğan (*Allium*) cinsinin 300-ə qədər növü vardır.

Bu cinsin Azərbaycan florasında 50-ə qədər növü düzən sahədən başlamış yuxarı dağ qurşağınadək bütün ərazilərdə geniş yayılmışdır. Onlardan 3 növü adi soğan (*Allium cepa*), sarımsaq (*A.satium*) və kəvər (*A.porrum*) Azərbaycanda orta dağ qur.ağınadək qiymətli bitki kimi əkilib becərilir.

Adi soğan (A.cepa) Azərbaycanın aran və dağ rayonlarında geniş becərilən qiymətli tərəvəz bitkisidir. Onun həm yerüstü, həm də yeraltı soğanağından fitonsid xüsusiyyətinə görə insanlar tərəfindən istifadə olunur. Yarpaqları və gövdələri boru formasındadır. Çiçəkləri gövdənin uc hissəsində çətir çiçək qrupuna yığılmışdır. Çiçək qrupu açılanadək üzəri iki hissəyə bölünən pərdəşəkilli pulcuq örtüyü əmələ gətirir. Çiçəkləri aktinomorfdur, çiçəkdə ləçəklər sərbəst olub, 6 ədəddir, erkəkcikləri 6 ədəd, dişicik bir ədəd, yumurtalıq üst vəziyyətdədir. Meyvəsi qutucuqdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Xədicəgülü

| Xədicəgülü |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:DiaphoretickesRanqsız:ArxeplastidlərAləm:BitkilərKlad:StreptofitlərKlad:Ali bitkilərKlad:Çoxsporlu bitkilərKlad:Borulu bitkilərKlad:Toxumlu bitkilərKlad:Çiçəkli bitkilərKlad:BirləpəlilərDəstə:QulançarçiçəklilərFəsilə:AmarilliskimilərYarımfəsilə:AmarilliskimilərTriba:*Galantheae*Cins:**Xədicəgülü** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Galanthus L., 1753
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 500291 |
| NCBI   | 4669 |
| EOL   | 29164 |

 |

 |

**Xədicəgülü** (lat. Galanthus) — bitkilər aləminin qulançarçiçəklilər dəstəsinin amarilliskimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri

* *Acrocorion* Adans.
* *Chianthemum* Siegert ex Kuntze
* *Erangelia* Reneaulme ex L.

## Növləri

* *Galanthus × allenii* Baker
* *Galanthus alpinus* Sosn.
* *Galanthus angustifolius* Koss
* *Galanthus bursanus* Zubov, Konca & A.P.Davis
* *Galanthus cilicicus* Baker
* *Galanthus elwesii* Hook.f.
* *Galanthus fosteri* Baker
* *Galanthus gracilis* Čelak.
* *Galanthus ikariae* Baker
* *Galanthus koenenianus* Lobin, C.D.Brickell & A.P.Davis
* Krasnov xədicəgülü (*Galanthus krasnovii* Khokhr.)
* *Galanthus lagodechianus* Kem.-Nath.
* *Galanthus lebedevae* Timukhin & Tuniyev
* Qar xədicəgülü (*Galanthus nivalis* L.)
* *Galanthus panjutinii* Zubov & A.P.Davis
* *Galanthus peshmenii* v
* *Galanthus platyphyllus* Traub & Moldenke
* *Galanthus plicatus* M.Bieb.
* *Galanthus reginae-olgae* Orph.
* *Galanthus rizehensis* Stern
* *Galanthus samothracicus* Kit Tan & Biel
* *Galanthus transcaucasicus* Fomin
* *Galanthus trojanus* A.P.Davis & Özhatay
* *Galanthus × valentinei* Beck
* Voronov xədicəgülü (*Galanthus woronowii* Losinsk.)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Vikinövlər

| Vikinövlər |
| --- |
| Wikispecies ဝီကီမျိုးစိတ် |
|  |
|  |
| URL | species.wikimedia.org |
| Kommersiya |
yox |
| Tipi | şəbəkə ensiklopediyası |
| Qeydiyyat |
vacib deyil |
| Dilləri | *məlum deyil* |
| Serverin yeri | * Mayami
 |
| Sahibi | Vikimedia Fondu |
| Müəllif (lər) | Cimmi Ueyls |
| Açılma tarixi | 14 sentyabr 2004) (2004-09-14) |
| Alexa reytinqi | * 250 (2017)
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Vikinövlər** (ing. Wikispecies) — Virtual ensiklopediyanın bu layihəsi əsasən təbiət (botanika və zoologiya) elmlərinə aiddir. Layihənin məqsədi dünyada olan bütün bioloji növlər haqqına verilənlər bazasının hazırlanmasıdır. Hər bir canlı təbii ki, öz səhifəsinə malik olmalıdır. Bu baxımdan layihə ilk növbədə botanika ilə məşğul olanlar və maraqlananlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Layihə 2007-ci ilin iyul ayında yaradılmışdır və ümumi halda 106 min məqaləyə malikdir.

Vikinövlər layihəsinin Azərbaycan bölməsi mövcud deyildir və sayt İngilis bölməsinə yönəldilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*

## Həmçinin bax
# Vikidata

| Vikidata |
| --- |
| Wikidata |
|  |
|  |
| URL | wikidata.org |
| Tipi | biliklər bazası, Onlayn verilənlər bazası |
| Dilləri | çoxdilli[d] |
| Sahibi | Vikimedia Fondu |
| Müəllif (lər) | * Vikimedia Fondu
 |
| Açılma tarixi | 29 oktyabr 2012 |
| Alexa reytinqi | * 7.136 (2017, 2017, 2018, 2018, 2019, 2019, 2021, 2021)
 |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Vikidata** və ya **Vikiverilənlər** (ing. Wikidata) — Vikimedia Fondu tərəfindən idarə olunan və viki-səhifələrdə toplanmış verilənlərin mərkəzləşdirilmiş mühafizəsini təmin edən layihə. Bu verilənlərə misal olaraq intervikiləri, statistik məlumatları (məsələn, doğum tarixi, əhalinin sayı və s.) göstərmək olar.

Layihə rəsmi olaraq 30 oktyabr 2012-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Layihə strukturuna və səhifələrin yaradılması texnologiyasına görə "Wikimedia Commons" layihəsinə bənzəyir. Vikiverilənlər bazasına müxtəlif dillərdə informasiya daxil etmək mümkündür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* wikidata.org — rəsmi saytı
# Genetik Ehtiyatların İnformasiya Şəbəkəsi

| Genetik Ehtiyatların İnformasiya Şəbəkəsi |
| --- |
| URL | ars-grin.gov |
| Tipi | Şəbəkəli verilənlər bazası |
| Müəllif (lər) | ABŞ Kənd Təsərrüfatı Departamenti |

**Genetik Ehtiyatların İnformasiya Şəbəkəsi** (ing. Germplasm Resources Information Network, qısaca GRIN) — Onlayn rejmində canlı orqanizmlər haqqında genetik və digər informasiyaları əks etdirən layihə.

## Xarici keçidlər

* *Germplasm Resources Information Network*: rəsmi sayt Arxivləşdirilib 2009-08-14 at the Wayback Machine