Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dram (film və televiziya)

**Dram filmi** — realistik xarakterlərin emosional obrazlarla ifadə olunması. Bütün digər janrlarda dramatik obrazlar və məqamlar tapmaq olar. Lakin dramatik filmlərin əsas məğzini dramatik hadisələr təşkil edir. Bu hadisələr çox zaman müəyyn insanların və ya ailənin ətrafında konfliktlərlə birlikdə cərəyan edir.

Dram filmləri özləri də müəyyən qollara bölünürlər:

* Tarixi dram filmi
* Sənədli dram filmi
* Melodram filmləri
* Müharibə filmləri
* Romantik filmlər
* Faciə filmləri

## Həmçinin bax

* Dram (janr)
* Azərbaycan dram filmlərinin siyahısı
# Film rejissoru

**Film rejissoru**, **film direktoru**, **direktor** və ya **kinorejisor** — hər hansı bir kinoya və ya seriala rəhbərlik edərək onun çəkilişləri üzrə işləri öz üzərinə götürən şəxs. Ümumi qəbul edilmiş tərifə görə, teatr və ya kino rejissoru “aktyorların rollarını bölüşdürən və tamaşanı təşkil edən, ərsəyə gətirilmiş əsərdə bütün müvafiq rolların ahənginə və düzülüşünə cavabdeh olan şəxsdir”. Kinorejisoru bəzən rejissor da adlandırırlar. Kinorejissor filmin bədii və dramatik strukturunu ssenari əsasında tərtib edir.

## Vəzifələri

* Həmçinin kinorejisor; teletamaşa, serial və kino kimi çəkilişlərin olduğu audiovizualları idarə edir;

* Filmin ümumi bədii mahiyyətini müəyyənləşdirir;

* Ssenaridə müəyyən olunduğu kimi, filmin məzmun və süjet axınına nəzarət edir və onu təşkil edir.

* Aktyorların ifalarını həm mexaniki, həm də dramatik şəkildə idarə edir;

* Filmin çəkiləcəyi yerlərin müəyyənləşdirilməsi və təşkili işlərini həyata keçirir;

* Texniki detalların təşkili və idarə edilməsi;

* Rejissorun film üçün nəzərdə tutduğu bədii baxışı müəyyən edən hər hansısa digər bir fəaliyyət;

* Rejissorlar zaman-zaman rejissorluq etdikləri filmlərin ssenarilərini də yazırlar.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Spencer Moon: *Reel Black Talk: A Sourcebook of 50 American Filmmakers*, Greenwood Press 1997
* *The St. James Women Filmmakers Encyclopedia: Women on the Other Side of the Camera*, Visible Ink Press, 1999
* *International dictionary of films and filmmakers*, ed. by Tom Pendergast, 4 volumes, Detroit [etc.]: St. James Press, 4th edition 2000, vol. 2: Directors
* *Contemporary North American Film Directors: A Wallflower Critical Guide* (Wallflower Critical Guides to Contemporary Directors), ed. by Yoram Allon Del Cullen and Hannah Patterson, Second Edition, Columbia Univ Press 2002
* Alexander Jacoby, Donald Richie:  *A Critical Handbook of Japanese Film Directors: From the Silent Era to the Present Day*, Stone Bridge Press, 2008, ISBN 1-933330-53-8
* Rebecca Hillauer: *Encyclopedia of Arab Women Filmmakers*, American University in Cairo Press, 2005, ISBN 977-424-943-7
* Roy Armes: *Dictionary of African Filmmakers*, Indiana University Press, 2008, ISBN 0-253-35116-2
* Philippe Rege: *Encyclopedia of French Film Directors*, Scarecrow Press, 2009

## Xarici keçidlər
# Rus dili

| Rus dili |
| --- |
|  |
| Orijinal adı | русский язык‎ |
| Ölkə | * Rusiya
 |
| Tənzimləyən təşkilat | V. V. Vinoqradov adına Rus Dili İnstitutu[d] |
| Danışanların ümumi sayı | * 154.000.000 nəf. (2019)
 |
| Təsnifatı |
| Avrasiya dilləri
Hind-Avropa dilləri
Baltik-Slavyan
Slavyan dilləri
Şərqi Slavyan
rus dili |
| Yazı | kiril əlifbası |
| Dil kodları |
| QOST 7.75–97 | рус 570 |
| ISO 639-1 | ru |
| ISO 639-2 | rus |
| ISO 639-3 | rus |
| Dilin strukturlarının dünya atlası | rus |
| Ethnologue | rus |
| Linguasphere | 53-AAA-ea |
| ABS ASCL | 3402 |
| IETF | ru |
| Glottolog | russ1263 |
|  Bu dildə olan Vikipediya |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Rus dili** (rus. русский язык) — Hind-Avropa dillərinin Baltik-slavyan dilləri qrupuna aid şərqi slavyan dili.

Dünyanın ən çoxyayılmış dillərindən biri — ümumi danışanların sayına görə beşinci, doğma dil kimi qəbul edənlər kimi sayca səkkizincidir. Rusiya, Belarus, Qazaxıstan, Qırğızıstanın rəsmi dili, Belarusun ikinci dövlət dili. Ən çox vətəni olan Rusiyada danışılır.

SSRİ-nin rəsmi dili olduğundan bu birliyə daxil olan ölkələrdə hələ də çox işləkdir. Keçmiş SSRİ ölkələrinin bəzilərində rus dili rəsmi deyilsə də, hamısında rus dilli məktəblər var, yaxud rus dili tədris olunur.

Rus dilində vurğunun yeri sabit deyildir.

## Əlifba

Rus əlifbasında 33 hərf 42 səs var. Kiril əlifbasından istifadə olunur. Çünki latın hərfləri rus dilindəki bütün səsləri əhatə edə bilmir.

| Hərf | Hərfin adının tələffüzü (IPA) | Hərfin adının tələffüzü (azərbaycanca) |
| --- | --- | --- |
| **Аа** |  | a |
| **Бб** |  | be |
| **Вв** |  | ve |
| **Гг** |  | qe |
| **Дд** |  | de |
| **Ее** |  | ye |
| **Ёё** |  | yo |
| **Жж** |  | je |
| **Зз** |  | ze |
| **Ии** |  | i |
| **Йй** |  | iy |
| **Кк** |  | ka |
| **Лл** |  | el |
| **Мм** |  | em |
| **Нн** |  | en |
| **Оо** |  | o |
| **Пп** |  | pe |
| **Рр** |  | re |
| **Сс** |  | es, və ya se |
| **Тт** |  | te |
| **Уу** |  | u |
| **Фф** |  | ef,fe |
| **Хх** |  | xa, xe |
| **Цц** |  | tse |
| **Чч** |  | çe |
| **Шш** |  | şa, və ya şe |
| **Щщ** |  | şə, və ya şya |
| **Ъъ** |  |  |
| **Ыы** |  | ı |
| **Ьь** |  |  |
| **Ээ** |  | e |
| **Юю** |  | yu |
| **Яя** |  | ya |

## Xarici keçidlər

* Azərbaycanca-Rusca, Rusca-Azerbaycanca Lüğət Arxivləşdirilib 2010-07-13 at the Wayback Machine
* Azәrbaycanca-Rusca, Rusca-Azәrbaycanca sәsli tәrcümә Proqramı.

## İstinadlar
# Tay dili

| Tay dili |
| --- |
|  |
| Orijinal adı | ภาษาไทย /pʰa:sa:tʰɑj/ |
| Ölkə | Tailand |
| Rəsmi status |
Tailand |
| Danışanların ümumi sayı | 46 milyon |
| Reytinq |
24 |
| Təsnifatı |
| Kateqoriya |
Avrasiya dilləri |
| Asian languages
Kra–Dai
Kam–Tai
Tai
Southwestern Tai
tay dili |
| Yazı | tay əlifbası |
| Dil kodları |
| QOST 7.75–97 | таи 645 |
| ISO 639-1 | th |
| ISO 639-2 | tha |
| ISO 639-3 | tha |
| Dilin strukturlarının dünya atlası | tha |
| Ethnologue | tha |
| ABS ASCL | 6402 |
| IETF | th |
| Glottolog | thai1261 |
|  Bu dildə olan Vikipediya |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Tay dili** ( ภาษาไทย /pʰa:sa:tʰɑj/, *pxasa-txay*) — Tay-kaday dilləri ailəsinin tay dili qrupuna aid olan dil. Tailandın rəsmi dili. Danışanların sayı  46 milyona yaxındır.

Laos dilinə və şans dilinə çox yaxındır.

Tay dilində durğu işarələri yoxdur, cümlələrin sonunda sadəcə olaraq boşluq buraxılır.

## Mənbə

* Learning Thai the Easy Way
* Русский ресурс, полностью посвящённый тайскому языку. Статьи, уроки. Arxivləşdirilib 2008-12-03 at the Wayback Machine
* Упрощённый тайско-русский словарь
* Тайские словари в электронном формате.
* Статья на Omniglot, посвящённая письменности
* Английско-Тайский словарь Arxivləşdirilib 2009-05-23 at the Wayback Machine
# 2015-ci ilin filmləri

|  |
| --- |
| 1 mətbuat konfransının tarixi (film, 2015) |
| 100 kağız (film, 2015) |
| 1944 (film, 2015) |
| 2014 Azərbaycanda "sənaye ili" (film, 2015) |
| 4.1 şəhər motivləri (film, 2015) |
| Adı bükmə. Quba paxlavası (film, 2015) |
| Adil Babayev. Ata olsam belə, ata istərəm (film, 2015) |
| Ay bayrağı (film, 2015) |
| Bakuman |
| Bozun əlli çaları (film) |
| Bruklin (film, 2015) |
| Danimarkalı qız (film, 2015) |
| Dəqiqədə 128 ürək döyüntüsü (film, 2015) |
| Dərs (film, 2015) |
| Eşq sənə bənzər (film, 2015) |
| Fantastik dördlük (film, 2015) |
| Fədakar (film, 2015) |
| Fədakar aktyor. Muxtar Maniyev (film, 2015) |
| Filmlərim həyatımın mənasıdır... Tofiq Tağızadə (film, 2015) |
| Forsaj 7 (film, 2015) |
| Gecə qonağı (film, 2015) |
| Həmişəyaşar sənətkar... Əli Zeynalov (film, 2015) |
| Xeyirlə şərin rəqsi (film, 2015) |
| Kerol (film, 2015) |
| Kinonu sevən adam. Həsən Seyidbəyli (film, 2015) |
| Kod adı: K.O.Z. (film, 2015) |
| Marslı (film, 2015) |
| Məhəmməd: Allahın Elçisi (film, 2015) |
| Məkrli: 3-cü fəsil (film, 2015) |
| Milyonçu (film, 2015) |
| Nağıl dünyasının sakini. Əlisəttar Atakişiyev (film, 2015) |
| Oğlan evi: Azərbaycansayağı qarət (film, 2015) |
| Olumla ölüm arasındakı ömür. Hamlet Qurbanov (film, 2015) |
| Ömür payı. Səməndər Rzayev (film, 2015) |
| Pəltək (film, 2015) |
| Qarışqa-adam (film, 2015) |
| Qisasçılar: Altron dövrü (film, 2015) |
| Rənglərin dili ilə. Nadir Zeynalov (film, 2015) |
| San Andreas (film, 2015) |
| Şəhidin məktubu (film, 2015) |
| Sonsuz dəhliz (film, 2015) |
| Sui-qəsd sinfi (film, 2015) |
| Terminator: Yaranma (film, 2015) |
| Torpağımız... Tariximiz... Taleyimiz... (film, 2015) |
| Türkün ulusu. Xəlil Rza Ulutürk (film, 2015) |
| Xalqın aktrisası. Nəcibə Məlikova (film, 2015) |
| Zoluşka (film, 2015) |
# Hanqıl

Hanqıl sistemiylə yazılmış *Hangeul* sözü
**Hanqıl** (kor. 한글 Hangeul, Cənubi Koreyada), (kor. 조선글 Chosŏn'gŭl, Şimali Koreyada)- Koreya əlifba sistemidir. Koreya əlifbası, loqoqrafik Çin simvolları olan Hancadan tamamilə ayrı əlifbadır. Koreya əlifbası XV əsrin ortalarında Coson krallığı zamanı yaradılmış və hazırda həm Şimali Koreya və həm Cənubi Koreyanın rəsmi əlifbadır.

## Koreya yazısı

Koreya dilində mətnlərin yazılışında istifadə olunan fonetik hərfi-hecalı yazı. Koreyada bir neçə yazı sistemindən istifadə olunmuşdur. 1444-cü ildə hökmdar Böyük Seconun təşəbbüsü ilə hazırlanmış və 1446-cı ildən dövlət əlifbası kimi (çon əlifbası adlandırılmışdır) təsdiqlənmişdir. Müasir Koreya əlifbası 40 qrafemdən ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Koreya əlifbası və tələffüz Omniglot tərəfindən
* Koreya əlifbası və tələffüz Arxivləşdirilib 2015-11-08 at the Wayback Machine səsləndirilmiş hanqıl əlifbası
# Adam oğurluğu

**Adam oğurluğu** — gizli və ya aşkar şəkildə, yaxud aldatma yolu ilə şəxsi ələ keçirməyə, onu təbii mikrososial mühitindən çıxarmağa, yaşadığı yerdən köçürməyə, sonra isə öz iradəsinə zidd olaraq başqa yerdə saxlamağa yönəlmiş məqsədyönlü, qanunsuz əməl. Qadınlar, uşaqlar, miqrantlar və qaçqınlar insan alverçilərinin hədəfində olan ən həssas əhali arasındadır.

Əksər hallarda, bu, eqoist məqsədlərlə törədilir və oğurlanmış şəxsin qohumlarından və ya yaxınlarından fidyə almaq, habelə bu şəxsləri qaçıranlar üçün zəruri olan hərəkətləri etməyə məcbur etmək məqsədi daşıyır.

## Haqqında

Yeni ölkəyə köçmüsünüzsə tanımadığınız insanlarla, xüsusən sizə iş və digər imkanlar təklif edən və ya daha yaxşı həyat vəd edənlərlə ünsiyyət qurarkən diqqətli olun. Hər hansı bir iş görməzdən əvvəl həmişə şəxsin və ya təşkilatın qanuniliyini və etibarlılığını yoxlayın. Tək olduğunuz zaman barlardan, klublardan və digər oxşar yerlərdən uzaq durun. Şəxsi məlumatlarınızı daim məxfi saxlayın. Ünvan, telefon nömrəniz və sosial media profilləriniz kimi şəxsi məlumatlarınızı tanımadığınız şəxslərlə paylaşmaqdan çəkinin. İnsan alverçiləri sizi izləmək və hədəf almaq üçün bu məlumatdan istifadə edə bilərlər.

### Növləri

* **Məcburi əmək** — qaçırılan şəxslər hədələnərək işləməyə məcbur edilirlər.
* **Cinsi istismar** — qadınlar və uşaqlar, zorla fahişəliyə məcbur edilirlər.
* **Orqan alveri** — böyrək, qaraciyər və s. orqanlar qeyri-qanuni yollarla insanlardan götürülür və mənfəət üçün qara bazarda satılır.
* **Məişət qulluğu** — qadınlar və qızlar şəxsi evlərdə ev qulluqçusu kimi işləməyə məcbur edilir.
* **Məcburi dilənçilik** — uşaqlar oğurlanır və küçələrdə dilənməyə məcbur edilir, qazandıqları pul isə onlara nəzarət edən və istismar edən alverçilər tərəfindən alınır.

## Statistika

**Dünyada adam oğurluğunun ən qaynar nöqtələri**|  | 1999  | 2006  |
| --- | --- | --- |
| 1 | Kolumbiya | Meksika |
| 2 | Meksika | İraq |
| 3 | Braziliya | Hindistan |
| 4 | Filippin | Cənubi Afrika |
| 5 | Venesuela | Braziliya |
| 6 | Ekvador | Pakistan |
| 7 | MDB | Ekvador |
| 8 | Nigeriya | Venesuela |
| 9 | Hindistan | Kolumbiya |
| 10 | Cənubi Afrika | Banqladeş |

## Həmçinin bax

* Girov
* İtkin düşmə
* Stokholm sindromu

## İstinadlar
# 18 iyun

| ←→İyun |
| --- |
|

| B.e | Ç.a | Ç | C.a | C | Ş | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |

 |
| 2026-cı il |

**18 iyun** — Qriqorian təqvimində ilin 169-cu günü. (uzun ildə 170-ci)
Bu tarixdə ilin sonuna 196 gün qalır.

XX və XXI əsrdə Yuli təqvimi ilə 5 iyun tarixinə uyğun gəlir.

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

Uilyam Sadler tərəfindən çəkilən Vaterlo döyüşü rəsm əsəri
* 1815 — Bir tərəfdə Fransa İmperiyası , digər tərəfdə Böyük Britaniya və Prussiya arasında Vaterlo döyüşü baş verib.

### 1901–cari

* 1940 — Şarl de Qoll 18 iyun müraciətini edib.
* 1972 — Qərbi Almaniya milli futbol komandası UEFA Avropa Çempionatını qazanıb.
* 1979 — ABŞ və Sovet İttifaqı arasında SSMD-2 tərəfindən imzalanıb.

### Azərbaycana aid hadisələr

* 2010 — Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələri arasında Çaylı döyüşü baş vermişdir.
* 2020 — "Qarabağ" Azərbaycan Premyer Liqası çempionu olmuşdur.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1521 — Portuqaliyalı Mariya, Portuqaliya infantası

### 1601–1900

* 1635 — Robert Huk, İngiltərə təbiətşünası
* 1838 — Edvard Morze, ABŞ zooloqu
* 1845 — Şarl Laveran, Fransa həkimi
* 1868 — Mikloş Horti, Macarıstan admiralı
* 1874 — Vladimir Obraztsov, Rusiya alimi

### 1901–cari

Pol Makkartni
* 1907 — Varlam Şalamov, Rusiya yazıçısı
* 1917 — Cövdət Hacıyev, Azərbaycan bəstəkarı
* 1918 — Franko Modilyani, ABŞ və İtaliya iqtisadçısı
* 1920 — Mario Bekkaria, İtaliya siyasətçisi
* 1942
	+ Pol Makkartni, İngiltərə müğənnisi
	+ Tabo Mbeki, Cənubi Afrika Respublikası prezidenti
* 1949 — Lex Kaçinski, Polşa prezidenti
* 1952 — Sərxan Sərxan, Azərbaycan müğənnisi
* 1959 — Babi Bədəlov, Azərbaycan müasir rəssamı
* 1964 — Udey Hüseyn, İraq deputatı
* 1967 — Səfiyar Behbudov, Azərbaycan kiçik leytenantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1979 — Elxan Məmmədov, Azərbaycan futbol icraçısı
* 1985 — Aleks Hirş, ABŞ animasiyaçısı
* 1987
	+ Okaber, Azərbaycan repçisi
	+ Sevgil Musayeva, Ukrayna jurnalisti

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari

Georgi Jukov
* 1928 — Roald Amundsen, Norveç səyyahı
* 1935 — Syuy Syubo, Çin dövlət xadimi
* 1936 — Maksim Qorki, Rusiya yazıçısı
* 1937 — Qaston Dumer, Fransa prezidenti
* 1945 — Sadullah Güney, Türkiyə polkovniki
* 1964 — Corco Morandi, İtaliya boyakarı
* 1974 — Georgi Jukov, Sovet generalı
* 1977 — Əli Şəriəti, İran inqilabçısı və sosioloqu
* 1980 — Kazimej Kuratovski, Polşa riyaziyyatçısı
* 1992
	+ Qahir Hüseynov, Azərbaycan leytenantı
	+ Şirin Mirzəyev, Azərbaycan polkovnik-leytenantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 2010
	+ Azər Abdullayev, Azərbaycan qoboyçalanı
	+ Joze Saramaqo, Portuqaliya yazıçısı
* 2018 — XXXTentacion, ABŞ repçisi
* 2020 — Vera Linn, İngiltərə müğənnisi

## Bayramlar və xüsusi günlər

* Azərbaycan — İnsan Hüquqları Günü
* Seyşel adaları — Konstitusiya Günü

## İstinadlar