# Martin Skorseze

| Martin Skorseze |
| --- |
| ing. Martin Scorsese |
|  Martin Skorseze 74-cü Beynəlxalq Film Festivalında (2024) |
| Doğum adı | Martin Çarlz Skorseze |
| Doğum tarixi | 17 noyabr 1942(1942-11-17)[…] (83 yaş) |
| Doğum yeri | * Kuins, Nyu-York ştatı, ABŞ
 |
| Uşaqları | * Françeska Skorseze[d]
 |
| Fəaliyyəti | kinorejissor, kino aktyoru, film prodüseri, ssenarist, montajçı[d], səsləndirmə aktyoru[d], telerejissor, rejissor, aktyor, televiziya prodüseri[d], prodüser, film ssenaristi[d], yazıçı, musiqi videosu rejissoru[d] |
| Fəaliyyət illəri | 1962-ci ildən |
| Təhsili | * Nyu-York Universiteti Tiş İncəsənət Məktəbi[d]
 |
| Boyu | 160 sm |
| Üzvlüyü | * Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası
 |
| Mükafatları |                     |
| IMDb | ID0000217 |
|  |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**Martin Çarlz Skorseze** (ing. Martin Charles Scorsese 17 noyabr 1942[…], Kuins, Nyu-York ştatı, ABŞ) — ABŞ rejissoru. Yeni Hollivud dövrünün əsas simalarından biri olan o, kino tarixinin ən böyük və ən nüfuzlu rejissorlarından biri hesab olunur. O, bir Oskar, dörd BAFTA, üç Emmi, bir Qremmi və üç Qızıl Qlobus mükafatı da daxil olmaqla çoxsaylı mükafatlara layiq görülüb. 1997-ci ildə AFI-nin Həyat Boyu Nailiyyət Mükafatı, 1998-ci ildə Linkoln Mərkəzi Film Cəmiyyətinin xüsusi ehtiram mükafatı, 2007-ci ildə Kennedi Mərkəzinin fəxri mükafatı, 2010-cu ildə Sesil B. DeMill mükafatı və 2012-ci ildə BAFTA Akademiyasının Üzvlüyü ilə təltif edilib. Onun dörd filmi Konqres Kitabxanası tərəfindən "mədəni, tarixi və ya estetik baxımdan əhəmiyyətli" hesab edilərək Milli Film Reyestrinə daxil edilmişdir.

Skorseze 1968-ci ildə Nyu-York Universitetinin Staynhart Mədəniyyət, Təhsil və İnsan İnkişafı Məktəbində sənət üzrə magistr dərəcəsi alıb. Onun rejissorluq debütü olan "Mənim qapımı döyən kimdir?" (1967) filmi Çikaqo Film Festivalına qəbul edilib. 1970-ci və 1980-ci illərdə Skorsezenin filmləri onun italyan-amerikan mənşəyindən və Nyu-Yorkda böyüməsindən güclü şəkildə təsirlənərək, daha çox maço xarakterli kişilərə fokuslanmış, cinayət, maşizm, nihilizm və katoliklərin günah və bağışlanma anlayışlarını araşdırmışdır.

Onun geniş yayılmış ağır çəkilmiş kadr və dondurulmuş kadr, kadr arxası səsləndirmə, zorakılığın qrafik təsviri və bol söyüşdən istifadə kimi özünəməxsus üslubları ilk dəfə "Amansız küçələr" (1973) filmində nümayiş etdirilmişdir.

Skorseze, Robert De Nironun psixi pozuntusu olan Vyetnam veteranı rolunu canlandırdığı "Taksi sürücüsü" (1976) filmi ilə Kann festivalında "Qızıl Palma Budağı" mükafatını qazandı. De Niro, Skorseze ilə birlikdə daha səkkiz filmdə, o cümlədən "Nyu-York, Nyu-York" (1977), "Quduz öküz" (1980), "Komediya kralı" (1982), "*Bomba oğlanlar*" (1990), "Qorxu burnu" (1991), "Kazino" (1995) və "İrlandiyalı" (2019) filmlərində iştirak edərək rejissorun daimi tərəfdaşına çevrildi. Növbəti onilliklərdə o, Leonardo Di Kaprio ilə bir sıra birgə layihələr, o cümlədən "Nyu-Yorkun bandaları" (2002), "Aviator" (2004), "Dönüklər" (2006), "Zindan adası" (2010) və "Uoll-strit canavarı" (2013) filmləri ilə böyük kassa uğurları əldə etdi. Skorseze "Güllü ayın qatilləri" (2023) filmində həm De Niro, həm də Di Kaprio ilə birlikdə çalışdı. O, həmçinin "İşdən sonra" (1985), "Pulun rəngi" (1986), "Məsihin son vəsvəsəsi" (1988), "Məsumluq dövrü" (1993), "Kundun" (1997), "Hüqo" (2011) və "Sükut" (2016) filmlərinə də rejissorluq etmişdir.

Televiziyada o, HBO-nun "Gizli imperiya" (2010–2014) və "Vinil" (2016) seriallarının epizodlarına, həmçinin HBO-nun "Natiqlik sənəti" (2010) sənədli filminə və "Netflix"in "Təsəvvür et ki, bu bir şəhərdir" (2021) sənədli serialına rejissorluq etmişdir. O, həmçinin "Son vals" (1978), "Evə yol yoxdur" (2005) və "İşıq saç" (2008) daxil olmaqla bir neçə rok sənədli filmi çəkmişdir. Skorseze "Martin Skorseze ilə Amerika filmlərinə şəxsi səyahət" (1995) və "Mənim İtaliya səyahətim" (1999) sənədli filmlərində kino tarixini araşdırmışdır. Filmlərin qorunub saxlanması və bərpasının tərəfdarı kimi o, üç qeyri-kommersiya təşkilatının əsasını qoyub: 1990-cı ildə Kino Fondu, 2007-ci ildə Dünya Kino Fondu və 2017-ci ildə Afrika Film İrsi Layihəsi.

## Həyatı və təhsili

Soldan sağa: 2005 Traybeka Festivalında Salvo Kuccia, Skorseze və Vittorio De Seta
Martin Çarlz Skorseze 17 noyabr 1942-ci ildə Nyu-York şəhərinin Kvins rayonunun Flaşinq məhəlləsində anadan olub. O, şəhərin Manhetten rayonunun Kiçik İtaliya məhəlləsində böyüyüb. Onun hər iki valideyni, Ketrin Skorseze (qızlıq soyadı Kappa) və Çarlz Skorseze Qarment rayonunda işləyirdilər. Çarlz paltar ütüləyən və aktyor, Ketrin isə dərzi və aktrisa idi. Skorsezenin hər dörd nənə və babası Siciliyadan olan italyan mühacirlər idi; ata tərəfi Polizzi Generosa, ana tərəfi isə Çiminna şəhərindəndir. Ailənin ilkin soyadı italyan dilində "şotlandiyalı" mənasını verən Skotzzese idi və bir köçürmə xətası səbəbindən Skorseze olaraq dəyişdirilmişdi.

Skorseze əsasən katolik mühitində böyümüşdü. Uşaq ikən o, astma xəstəliyindən əziyyət çəkirdi, buna görə də həmyaşıdları ilə idman edə və ya digər fəaliyyətlərdə iştirak edə bilmirdi. Bu səbəbdən valideynləri və böyük qardaşı onu tez-tez kinoteatrlara aparırdılar; elə həyatının məhz bu mərhələsində onda kinoya qarşı böyük ehtiras yarandı. O, Pauell və Pressburqerin "Qara nərgiz" (1947) və "Qırmızı ayaqqabılar" (1948) filmlərinin ona olan böyük təsirindən bəhs etmişdir. Bruklində yaşayan bir yeniyetmə olaraq, o, Pauell və Pressburqerin "Hoffmanın nağılları" (1951) filmini cəmi bir nüsxəsi olan mağazadan kirayə götürmək üçün tez-tez Bronksa gedirdi. Həmin lenti müntəzəm olaraq kirayə götürən cəmi iki nəfərdən biri o idi; həmin vaxtlar o məhəllədə yaşayan digər şəxs isə sonradan rejissor olan Corc A. Romero idi.

Skorseze gəncliyində Sabu və Viktor Maturu ən sevdiyi aktyorlar olaraq qeyd edib. O, atasının onu Jan Renuarın "Çay" (1951) filminə apardığını və oradakı Hindistan təsvirinə heyran qaldığını xatırlayır. Renuarın "Böyük illüziya" (1937) filmi yenidən nümayiş olunduqdan sonra o, bu filmin "vurğunu" oldu. O, Con Fordun "Sakit adam" (1952) və "Axtarışda olanlar" (1956) filmlərini onun yaradıcılığının formalaşmasına təsir göstərən əsas amillər kimi qeyd edir. İtalyan neorealizminə həsr olunmuş sənədli filmdə o, Roberto Rossellininin "Roma, açıq şəhər" (1945) və Vittorio De Sikanın "Velosiped oğruları" (1946) filmlərinin ona necə ilham verdiyindən və onun öz Siciliya köklərinə baxışına necə təsir etdiyindən bəhs etmişdir. Skorseze özünün "Mənim İtaliya səyahətim" *(Il Mio Viaggio in Italia)* sənədli filmində qeyd edib ki, Rossellininin "Payza" (1946) filminin Siciliya epizodu onun həyatına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərib; o, bu filmi ilk dəfə özləri də Siciliya mühacirləri olan qohumları ilə birlikdə televiziyada izləmişdi. O, həmçinin Alfred Hiçkokun "Başgicəllənmə" (1958) filminə "çox güclü" reaksiya verdiyini xatırlayır. O, Alfred Hiçkokun "Başgicəllənmə" (1958) filminə "çox güclü" reaksiya verdiyini xatırlayır. O, Fransız Yeni Dalğasına böyük minnətdarlıq borcu olduğunu etiraf edir və bildirir ki, "Fransız Yeni Dalğası, o dövrdən bəri fəaliyyət göstərən bütün rejissorlara — həmin filmləri izləyib-izləməmələrindən asılı olmayaraq — təsir etmişdir." O, həmçinin Satyacit Ray, İnqmar Berqman, Andjey Vayda, Mikelancelo Antonioni, Federiko Fellini, İşiro Honda və Eyci Tsuburayanın əsərlərini karyerasına böyük təsir göstərən amillər kimi qeyd etmişdir. Evdə mütaliə vərdişi olmasa da, 1950-ci illərin sonlarına doğru Skorseze ədəbiyyata maraq göstərməyə başlamışdır; xüsusilə Fyodor Dostoyevskinin "Yeraltıdan qeydlər" (1864), Ceyms Coysun "Sənətkarın gənclik portreti" (1916) və Qrem Qrinin "Məsələnin mahiyyəti" (1948) əsərləri onda dərin iz buraxmışdır.

Skorseze Bronksdakı oğlanlar üçün nəzərdə tutulmuş Kardinal Heys Liseyində təhsil almış və 1960-ci ildə oradan məzun olmuşdur. O, ilkin olaraq keşiş olmaq istəmiş və hazırlıq seminariyasında təhsil almışdı, lakin birinci kursdan sonra kəsildiyi üçün Fordhem Universitetinə daxil ola bilməmişdi. Bu uğursuzluq kinoya yol açdı və nəticədə Skorseze Nyu-York Universitetinin Vaşinqton Skver Kollecinə (hazırda İncəsənət və Elm Kolleci kimi tanınır) daxil oldu və 1964-cü ildə orada ingilis dili üzrə bakalavr dərəcəsi aldı. O, təhsilini davam etdirərək 1968-ci ildə — fakültənin əsası qoyulduqdan bir il sonra — NYU-nun Təhsil Məktəbində (hazırda Staynhardt Mədəniyyət, Təhsil və İnsan İnkişafı Məktəbi) magistr dərəcəsinə yiyələndi.

## Kariyera

### 1963–1972: Qısametrajlı filmlər və bədii debüt

Tiş İncəsənət Məktəbində təhsil alarkən Skorseze "Sənin kimi qəşəng qızın bu cür yerdə nə işi var?" (1963) və "Mürrey, tək sən deyilsən!" (1964) adlı qısametrajlı filmlərini çəkmişdir. Onun həmin dövrə aid ən məşhur qısametrajlı filmi isə Piter Bernutun rol aldığı qara yumor janrındakı "Böyük qırxınma" (1967) filmidir. Film "Vyetnam '67" adlı alternativ başlığından da göründüyü kimi, Amerikanın Vyetnam müharibəsindəki iştirakına qarşı bir etiraz və ittiham xarakteri daşıyır. Skorseze bir neçə dəfə qeyd etmişdir ki, Nyu-York Universitetindəki ilk illərində erməni-amerikan kino professoru Hayk P. Manooqiandan böyük ilham almış və onun dərslərini "indiyə qədər aldığım ən qiymətli hədiyyə" adlandırmışdır. Skorsezenin ilk peşəkar işi Nyu-York Universitetində oxuyarkən Con Q. Avildsenin rejissorluq etdiyi "Gülümsəmələr" (1964) adlı qısametrajlı filmində operator Berd Brayantın köməkçisi olması idi. Skorseze bu haqda demişdir: "Bu, həqiqətən vacib idi, çünki onlar 35 mm-lik lentlə çəkiliş aparırdılar". O, həmçinin fokus məsafəsini düzgün müəyyən edə bilmədiyi üçün bu işdə çox bacarıqsız olduğunu bildirmişdi. Skorseze eyni zamanda Albert və Devid Meylz qardaşları üçün işıqçı, "CBS News" üçün isə montajçı kimi çalışmışdı. Sonuncular ona tam ştatlı iş təklif etsələr də, Skorseze kino sahəsindəki hədəflərini izləmək üçün bu təklifdən imtina etmişdi.

1967-ci ildə Skorseze özünün ilk tammetrajlı bədii filmini — ağ-qara formatda olan "Mən birinci çağırıram" filmini çəkdi. Sonradan adı "Qapımı döyən kimdir?" olaraq dəyişdirilən bu layihədə o, tələbə yoldaşları — aktyor Harvi Keytel və montajçı Telma Şunmeyker ilə birlikdə çalışdı; onların hər ikisi gələcəkdə rejissorun uzunmüddətli əməkdaşlarına çevrildilər. Rocer Ebert bu filmi 1967-ci ildə Çikaqo Beynəlxalq Film Festivalında izləmiş və Skorseze haqqında dərc olunmuş ilk resenziyada belə yazmışdı:

> Bu film Amerika kinosunun iki zidd dünyasını bir araya gətirir. Bir tərəfdən, Marti, Körpüdən mənzərə, Limanda və Devid və Liza kimi ənənəvi filmlər var — bunların hamısı real həyatların yaşandığı səviyyədə çıxış etmək üçün səmimi cəhdlərdir və hamısı müəlliflərin bu cür həyatlar haqqındakı romantik və idealist düşüncələrindən müəyyən dərəcədə əziyyət çəkir. Digər tərəfdən isə Yonas Mekas, Şirli Klark və Nyu-York andeqraundunun digər pionerlərinin eksperimental filmləri var. Əlaqə, Kölgələr və Ağacların silahları filmlərində onlar spontan təcrübənin təravətini tutmaq üçün improvizasiya olunmuş dialoqlardan, səhnələrdən, gizli və əl kameralarından istifadə edirdilər... Mən birinci çağırıram bu iki növ filmi tamamilə orijinal, bədii cəhətdən qaneedici və texniki baxımdan hər yerdə çəkilən ən yaxşı filmlərlə müqayisə oluna biləcək bir əsərdə birləşdirir. Bunu Amerika kinosunda möhtəşəm bir an kimi təsvir etməkdə heç bir tərəddüdüm yoxdur.
>
>

Skorseze 1970-ci illərin nüfuzlu "kino dəcəlləri" olan Brayan De Palma, Frensis Ford Koppola, Corc Lukas və Stiven Spilberq ilə dostlaşdı. . Skorsezeni Robert De Niro ilə tanış edən məhz De Palma olmuşdur. Bu dövrdə Skorseze Maykl Uodleyin "Vudstok" (1970) sənədli filmində rejissor köməkçisi və montajçılardan biri kimi çalışmış, həmçinin yaxın dostu və mentoru olacaq aktyor-rejissor Con Kassavetes ilə tanış olmuşdur.

Skorseze "Medicine Ball Caravan" filminin montajı üçün Hollivuda gəldikdən sonra Rocer Kormanla tanış olmuşdur; Skorsezenin "Qapımı döyən kimdir?" filmini izləyib bəyənən Korman, ondan "Qanlı Ana" (1970) filminin davamını çəkməyi xahiş etmişdir. Bu layihə "Boks-kar Berta" (1972) filmi ilə nəticələnmişdir. Məhz Korman Skorsezeyə çox az pul və vaxtla maraqlı filmlər çəkilə biləcəyini öyrədərək, gənc rejissoru gələcək çətinliklərə yaxşı hazırlamışdır. Filmin nümayişindən sonra Kassavetes Skorsezeni başqalarının layihələrindən ziyadə, öz istədiyi filmləri çəkməyə təşviq etmişdir.

### **1973–1989: Böyük uğur və geniş tanınma**

Robert De Niro, Skorseze ilə ilk əməkdaşlığında 1973-cü il istehsalı olan "Amansız küçələr" kriminal dramında rol almışdır.
"Amansız küçələr" həm Skorseze, həm Keytel, həm də Robert De Niro üçün böyük bir sıçrayış oldu. Polin Keil bu barədə yazırdı: "Martin Skorsezenin 'Amansız küçələr' dövrümüzün həqiqi orijinal əsəri, fərdi kinematoqrafiyanın zəfəridir. Onun özünəməxsus hallüsinogen görünüşü var; personajlar barların qaranlığında, qışqıran rəng və işıq kölgələri içində yaşayırlar... Bu, Amerikanın 'burada və indi'si haqqındadır, lakin nə Amerika filmi kimi görünür, nə də elə hiss etdirir. Əgər subtitrli olsaydı, biz yeni bir Avropa və ya Cənubi Amerika istedadını — bəlkə də Verdiyə qərq olmuş yeni bir Bünyueli salamlayardıq." Artıq Skorsezenin özünəməxsus üslubu formalaşmışdı: maço pozaları, qanlı zorakılıq, Katolik günahkarlıq hissi və tövbə, Nyu-Yorkun sərt küçə mühiti (hərçənd "Amansız küçələr" filminin böyük hissəsi Los-Ancelesdə çəkilmişdi), sürətli montaj və müasir musiqilərdən ibarət saundtrek. Film innovativ olsa da, onun gərgin atmosferi, kəskin sənədli üslubu və sərt küçə səviyyəli rejissorluğu Kassavetes, Samuel Fullera və erkən dövr Jan-Lük Qodara minnətdar idi. 1974-ci ildə aktrisa Ellen Börstin ona Ən Yaxşı Qadın Rolu nominasiyasında "Oskar" mükafatı qazandıran "Alisa artıq burada yaşamır" filminin rejissorluğu üçün Skorzezeni seçdi. Yüksək qiymətləndirilməsinə baxmayaraq, bu film mərkəzində qadın qəhrəmanın dayanması ilə Skorsezenin erkən karyerasında bir anomaliya olaraq qalır. Etnik köklərini araşdırmaq üçün yenidən "Kiçik İtaliya" məhəlləsinə qayıdan Skorseze, valideynləri Çarlz və Ketrin Skorsezenin iştirak etdiyi "İtalyan-Amerikalı" (1974) sənədli filmini çəkdi.

Skorseze 1976-cı ildə Nyu-Yorkun cinayətlərlə dolu küçələrində qanunu öz əlinə alan Vyetnam veteranından bəhs edən "Taksi sürücüsü" filmini çəkdi. Bu film onu mahir bir rejissor kimi tanıtdı və eyni zamanda yüksək kontrast, kəskin rənglər və mürəkkəb kamera hərəkətlərinə meyil edən operator Maykl Çapmenə diqqət çəkdi. Filmdə De Niro qəzəbli və cəmiyyətdən təcrid olunmuş Trevis Bikırt rolunu, Codi Foster isə yetkinlik yaşına çatmamış fahişə obrazında qalmaqallı bir rolu canlandırmış, Harvi Keytel isə onun aradüzəldəni rolunda çıxış etmişdir. "Taksi sürücüsü" filmi həmçinin Skorseze ilə ssenarist Pol Şreder arasındakı silsilə əməkdaşlığın başlanğıcı oldu. Şrederin yaradıcılığına sui-qəsdçi olmaq istəyən Artur Bremerin gündəliyi, Con Fordun "Axtarışda olanlar" (1956) və Robert Bressonun "Cibgir" (1959) filmləri təsir göstərmişdir. "Taksi sürücüsü" filmi hələ nümayiş olunduğu vaxtdan mübahisələrə səbəb olsa da, beş il sonra Con Hinkli Cuniorun o zamankı prezident Ronald Reyqana qarşı sui-qəsd cəhdindən sonra yenidən qəzetlərin baş səhifələrinə çıxdı. O, daha sonra bu əməlini Codi Fosterin "Taksi sürücüsü"ndəki obrazına olan aludəçiliyi ilə əlaqələndirdi (filmdə De Nironun canlandırdığı Trevis Bikıl obrazı bir senatora sui-qəsd cəhdi edir).

"Taksi sürücüsü" 1976-cı il Kann Film Festivalında "Qızıl Palma Budağı" mükafatını qazandı və "Ən yaxşı film" daxil olmaqla dörd nominasiyada "Oskar"a namizəd göstərildi. Filmin həm tənqidi, həm də maliyyə uğuru Skorsezeni ilk böyük büdcəli layihəsi olan "Nyu-York, Nyu-York" adlı yüksək dərəcədə stilləşdirilmiş musiqili filmi üzərində işləməyə həvəsləndirdi. Skorsezenin doğma şəhərinə və klassik Hollivud musiqili filmlərinə bir ehtiram nümunəsi olan bu ekran əsəri kassa uğursuzluğuna uğradı. Bu film rejissorun Robert De Niro ilə üçüncü əməkdaşlığı idi və baş rolu onunla Liza Minnelli bölüşürdü. Film bu gün ən çox Frenk Sinatra tərəfindən populyarlaşdırılan eyniadlı əsas mahnısı ilə xatırlanır. Skorsezenin özünəməxsus vizual zərifliyinə və üslub ustalığına sahib olsa da, bir çox tənqidçilər filmin qapalı studiya mühitinin onu rejissorun əvvəlki işləri ilə müqayisədə ağır və ruhsuz etdiyini düşünürdülər. Zəif qarşılanmasına baxmayaraq, bəzi tənqidçilər filmə müsbət yanaşırlar. Riçard Brodi bu barədə belə yazmışdır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ömür boyu kinosevər olan Skorseze üçün Nyu-Yorkun mahiyyəti klassik Hollivud filmlərindəki təsvirlərində tapıla bilərdi. Maraqlıdır ki, onun müzikllərin qızıl dövrünə və nual (noir) üslublu romantik melodramlara olan bu keçmişə sadiq ehtiramı, rejissorun ən sərbəst və şəxsi filmlərindən birinə çevrildi. |  |

1977-ci ildə o, baş rolda Minnellinin çəkildiyi "Hərəkət" adlı Brodvey müziklinə rejissorluq etdi. Nyu-York, Nyu-York filminin məyusedici qarşılanması Skorsezeni depressiyaya saldı. Həmin dövrdə Skorsezedə ciddi kokain asılılığı yaranmışdı. Buna baxmayaraq, o, Qrup kollektivinin vida konsertini sənədləşdirən və yüksək qiymətləndirilən Son Vals filmini çəkmək üçün yaradıcılıq gücü tapdı. Konsert 1976-cı ilin Şükranlıq Günündə San-Fransiskodakı Vinterlend Bal zalında keçirilmişdi və burada Bob Dilan, Nil Yanq, Rinqo Starr, Maddi Voters, Coni Mitçell, Van Morrison, Pol Batterfild, Nil Daymond, Ronni Vud və Erik Klepton daxil olmaqla, tək bir konsert üçün ən geniş məşhur qonaq heyətlərindən biri çıxış etmişdi. Lakin Skorsezenin digər layihələrlə bağlı öhdəlikləri filmin nümayişini 1978-ci ilə qədər gecikdirdi. Skorsezenin rejissorluq etdiyi digər bir sənədli film olan Amerika Oğlanı da 1978-ci ildə işıq üzü gördü; bu film Taksi Sürücüsü filmində görünən özündənrazı silah satıcısı Stiven Prinsə həsr olunmuşdu. Bunu Skorsezenin onsuz da kövrək olan sağlamlığına zərər verən çılğın əyləncə məclisləri dövrü izlədi. Skorseze həmçinin Elvis Turda sənədli filmi üçün kadrların hazırlanmasına kömək etdi.

Bir neçə mənbəyə görə (o cümlədən Skorsezenin özünə), De Niro onu yüksək qiymətləndirilən Quduz Buğa filmini çəkmək üçün kokain asılılığından əl çəkməyə razı salaraq həyatını xilas etdi. Mark Singer Skorsezenin vəziyyətini belə ümumiləşdirdi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | O (Skorseze) yüngül depressiyadan daha ağır bir vəziyyətdə idi. Narkotik maddələrdən sui-istifadə və ümumiyyətlə bədəninə qarşı laqeyd münasibəti dəhşətli daxili qanaxma epizodu ilə nəticələndi. Robert De Niro xəstəxanada ona baş çəkməyə gəldi və açıq şəkildə ondan yaşamaq, yoxsa ölmək istədiyini soruşdu. De Niro təklif etdi ki, əgər yaşamaq istəyirsənsə, gəl bu filmi çəkək — o, keçmiş orta çəkidə dünya boks çempionu Ceyk Lamottanın xatirələri əsasında yazılmış və illər əvvəl oxumaq üçün Skorsezeyə verdiyi Quduz Buğa kitabına işarə edirdi. |  |

Bir daha heç vaxt film çəkməyəcəyinə əmin olan Skorseze, bütün enerjisini orta çəkidə boks çempionu Ceyk Lamottanın zorakılıqla dolu bioqrafik filminə sərf etdi və bu çəkiliş prosesini "kamikadze üsulu" adlandırdı. Film geniş şəkildə şah əsər hesab olunur və Britaniyanın "Sight & Sound" jurnalı tərəfindən 1980-ci illərin ən yaxşı filmi seçilmişdir. Film, erməni əsilli amerikalı Nyu-York Universiteti professoru Hayq P. Monoqyana "sevgi və qətiyyətlə" ithaf olunmuşdur. Film Ən yaxşı film, De Niro üçün Ən yaxşı aktyor, Keti Moriarti üçün Ən yaxşı köməkçi qadın aktyor, Co Peski üçün Ən yaxşı köməkçi kişi aktyor və Skorsezenin Ən yaxşı rejissor nominasiyası üzrə ilk namizədliyi də daxil olmaqla, ümumilikdə səkkiz Oskar nominasiyası qazandı. De Niro və montaj işinə görə Telma Şunmeyker qalib gəlsələr də, Ən yaxşı rejissor mükafatı "Adi insanlar" filminə görə Robert Redforda verildi. Bu əsərdən etibarən Skorsezenin filmləri tanıtım materiallarında həmişə Martin Skorseze filmi kimi qeyd olunur. Yüksək kontrastlı ağ-qara formatda çəkilmiş "Quduz öküz" Skorseze üslubunun zirvəyə çatdığı nöqtədir: "Taksi sürücüsü" və "Nyu-York, Nyu-York" filmlərində psixoloji baxış bucaqlarını əks etdirmək üçün ekspressionizm elementlərindən istifadə olunmuşdusa, burada həmin üslub geniş yayılmış ağır çəkiliş, mürəkkəb izləmə kadrları və perspektivin qeyri-adi təhrifi vasitəsilə yeni kəskinlik səviyyəsinə qaldırılmışdır (məsələn, boks rinqlərinin ölçüsü döyüşdən-döyüşə dəyişirdi).

"Quduz öküz" filminin ssenari müəllifləri kimi Pol Şreder və Mardik Martinin adları qeyd olunsa da, hazır ssenari Şrederin ilkin variantından əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənirdi. Mətn Cey Koks da daxil olmaqla müxtəlif yazıçılar tərəfindən bir neçə dəfə yenidən işlənmişdi. Ssenarinin son variantı isə əsasən Skorseze və De Niro tərəfindən yazılmışdı. Amerika Film İnstitutu 1997-ci ildə özünün "100 il... 100 film" siyahısında Quduz öküz filmini bütün zamanların iyirmi dördüncü ən yaxşı Amerika filmi kimi sıralamışdı. 2007-ci ildə isə həmin siyahının 10-cu ildönümü nəşrində Quduz öküz filmini dördüncü ən yaxşı Amerika filmi olaraq qərarlaşdırdılar.

Skorsezenin növbəti layihəsi De Niro ilə beşinci əməkdaşlığı olan "Komediya kralı" (1982) filmi idi. Bu, mərkəzi personajı ironik şəkildə cinayət törətməklə (adam qaçırmaqla) məşhurlaşan problemli və tənha bir şəxs olan media və məşhurluq dünyası haqqında bir satiradır. Film onun əvvəllər tanındığı daha emosional bağlılıq nümayiş etdirən filmlərdən aşkar şəkildə fərqlənirdi. Vizual olaraq bu əsər Skorsezenin əvvəllər inkişaf etdirdiyi üslubdan daha az kinetik idi, burada tez-tez statik kameradan və uzun kadrlardan istifadə olunurdu. Burada onun əvvəlki işlərindəki ekspressionizm yerini demək olar ki, tam sürrealizm anlarına verirdi. Bununla belə, film hələ də Skorseze yaradıcılığının bir çox xüsusiyyətlərini daşıyırdı. "Komediya kralı" kassa gəlirləri baxımından uğursuz olsa da, nümayişindən sonrakı illərdə tənqidçilər tərəfindən getdikcə daha çox rəğbət qazanmağa başladı. Alman rejissoru Vim Venders onu özünün ən sevdiyi 15 film sırasına daxil etmişdi. 1983-cü ildə Skorseze, əslində onun qəhrəmanlarından biri olan Maykl Pauell tərəfindən çəkilməsi nəzərdə tutulan "Anna Pavlova" (həmçinin Bütün dövrlərin qadını kimi də tanınır) filmində qısa bir kameo rolunda göründü. Bu, Bertran Tavernierin "Raund Midnight" adlı caz filmində daha əhəmiyyətli bir aktyorluq çıxışına səbəb oldu. O, həmçinin televiziya sahəsində də qısa bir cəhd edərək Stiven Spilberqin "Heyrətamiz hekayələr" serialının bir epizoduna rejissorluq etdi.

Kann festivalında "Ən yaxşı rejissor" mükafatını qazandığı "İş vaxtından sonra" (1985) filmi ilə Skorseze estetik baxımdan yenidən daha sadə, demək olar ki, "yeraltı" film istehsalı üslubuna qayıtdı. Çox aşağı büdcə ilə, real məkanlarda və Manhettenin Soho məhəlləsində gecə vaxtı çəkilən bu film, Nyu-Yorkda yaşayan sakit təbiətli bir mətn redaktorunun (Qriffin Dann) getdikcə bədbəxtləşən bir gecəsi haqqında qara komediyadır. Filmdə Teri Qarr və "Çiç ilə Çonq" kimi bir-birindən fərqli aktyorların kameo çıxışları yer alır. 1987-ci ildə Maykl Ceksonun "Bad" musiqi videosu ilə yanaşı, Skorseze 1986-cı ildə Robert Rossenin "Dələduz" (1961) filminin davamı olan və Pol Nyumanla yanaşı Tom Kruzun da rol aldığı "Pulun rəngi" filmini çəkdi. Skorsezenin oturuşmuş üslubuna sadiq qalsa da, "Pulun rəngi" onun rəsmi şəkildə geniş kütlə üçün nəzərdə tutulmuş kino yaradıcılığına ilk addımı idi. Bu film nəhayət Nyumana "Oskar" qazandırdı və Skorsezeyə uzun müddətdir qarşısına qoyduğu məqsədinə — "Məsihin sonuncu vəsvəsəsi" layihəsinə dəstək tapmaq üçün lazımi nüfuzu bəxş etdi.

1983-cü ildə Skorseze uzun müddətdir arzuladığı bu şəxsi layihəsi üzərində işləməyə başladı. Nikos Kazancakisin 1955-ci ildə yazdığı romanı əsasında çəkilən "Məsihin sonuncu vəsvəsəsi" filmi Məsihin həyatını ilahi deyil, insani tərəfləri ilə yenidən nəql edirdi. Barbara Herşi, "Yük vaqonu Berta" filminin çəkilişləri zamanı bu kitabı Skorseze ilə tanış etdiyini xatırlayır. Filmin "Paramount Pictures" bayrağı altında çəkilməsi planlaşdırılırdı, lakin əsas çəkilişlərin başlamasına az qalmış dini qrupların təzyiqini əsas gətirən "Paramount" layihəni dayandırdı. 1983-cü ildə yarımçıq qalmış bu versiyada İsa roluna Eyden Kuinn, Ponti Pilat roluna isə Stinq seçilmişdi. (1988-ci il versiyasında bu rolları müvafiq olaraq Villem Defo və Devid Boui canlandırdılar.) Bununla belə, 1980-ci illərin ortalarında Hollivudun kommersiya filmlərinə maraq göstərdikdən sonra Skorseze bu layihə ilə yenidən şəxsi kino yaradıcılığına böyük dönüş etdi; "Universal Pictures" filmi maliyyələşdirməyə razı oldu, bunun müqabilində isə Skorseze gələcəkdə studiya üçün daha geniş kütləyə xitab edən bir film çəkəcəyinə söz verdi (bu, nəticədə "Qorxu burnu" filmi ilə nəticələndi). Hələ 1988-ci ildə işıq üzü görməmişdən əvvəl, "Taksi sürücüsü" və "Quduz öküz" filmlərinin veteranı Pol Şreder tərəfindən adaptasiya olunmuş bu film böyük səs-küyə səbəb oldu; bütün dünyada filmin dini təhqir etdiyi iddiası ilə keçirilən etirazlar, bu aşağı büdcəli müstəqil filmi faktiki olaraq media sensasiyasına çevirdi. Mübahisələrin çoxu filmin son hissələrinə yönəlmişdi; burada İsanın çarmıxa çəkildiyi zaman Şeytanın təhriki ilə gördüyü hallüsinasiyada Mariya Maqdalena ilə evlənməsi və ailə qurması təsvir olunurdu.

1986-cı ildə Skorseze Maykl Cekson və Uesli Snaypsın (onun filmdəki debütü) iştirakı ilə 18 dəqiqəlik "Bad" qısametrajlı filmini çəkdi. Bu qısametrajlı film həm də musiqi videosu rolunu oynayır və 1986-cı ilin noyabr-dekabr aylarında, 6 həftə ərzində Bruklindəki "Hoyt-Schermerhorn Streets" stansiyasında çəkilib. Filmin operatoru Çapman idi. Rejissor işi və xoreoqrafiya "Qərb tərəfin hekayəsi" (1961) filminin güclü təsiri altında idi. Skorseze, həmçinin Spayk Linin "Bad 25" (2012) sənədli filmində "Taksi Sürücüsü" filminin də təsirini qeyd etmişdi. Bu qısametrajlı film tənqidçilər tərəfindən bütün zamanların ən möhtəşəm və ikonik videolarından biri kimi qiymətləndirilmişdir. Həmin il, "Pulun Rəngi" filminin uğurundan sonra, o, bədii filmlər istehsal etmək və rejissorluq etmək üçün yeni fəaliyyətə başlayan "The Walt Disney Studios" şirkəti ilə müqavilə imzalamışdı.

Mübahisələri bir kənara qoysaq, "Məsihin son ehtirası" tənqidçilərin rəğbətini qazandı və Skorsezenin yaradıcılığında mühüm bir əsər olaraq qalır: bu, rejissorun həmin vaxta qədərki filmlərinin əsasını təşkil edən mənəviyyatla açıq şəkildə üzləşmək cəhdi idi. O, "Ən yaxşı rejissor" nominasiyasında ikinci Oskar mükafatına namizəd göstərildi (yenə uğursuz oldu, bu dəfə "Yağış adam" filminə görə Barri Levinsona uduzdu). Skorseze 1989-cu ildə çəkilmiş "Nyu-York hekayələri" antologiya filminin üç hissəsindən biri olan "Həyat dərsləri" bölməsinə rejissorluq etdi. Ebert filmə qarışıq rəy versə də, Skorsezenin qısametrajlı işini "həqiqətən uğurlu" adlandıraraq təriflədi.

### 1990–1999: Tanınmış rejissor

Tənqidçilər tərəfindən birmənalı qarşılanmayan on illik filmlərdən sonra, bəziləri Skorsezenin "Bomba oğlanlar" (1990) qanqster epopeyasını onun rejissorluq formasına qayıdışı və "Quduz Buğa" filmindən bəri ən inamlı və tam kamil əsəri hesab etdilər. De Niro və Co Peşi bu filmdə Skorsezenin yüksək kinematoqrafik texnikasının ustad nümayişini təqdim etdilər və onun nüfuzunu yenidən bərpa edərək daha da möhkəmləndirdilər. Film nümayiş olunduqdan sonra Skorsezenin dostu və dəstəkçisi Rocer Ebert "Qudfellalar"ı "indiyədək çəkilmiş ən yaxşı mafiya filmi" adlandırdı. Ekran işi həm Ebertin, həm də Cin Siskel və Piter Traversin 1990-cı il üçün film siyahılarında birinci yerdə qərarlaşıb və rejissorun ən böyük nailiyyətlərindən biri hesab olunur. Film, "Ən yaxşı film" və "Ən yaxşı rejissor" da daxil olmaqla altı Oskar mükafatına namizəd göstərildi. Skorseze üçüncü dəfə "Ən yaxşı rejissor" nominasiyasını qazansa da, yenidən bu mükafatı ilk filmini çəkən rejissora, "Canavarlarla rəqs" filminə görə Kevin Kostnerə uduzdu. Co Peşi canlandırdığı obraza görə "Ən yaxşı köməkçi aktyor" nominasiyasında Oskar mükafatına layiq görüldü. Skorseze və film, həmçinin beş BAFTA mükafatı, "Gümüş şir" və daha bir çox başqa mükafatlar qazandı. Amerika Film İnstitutu "Bomba oğlanlar" filmini "AFİ-nin 100 il... 100 film" siyahısında 94-cü yerdə qərarlaşdırdı. 2007-ci ildə yenilənmiş versiyada onlar "Bomba oğlanlar" filmini həmin siyahının 10-cu ildönümü nəşrində 92-ci pilləyə qaldırdılar və onu "Xaç atası" filmindən sonra ən yaxşı 10 qanqster filmi siyahısında 2-ci yerə qoydular.

1990-cı ildə o, özünün yeganə qısametrajlı sənədli filmini — moda dizayneri Corco Armani haqqında olan "Milanda istehsal olunub" filmini təqdim etdi. Növbəti il isə 1962-ci ilin eyniadlı kult filminin remeyki olan və rejissorun De Niro ilə yeddinci əməkdaşlığı sayılan "Qorxu burnu" işıq üzü gördü. Kütləvi kinoya növbəti bir addım olan bu film, əsasən Alfred Hiçkokun və Çarlz Lotonun "Ovçunun gecəsi" (1955) əsərlərindən bəhrələnən üslublu bir triller idi. Film iki Oskar nominasiyası qazandı və yerli kinoteatrlarda 80 milyon dollar gəlir əldə edərək, Skorsezenin "Aviator" (2004) və daha sonra "Dönüklər" (2006) filmlərinə qədərki ən uğurlu kommersiya layihəsi oldu. Bu film həm də Skorsezenin ilk dəfə 2.39:1 nisbətində genişekranlı "Panavision" texnikasından istifadə etməsi ilə yadda qaldı.

1990-cı ildə Skorseze yapon rejissoru Akira Kurosavanın "Yuxular" filmində Vinsent van Qoq rolunu canlandıraraq kiçik bir obrazda çıxış etdi. Skorsezenin 1994-cü ildə Robert Redfordun "Viktorina şousu" filmindəki epizodik rolu isə bu yaddaqalan ifadəsi ilə xatırlanır: "Görürsünüzmü, tamaşaçılar intellektual bacarığın hansısa heyrətamiz nümayişinə baxmaq üçün ekran başına keçməmişdilər. Onlar sadəcə pula baxmaq istəyirdilər."

1994-cü ildə Skorseze və prodüser Barbara De Fina "De Fina-Cappa" adlı prodüser şirkətini təsis etdilər. 1990-cı illərin əvvəllərində Skorseze film prodüseri kimi fəaliyyət dairəsini daha da genişləndirdi. O, həm böyük Hollivud studiyalarının istehsalı olan layihələrin ("Quduz it və Qloriya", "Saatbazlar"), həm azbüdcəli müstəqil filmlərin ("Fırıldaqçılar", "Nyu-Yorkda çılpaq", "Qəlbimin lütfü", "Axtar və məhv et", "Hay-Lo ölkəsi"), həm də "Yumulu gözlərlə" (Con gli occhi chiusi) adlı xarici filmin prodüserliyini etdi.

Skorseze 1995-ci ildə"Məsumluq dövrü" (1993) Skorseze yaradıcılığında mühüm bir dönüş nöqtəsi idi; bu, Edit Vartonun 19-cu əsrin sonlarında Nyu-Yorkun məhdudiyyətlərlə dolu yüksək təbəqəsindən bəhs edən romanının ekranlaşdırılması idi. Film ilk nümayişi zamanı tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilsə də, kassa gəlirləri baxımından uğursuzluğa düçar oldu və ümumilikdə zərərlə nəticələndi. Yazıçı və müsahib Yan Kristinin "Skorseze Skorseze haqqında" kitabında qeyd etdiyi kimi, rejissorun 19-cu əsrə aid uğursuz bir sevgi hekayəsi haqqında film çəkmək istəməsi kino aləmində böyük təəccüb doğurmuşdu; xüsusən də Skorseze bunun studiya sifarişi deyil, şəxsi layihəsi olduğunu açıq şəkildə bildirdikdən sonra bu təəccüb daha da artmışdı.

Skorseze "romantik bir əsər" arrsusunda idi və Uortonun mətnindəki obrazlar, eləcə də hekayə onu güclü şəkildə özünə cəlb etmişdi. O, filminin ədəbi əsərlərin ənənəvi akademik adaptasiyalarından fərqli olaraq, kitabın ona yaşatdığı qədər zəngin bir emosional təcrübə olmasını istəyirdi. Bu məqsədlə Skorseze özünə emosional təsir göstərmiş müxtəlif dövr filmlərindən ilham axtarırdı. "Skorseze Skorseze haqqında" kitabında o, Lukino Viskontinin "Senso" və "Bəbir" (Il Gattopardo), həmçinin Orson Uellsin "Möhtəşəm Ambersonlar" və Roberto Rossellininin "XIV Lüdovikin hakimiyyətə gəlməsi" kimi filmlərinin təsirini qeyd edir. "Məsumluq dövrü" nəql, hekayə və tematik baxımdan bu filmlərdən fərqlənsə də, itirilmiş cəmiyyət, itirilmiş dəyərlər, eləcə də sosial adət və ritualların detallı şəkildə canlandırılması baxımından həmin filmlərin ənənəsini davam etdirir. Film xüsusilə Böyük Britaniya və Fransa kimi ölkələrdə yenidən diqqət mərkəzinə gəlsə də, Şimali Amerikada hələ də böyük ölçüdə diqqətdən kənarda qalır. Ekran işi beş Akademiya Mükafatı nominasiyası (o cümlədən Skorseze üçün "Ən Yaxşı Uyğunlaşdırılmış Ssenari") qazandı və "Ən Yaxşı Kostyum Dizaynı" nominasiyasında Oskarın sahibi oldu. Bu, onun gələcəkdə "Nyu-Yorkun bandaları" filmində yenidən birlikdə çalışacağı Oskar mükafatçısı Daniel Dey-Lüis ilə ilk əməkdaşlığı idi. Həmçinin, bu, Skorsezenin "Super 35" formatında çəkdiyi ilk film oldu.

"Kazino" (1995), özündən əvvəlki "Məsumluq dövrü" kimi, nizamlı həyatı gözlənilməz qüvvələrin gəlişi ilə alt-üst olan, daxili gərginlik keçirən bir kişi obrazına fokuslanmışdı. Filmin zorakılıqla dolu bir qanqster dramı olması, yəqin ki, rejissorun əvvəlki filmindəki kəskin üslub dəyişikliyindən çaşqın qalan pərəstişkarları üçün onu daha cəlbedici etdi. "Kazino" kassa uğuru qazandı və tənqidçilər tərəfindən ümumilikdə müsbət rəylər aldı. Onun əvvəlki filmi olan "Bomba oğlanlar" ilə müqayisələr aparılsa da, Skorseze "Kazino"nun onunla yalnız zahiri oxşarlıq daşıdığını, lakin hekayənin əhatə dairəsi baxımından xeyli böyük olduğunu bildirdi. Şeron Stoun öz performansı ilə "Ən yaxşı qadın rolu" nominasiyasında Oskar mükafatına namizəd göstərildi. Çəkilişlər zamanı Skorseze masalardan birində qumarbaz kimi epizodik rolda da çıxış etdi.

Skorseze 1995-ci ildə "Martin Skorseze ilə Amerika Filmlərinə Şəxsi Səyahət" adlı dörd saatlıq sənədli film üçün hələ də vaxt taparaq, Amerika kinosuna dair ətraflı bir araşdırma təqdim etdi. Bu film, Skorsezenin bədii film karyerasına başladığı ildən bir il əvvələ — yəni səssiz dövrdən 1969-cu ilə qədər olan mərhələni əhatə edirdi. O, "Özüm və ya müasirlərim haqqında şərh verməyi doğru hesab etməzdim" deyirdi. Dörd saatlıq sənədli filmdə Skorseze rejissorun ən vacib hesab etdiyi dörd aspektini belə sıralayır: (1) hekayəçi kimi rejissor; (2) illüziyaçı kimi rejissor: sonradan səs və rəngin yaranmasını mümkün edən yeni montaj texnikaları və digər yeniliklər yaradan D. U. Qriffit və ya F. V. Murnau; (3) "qaçaqmalçı" kimi rejissor — filmlərində gizli, üsyankar mesajlar verən Duqlas Sirk, Samuel Fuller və Vinçente Minnelli kimi kinorejissorlar; və (4) ikonoklast (ənənələri qıran) kimi rejissor. Bu sənədli filmin ön sözündə Skorseze "Rejissorun Dilemması"na sadiqliyini ifadə edir; burada müasir və uğurlu bir rejissor, şəxsi estetik maraq kəsb edən filmləri maliyyələşdirmək reallığına praqmatik yanaşmalı və "bir filmi studiya üçün, (növbətisini) isə özü üçün çəkmək" ehtiyacını qəbul etməlidir.

Əgər "Günahsızlıq dövrü" bəzi pərəstişkarları uzaqlaşdırıb çaş-baş salmışdısa, "Kundun" (1997) bir neçə addım daha irəli gedərək 14-cü Dalay Lama Tenzin Qyatsonun erkən həyatı, Xalq Azadlıq Ordusunun Tibetə daxil olması və Dalay Lamanın Hindistana sürgün edilməsi haqqında bir hekayə təqdim etdi. "Kundun" filmi Skorseze üçün yalnız mövzu baxımından deyil, həm də yeni bir nəqli və vizual yanaşma tərzi ilə fərqlənirdi. Ənənəvi dramatik vasitələr rəngarəng vizual təsvirlərin mürəkkəb düzümü vasitəsilə əldə edilən meditativ, transa bənzər bir ab-hava ilə əvəz olunmuşdu. Film, həmin dövrdə Çin bazarına əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməyi planlaşdıran distribütor "Buena Vista Pictures" üçün bir iğtişaş mənbəyi oldu. Başlanğıcda Çin rəsmilərinin təzyiqi qarşısında qətiyyətli dayanan Disney, sonradan layihə ilə arasına məsafə qoydu və bu da "Kundun"un kommersiya profilinə zərər vurdu. Qısamüddətli perspektivdə bu aşkar eklektizm (üslub müxtəlifliyi) rejissorun nüfuzunu artırdı. Lakin uzunmüddətli perspektivdə belə görünür ki, "Kundun" rejissorun yaradıcılığına dair tənqidi qiymətləndirmələrin çoxunda kənarda qalıb və daha çox üslubi və tematik bir kənarlaşma kimi qeyd olunub. "Kundun", "Məsihin son vəsvəsəsi" filmindən sonra Skorsezenin böyük bir dini liderin həyatını təsvir etmək üçün ikinci cəhdi idi.

"Ölüləri diriltmək" (1999) filmi tanış mövzulara qayıdış idi; burada rejissor və ssenarist Pol Şreder özlərinin əvvəlki "Taksi sürücüsü" filminə qapqara yumorla yanaşan bir ekran işi ərsəyə gətirmişdilər. Əvvəlki Skorseze-Şreder əməkdaşlıqları kimi, bu filmin də mənəvi qurtuluşu əks etdirən final səhnələri Robert Bressonun filmlərini açıq şəkildə xatırladır. (Həmçinin qeyd etmək yerinə düşərdi ki, filmin hadisələrlə dolu gecə mühiti "İşdən sonra" filmini xatırladır.) Film ümumilikdə müsbət rəylər alsa da, rejissorun bəzi digər filmləri kimi universal tənqidi rəğbət qazana bilmədi. Filmdə baş rollarda Nikolas Keydc, Vinq Reyms, Con Qudman, Tom Sayzmor və Patrisiya Arkett çəkiliblər.

Skorseze müxtəlif vaxtlarda Oskar tele-yayımı zamanı Fəxri Akademiya Mükafatını təqdim etmək üçün dəvət olunub. 1998-ci ildə, 70-ci Akademiya Mükafatı mərasimində Skorseze mükafatı kino əfsanəsi Stenli Donenə təqdim etdi. Donen mükafatı qəbul edərkən zarafatla dedi: "Marti, bu tərsinədir, mən bunu sənə verməliydim, inan mənə". 1999-cu ildə, 71-ci Akademiya Mükafatı mərasimində Skorseze və De Niro mükafatı rejissor Elia Kazana təqdim etdilər. Kazanın 1950-ci illərdə Hollivudun "qara siyahısı" ilə əlaqəsi səbəbindən bu, Akademiya üçün mübahisəli bir seçim idi. Auditoriyanın bir neçə üzvü, o cümlədən Nik Nolti və Ed Harris Kazan mükafatı alarkən onu alqışlamaqdan imtina etdilər, Uorren Bitti, Meril Strip, Keti Beyts və Kurt Rassell kimi digərləri isə onu ayaqüstə alqışladılar.

### 2000–2015: Kino və televiziya fəaliyyəti

2002-ci il Kann Kinofestivalında Leonardo DiKaprio və Kameron Diaz ilə birlikdə "Nyu-Yorkun bandaları"
1995-ci ildə Skorseze italyan kinorejissorları haqqında "Il Mio Viaggio in Italia" (həmçinin "Mənim İtaliya səyahətim" kimi tanınan) adlı sənədli film çəkdi. Bu sənədli film Skorsezenin növbəti layihəsi olan — Lukino Viskonti kimi böyük italyan rejissorlarının təsiri altında qalan və bütövlükdə Romanın məşhur "Cinecittà" kinostudiyalarında çəkilən möhtəşəm "Nyu-Yorkun bandaları" (2002) filminin müjdəçisi idi. 100 milyon dollardan çox olduğu deyilən istehsal büdcəsi ilə "Nyu-Yorkun bandaları" Skorsezenin o vaxta qədərki ən böyük və bəlkə də ən kütləvi layihəsi idi. "Günahsızlıq dövrü" kimi, bu film də 19-cu əsr Nyu-Yorkunda cərəyan edirdi, lakin sosial təbəqənin digər tərəfinə fokuslanmışdı (və həmin film kimi, burada da baş rolda Deniel Dey-Lüis çəkilmişdi). Film, sonradan Skorseze filmlərinin ayrılmaz hissəsinə çevrilən aktyor Leonardo DiKaprio ilə rejissor arasındakı ilk əməkdaşlığın başlanğıcı oldu. Filmin istehsalı olduqca problemli keçdi; bir çox şayiələr rejissorun "Miramax Films"in rəhbəri Harvi Vaynşteyn ilə münaqişəsinə işarə edirdi. Filmin son variantı 168 dəqiqə davam edirdi, halbuki Skorsezenin orijinal montajı 180 dəqiqədən çox idi.

Bədii güzəştlərə getdiyinə dair iddiaları təkzib etsə də, bəziləri "Nyu-Yorkun bandaları"nın Skorsezenin ənənəvi olaraq qaçdığı standart film tropularını — məsələn, sırf ekspozisiya xatirinə mövcud olan personajları və izahlı keçmişə qayıdış kadrlarını özündə birləşdirən ən adi filmi olduğunu düşünürdülər. Buna baxmayaraq, film ümumilikdə müsbət rəylər almışdı; Rotten Tomatoes rəy aqreqatoru tərəfindən toplanan rəylərin 75 faizinin müsbət olduğu bildirilir və tənqidçilərin fikirləri bu cür ümumiləşdirilir: "Qüsurlu olmasına baxmayaraq, genişmiqyaslı və dağınıq 'Nyu-Yorkun bandaları' möhtəşəm prodüser dizaynı və Dey-Lüisin valehedici ifası ilə özünə bəraət qazandırır." Filmin əsas mövzuları Skorsezenin daim diqqət mərkəzində olan məsələlərlə — Nyu-York şəhəri, mədəniyyətin tərkib hissəsi olan zorakılıq və etnik zəmində alt-mədəniyyət bölünmələri ilə üst-üstə düşür. Əslində, Oskar nominasiyalarına layiq görülmək üçün 2001-ci ilin qışında nümayiş etdirilməsi planlaşdırılan filmin son çəkilişləri Skorseze tərəfindən 2002-ci ilin əvvəlinə qədər təxirə salındı; nəticədə Miramax Films filmi 2002-ci ilin sonunda, Oskar mövsümündə nümayiş etdirdi. "Nyu-Yorkun bandaları" Skorsezeyə "Ən yaxşı rejissor" nominasiyasında ilk Qızıl Qlobus mükafatını qazandırdı. 2003-cü ilin fevralında film "Ən yaxşı film", "Ən yaxşı rejissor" və Deniel Dey-Lüis üçün "Ən yaxşı aktyor" daxil olmaqla 10 Oskar nominasiyası alsa da, heç bir kateqoriya üzrə qalib ola bilmədi.

Növbəti il Skorseze, blüz musiqisinin tarixini Afrika köklərindən başlayaraq Missisipi Deltasına və ondan kənara qədər izləyən genişmiqyaslı, yeddi hissədən ibarət "The Blues" sənədli filminin istehsalını tamamladı. Vim Venders, Klint İstvud, Mayk Fiqqis və Skorsezenin özü də daxil olmaqla yeddi rejissorun hər biri 90 dəqiqəlik film təqdim etdi (Skorsezenin hissəsi "Feel Like Going Home" adlanırdı). 2000-ci illərin əvvəllərində Skorseze, Kennet Lonerqanın "You Can Count on Me", Ketrin Lindberqin "Rain", Derik Martininin "Lymelife" və Jan-Mark Vallenin "The Young Victoria" kimi yeni parlayan rejissorların bir neçə filminə prodüserlik etdi. Həmin dövrdə o, "Sikelia Productions" şirkətini təsis etdi. 2003-cü ildə prodüser Emma Tillincer Koskoff şirkətə qoşuldu. Skorseze həmçinin Vim Vendersin "The Soul of a Man" və Antuan Fukuanın "Lightning in a Bottle" kimi bir neçə sənədli filminin də prodüseri oldu.

Skorseze (soldakı) 2007-ci ildə Leonardo DiKaprio Mərakeş Beynəlxalq Film Festivalında
Skorsezenin 2004-cü ildə ekranlara çıxan "Aviator" filmi, ekssentrik aviasiya pioneri və kino maqnatı Hovard Hyuzun həyatından bəhs edən dəbdəbəli, genişmiqyaslı bioqrafik ekran əsəridir və bu layihə Skorsezeni yenidən aktyor Leonardo Dikaprio ilə bir araya gətirdi. Film olduqca müsbət rəylər qazandı. Ekran əsəri böyük kassa uğuru əldə etdi və Akademiya tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. "Aviator" altı "Qızıl Qlobus" mükafatına namizəd göstərildi (o cümlədən, "Ən yaxşı dram filmi", "Ən yaxşı rejissor", "Ən yaxşı ssenari" və Leonardo Dikaprio üçün "Dram janrında ən yaxşı kişi rolu"). Film bunlardan üçünü, o cümlədən "Ən yaxşı dram filmi" və "Ən yaxşı kişi rolu" mükafatlarını qazandı. 2005-ci ilin yanvarında "Aviator" 11 kateqoriya üzrə, o cümlədən "Ən yaxşı film" nominasiyasında namizəd göstərilərək 77-ci Oskar mükafatlarının ən çox nominasiya alan filmi oldu. Ekran əsəri, demək olar ki, bütün digər əsas kateqoriyalarda da namizədliklər qazandı; bura Skorsezenin beşinci "Ən yaxşı rejissor" nominasiyası da daxil idi. Ən çox nominasiyaya sahib olmasına baxmayaraq, film cəmi beş Oskar qazana bildi. Skorseze isə bu dəfə də məğlub oldu — o, mükafatı "Milyon dollarlıq gözəlçə" filmi ilə Klint Istvuda uduzdu (həmin film həm də "Ən yaxşı film" mükafatını aldı).

"No Direction Home" Skorsezenin Bob Dilanın həyatından, onun Amerika populyar musiqisinə və 20-ci əsr mədəniyyətinə təsirindən bəhs edən sənədli filmidir. Ekran əsəri Dilanın bütün karyerasını əhatə etmir; o, daha çox sənətçinin yaradıcılığının ilk illərinə, 1960-cı illərdəki şöhrətinə, o dövrdə səs-küyə səbəb olmuş akustik gitaradan elektrik gitaraya keçidinə və 1966-cı ildə baş vermiş bədnam motosiklet qəzasından sonra qastrollardan "təqaüdə" çıxmasına fokuslanır. Film ilk dəfə 2005-ci il sentyabrın 26-dan 27-nə keçən gecə həm ABŞ-da (PBS "American Masters" seriyasının bir hissəsi kimi), həm də Böyük Britaniyada (BBC Two "Arena" seriyasının bir hissəsi kimi) nümayiş etdirilib. Həmin ay filmin DVD versiyası da işıq üzü görüb. Ekran əsəri "Peabody" mükafatına və "Ən yaxşı uzunformatlı musiqi videosu" nominasiyasında "Qremmi" mükafatına layiq görülüb. Bundan əlavə, Skorseze "Sənədli/Qeyri-bədii proqram üzrə görkəmli rejissor işi" nominasiyasında "Primetime Emmy" mükafatına namizəd göstərilsə də, "Baghdad ER" filminə uduzub.

Skorseze 2006-cı ilin ortalarında, 65-ci illik "Peabody" mükafatlandırma mərasimində
Skorseze, Honkonqun "Daxili işlər" (rejissorlar Endryu Lau və Alan Mak) polis dramına əsaslanan və Bostonda cərəyan edən "Dönüklər" trilleri ilə yenidən kriminal janra qayıtdı. Bu film Skorsezenin Leonardo Dikaprio ilə əməkdaşlığını davam etdirməklə yanaşı, onun Mett Deymon, Cek Nikolson, Mark Uolberq və Martin Şin ilə ilk birgə işi oldu. "Dönüklər" geniş tənqidi rəğbətlə qarşılandı; bəziləri bunu Skorsezenin 1990-cı ildəki "Bomba oğlanlar" filmindən bəri ən yaxşı işi hesab edir, digərləri isə onu rejissorun "Taksi sürücüsü" və "Quduz öküz" kimi ən məşhur klassikləri ilə eyni səviyyəyə qoyurdular. Yerli kassa gəlirləri 129.4 milyon ABŞ dollarını keçən "Dönüklər", 2010-cu ildəki "Zindan adası" filminə qədər Skorsezenin ən çox gəlir gətirən filmi (inflyasiya nəzərə alınmadan) oldu. Bu film Skorsezeyə "Ən yaxşı rejissor" nominasiyasında ikinci "Qızıl Qlobus"u, həmçinin "Tənqidçilərin Seçimi" mükafatını, ilk Amerika Rejissorlar Gildiyası mükafatını və "Oskar" mükafatını qazandırdı. "Oskar"ı alarkən Skorseze əvvəlki uğursuz nominasiyalarına işarə edərək: "Zərfə bir də baxa bilərsinizmi?" — deyə zarafat etdi. Mükafatı ona uzunillik dostları və həmkarları Frensis Ford Koppola, Corc Lukas və Stiven Spilberq təqdim etdilər. "Dönüklər" həmçinin 2006-cı ilin "Ən yaxşı filmi", "Ən yaxşı uyğunlaşdırılmış ssenari" və Skorsezenin daimi montajçısı Telma Şunmeykerin işinə görə (bu onun Skorseze filmi üçün üçüncü qalibiyyəti idi) "Ən yaxşı montaj" nominasiyalarında "Oskar" qazandı.

"İşığa doğru" sənədli filmi, "The Rolling Stones" rok-n-rol qrupunun 29 oktyabr və 1 noyabr 2006-cı il tarixlərində Nyu-Yorkun "Beacon" teatrındakı çıxışlarını əks etdirir və bu kadrlar qrupun karyerası boyu müxtəlif xəbər və müsahibə görüntüləri ilə sintez olunur. Filmin nümayişi əvvəlcə 21 sentyabr 2007-ci il tarixinə planlaşdırılsa da, "Paramount Classics" onun ümumi buraxılışını 2008-ci ilin aprelinə qədər təxirə saldı. Filmin dünya premyerası 7 fevral 2008-ci ildə 58-ci Berlin Beynəlxalq Film Festivalının (Berlinale) açılışında baş tutdu. Qrupun nağara ifaçısı Çarli Vots film haqqında bu fikirləri bölüşüb: "Marti (Skorseze) bizi möhtəşəm göstərmək üçün inanılmaz bir iş görüb... Hər şey montaj və kəsilişlərdədir. Bu, sadəcə qrupu səhnədə çəkən bir adamın yox, bir kinorejissorun işidir... Bu, 'Kasablanka deyil, lakin eqoistlikdən uzaq, bizim nöqteyi-nəzərimizdən əlimizdə belə bir sənədin olması əla bir şeydir."

2009-cu ildə Skorseze, 1977-ci ildəki cinsi istismar ittihamları ilə bağlı film festivalına gedərkən saxlanılan rejissor Roman Polanskini dəstəkləyən petisiyanı imzaladı. Petisiyada qeyd olunurdu ki, bu cür həbslər film festivallarının əsərlərin "azad və təhlükəsiz" şəkildə nümayiş etdirildiyi bir məkan olma ənənəsinə xələl gətirir; həmçinin neytral ölkələrə səfər edən kinorejissorların həbs edilməsinin "nəticələri heç kimə məlum olmayan hərəkətlərə" qapı aça biləcəyi vurğulanırdı.

22 oktyabr 2007-ci ildə "Daily Variety" jurnalı Skorsezenin Leonardo DiKaprio ilə dördüncü film olan "Zindan adası" üzərində yenidən bir araya gələcəyini xəbər verdi. Denis Lehanenin eyniadlı romanı əsasında Leta Kaloqridis tərəfindən yazılmış ssenarinin əsas çəkilişləri 2008-ci ilin martında Massaçusetsdə başladı. 2007-ci ilin dekabrında aktyorlar Mark Ruffalo, Maks fon Südov, Ben Kinqsli və Mişel Vilyams aktyor heyətinə daxil oldular; bu, həmin aktyorların Skorseze ilə ilk birgə işi idi. Film 19 fevral 2010-cu ildə nümayişə girdi. 20 may 2010-cu ildə "Zindan adası" Skorsezenin ən çox gəlir gətirən filmi oldu. 2010-cu ildə "The Wall Street Journal" Skorsezenin 10.000 müharibə veteranına Transsendental Meditasiya vasitəsilə posttravmatik stress pozğunluğunun öhdəsindən gəlməyə kömək edən Devid Linç Fondunun təşəbbüsünü dəstəklədiyini bildirdi; Skorseze özünün də bu meditasiya növü ilə məşğul olduğunu açıq şəkildə ifadə etmişdir.

Skorseze Kannda (2010-cu ildə)
Skorseze, "Chanel" brendinin o dövr üçün yeni olan "Bleu de Chanel" adlı kişi ətri üçün fransız aktyor Qaspar Ullielin baş rolda çəkildiyi bir reklam çarxına rejissorluq etmişdir. Nyu-Yorkda çəkilən bu çarx 25 avqust 2010-cu ildə internetdə debüt etdi, sentyabr ayında isə televiziya ekranlarında yayımlandı. Bundan əlavə, Skorseze Stiv Buşemi və Maykl Pittin baş rollarda çəkildiyi HBO dram serialı olan "Boardwalk Empire"ın ilk seriyasını idarə etmişdir. Serial Nelson Consonun "Bordvolk İmperiyası: Atlantik Sitinin Doğuşu, Qızıl Dövrü və Korrupsiyası" kitabı əsasında hazırlanıb. "Soprano ailəsi" serialının ssenari müəllifi Terens Vinter tərəfindən yaradılan bu layihədə Skorseze, həm pilot seriyanın rejissoru (buna görə 2011-ci ildə "Görkəmli Rejissorluq" nominasiyasında Emmi mükafatı qazanmışdır), həm də icraçı prodüser kimi çıxış etmişdir. Serialın premyerası 19 sentyabr 2010-cu ildə baş tutmuş və beş mövsüm davam etmişdir.

Skorseze, "Beatles" qrupunun keçmiş üzvü Corc Harrisonun həyatı və musiqisi haqqında "Corc Harrison: Maddi Dünyada Yaşamaq" adlı üç saat yarımlıq sənədli filmə rejissorluq etmişdir. Bu film ABŞ-da HBO kanalında 5 və 6 oktyabr 2011-ci il tarixlərində iki hissəli premyera ilə nümayiş olundu. Onun növbəti filmi "Hüqo", Brayan Selznikin "Hüqo Kabrenin İxtirası" romanı əsasında çəkilmiş üçölçülü macəra dramıdır. Filmdə Eysa Batterfild, Kloe Qreys Moretz, Ben Kinqsli, Saşa Baron Koen, Rey Uinston, Emili Mortimer, Kristofer Li və Cud Lou kimi aktyorlar çəkilib. Tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilən bu ekran əsəri Skorsezeyə "Ən yaxşı rejissor" nominasiyasında üçüncü "Qızıl Qlobus" mükafatını qazandırdı. Film həmçinin 11 "Oskar" mükafatına namizəd göstərildi və onlardan beşini qazanaraq, 2011-ci ildə Mişel Hazanaviçusun "Artist" filmi ilə bərabər ən çox "Oskar" qazanan film oldu. "Hüqo" çoxsaylı digər mükafat və namizədliklərlə yanaşı, iki "BAFTA" mükafatına da layiq görüldü. Skorsezenin ilk 3D filmi olan bu ekran əsəri 23 noyabr 2011-ci ildə ABŞ-da nümayişə girdi.

Martin Skorseze Traybeka festivalında (2007-ci il)
korsezenin 2013-cü il istehsalı olan "Uoll-strit canavarı" filmi, Cordan Belfortun eyniadlı memuarları əsasında çəkilmiş Amerika bioqrafik qara komediya janrında olan ekran əsəridir. Ssenarisi Terens Uinter tərəfindən yazılan filmdə Belfort rolunda Leonardo DiKaprio ilə yanaşı, Cona Hill, Metyu Makkonaxi və başqaları çəkilmişdir. Bu film Skorseze və DiKaprio arasındakı beşinci, "Boardwalk Empire" serialından sonra isə Skorseze və Uinter arasındakı ikinci əməkdaşlıqdır. Film 25 dekabr 2013-cü ildə nümayiş olunmuşdur. Ekran işi DiKaprio tərəfindən canlandırılan Nyu-York birja brokerinin "pump and dump" (süni qiymət artımı və satış) üsulu ilə qanunsuz səhm manipulyasiyasını əhatə edən böyük bir qiymətli kağız fırıldaqçılığındakı hekayəsindən bəhs edir. DiKaprio 2014-cü il Qızıl Qlobus mükafatlarında "Musiqili Filmdə və ya Komediyada Ən Yaxşı Aktyor" nominasiyasında qalib gəlmişdir. Film həmçinin "Ən Yaxşı Musiqili Film və ya Komediya" nominasiyasına namizəd göstərilmişdir. "Uoll-strit canavarı" beş "Oskar" mükafatına, o cümlədən "Ən Yaxşı Film", Leonardo DiKaprio üçün "Ən Yaxşı Aktyor", Cona Hill üçün "Ən Yaxşı Köməkçi Aktyor", Martin Skorseze üçün "Ən Yaxşı Rejissor" və Terens Uinter üçün "Ən Yaxşı Uyğunlaşdırılmış Ssenari" nominasiyalarına namizəd olsa da, heç bir kateqoriyada qalib gələ bilməmişdir. BBC tərəfindən 2016-cı ildə tənqidçilər arasında keçirilən sorğuya əsasən, film 2000-ci ildən bəri çəkilmiş ən yaxşı 100 ekran əsəri siyahısına daxil edilmişdir.

Skorseze və Devid Tedeski "The New York Review of Books" nəşrinin tarixinə həsr olunmuş "50 İllik Mübahisə" adlı sənədli film çəkmişlər. Filmin tamamlanmamış versiyası 2014-cü ilin fevralında Berlin Beynəlxalq Film Festivalında nümayiş etdirilmiş, rəsmi premyerası isə 2014-cü ilin iyununda "Sheffield DocFest" festivalında baş tutmuşdur. Ekran əsəri iyul ayında BBC-nin "Arena" seriyasında və avqustda Telluraydda göstərilməzdən əvvəl Oslo və Qüdsdə də nümayiş olunmuşdur. Sentyabr ayında film Toronto və Kalqari Beynəlxalq Film Festivallarında, həmçinin Nyu-York Film Festivalında nümayiş etdirilmişdir. Film 29 sentyabr 2014-cü ildə HBO kanalında efirə verilmişdir.

Skorseze, Terens Uinter və Corc Mastras tərəfindən yazılmış, Mik Caqqerin prodüserliyi və Mastrasın şourannerliyi ilə ərsəyə gələn "Vinyl" serialının pilot epizoduna rejissorluq etmişdir. Serialda Bobbi Kannavale, 1970-ci illərin Nyu-Yorkunda, pank və diskonun yüksəldiyi bir dövrdə, narkotik və sekslə əhatə olunmuş musiqi sənayesində öz səs-yazma leyblını yenidən canlandırmağa və yeni bir səs tapmağa çalışan nüfuzlu bir şirkətin təsisçisi və prezidenti Riçi Finestra rolunu canlandırır. Çəkilişlər 25 iyul 2014-cü ildə başlamışdır. Digər rollarda Rey Romano, Oliviya Uayld, Cuno Templ, Endryu Days Kley, Ato Essando, Maks Kasella və Ceyms Caqqer çəkilmişlər. 2 dekabr 2014-cü ildə "Vinyl" HBO tərəfindən yayım üçün qəbul edilmişdir. Serial cəmi bir mövsüm davam etmişdir. Skorseze həmçinin bir neçə müstəqil filmin, o cümlədən öz yetirməsi Selina Murqanın rejissorluq etdiyi 2014-cü il istehsalı olan "Çayın Üçüncü Sahili", Endryu Launun (hansı ki, onun "Daxili İşlər" filmi "Dönüklər" filminə ilham vermişdir) həmrəisliyi ilə çəkilmiş 2014-cü il istehsalı "Yaşıl Əjdahaların Qisası", habelə "Bunun üçün qan tök" və "Atışma" filmlərinin icraçı prodüseri kimi çıxış etmişdir.

Skorseze, Makao şəhərindəki "Studio City" və Filippinin Manila şəhərindəki "City of Dreams" kazinoları üçün reklam xarakteri daşıyan "Dinləmə" adlı qısa filmin rejissorluğunu etmişdir. Bu qısa film Skorsezenin uzunmüddətli ilham mənbələri olan Leonardo DiKaprio və Robert De Nironu ilk dəfə onun rejissorluğu altında bir araya gətirmişdir. Filmdə hər iki aktyor özlərinin uydurma versiyalarını canlandıraraq Skorsezenin növbəti filmindəki rol üçün bir-biri ilə rəqabət aparırlar. Bu, Skorseze ilə De Niro arasındakı iyirmi ildən sonra ilk əməkdaşlıq idi. Filmin premyerası 2015-ci ilin oktyabrında "Studio City" kazinosunun təntənəli açılışı ilə eyni vaxtda baş tutmuşdur.

### 2016-ci ildən günümüzə

Skorseze uzun müddət Şusaku Endonun "Sükut" romanının ekranlaşdırılmasını — XVII əsr Yaponiyasında yaşayan iki portuqaliyalı yezuit keşişinin həyatından bəhs edən dram filmini çəkməyi planlaşdırmışdı. O, əslində "Sükut" filmini "Zindan adası" filmindən sonrakı növbəti layihəsi kimi nəzərdə tutmuşdu. 19 aprel 2013-cü ildə "Emmett/Furla Films" tərəfindən film üçün maliyyə vəsaiti ayrıldı və çəkilişlər 2015-ci ilin yanvarında başladı. 2016-cı ilin noyabrına qədər filmin post-prodakşn mərhələsi tamamlandı. Ssenarisi Cey Koks və Skorseze tərəfindən roman əsasında yazılan filmdə baş rolları Endryu Qarfild, Liam Nison və Adam Drayver canlandırıblar. Film 23 dekabr 2016-cı ildə nümayiş olundu və tənqidçilər tərəfindən müsbət rəylərlə qarşılandı. Skorseze 2018-ci ildə "jus sanguinis" (qan hüququ) prinsipi əsasında İtaliya vətəndaşı kimi tanındı.

10 yanvar 2019-cu ildə "Variety" nəşrindən Kris Uillman Skorsezenin Bob Dilanın 1975-ci il turu haqqında çoxdan gözlənilən sənədli filmi "Rolling Thunder Revue"nun Netflix tərəfindən yayımlanacağını xəbər verdi: "Martin Skorsezenin 'Rolling Thunder Revue: Bob Dilan Hekayəsi' filmi Amerikanın 1975-ci ildəki narahat ruhunu və Dilanın həmin ilin payızında ifa etdiyi şən musiqini əks etdirir. Qismən sənədli, qismən konsert filmi, qismən isə qızdırmalı bir yuxu olan 'Rolling Thunder', ustad rejissor Martin Skorsezedən bənzərsiz bir təcrübədir." 25 aprel 2019-cu ildə sənədli filmin 12 iyun 2019-cu ildə Netflix platformasında yayımlanacağı, ondan bir gecə əvvəl isə iyirmi Amerika, Avropa və Avstraliya şəhərlərində eyni vaxtda kinoteatrlarda nümayiş etdiriləcəyi elan edildi. Filmin mükafatlara namizəd ola bilməsi üçün Los-Anceles və Nyu-Yorkda genişləndirilmiş nümayiş cədvəli təyin olundu. İllərlə davam edən hazırlıqlardan sonra, Çarlz Brandtin "Eşitdim ki, ev rəngləyirsən" kitabı əsasında çəkilən Skorsezenin "İrlandiyalı" kriminal filminin əsas çəkilişləri 2017-ci ilin avqustunda başladı. Filmdə baş rolları Robert De Niro, Co Peşi və Al Paçino canlandırırdı. Filmin dünya premyerası 27 sentyabr 2019-cu ildə 57-ci Nyu-York Film Festivalında baş tutdu. 1 noyabr 2019-cu ildə məhdud sayda kinoteatrlarda nümayişə girdi, ardınca isə 27 noyabr 2019-cu ildə "Netflix"də rəqəmsal yayımı başladı. 2020-ci ilin yanvarında "İrlandiyalı" filmi "Ən yaxşı film", "Ən yaxşı rejissor", "Ən yaxşı uyğunlaşdırılmış ssenari", həmçinin Paçino və Peşi üçün "Ən yaxşı köməkçi kişi aktyoru" nominasiyaları da daxil olmaqla on Oskar mükafatına namizəd göstərildi.

29 dekabr 2020-ci ildə Skorsezenin Netflix üçün çəkdiyi "Təsəvvür et ki, bura bir şəhərdir" sənədli serialının treyleri təqdim edildi. Serialda Fran Lebovits və Skorseze birlikdə Nyu-York şəhəri haqqında şəxsi mülahizələrini və düşüncələrini dərindən araşdırırlar. Layihə 8 yanvar 2021-ci ildə "Netflix"də yayımlandı. Bu, Skorsezenin Lebovitsin iştirakı ilə çəkdiyi ikinci sənədli filmdir; birincisi isə HBO-da nümayiş olunan "İctimai çıxış" (2010) filmi idi. 2022-ci ilin oktyabrında Skorseze və Devid Tedeski birgə işlədikləri "Şəxsiyyət böhranı: Yalnız bir gecə" filminin premyerasını Nyu-York Film Festivalında keçirdilər.

Skorseze 2023-cü ildə London Film Festivalında Edqar Rayt ilə birlikdə
2019-cu ilin iyul ayında Skorseze, Devid Qrannın eyniadlı kitabı əsasında ekranlaşdırılan növbəti filmi "Gül Ayının Qatilləri"nin 2020-ci ildə planlaşdırılan çəkilişləri üçün məkan axtarışına başladı. Bu layihə ilə Skorseze, Leonardo DiKaprio ilə altıncı, Robert De Niro ilə isə onuncu dəfə bir araya gələcəkdi. 2019-cu ilin dekabrında Skorsezenin daimi operatoru Rodriqo Prieto, filmin əsas çəkilişlərinin 2020-ci ilin martında başlayacağını təsdiqləsə də, COVID-19 pandemiyası səbəbindən bu tarix təxirə salındı. 2020-ci ilin noyabrında Skorseze Stokholm Ömürlük Nailiyyət Mükafatı ilə təltif edildi. 2020-ci ilin aprelində "Gül Ayının Qatilləri" filminin çəkilişlərinin qeyri-müəyyən müddətə təxirə salındığı, filmin potensial xərclərinin 200 milyon dollara çatdığı və Skorsezenin istehsal və yayım üçün Netflix və ya Apple ilə danışıqlar apardığı, "Paramount Pictures"in isə tərəfdaş kimi iştirak etdiyi elan olundu. 2020-ci il it 27 mayında Apple filmin istehsal və yayım hüquqlarını satın aldı; film Paramount tərəfindən kinoteatrlarda nümayiş etdirildi və Apple TV+ platformasında yayımlandı. Əsas çəkilişlər 2021-ci ilin aprelində başladı. Filmin dünya premyerası 20 may 2023-cü ildə 76-cı Kann Film Festivalında baş tutdu və doqquz dəqiqəlik ayaqüstü alqışlarla qarşılandı; kinoteatrlarda isə 20 oktyabr 2023-cü ildə nümayişə girdi. 16 may 2023-cü ildə "Gül Ayının Qatilləri" filmini təbliğ edərkən Skorseze işləməyə davam etmək həvəsindən danışaraq dedi: "Mən qocalmışam. Oxuyuram. Görürəm. Hekayələr danışmaq istəyirəm, amma artıq vaxt yoxdur." Film on Oskar və yeddi Qızıl Qlobus mükafatına namizəd göstərildi və Lili Qladstoun "Dram janrında ən yaxşı qadın aktrisası" nominasiyasında qalib gəldi. Elə həmin il o, Timoti Şalamenin baş rolda oynadığı "Bleu de Chanel" üçün reklam çarxı çəkdi.

2024-cü ildə Skorseze, Devid Hintonun rejissorluğu ilə çəkilmiş "İngiltərə istehsalı: Pauell və Pressburqerin Filmləri" sənədli filmini səsləndirdi. "Variety" nəşrindən Qay Loc yazırdı: "Skorseze mühüm bir filmoqrafiya üzrə bu cəlbedici səyahətin rejissoru olmaya bilər, lakin o, mövzusuna olan aşkar və şəxsi bağlılığı ilə hekayəni nəql edir." Filmin premyerası Berlin Beynəlxalq Film Festivalında baş tutdu və burada yayım hüquqları MUBI tərəfindən alındı.

### Gələcək layihələr

2021-ci ilin noyabr ayında Skorsezenin Apple Studios üçün rok qrupu "Grateful Dead" haqqında bioqrafik bədii film çəkəcəyi və baş rolda Cona Hillin çıxış edəcəyi müəyyənləşdi. 2022-ci ilin iyulunda Skorsezenin Apple Studios üçün Devid Qrannın "Vager" adlı qeyri-bədii romanının adaptasiyasını idarə edəcəyi və yenidən Dikaprio ilə bir araya gələcəyi elan edildi. 2023-cü ilin mayında Roma Papası Fransisklə görüşdükdən sonra Skorseze İsa peyğəmbər haqqında yeni film yazmağı və çəkməyi düşündüyünü bildirdi. 2024-cü ilin yanvarında daha çox detal açıqlandı; bu filmin Skorsezenin növbəti layihəsi ola biləcəyi və ssenarini Şusaku Endonun "İsanın həyatı" romanı əsasında Kent Cons ilə birlikdə yazdığı məlum oldu. 2023-cü ildə "GQ" jurnalına verdiyi müsahibə zamanı Skorsezenin Todd Fild və Cons ilə Merilin Robinsonun "Ev" əsərinin adaptasiyası üzərində işlədiyi üzə çıxdı. 2025-ci ilin martında isə onun "Ev" əsərini Apple TV+ üçün adaptasiya edəcəyi və baş rolda Dikaprionun çəkiləcəyi xəbəri yayıldı. 2025-ci ilin fevralında Skorsezenin Havay adalarında cərəyan edən, baş rollarında Dueyn Conson, Leonardo DiKaprio və Emili Blantın yer aldığı bir mafiya filmi çəkəcəyi barədə məlumat verildi. Conson və Blant süjeti Skorseze və Dikaprioya təqdim etdilər; layihə "Bomba oğlanlar" və "Dönüklər" filmlərinin kəsişməsi kimi təsvir edildi və Nik Bilton ssenarist kimi işə götürüldü. 18 sentyabr 2025-ci ildə Skorsezenin Piter Kameronun romanı əsasında "Gecə nə baş verir" filmini çəkəcəyi elan olundu. Dikaprio və Cennifer Lourensin baş rollarda çəkildiyi bu filmin istehsalına 2026-cı ilin fevralında başlanıldı. Skorsezenin həmçinin 22 may 2026-cı ildə nümayişi planlaşdırılan növbəti "Ulduz müharibələri" filmi "Mandalorlu və Qoqu"da Ardenniyalı dükançı səsi ilə epizodik rolda çıxış edəcəyi bildirildi.

## Film çəkilişi üslubu və texnikası

Skorsezenin bir çox filmində bir neçə təkrarlanan film çəkilişi texnikasını müəyyən etmək mümkündür. O, aktyorlar, ssenaristlər, montajçılar və kinoperatorlar ilə bəzən onilliklər boyu davam edən təkrar əməkdaşlıqlardan ibarət bir yaradıcılıq tarixi formalaşdırıb; buna misal kimi operatorlar Maykl Balhaus, Robert Riçardson və Rodriqo Prieto ilə olan uzunmüddətli iş birliyini göstərmək olar.

### Yavaş çəkim və donmuş kadr

Skorseze "Qapımı döyən kimdir?" (1967) və "Amansız küçələr" (1973) filmlərində olduğu kimi, yavaş hərəkət effektindən tez-tez istifadə etməsi ilə tanınır. O, həmçinin donmuş kadrlardan istifadəsi ilə də seçilir: məsələn, "Komediya kralı" (1983) filminin başlanğıc titrlərində, habelə "Bomba oğlanlar" (1990), "Kazino" (1995), "Dönüklər" (2006) və "İrlandiyalı" (2019) filmləri boyu bu texnikaya rast gəlinir. Onun sarışın baş qəhrəman qadınları adətən baş personajın gözü ilə mələkvari və füsunkar obrazda təqdim olunur; onlar ilk səhnələrində ağ rəngli libasda görünür və yavaş hərəkətlə lentə alınırlar — məsələn, "Taksi sürücüsü"ndə Sibil Şeperd, "Quduz öküz"də Keti Moriartinin ağ bikinisi və "Kazino"da Şeron Stounun ağ minidresi buna nümunədir. Bu, rejissor Alfred Hiçkoka bir hörmət əlaməti və ya istinad kimi dəyərləndirilə bilər.

Skorseze "Taksi sürücüsü", "Bomba oğlanlar", "Kazino", "Nyu-Yorkun bandaları" və "Hüqo" filmlərində olduğu kimi, tez-tez uzun fasiləsiz çəkilişlərdən istifadə edir. Onun filmlərində məşhur musiqi və ya kadrarxası səslə müşayiət olunan, çox vaxt aqressiv kamera hərəkətləri və ya sürətli montajla seçilən "MOS" səhnələrə mütəmadi rast gəlinir. Skorseze bəzən 1920-ci illərin səssiz kinosuna ehtiram əlaməti olaraq səhnədəki personajları "iris" effekti ilə ön plana çıxarır; bu effekt "Kazino" (Şeron Stoun və Co Peşiyə tətbiq olunur), "Həyat dərsləri", "Dönüklər" (Mett Deymon üzərində) və "Hüqo" filmlərində görünür. Onun bəzi filmlərində vestern janrına, xüsusilə "Rio Bravo", "Böyük qatar soyğunu", "Şeyn", "Axtarışda olanlar" və "Oklahomalı uşaq" filmlərinə istinadlar var. Yavaş hərəkətli flaş işıqları və vurğulanmış kamera/çəkiliş səslərindən tez-tez istifadə olunur; həmçinin "The Rolling Stones" qrupunun "Gimme Shelter" mahnısı Skorsezenin bir neçə filmində — "Bomba oğlanlar", "Kazino" və "Dönüklər"də eşidilir.

### Kameo rollar

Skorseze adətən öz filmlərində qısa epizodik rollarda çıxış edir ("Qapımı döyən kimdir?", "'Yük vaqonu' Berta", "Amansız küçələr", "Alisa artıq burada yaşamır", "Taksi sürücüsü", "Komediya kralı", "İşdən sonra", "Məsihin son vəsvəsəsi" (başlıq altında gizlənsə də), "Məsumluq dövrü", "Nyu-Yorkun bandaları", "Hüqo", "Çiçəkli ayın qatilləri"). O, həmçinin ekranda görünmədən filmə səsi ilə töhfə verməklə də tanınır (məsələn, "Aviator" və "Uol-strit canavarı" filmlərində olduğu kimi). Məsələn, "Məsumluq dövrü" filmində o, epizodların birində iri formatlı portret fotoqrafı kimi səssiz bir rolda görünür. O, "Amansız küçələr" və "Pulun rəngi" filmlərində başlanğıcda kadrarxası mətni oxuyur; "Quduz öküz" filminin final səhnəsində kadrarxası qarderob işçisini canlandırır və "Ölüləri dirildərkən" filmində görünməyən təcili yardım dispetçerini səsləndirir. O, həmçinin İtaliya komediyası olan "Papanın gözündə" filmində yeni yaradılmış uydurma Vatikan Televiziyasının direktoru kimi görünür və "Studiya" teleserialının ilk epizodunda özünü canlandırmışdır.

### Dini günahkarlıq hissi

Günahkarlıq hissi onun bir çox filmlərinin əsas mövzusudur; eynilə Katolisizmin bu hissin həm yaranmasında, həm də onunla mübarizədəki rolu kimi ("Qapımı döyən kimdir?", "Amansız küçələr", "Quduz öküz", "Ölüləri dirildərkən", "Dönüklər", "Zindan adası" və "İrlandiyalı"). Analoji olaraq, Skorseze "Sükut" filmini bir "ehtiras layihəsi" (passion project) hesab edirdi: bu layihə həm də güclü dini mövzuları ehtiva edən "Məsihin son vəsvəsəsi" filminin nümayişindən iki il sonra — 1990-cı ildən bəri hazırlıq mərhələsində idi. Skorsezedən 26 ildən artıq bir müddətdə nə üçün güclü teoloji mövzularla bağlı bir layihəyə marağını itirmədiyini soruşduqda, o, belə cavab verdi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Yaşlandıqca ideyalar gəlir və gedir. Suallar, cavablar, yenidən həmin cavabın itirilməsi və daha çox suallar — məni həqiqətən maraqlandıran budur. Bəli, kino, həyatımdakı insanlar və ailəm ən vacib olanlardır, lakin son nəticədə yaşlandıqca, daha çox nəsə olmalıdır... "Sükut" məhz bu mənada məni özünə çəkən bir layihədir. Bu, mənim üçün bir aludəçilik olub və mütləq reallaşmalı idi... Bu, güclü, möhtəşəm və real bir hekayədir, müəyyən mənada trillerdir, lakin məhz həmin suallara toxunur. |  |

### Siyasi korrupsiya

Daha yaxın keçmişdə onun filmlərində korrupsiyalaşmış hakimiyyət nümayəndələri — məsələn, "Dönüklər" filmindəki polislər, "Nyu-Yorkun bandaları" və "Aviator" filmlərindəki siyasətçilər ön plana çıxmışdır. O, həmçinin söyüşlərdən (qeyri-etik ifadələrdən) geniş istifadə etməsi, qara yumoru və zorakılıq səhnələri ilə tanınır.

Skorsezenin filmlərində təsvir olunan siyasi korrupsiyaya marağı onun 2021-ci il filmi olan "İrlandiyalı"da daha da genişlənmişdir. "The New Yorker" üçün yazan Riçard Brodi filmin əsas təfsirini Amerika siyasətinin və Amerika cəmiyyətinin realist oxunuşunun qaranlıq alleqoriyası kimi qiymətləndirərək bildirib:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Real həyatdakı Hoffa... həm qanunsuz aləm siyasətində, həm də dövrün real praktiki siyasətində mühüm fiqur idi və filmin əsas qayəsi bu iki sahənin ayrılmazlığıdır. "İrlandiyalı" — müasir Amerika tarixinin böyük bir hissəsini fasiləsiz bir cinayət prosesi kimi görən sosiopolitik qorxu hekayəsidir; burada cəmiyyətin hər bir səviyyəsi — məişət həyatından tutmuş yerli biznesə, böyük biznesdən milli və beynəlxalq siyasətə qədər — rüşvətxorluq, qaranlıq sövdələşmələr, çirkli pullar, zorakılıq hədələri, dəhşətli qətllər və bütün bu sistemi ayaqda saxlayan köklü cəzasızlıq mühiti ilə zəhərlənmişdir. |  |

### Daimi əməkdaşlıq etdiyi şəxslər

Skorseze layihələrində tez-tez eyni aktyorlara rol verir; xüsusilə də Skorseze ilə on tammetrajlı və bir qısametrajlı filmdə əməkdaşlıq etmiş Robert De Niro ilə. Bura AFI-nin "100 il... 100 film" siyahısına daxil olan üç film ("Taksi sürücüsü", "Quduz öküz" və "Bomba oğlanlar") də daxildir. Skorseze tez-tez qeyd edir ki, De Nironun onun rejissorluğu altında ifa etdiyi ən yaxşı rolu "Komediya kralı" filmindəki Rupert Pupkin obrazıdır. Əsrin əvvəlindən sonra Skorseze daha gənc aktyor Leonardo Di Kaprionun simasında yeni bir ilham pərisi tapdı və bu günə qədər onunla altı tammetrajlı və bir qısametrajlı filmdə əməkdaşlıq etdi. Bir neçə tənqidçi Skorsezenin Di Kaprio ilə olan yeni tərəfdaşlığını onun De Niro ilə əvvəlki işbirliyi ilə müqayisə edir. Daimi əməkdaşlıq etdiyi şəxslər sırasına həmçinin bunlar daxildir: Viktor Arqo (6), Harvi Keytel (6), Harri Nortap (6), C. K. Makkenzi (5), Mürrey Moston (5), İllyana Duqlas (4), Co Peşi (4), Frenk Vinsent (3), Barri Primus (3) və Verna Blum (3). Bir çox Skorseze layihəsində görünən digər şəxslər arasında Hollivud mühitindən uzaqlaşmış Daniel Dey-Lüis, Alek Bolduin, Villem Defo, Ben Kinqsli, Cud Lou, Dik Miller, Liam Nison, Emili Mortimer, Cessi Plemons, Con K. Reyli, Devid Kerradayn, Barbara Herşi, Kevin Korriqan, Ceyk Hoffman, Frenk Sivero, Rey Uinstoun və Nik Nolti var. Vəfatlarından əvvəl Skorsezenin valideynləri — Çarlz Skorseze və Ketrin Skorseze də, məsələn, "Bomba oğlanlar" filmində olduğu kimi, kiçik, epizodik və ya köməkçi rollarda çıxış etmişlər.

Skorseze çəkiliş qrupu üçün tez-tez montajçılar Marşia Lukas və Telma Şunmeyker, operatorlar Maykl Ballhaus, Robert Riçardson, Maykl Çapman və Rodriqo Prieto, ssenaristlər Pol Şreder, Mardik Martin, Cey Koks, Terrens Uinter, Con Loqan və Stiven Zaillyan, kostyum dizayneri Sendi Pauell, quruluşçu rəssamlar Dante Ferretti və Bob Şou, musiqi prodüseri Robbi Robertson, bəstəkarlar Hovard Şor və Elmer Bernstayn ilə çalışıb. Şunmeyker, Riçardson, Pauell və Ferrettinin hər biri Skorseze ilə əməkdaşlıqları sayəsində öz kateqoriyaları üzrə "Oskar" mükafatı qazanmışlar. Hiçkokun daimi titr dizayneri olmuş Sol Bass və Eleyn Bass isə "Bomba oğlanlar", "Məsumluq dövrü", "Kazino" və "Qorxu burnu" filmlərinin açılış titrlərini tərtib etmişlər.

## Şəxsi həyatı

### Evlilikləri

Skorseze 5 dəfə evlənib.

1965-ci ildə Skorseze Larain Mari Brennan ilə evləndi. Onların Skorsezenin anasının adını daşıyan Ketrin adlı bir qızları var. Cütlük 1971-ci ilə qədər bir yerdə qaldı.

1976-ci ildə Skorseze yazıçı Culiya Kemeron ilə evləndi. Onların "Məsumluq dövrü" filmində rol alan Domenika Kemeron-Skorseze adlı aktrisa qızları var. Bir illik evlilikdən sonra cütlük, Kemeronun ilk tammetrajlı filmi olan "Tanrının iradəsi" qara komediyasına əsas verən şiddətli bir boşanma yaşadı; qızları da həmin filmdə rol almışdı. Domenika Skorseze adı ilə "Qorxu burnu" filmində kiçik bir rol canlandıran Domenika, hazırda aktyorluq, ssenaristlik, rejissorluq və prodüserlik fəaliyyətini davam etdirir.

1979-cu ildə Skorseze aktrisa İzabella Rossellini ilə evləndi. Cütlük 1983-cü ildə boşandı.

1983-cü ilin martında Skorseze Las-Veqasda keçirilən illik "ShoWest" konvensiyasında o zamanlar "Paramount" şirkətində kiçik rəhbər vəzifəsində çalışan Don Stil ilə tanış oldu və bundan sonra cütlük arasında romantik münasibət başladı. "Məsihin son vəsvəsəsi" filminin "Paramount"dakı ilkin hazırlıq mərhələsində Skorseze Nyu-Yorkdan köçərək onun "Sunset Plaza"dakı iqamətgahında yaşamağa başladı. 1993-cü ildə nəşr olunan xatirələrində Stil, "Komediya kralı" filminin Kann Film Festivalındakı premyerasında iştirakları və Tunislə birlikdə məkan axtarışına çıxmaları da daxil olmaqla, onların münasibətlərindən bəhs etmişdir. Onlar 1987-ci ildə, Stil "Columbia Pictures"in prezidenti təyin edildikdən qısa müddət sonra, "Ərəbistanlı Lourens" filminin bərpası prosesinə start verərək peşəkar şəkildə yenidən bir araya gəldilər.

1985-ci ildə Skorseze prodüser Barbara De Fina ilə evləndi. Cütlük 1991-ci ildə boşandı.

1989-cu ildən 1997-ci ilə qədər Skorseze aktrisa İllyana Duqlas ilə romantik münasibətdə olmuşdur.

1999-cu ildə Skorseze Helen Şermerhorn Morris ilə ailə həyatı qurdu. Onların aktrisa və kinorejissor olan Françeska adlı bir qızı var. Françeska atasının "Dönüklər", "Hüqo" və " Aviator" filmlərində rol almış, 2020-ci ildə isə HBO/Sky tərəfindən istehsal olunan "Biz özümüzük" mini-serialında baş rolu canlandırmışdır..

### Siyasi fikirləri

Skorseze İraq müharibəsinin əleyhdarı olmuşdur; o, 2003-cü ildə 75-ci Oskar mükafatı təqdimetmə mərasiminə ağ göyərçin nişanı taxaraq qatılmış və Maykl Murun prezident Corc Buşu və işğalı tənqid etdiyi çıxışını alqışlamışdır. 2025-ci ilin iyununda Skorseze Donald Tramp administrasiyası haqqında demişdir: "Mən bu administrasiyada şəfqət görmürəm. Əksinə, görünən odur ki, onlar bunun tam əksindən — incitməkdən və alçaltmaqdan zövq alırlar."

### Hüquqi problemləri

2024-cü ilin mart ayında Skorseze ssenaristliyə yeni başlayan Saymon Afram ilə aralarındakı məhkəmə çəkişməsini razılaşma ilə yekunlaşdırdı. Afram onu İkinci Dünya Müharibəsindəki "Fortitude" əməliyyatı haqqında yazdığı eyniadlı ssenarinin kastinq, istehsal və çəkiliş sonrası mərhələlərinə kömək etmək üçün 500,000 dollar mənimsəməkdə, lakin müqabilində heç bir iş görməməkdə ittiham edirdi.

### Dini inancları

Əvvəllər Skorseze özünü "dindən uzaqlaşmış katolik" kimi təqdim edərək belə demişdi: "Mən dindən uzaqlaşmış bir katolikəm. Amma mən Roma katolikiyəm; bundan qaçış yoxdur." 2016-cı ildə isə Skorseze yenidən özünü katolik kimi tanıdaraq qeyd etmişdi: "Mənim yolum katoliklik olub və belə də qalır. Uzun illər başqa şeylər haqqında düşündükdən, orada-burada axtarışlar etdikdən sonra, özümü ən rahat katolik kimi hiss edirəm. Men katolikliyin prinsiplərinə inanıram."

## Filmoqrafiyası

2026-cı ilə qədər, Skorseze 27 tammetrajlı bədii filmin və 16 tammetrajlı sənədli filmin rejissoru olmuşdur.

* Qapımı döyən kimdir? (1967)
* "Yük vaqonu" Berta (1972)
* Amansız küçələr (1973)
* Alisa artıq burada yaşamır (1974)
* Taksi sürücüsü (1976)
* Nyu-York, Nyu-York (1977)
* Quduz öküz (1980)
* Komediya kralı (1982)
* İşdən sonra (1985)
* Pulun rəngi (1986)
* Məsihin son vəsvəsəsi (1988)
* Bomba oğlanlar (1990)
* Qorxu burnu (1991)
* Məsumluq dövrü (1993)
* Kazino (1995)
* Kundun (1997)
* Ölüləri dirildərkən (1999)
* Nyu-Yorkun bandaları (2002)
* Aviator (2004)
* Dönüklər (2006)
* Zindan adası (2010)
* Hüqo (2011)
* Uoll-strit canavarı (2013)
* Sükut (2016)
* İrlandiyalı (2019)
* Çiçəkli ayın qatilləri (2023)
* Gecə nə baş verir (Açıqlanması gözlənilir)

## Digər işləri

### Film mühafizəsi

Skorseze 1990-cı ildən — köhnə və ya zədələnmiş filmlərin nüsxələrini bərpa etmək üçün kinostudiyalarla əməkdaşlıq edən "The Film Foundation" qeyri-kommersiya təşkilatını yaratdığı vaxtdan bəri filmlərin qorunub saxlanılması və bərpası işində ön sıralarda yer almışdır. Skorseze bu təşkilatı Vudi Allen, Robert Oltmen, Frensis Ford Koppola, Klint İstvud, Stenli Kubrik, Corc Lukas, Sidni Pollak, Robert Redford və Stiven Spilberq ilə birlikdə təsis etmişdir və onların hər biri fondun ilkin idarə heyətində təmsil olunmuşdur. 2006-cı ildə Pol Tomas Anderson, Ves Anderson, Kertis Henson, Piter Cekson, Enq Li və Aleksandr Peyn onlara qoşulmuşdur. 2015-ci ildə Kristofer Nolan da idarə heyətinin üzvü olmuşdur. Son dövrlərdə isə Spayk Li, Sofiya Koppola, Gilyermo del Toro, Barri Cenkins, Linn Remsi, Coanna Hoqq və Ketrin Biqlou fondun üzvləri sırasına daxil ediliblər.

Fond dünyanın müxtəlif yerlərindən olan 800-dən çox filmi bərpa etmişdir və gənclər üçün kino dili və tarixi üzrə ödənişsiz təhsil proqramı həyata keçirir. Skorseze və Fond, Maykl Pauell və Emerik Pressburqerin "Qırmızı ayaqqabılar" (1948) filminin bərpası üçün vəsait toplanmasına rəhbərlik etmişdir. Filmlərin bərpası sahəsindəki fəaliyyətinə görə o, 2018-ci ildə "TCM Film Festivalı"nda Robert Osborn mükafatına layiq görülmüşdür. Bu mükafat Skorsezeyə "klassik filmlərin mədəni irsinin qorunub saxlanılmasına əhəmiyyətli töhfə vermiş şəxs" kimi təqdim edilmişdir.

2020-ci ilin noyabr ayında "The Criterion Channel", "The Film Foundation" təşkilatının "missiyasını, inkişafını və davam edən fəaliyyətini" qeyd edən "Fondun 30 illiyi: Martin Skorseze və Ari Asterin söhbəti" adlı 30 dəqiqəlik video yayımlamışdır. Skorseze 2020-ci ilə olan məlumata görə, Fondun 850 filmin bərpasına kömək etdiyini bildirmişdir.

2024-cü il aprelin 20-də Skorseze, "2024 TCM Klassik Film Festivalı"nda "Mürəkkəbdən Qayıdış: Bərpa Olunmuş Animasiya Qısametrajlı Filmləri" layihəsini nümayiş etdirmək üçün Set Makfarleyn ilə əməkdaşlıq etmişdir. Makfarleyn və Skorseze bərpa işini maliyyələşdirmiş, həmçinin "UCLA Film və Televiziya Arxivi", "The Film Foundation" və "Paramount Pictures" arxivləri ilə birgə çalışmışlar.

### "The World Cinema" proyekti

2024-cü ildə Skorseze, öz kino tarixini qorumaq üçün kifayət qədər imkanı olmayan bölgələrdəki marjinallaşmış və nadir hallarda nümayiş etdirilən filmləri qorumaq və təqdim etmək missiyası ilə Dünya Kino Layihəsini təsis etmişdir. Skorzezenin təşkilatı "Criterion Collection" ilə əməkdaşlıq edərək, bu filmləri nəinki qoruyub saxlamış, həm də onların DVD və Blu-ray toplularında, eləcə də "The Criterion Channel" kimi striminq xidmətlərində yayımlanmasına şərait yaratmışdır. Dünya Kino Layihəsinə daxil olan filmlər arasında Usman Sembenin "Qara Qız" (1966) və Cibril Diop Mambetinin "Tuki Buki" (1973) əsərləri də var.

"The Criterion Collection" indiyədək "Martin Skorsezenin Dünya Kino Layihəsi" adı altında DVD və Blu-ray formatlarında dörd cildlik toplu yayımlamışdır. Birinci cildə altı film daxildir: "Tuki Buki" (1973), "Torlar" (1936), "Titas adlı çay" (1973), "Susuz yay" (1964), "Translar" (1981) və "Xidmətçi qadın" (1960).

### "Afrika film irsi" proyekti

2017-ci ildə Skorseze həmçinin Skorsezenin qeyri-kommersiya təşkilatı olan "The Film Foundation", YUNESKO, "Cineteca di Bologna" və Pan-Afrika Kinematoqrafçılar Federasiyasının (FEPACI) birgə təşəbbüsü olan "Afrika Film İrsi Layihəsini" (AFHP) təqdim etmişdir. Layihə bəzilərinin itmiş olduğu, bəzilərinin isə bərpa olunmaz halda hesab edildiyi 50 klassik Afrika filmini aşkar edib qorumağı və onları hər yerdə tamaşaçılar üçün əlçatan etməyi hədəfləyir. 2018-ci ildə "Cinema Escapist"ə verdiyi müsahibədə Skorseze bu iddialı əməkdaşlıq haqqında danışarkən bildirmişdir: "İlk məqsədimiz ilk 50 filmimiz üçün ən yaxşı sağ qalan elementləri — ümid edirik ki, orijinal neqativləri — aşkar etmək məqsədilə dünyanın müxtəlif yerlərindəki film arxivlərində və laboratoriyalarında hərtərəfli araşdırma başlatmaq və aparmaqdır". O, həmçinin qeyd etmişdir ki: "Bərpa, əlbəttə ki, hər zaman əsas hədəfdir, lakin bu təşəbbüs çərçivəsində o, həm də Afrikada və xaricdə nümayiş və yayılma ilə davam edən bir prosesin başlanğıc nöqtəsidir. Və təbii ki, bizim bərpa prosesimizə hər zaman qorunma elementlərinin yaradılması da daxildir".

2019-cı ildə AFHP, Uaqaduqu Pan-Afrika Film Festivalının 50 illik yubileyi çərçivəsində dörd Afrika filminin bərpa olunmuş versiyalarının ilk dəfə öz ana qitələrində nümayiş etdiriləcəyini elan etdi. Söhbət Med Hondonun "Soleil Ô" (1970), Məhəmməd Laxdar-Haminanın "Chronique des années de braise" (1975), Timite Bassorinin "La Femme au couteau" (1969) və Jan-Pyer Dikong-Pipanın "Muna Moto" (1975) filmlərindən gedir.

### Film aktivizmi

Skorseze Con Kassavetes, Rocer Korman və Maykl Pauell kimi kinorejissorları öz mentorları kimi qeyd etmişdir. Kino tənqidçisi Rocer Ebertin "Ebert tərəfindən Skorseze" kitabında Ebert, Antuan Fukua, Vim Venders, Kennet Lonerqan, Stiven Frirz, Allison Anders, Spayk Li və Con Maknoton kimi kinorejissorların layihələrində icraçı prodüser kimi çıxış edərək digər həmkarlarını müdafiə etdiyinə və dəstəklədiyinə görə Skorzezeni tərifləmişdir. Daha yaxın vaxtlarda o, Safdi Qardaşları, Coanna Hoqq, Kornel Mundrutso, Cozefina Dekker, Daniel Lessovits, Alis Rorvaxer, Jonas Karpinyano, Ameli van Elmt və Selina Murqanın filmlərinin icraçı prodüseri olmuşdur. Skorseze həmçinin illər ərzində Nyu-Yorkda fəaliyyət göstərən həmkarları Vudi Allen və Spayk Li ilə yanaşı, Ves Anderson, Pan Cun Ho, Qreta Qerviq, Ari Aster, Kelli Reyxardt, Kler Deni, Noa Baumbax, Pol Tomas Anderson, Kristofer Nolan, Koen qardaşları və Ketrin Biqlou kimi heyran olduğu digər sənətkarların da adlarını çəkmişdir.

### Sevimli filmləri

Skorseze "Cənub küçəsində oğurluq" filmini ən sevdiyi filmlər siyahısına daxil etmişdir. "Musiqi furqonu" isə onun ən sevdiyi müzikldır.

2012-ci ildə Skorseze "Sight and Sound" jurnalının rejissorlar arasında keçirdiyi sorğuda iştirak etmişdir. Hər on ildən bir bütün dövrlərin ən möhtəşəm filmlərini seçmək üçün keçirilən bu sorğuda müasir rejissorlardan öz seçimlərinə görə on film seçmək istənmişdi. Lakin Skorseze 12 film seçmişdir və onlar aşağıda əlifba sırası ilə sadalanır:

* *2001: Kosmik Odissey* (ABŞ/Böyük Britaniya, 1968)

* *Səkkiz yarım* (İtaliya, 1963)

* *Kül və almaz* (Polşa, 1958)

* *Vətəndaş Keyn* (ABŞ, 1941)

* *Bəbir* (İtaliya, 1963)

* *Payza* (İtaliya, 1946)

* *Qırmızı ayaqqabılar' (Böyük Britaniya, 1948)*

* *Çay* (ABŞ, 1951)

* *Salvatore Culiano* (İtaliya, 1962)

* *Axtarışda olanlar* (ABŞ, 1956)

* *Ugetsu* (Yaponiya, 1953)

* *Başgicəllənmə* (ABŞ, 1958)
On il sonra Skorseze yenidən "Sight and Sound" sorğularında iştirak etdi və 15 film seçdi; bura 2012-ci il siyahısındakı həmin 12 film və əlavə olaraq aşağıdakılar daxildir:

* *Kənd keşişinin gündəliyi* (Fransa, 1951)
* *Yaşamaq* (Yaponiya, 1952)
* *Ordet* (Danimarka, 1955)

1999-cu ildə Cin Siskelin vəfatından sonra, Skorseze "Siskel & Ebert" verilişinin bir epizodunda Rocer Ebertə qonaq aparıcı kimi qoşulmuş və onların hər biri 1990-cı illərin ən çox bəyəndikləri 10 filmini qeyd etmişdir. Skorsezenin siyahısı ardıcıllıqla belədir:

1. *At oğrusu* (Çin, 1986)
2. *İncə qırmızı xətt* (ABŞ, 1998)
3. *Oğurlanmış həyat* (Tayvan, 1994)
4. *Geniş bağlanmış gözlərlə* (ABŞ/BK, 1999)
5. *Pis leytenant* (ABŞ, 1992)
6. *Dalğaları yararkən* (Danimarka/ABŞ, 1996)
7. *Bottle Rocket* (ABŞ, 1996)
8. *Toqquşma* (Kanada, 1996)
9. *Farqo* (ABŞ, 1996)
10. *Malkolm İks* (ABŞ, 1992) və *İstilik* (US, 1995) (tie)

2012-ci ildə Skorseze Kolin Levviyə 39 xarici film tövsiyə edib.

2019-cu ildə Martin Skorseze, dünyanın hər yerindən olan kinorejissorların film siyahılarını toplayan "LaCinetek" striminq platforması üçün öz sevimli filmlərinin siyahısını təqdim etmişdir. Yorulmaz bir kinosevər (sinefil) olan Skorseze iki siyahı təqdim etdi: onlardan biri 73 "əsas" filmi, digər "alternativ siyahı" isə 106 filmi əhatə edirdi. O, həmçinin "LaCinetek"in təsisçilərindən biri olan Sedrik Klapişə məktub ünvanlayaraq seçimlərini izah etmiş və heyran olduğu bir çox kinorejissorun və filmin bu siyahılara daxil edilmədiyini qeyd etmişdir.

## İrs və mükafatları

1995-ci ildə Venesiya Film Festivalında Skorseze, aktrisa Monika Vittidən "Karyera Boyu Nailiyyətlərə Görə Qızıl Şir" mükafatını alarkən.
Skorsezenin filmləri həm milli, həm də beynəlxalq miqyasda çoxsaylı mükafatlara namizəd göstərilmiş, "Dönüklər" filmi ilə isə "Oskar" mükafatını qazanmışdır. 1991-ci ildə o, Amerika Nailiyyətlər Akademiyasının "Qızıl Boşqab" mükafatına layiq görülmüşdür. 1997-ci ildə Skorseze "AFI Həyat Boyu Nailiyyət" mükafatını almışdır. 1998-ci ildə Amerika Film İnstitutu Skorsezenin üç filmini ən yaxşı Amerika filmləri siyahısına daxil etmişdir: "Quduz öküz" 24-cü, "Taksi sürücüsü" 47-ci və "Yaxşı uşaqlar" 94-cü yerdə qərarlaşmışdır. Siyahının onuncu ildönümü nəşrində "Quduz öküz" 4-cü, "Taksi sürücüsü" 52-ci, "Bomba oğlanlar" isə 92-ci pilləyə yüksəlmişdir. 2001-ci ildə Amerika Film İnstitutu Skorsezenin iki filmini Amerika kinosunun ən "həyəcanverici" filmləri siyahısına salmışdır: "Taksi sürücüsü" 22-ci, "Quduz öküz" isə 51-ci yerdə olmuşdur. 5 yanvar 2005-ci ildə Parisdə keçirilən mərasimdə Martin Skorseze kinoya verdiyi töhfələrə görə Fransanın "Fəxri Legion" ordeni ilə təltif edilmişdir. 8 fevral 2006-cı ildə, 48-ci illik "Qremmi" mükafatlandırma mərasimində Skorseze "Evə gedən yol yoxdur" əsərinə görə "Ən yaxşı uzunformatlı musiqi videosu" nominasiyasında "Qremmi" mükafatını qazanmışdır.

Linda Mayls 1975-ci ildə Edinburq Beynəlxalq Film Festivalında Skorsezenin yaradıcılığına həsr olunmuş retrospektiv sərgi təşkil etmişdir.

2007-ci ildə Skorseze "Time" jurnalının "Dünyanın 100 ən nüfuzlu şəxsi" siyahısına daxil edilmişdir. Həmin ilin avqust ayında "Total Film" jurnalının keçirdiyi sorğuda o, Stiven Spilberqi qabaqlayaraq və Alfred Hiçkokdan sonra gələrək bütün dövrlərin ikinci ən böyük rejissoru seçilmişdir. Həmçinin 2007-ci ildə Skorseze, Milli İtalyan-Amerikan Fondu (NIAF) tərəfindən qurumun 32-ci ildönümü qalasında şərəflandırılmışdır. Mərasim zamanı Skorseze, Amerika Kino Assosiasiyasının (MPAA) keçmiş prezidenti və fondun idarə heyətinin üzvü Cek Valentinin xatirəsinə NIAF-ın "Cek Valenti İnstitutu"nun açılışına köməklik etmişdir. Bu institut ABŞ-dakı italyan kino tələbələrinə dəstək verir; Skorseze öz mükafatını Cek Valentinin dul xanımı Meri Marqaret Valentidən qəbul etmişdir. Skorsezenin filmlərinə aid bəzi materiallar və şəxsi sənədləri Uesliyan Universitetinin Kino Arxivində saxlanılır və dünyanın hər yerindən olan alimlər və media ekspertləri üçün tam əlçatandır. 11 sentyabr 2007-ci ildə karyera mükəmməlliyi və mədəni təsiri qiymətləndirən "Kennedi Mərkəzi Fəxri Mükafatı" komitəsi Skorzezeni ilin laureatlarından biri elan etmişdir. 17 iyun 2008-ci ildə Amerika Film İnstitutu Skorsezenin iki filmini "AFI-nın 10 Top 10" siyahısına daxil etmişdir: "Quduz öküz" idman janrında birinci, "Yaxşı uşaqlar" isə qanqster janrında ikinci yerdə qərarlaşmışdır. 2013-cü ildə "Entertainment Weekly" heyəti "Şər küçələr" (Mean Streets) filmini indiyə qədər çəkilmiş yeddinci ən böyük film seçmişdir.

2007-ci ildə Leon Flayşer, Martin Skorseze, Dayana Ross, Brayan Vilson və Stiv Martin, Prezident Corc Buş və Lora Buş ilə birlikdə.
17 yanvar 2010-cu ildə 67-ci "Qızıl Qlobus" mükafatlandırma mərasimində Skorseze Sesil B. de Mill mükafatına layiq görülmüşdür. 18 sentyabr 2011-ci ildə 63-cü "Primetime Emmy" mükafatlandırma mərasimində Skorseze, "Boardwalk Empire" serialının premyerasındakı işinə görə "Dram serialında görkəmli rejissor işi" nominasiyasında "Emmi" mükafatını qazanmışdır. 2011-ci ildə Skorseze Lodz Milli Film Məktəbinin fəxri doktoru adını almışdır. Mükafatlandırma mərasimində o, Vayda, Munk, Has, Polanski və Skolimovskinin filmlərinə ehtiramını bildirərək, "Özümü bu məktəbin bir hissəsi və onun məzunu kimi hiss edirəm" demişdir. "King Missile" qrupu onun şərəfinə "Martin Scorsese" mahnısını bəstələmişdir. 12 fevral 2012-ci ildə 65-ci Britaniya Akademiya Film Mükafatları (BAFTA) mərasimində Skorseze "BAFTA Academy Fellowship" (Akademiya Təqaüdü) mükafatını qəbul etmişdir.

Martin Skorsezenin Hollivudun "Şöhrət xiyabanı"ndakı ulduzu.
16 sentyabr 2012-ci ildə Skorseze, "Corc Harrison: Maddi Dünyada Yaşamaq" sənədli filmindəki işinə görə "Qeyri-bədii proqramda görkəmli rejissor işi" və "Görkəmli qeyri-bədii xüsusi buraxılış" nominasiyalarında iki "Emmi" mükafatı qazanmışdır. 2013-cü ildə Milli Humanitar Elmlər Fondu Skorzezeni ABŞ federal hökumətinin humanitar elmlər sahəsindəki nailiyyətlərə görə verdiyi ən yüksək mükafat olan "Cefferson Mühazirəsi" üçün seçmişdir. O, bu şərəfə layiq görülən ilk kinorejissor idi. Onun 1 aprel 2013-cü ildə Con F. Kennedi İncəsənət Mərkəzində oxuduğu mühazirə "Görmə qabiliyyətinin davamlılığı: Kino dilini oxumaq" adlanırdı. 11 aprel 2017-ci ildə Skorseze Polşa kinosuna verdiyi töhfələrə görə "Mədəniyyət qarşısında xidmətlərinə görə – Gloria Artis" Polşa qızıl medalı ilə təltif edilmişdir. O, bu medalı 29 may 2025-ci ildə qəbul etmişdir.

2006-cı ildə "Peabody" mükafatlandırma mərasimində Con Stüart Skorseze ilə birlikdə.
Skorseze həmçinin İnqmar Berqman, Frenk Kapra, Jan-Lük Qodar, Verner Hersoq, Elia Kazan, Akira Kurosava, Devid Lin, Maykl Pauell, Satyacit Ray və Fransua Trüffo kimi çoxsaylı kino nəhənglərinin rəğbətini qazanmışdır. O, 2008-ci ildə Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinə üzv seçilmişdir. 20 iyun 2018-ci ildə Oksford Universiteti tərəfindən ona fəxri doktorluq dərəcəsi verilmişdir. 2021-ci ilin məlumatına görə, Skorsezenin dörd filmi ("Amansız küçələr", "Taksi sürücüsü", "Quduz öküz" və "Bomba oğlanlar") "mədəni, tarixi və ya estetik baxımdan əhəmiyyətli" hesab edilərək Konqres Kitabxanası tərəfindən Milli Film Reyestrinə daxil edilmişdir. Skorsezenin 2019-cu ildə çəkdiyi "İrlandiyalı" filmini şərh edən Gilyermo del Toro, rejissorun xarakter inkişafını təsvir etmək bacarığını Renuar, Bresson, Berqman, Oliveyra və ya Kurosavanın filmləri ilə müqayisə etmişdir. Sem Mendes 2020-ci ildə "1917" filminə görə "Ən yaxşı rejissor" nominasiyasında "Qızıl Qlobus" mükafatını alarkən çıxışında Skorsezenin kinoya töhfəsini yüksək qiymətləndirərək demişdir: "Bu zalda olan, dünyada olan elə bir rejissor yoxdur ki, Martin Skorsezenin kölgəsində olmasın... Sadəcə bunu deməliydim". Pon Cun-ho 2020-ci ildə "Parazit" filminə görə "Ən yaxşı rejissor" nominasiyasında "Oskar" mükafatını alarkən çıxışında bildirmişdir: "Gənc olanda və kinnonun sirlərini öyrənəndə qəlbimə dərindən həkk etdiyim bir söz var idi: ən şəxsi olan, ən yaradıcı olandır". Daha sonra o, bu sitatın Skorzezeyə məxsus olduğunu qeyd etmiş və bu, auditoriyanın Skorzezeni ayaq üstə alqışlamasına səbəb olmuşdur.

2021-ci ildə ömürlük dostu Corc Lukas və həyat yoldaşı Mellodi Hobson, "Hobson/Lucas Family Foundation" vasitəsilə Nyu-York Universitetinə "Martin Skorseze Qlobal Kinematoqrafiya Sənəti İnstitutu"nun yaradılması üçün ianə etmişlər.

17 oktyabr 2025-ci ildə "Apple TV" platformasında Rebekka Millerin rejissorluğu ilə Skorseze haqqında "Cənab Skorseze" adlı beş hissəli sənədli serialın premyerası baş tutmuşdur.

## Mükafat və namizədlikləri

| İl | Film adı | Oskar | BAFTA | Qızıl Qlobus |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Namizəd olub | Qazanıb | Namizəd olub | Qazanıb | Namizəd olub | Qazanıb |
| 1974 | *Alisa artıq burada yaşamır* | 3 | 1 | 7 | 4 | 2 |  |
| 1976 | *Taksi sürücüsü* | 4 |  | 7 | 3 | 2 |  |
| 1977 | *Nyu-York, Nyu-York* |  |  | 2 |  | 4 |  |
| 1980 | *Quduz öküz* | 8 | 2 | 4 | 2 | 7 | 1 |
| 1983 | *Komediya kralı* |  |  | 4 | 1 |  |  |
| 1985 | *İşdən sonra* |  |  | 1 |  | 1 |  |
| 1986 | *Pulun rəngi* | 4 | 1 |  |  | 2 |  |
| 1988 | *Məsihin son vəsvəsəsi* | 1 |  |  |  | 2 |  |
| 1990 | *Bomba oğlanlar* | 6 | 1 | 7 | 5 | 5 |  |
| 1991 | *Qorxu burnu* | 2 |  | 2 |  | 2 |  |
| 1993 | *Məsumluq dövrü* | 5 | 1 | 4 | 1 | 4 | 1 |
| 1995 | *Kazino* | 1 |  |  |  | 2 | 1 |
| 1997 | *Kundun* | 4 |  |  |  | 1 |  |
| 2002 | *Nyu-Yorkun bandaları* | 10 |  | 12 | 1 | 5 | 2 |
| 2004 | *Aviator* | 11 | 5 | 14 | 4 | 6 | 3 |
| 2006 | *Dönüklər* | 5 | 4 | 6 |  | 6 | 1 |
| 2011 | *Hüqo* | 11 | 5 | 9 | 2 | 3 | 1 |
| 2013 | *Uol-strit canavarı* | 5 |  | 4 |  | 2 | 1 |
| 2016 | *Sükut* | 1 |  |  |  |  |  |
| 2019 | *İrlandiyalı* | 10 |  | 10 |  | 5 |  |
| 2023 | *Çiçəkli ayın qatilləri* | 10 |  | 9 |  | 7 | 1 |
| Total | 101 | 20 | 102 | 23 | 68 | 11 |

## İstinadlar

## Mənbə

*Uilson, Maykl.* Skorseze Skorseze haqqında. Cahiers du Cinéma. 2011. ISBN 9782866427023.

## Xarici keçidlər

* Martin Skorseze — IMDb səhifəsi
* C-SPAN-da göstərilənlər
* Martin Skorseze Rotten Tomatoes saytında  (ing.)