Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hotspot Shield

**Hotspot Shield** — internet filtrasiyadan yayınmaq üçün istifadə olunur. Bu proqram internet sessiyasını kodlaşdırmaq üçün HTTPS-dən istifadə edir. O, internet istifadəçisinin IP-ünvanını gizlədir və internetə daxil olduğu ərazidə bloklanmış informasiyalara çıxışını təmin edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Hotspot Shield-in rəsmi internet səhifəsi

## Həmçinin bax

* HTTPS
* IP-ünvan
* İnternet senzura
# Mərkəzi Avropa Vaxtı

| Mərkəzi Avropa vaxtı |
| --- |
|  |
|
15° şərq uzunluğu meridianının keçdiyi Mərkəzi Avropa vaxtından (CET) istifadə edən Avropa ölkələri. Mərkəzi Avropa vaxtı şimali yarımkürəsində qış / cənub yarımkürəsində yay (dekabr) Mərkəzi Avropa vaxtı şimal yarımkürəsində yay / cənub yarımkürəsində qış (iyun)  Mərkəzi Avropa vaxtı bütün il ərzində Mərkəzi Avropa vaxtı dəniz bölgələrində Mərkəzi Avropa vaxtı olmayan Mərkəzi Avropa vaxtı olmayan dəniz bölgələri |
| Xüsusiyyətləri |
| UTC fərqi | 3.600 san |

Xəritədə, Afrikada qırmızı işarələnmiş ölkələr, Qərbi Afrika Saat Qurşağından (QAS) istifadə edirlər ki, bu da Qərbi Afrika Saat Qurşağı ilə eynidir, çünki o, həm də 15° şərq uzunluq dairəsinə əsaslanır.
**Mərkəzi Avropa Vaxtı** (**CET**), Mərkəzi, eləcə də Qərbi və Cənub-Şərqi Avropanın bəzi hissələrində müşahidə edilən standart bir vaxtdır və Koordinasiyalı Universal Vaxtından və ya Ümumdünya Vaxtından (UTC) bir saat qabaqdadır. Ümumdünya vaxtından vaxt sürüşməsi UTC+01:00 kimi yazıla bilər. Mərkəzi Avropa Vaxtı (CET) kontinental Avropanın əksər hissəsini əhatə edir və bir neçə Afrika ölkəsi tərəfindən qəbul edilmişdir ki, burada da müxtəlif adlarla tanınır.

CET həmçinin, **Orta Avropa Vaxtı** (MET) və əsas Avropa şəhərlərinə istinad edən **Amsterdam Vaxtı**, **Berlin Vaxtı**, **Brüssel Vaxtı**, **BudapeştVaxtı**, **MadridVaxtı**, **Paris Vaxtı, Stokholm Vaxtı**, **RomaVaxtı**, **Praqa** V**axtı**, **Varşava Vaxtı** və ya **Romantika Standart Vaxtı** (RST) kimi danışıq adları ilə tanınır.

Dünya saat qurşağı sistemində UTC+01:00 vaxtına görə mərkəzi ox 15-ci meridian şərqdir.

Hazırda Avropa İttifaqına üzv olan bütün ölkələr mart ayının son bazar günündən oktyabr ayının son bazar gününə qədər yay vaxtına keçməlidirlər.Mərkəzi Avropa Yay Vaxtı (CET) zonasındakı ölkələr yayda Mərkəzi Avropa Yay Vaxtına (CEST, UTC+02:00 ) keçirlər. Mərkəzi Avropa vaxtına (CET) növbəti keçid 25 oktyabr 2026-cı il tarixində (03:00 Mərkəzi Avropa vaxtı ilə) baş verəcək.

Afrikada UTC+01:00 Qərbi Afrika Vaxtı (WAT) adlanır və burada bir neçə ölkə tərəfindən il boyu istifadə olunur.Əlcəzair, Mərakeş və Tunisdə də bu saat qurşağı *Mərkəzi Avropa vaxtı* adlandırılır.

## İstinadlar
# XIV əsr

|  |
| --- |
| II minillik |
| XII əsr — XIII əsr — **XIV əsr** — XV əsr — XVI əsr |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1290-cı illər | 1290
 | 1291
 | 1292
 | 1293
 | 1294
 | 1295
 | 1296
 | 1297
 | 1298
 | 1299
 |
|  |
| 1300-cü illər | 1300
 | 1301
 | 1302
 | 1303
 | 1304
 | 1305
 | 1306
 | 1307
 | 1308
 | 1309
 |
| 1310-cu illər | 1310
 | 1311
 | 1312
 | 1313
 | 1314
 | 1315
 | 1316
 | 1317
 | 1318
 | 1319
 |
| 1320-ci illər | 1320
 | 1321
 | 1322
 | 1323
 | 1324
 | 1325
 | 1326
 | 1327
 | 1328
 | 1329
 |
| 1330-cu illər | 1330
 | 1331
 | 1332
 | 1333
 | 1334
 | 1335
 | 1336
 | 1337
 | 1338
 | 1339
 |
| 1340-cı illər | 1340
 | 1341
 | 1342
 | 1343
 | 1344
 | 1345
 | 1346
 | 1347
 | 1348
 | 1349
 |
| 1350-ci illər | 1350
 | 1351
 | 1352
 | 1353
 | 1354
 | 1355
 | 1356
 | 1357
 | 1358
 | 1359
 |
| 1360-cı illər | 1360
 | 1361
 | 1362
 | 1363
 | 1364
 | 1365
 | 1366
 | 1367
 | 1368
 | 1369
 |
| 1370-ci illər | 1370
 | 1371
 | 1372
 | 1373
 | 1374
 | 1375
 | 1376
 | 1377
 | 1378
 | 1379
 |
| 1380-ci illər | 1380
 | 1381
 | 1382
 | 1383
 | 1384
 | 1385
 | 1386
 | 1387
 | 1388
 | 1389
 |
| 1390-cı illər | 1390
 | 1391
 | 1392
 | 1393
 | 1394
 | 1395
 | 1396
 | 1397
 | 1398
 | 1399
 |
|  |
| 1400-cü illər | 1400
 | 1401
 | 1402
 | 1403
 | 1404
 | 1405
 | 1406
 | 1407
 | 1408
 | 1409
 |

 |
|  |

**XIV əsr** — 1300-cü ilin ilk günündən sonra başlayır. İlk günü 1300-cü ilin 1 yanvar tarixi, son günü isə 1399-cu ilin 31 dekabrıdır.

XIV əsrdən sonra isə XV əsr gəlir.

## Şəxslər

* Anna Paleoloq
* Əmir Altun
* Nilüfər Xatun
* I Baqrat (İmereti çarı)
* I Georgi (İmereti çarı)

### Doğulanlar

* Məhəmməd Şah (Bruney sultanı)

## İstinadlar
# Somali dili

| Somali dili |
| --- |
|  |
| Orijinal adı | af Soomaali |
| Ölkələr | Somali, Somalilənd, Efiopiya, Keniya, Cibuti |
| Rəsmi status |
Somali, Somalilənd |
| Danışanların ümumi sayı | 15—25 milyon |
| Təsnifatı |
| Kateqoriya |
Afrika dilləri |
| afroasiya dilləri
Kuşit dilləri
East Cushitic
Lowland East Cushitic
Omo–Tana
Macro-Somali
Somali languages
Somali dili |
| Yazı | latın əlifbası, Somali əlifbası |
| Dil kodları |
| QOST 7.75–97 | сом 615 |
| ISO 639-1 | so |
| ISO 639-2 | som |
| ISO 639-3 | som |
| Dilin strukturlarının dünya atlası | som |
| Ethnologue | som |
| Linguasphere | 14-GAG-a |
| ABS ASCL | 9208 |
| IETF | so |
| Glottolog | soma1255 |
|  Bu dildə olan Vikipediya |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Somali dili** (somali. *Afsoomaali*; ərəb. الصومالية‎) Afro-Asiya dillərinin şərqi kuş qrupuna aid olan dildir.Onun yaxın qohumları Afar və Oromo dilləridir.Somali dili,1900 tarixindən əvvəl başlayan akademik tədqiqatları ilə,Kuşit dillərinin ən yaxşı sənədləşdirilmişidir. Somalini idarə olunma forması RESPUBLİKA,inzibati ərazi quruluşu FEDERATİVDİR.

## Coğrafi paylanması

Somali dili Somali, Cibuti, Efiopiya, Yəmən və Keniya da etnik Somalilər və Somali diasporu tərəfindən danışılır.

## İstinadlar
# 1735

| 1735 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1735 *MDCCXXXV* |
| Yuli təqvimi | 1735 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7243-7244 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2487-2488 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5495-5496
ה'תצ"ה
 - ה'תצ"ו |
| Hicri təqvim | 1147-1148 |
| Erməni təqvimi | 4227-4228 (11 avqust)
ՌՉԼԵ |
| Çin təqvimi | 4431-4432 甲寅 - 乙卯 yaşıl pələng
 - yaşıl dovşan
 |
| Efiopiya təqvimi | 1727 - 1728 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1791-1792 |
| - *Şaka sambat* | 1657—1658 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 4836-4837 |
| İran təqvimi | 1113-1114 |
| Buddist təqvimi | 2278 |
| Holosen təqvimi | 11735

  |

## Hadisələr

* 21 mart - Nadir şah Əfşar və Rusiya arasında Gəncə müqaviləsinin imzalanması.
* iyun- Üçmüədzin döyüşündə Nadir xanın Osmanlılar üzərində qələbə qazanması.

## Doğumlar

* Rus ixtiraçısı İ.P.Kulibin.

## Ölümlər

* Kürəkən Abdullah Paşa

## İstinadlar
# 1648

| 1648 digər təqvimlərdə |
| --- |
| Qriqori təqvimi | 1648 *MDCXLVIII* |
| Yuli təqvimi | 1648 |
| Yuli təqvimi bizans erasında | 7156-7157 (1 sentyabr) |
| Romanın yarandığı gündən | 2400-2401 (21 aprel) |
| Avropa təqvimi  | 5408-5409
ה'ת"ח
 - ה'ת"ט |
| Hicri təqvim | 1058-1059 |
| Erməni təqvimi | 4140-4141 (11 avqust)
ՌՈԽԸ |
| Çin təqvimi | 4344-4345 丁亥 - 戊子 qırmızı donuz
 - sarı siçovul
 |
| Efiopiya təqvimi | 1640 - 1641 |
| Hind təqvimi |  |
| ⁃ *Vikram-samvat* | 1704-1705 |
| - *Şaka sambat* | 1570—1571 |
| ⁃ *Kali-yuqa* | 4749-4750 |
| İran təqvimi | 1026-1027 |
| Buddist təqvimi | 2191 |
| Holosen təqvimi | 11648

  |

## Hadisələr

* İngiltərədə polkovnik Prayd başda olmaqla ordu hissələrinin kral tərəfdarlarını parlamentdən qovması.

## Doğumlar

* 26 aprel — II Pyotr, Braqanza sülaləsinə mənsub üçüncü Portuqaliya kralı.

## Ölümlər

* 18 avqust - I İbrahim, XVIII Osmanlı sultanı
# Lillian Giş

| Lillian Giş |
| --- |
| ing. Lillian Gish |
|  |
| Doğum adı | Lillian Diana Gish |
| Doğum tarixi | 14 oktyabr 1893(1893-10-14)[…] |
| Vəfat tarixi | 27 fevral 1993(1993-02-27)[…] (99 yaşında) |
| Vəfat yeri | * Nyu-York, Nyu-York ştatı, ABŞ[…]
 |
| Vəfat səbəbi | ürək çatışmazlığı |
| Fəaliyyəti | kino aktrisası, kinorejissor, avtobioqraf[d], ssenarist, teatr aktrisası, televiziya aktrisası, sülh aktivisti, aktrisa, rejissor |
| Fəaliyyət illəri | 1902–1988 |
| Mükafatları |      |
| IMDb | ID0001273 |
|  |
| lilliangish.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Lillian Giş** (ing. Lillian Gish; 14 oktyabr 1893[…] – 27 fevral 1993[…], Nyu-York, Nyu-York ştatı[…]) — ABŞ aktrisası.

## Mükafatları

* "Oskar" 1971 — "kino sənətinə verdiyi dərin töhfələrə və Kinoakademiya qarşısındakı xidmətlərinə görə fəxri "Oskar""
* Amerika kino sənəti institutu 1984 — "Həyat boyu nailiyyətlər mükafatı"
* "Azad ruh" 1988 — "Ən yaxşı aktrisa" ("Avqust kitləri")

## Filmoqrafiya

* 1912 — Görünməz düşmən */ An Unseen Enemy*
* 1912 — Ənlikli xanım */ The Painted Lady*
* 1912 — Pig xiyabanının muşketyorları */ Musketeers of Pig alley*
* 1913 — Xanım və siçan */ The Lady and the Mouse — tacirin qızı*
* 1913 — Betuliyalı Yudif */ Judith of Bethulia — gənc ana*
* 1914 — Ləpələnən qumlar */ The Quicksands*
* 1915 — Millətin yaranışı */ The Birth of a Nation*
* 1916 — Dözümsüzlük */ Intolerance: Love’s Struggle Throughout the Ages*
* 1919 — Sınmış pöhrələr */ Broken Blossoms*
* 1919 — Suzinin sadiq ürəyi */ True Heart Susie*
* 1920 — Şərqə aparan yol */ Way Down East*
* 1920 — Öz ərini modelləşdirərkən
* 1921 — Tufanın yetimləri */ Orphans of the Storm*
* 1926 — Bohema */ La Boheme*
* 1928 — Cinslərin müharibəsi */ The Battle of the Sexes*
* 1928 — Külək */ The Wind*
* 1946 — Günəşdə duel */ Duel in the Sun*
* 1955 — Ovçunun gecəsi */ The Night of the Hunter*
* 1960 — Bağışlanmamış (film, 1960) / *The Unforgiven — Matilda Zaxariya*
* 1967 — Komediantlar */ The Comedians*
* 1978 — Toy */ A Wedding*
* 1987 — Avqust kitləri */ The Whales Of August*

## İstinadlar
# Corc Arliss

| Corc Arliss |
| --- |
| ing. George Arliss |
|  |
| Doğum adı | Augustus George Andrews |
| Doğum tarixi | 10 aprel 1868 |
| Doğum yeri | London, Böyük Britaniya |
| Vəfat tarixi | 5 fevral 1946  |
| Vəfat yeri | London, Böyük Britaniya |
| Vəfat səbəbi | Yoluxucu xəstəliklər |
| Fəaliyyəti | aktyor |
| Fəaliyyət illəri | 1887—1942 |
| Təhsili | * Harrou Məktəbi[d]
 |
| Mükafatları |  |
| IMDb | ID0002183 |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Corc Arliss** (ing. Augustus George Andrews, 10 aprel 1868 — 5 fevral 1946) — Böyük Britaniya kinoaktyoru."Oskar" mükafatına layiq görülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Brendan Freyzer

| Brendan Freyzer |
| --- |
| Brendan Fraser |
|  |
| Doğum adı | Brendan James Frasier |
| Doğum tarixi | 3 dekabr 1968(1968-12-03)[…] (57 yaş) |
| Doğum yeri | * İndianapolis, Marion[d], İndiana, ABŞ
 |
| Vətəndaşlığı |  ABŞ  Kanada |
| Fəaliyyəti | kino aktyoru, səsləndirmə aktyoru[d], televiziya aktyoru, aktyor, film prodüseri |
| Fəaliyyət illəri | 1988-ci ildən |
| Mükafatları |  |
| IMDb | ID0000409 |
|  |
| brendanfraser.com |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Brendan Freyzer** (ing. Brendan Fraser; 3 dekabr 1968[…], İndianapolis) — Kanada əsilli ABŞ aktyoru, "Oskar" mükafatı laureatı (2023).

## Həyatı

Brendan Freyzer 1963-cü ildə ABŞ-nin İndiana ştatında Kanada əsilli ailədə dünyaya gəlmişdir. Brendan ailədə 4 qardaşdan ən kiçiyidir. Ailəsi ilə birlikdə Niderlandda, İsveçrədə, eləcə də Romada, Londonda və ABŞ-nin başqa şəhərlərində yaşamışdır. Atası daha çox Kanadada işləmişdir. Brendan 12 yaşından London teatrlarında kiçik səhnələrdə çıxış edir. Brendan Freyzer peşəkar film karyerasına 1991-ci ildən başlayır. 2001-ci ildə London teatrı səhnəsində yenidən iştirak edir.

1998-ci ildə Freyzer Afton Smit adlı qızla evlənir. Qız ondan yaşca 1 il böyük olur. Onların üç uşaqları var: Qriffin Artur (2002), Holden Fletçer (2004) və Leland (2006). Brendan və Afton rəsmi olaraq 2007-ci ildə ayrılırlar.

Freyzer təcrübəli həvəskar fotoqraf və oxatandır. Həmçinin, o xeyriyyəçidir. Freyzer ailəsi Kanada əsilli olduğu üçün fransız dilində sərbəst danışa bilir. Brendan Freyzerin boyu 1.91 m-dir.

### Sağlamlığı

2018-ci ildə Freyzer açıq şəkildə bildirmişdir ki, komediya və savaş filmlərində oynadığı rollarda etdiyi tryuk və manevrlərə qoyulan fiziki tələblər onu, yeddi il ərzində, diz oynağının qismən dəyişdirilməsi, laminektomiya və səs tellərində əməliyyat da daxil bir neçə cərrahi əməliyyat keçirməsinə məcbur etmişdir.

### Seksual təcavüzdə Filip Berke qarşı ittihamı

2018-ci ildə Freyzer açıq şəkildə elan edir ki, 2003-cü ildə nahar yeməyi ziyafətində o zamanlar, "Qızıl Qlobus" mükafatına səs verənlər arasında olan "Hollivud xarici mətbuat assosiasiyasi"(HFPA) qeyri-kommersiya təşkilatının prezidenti Filip Berk tərəfindən seksual təcavüzə məruz qalmışdır. Berk Freyzerin bu sözlərini "tam uydurma" adlandırır, ancaq 2014-cü ildə öz xatirələrində boynuna alır ki, Freyzeri "zarafatla" əlləşdirib. Boşanma, anasının vəfatı, sağlamliğı ilə bağlı problemlər və iddia edilən hücumun ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilməsi Freyzeri dərin depressiyaya salır və bu onun karyerasında fasiləyə gətirib çıxarır.

## Seçilmiş filmoqrafiya

| İl | Film |
| --- | --- |
| 1991 | İt mümarizəsi |
| 1992 | Ensinolu adam |
| 1994 | Boş başlılar |
| 1997 | Cunqliyalı Corc |
| 1999 | Mumiya |
| 2001 | Mumiya qayıdır |
| 2008 | Mumiya: Əjdaha İmperatorunun Qəbri |
| 2008 | Yerin mərkəzinə səyahət |
| 2022 | Balina |

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* *Brendan Freyzer* — IMDb səhifəsi
# 26 dekabr

| ←→Dekabr |
| --- |
|

| B.e | Ç.a | Ç | C.a | C | Ş | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |   |

 |
| 2026-cı il |

**26 dekabr** — Qriqorian təqvimində ilin 360-cı günü. (uzun ildə 361-ci)
Bu tarixdə ilin sonuna 5 gün qalır.

XX və XXI əsrdə Yuli təqvimi ilə 13 dekabr tarixinə uyğun gəlir.

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

* 1898 — Mariya və Pyer Küri radiumun izolyasiyasını elan ediblər.

### 1901–cari

* 2004 — Hind okeanında 9,1-9,3 MV gücündə olan zəlzələ Sumatranın şimalını maksimum IX (Şiddətli) Merkalli intensivliyi ilə silkələyir. Müşahidə olunan ən böyük sunamilərdən biri, Tailand, Hindistan, Şri Lanka, Maldiv adaları, Malayziya, Myanma, Banqladeş və İndoneziyanın sahilboyu və qismən materik ərazilərində 227,898 artıq insan ölmüşdür.

### Azərbaycana aid hadisələr

* 1991 — Albaniya, Əlcəzair, Hindistan, Macarıstan, Misir və Şimali Koreya Azərbaycanın müstəqilliyini tanımışdır.
* 2014 — Bakıda Heydər məscidinin açılış mərasimi olub.
* 2024 — Azərbaycan Hava Yollarına məxsus Embraer 190 qəzası baş verdi, təyyarədə olan 67 nəfərdən 29-u sağ qalmağı bacardı.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

* 1791 — Çarlz Bebbic, İngiltərə riyaziyyatçısı
* 1859 — Sen Katayama, Yaponiya siyasi fəalı və jurnalisti
* 1867 — Jülyen Benda, Fransa filosofu
* 1883 — Fyodr Fyodorovski, Sovet teatr rəssamı
* 1893 — Mao Tszedun, Çin inqilabçısı və dövlət xadimi

### 1901–cari

* 1919 — Əminə Dilbazi, Azərbaycan rəqqasəsi
* 1926 — Əli Cavan, İran fiziki
* 1940 — Teruki Miyamoto, Yaponiya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1950 — Nuriyyə Əhmədova, Azərbaycan aktrisası
* 1956 — Vəzir Orucov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1971 — Cared Leto, ABŞ aktyoru və müğənnisi
* 1977 — Fatih Akyel, Türkiyə futbolçusu və baş məşqçisi
* 1986
	+ Huqo Lyoris, Fransa futbolçusu
	+ Kit Harinqton, İngiltərə aktyoru
* 1989 — Sofyan Fequli, Əlcəzair futbolçusu
* 1990 — Denis Çerışev, Rusiya futbolçusu

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl

Babur
* 1530 — Babur, Böyük Moğol imperatoru

### 1601–1900

* 1818 — Mariya İzabella Braqanza, İspaniya kraliçası
* 1820 — Jozef Fuşe, Fransa dövlət xadimi
* 1890 — Henrix Şliman, Almaniya iş adamı və arxeoloqu

### 1901–cari

* 1944 — Lev Şerba, Rusiya dilçisi
* 1972 — Harri Trumen, ABŞ prezidenti
* 1997 — Cahid Arf, Türkiyə riyaziyyatçısı
* 2006 — Cerald Ford, ABŞ prezidenti
* 2007 — Nina Menşikova, Rusiya aktrisası
* 2009 — İv Roşe, Fransa iş adamı
* 2016 — Məşədixanım Nemətova, Azərbaycan tarixçisi
* 2021
	+ Desmond Tutu, CAR yepiskopu
	+ Əhməd İsayev, Azərbaycan yazıçısı

## Bayramlar və xüsusi günlər

## İstinadlar