Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1935-ci ilin filmləri

|  |
| --- |
| Abbasın bədbəxtliyi (film, 1935) |
| Azərbaycan SSR-nin 15 illiyi (film, 1935) |
| Balıqçının nəğməsi (film, 1935) |
| Devdas (film, 1935) |
| Gil məhlulu (film, 1935) |
| Qaranlıq mələyi (film, 1935) |
| Qızğın günlər (film, 1935) |
| Mavi dənizin sahilində (film, 1935) |
| Mimoza pansionu (film, 1935) |
| Məhəbbət oyunu (film, 1935) |
| Rəqs edən bağalar (film, 1935) |
| Sovet subtropikləri (film, 1935) |
| Şöhrətli Azərbaycan (film, 1935) |
# 1936-cı ilin filmləri

|  |
| --- |
| Almaz (film, 1936) |
| Bakı İşçi Teatrının 15 illiyi (film, 1936) |
| Elektrometriya vasitəsilə axtarış (film, 1936) |
| Gözləmirdilər (film, 1936) |
| Kapitan Qrantın uşaqları (film, 1936) |
| Klim Voroşilov Bakıda (film, 1936) |
| Qazma işlərində təhlükəsizlik (film, 1936) |
| Staxanov mayı (film, 1936) |
| Türk qadınının baharı (film, 1936) |
| Yanoşik (film, 1936) |
| Yüksək mükafat (film, 1936) |
| Yüksək məhsul uğrunda (film, 1936) |
# 1937-ci ilin filmləri

|  |
| --- |
| Azərbaycan SSR sovetlərinin VIII fövqəladə qurultayı (film, 1937) |
| Azərbaycan xilaskarlarının xatirəsinə (film, 1937) |
| Bal dəftərçəsi (film, 1937) |
| Baltik deputatı (film, 1937) |
| Bədən tərbiyəsi və idman (film, 1937) |
| Bir gün (film, 1937) |
| Birinci Pyotr (film, 1937) |
| Böyük illüziya (film, 1937) |
| Dəcəl dəstə (film, 1937) |
| Əhalinin siyahıya alınması (film, 1937) |
| Ərzaq mağazası (film, 1937) |
| Gümüşü qağayılar (film, 1937) |
| Hava hücumundan müdafiə (film, 1937) |
| Xəzər dənizinin dibi (film, 1937) |
| Xınalıqlıların qonağı (film, 1937) |
| Kosinus F-4 : Enerjiyə qənaət (film, 1937) |
| Kotan və ulduzlar (film, 1937) |
| Qırmızı Ordu ansamblı (film, 1937) |
| Mədəni ticarət (film, 1937) |
| Motosiklet yarışı (film, 1937) |
| Neft keşikçiləri (film, 1937) |
| Pambıq yığımı Staxanovçuları (film, 1937)(I) |
| Pambıq yığımı Staxanovçuları (film, 1937)(II) |
| S. M. Kirova abidə özülünün qoyulması (film, 1937) |
| SSRİ Ali Sovetinə seçkilər qarşısında (film, 1937) |
| Şuşa kurort və istirahət mərkəzidir (film, 1937) |
| Yeni həyata doğru (film, 1937) |
# 1938-ci ilin filmləri

|  |
| --- |
| Aleksandr Nevski (film, 1938) |
| Azərbaycan kənd təsərrüfatı sərgisində (film, 1938) |
| Bakı Oktyabrı bayram edir (film, 1938) |
| Bakılılar (film, 1938) |
| Casusluq tələləri (film, 1938) |
| Dumanlı sahil küçəsi (film, 1938) |
| İstedadlar məktəbi (film, 1938) |
| Komsomol nəsli (film, 1938) |
| Kürdüstanda (film, 1938) |
| Qanköçürmə (film, 1938) |
| Malyariya (film, 1938) |
| Marselyeza (film, 1938) |
| Mühasirə (film, 1938) |
| Ordenli Azərbaycan (film, 1938) |
| Pambıq (film, 1938) |
| Pionerlər (film, 1938) |
| Rəhbərin vətənində (film, 1938) |
| Sovet gimnastları (film, 1938) |
| Tüfəngli adam (film, 1938) |
| Yaşasın Azərbaycan artistləri (film, 1938) |
| Yeni muzey (film, 1938) |
| Zəngəzur (film, 1938) |
# 1940-cı ilin filmləri

|  |
| --- |
| Bakı bolşevikləri (film, 1940) |
| Bağdad oğrusu (film, 1940) |
| Böyük diktator (film, 1940) |
| Böyük Oktyabr Sosialist İnqilabının XXIII ildönümü (film, 1940) |
| DQMV qabaqcılları Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Sərgisində (film, 1940) |
| Filadelfiya əhvalatı (film, 1940) |
| Hava hücumundan müdafiə (film, 1940) |
| Hava həyəcanı siqnalı ilə (film, 1940) |
| Hökumət üzvü (film, 1940) |
| İyirminci bahar (film, 1940) |
| Qazmada rejim (film, 1940) |
| Qəzəb salxımları (film, 1940) |
| Neft və pambıq respublikasında (film, 1940) |
| Rebekka (film, 1940) |
| Samur-Dəvəçi kanalı (film, 1940) |
| Yeni horizont (film, 1940) |
| Yeni həyat vadisi (film, 1940) |
| Zeynəb (film, 1940) |
# 1941-ci ilin filmləri

|  |
| --- |
| Beş dəqiqəlik konsert (film, 1941) |
| Bir May Bakısı (film, 1941) |
| Cənub sərhədlərinin keşiyində (film, 1941) |
| Dambo (cizgi filmi, 1941) |
| Dəniz səyyahı Sindbadın macəraları (film, 1941) |
| Günəşli vadinin serenadası (film, 1941) |
| Kameliya ilə qadın (film, 1941) |
| Mənim vadim yamyaşıl idi (film, 1941) |
| Nizami (film, 1941) |
| Səbuhi (film, 1941) |
| Şeirimiz də, nəğməmiz də bir bombadır, bir bayraqdır (film, 1941) |
| Unudulmuş keçmiş (film, 1941) |
| Vətən oğlu (film, 1941) |
| Vətəndaş Keyn (film, 1941) |
# 1942-ci ilin filmləri

|  |
| --- |
| 416-cı (film, 1942) |
| Axşam qonaqları (film, 1942) |
| Azərbaycan kolxozçusu, tank dəstəsi yaradaq! (film, 1942) |
| Bembi (cizgi filmi, 1942) |
| Biz Bakını müdafiə edirik (film, 1942) |
| Bəxtiyar (film, 1942) |
| İran haqqında oçerk (film, 1942) |
| Kasablanka (film, 1942) |
| Onun adı Suxe-Batordur (film, 1942) |
| Sovet pəhləvanı (film, 1942) |
| Sovqat (film, 1942) |
| Vətənin qüdrətini möhkəmləndirək (film, 1942) |
| Yazıçılar konfransı (film, 1942) |
# 1943-cü ilin filmləri

|  |
| --- |
| Bir ailə (film, 1943) |
| Cəbhə arxasında (film, 1943) |
| Ceyn Eyr (film, 1943) |
| Qahirəyə gedən yolda beş sərdabə (film, 1943) |
| Qayğı (film, 1943) |
| Oks-Bouda münaqişə (film, 1943) |
| Səma sizə məxsusdur (film, 1943) |
| SSRİ EA-nın Azərbaycan filialı (film, 1943) |
| Sualtı qayıq "T-9" (film, 1943) |
| Vətən uğrunda (film, 1943) |
# 1944-cü ilin filmləri

|  |
| --- |
| Bakı döyüşür (film, 1944) |
| Bakı neftçiləri (film, 1944) |
| Böyük yol haqqında kino hekayəti (film, 1944) |
| Cəfər Cabbarlı (film, 1944) |
| Dövlət sığortası (film, 1944) |
| Xəzər dənizçiləri (film, 1944) |
| İvan Qroznı (film, 1944) |
| Qardaşlıq köməyi (film, 1944) |
| Qaz işığı (film, 1944) |
| Malaxov kurqanı (film, 1944) |
| Məktuba cavab (film, 1944) |
| Parisin azad edilməsi (film, 1944) |
| SSRİ-nin himni (film, 1944) |
| Şəfa nəğməsi (film, 1944) |
| Təbriz (film, 1944) |
# 1946-cı ilin filmləri

|  |
| --- |
| Antuan və Antuanetta (film, 1946) |
| Bakıda tikinti (film, 1946) |
| İdiot (film, 1946) |
| Qatillər aramızdadır (film, 1946) |
| Qırmızı Ordu hissələrinin İrandan yola salınması (film, 1946) |
| Makadam (film, 1946) |
| Mənim əziz Klementinam (film, 1946) |
| Topçubaşovun aparatı (film, 1946) |
| Torpağın övladları (film, 1946) |
| Yaponiyanın darmadağın edilməsi (film, 1946) |
# 1947-ci ilin filmləri

|  |
| --- |
| Azərbaycan-Özbəkistan (film, 1947) |
| Bakıdan Göy-gölədək (film, 1947) |
| Fatimə (film, 1940) |
| Qalib ölkənin bir günü (film, 1947) |
| Qaliblər adası (film, 1947) |
| Qocaman Həmkarlar İttifaqı (film, 1947) |
| Sirena (film, 1947) |
| Stalin blokunun yeni qələbəsi (film, 1947) |
# 1948-ci ilin filmləri

|  |
| --- |
| Azərbaycan qurur (film, 1948) |
| Dağlıq Qarabağ (film, 1948) |
| Gənc qvardiya (film, 1948) |
| Hamlet (film, 1948) |
| Xəzər nefti (film, 1948) |
| Parma monastırı (film, 1948) |
| Sovet Azərbaycanı (film, 1948) |
| Sovet gənclərinin andı (film, 1948) |
| Velosiped oğruları (film, 1948) |
| Yeni kənd (film, 1948) |
# 1949-cu ilin filmləri

|  |
| --- |
| 1848 (film, 1949) |
| 25 il Leninsiz (film, 1949) |
| Bakıda Stalinin olduğu yerlər (film, 1949) |
| Böyük sərkərdə (film, 1949) |
| Böyük yol (film, 1949) |
| Hədiyyə xalçası (film, 1949) |
| Quba bağlarında və Tərtərçay vadisində (film, 1949) |
| Məzlumlar (film, 1949) |
| Mingəçevir (film, 1949) |
| Rahatdır, əlverişlidir, etibarlıdır (film, 1949) |
| Siciliya səması altında (film, 1949) |
| Sovet Naxçıvanı — Şərqin qapısı (film, 1949) |
| Vərəsə (film, 1949) |
| Yeni həyat qurucuları (film, 1949) |
# 1950-ci ilin filmləri

|  |
| --- |
| Bakının işıqları (film, 1950) |
| Əmanət kassası (film, 1950) |
| Əməyə eşq olsun (film, 1950) |
| Kazimir (film, 1950) |
| Kolxoz tarlalarının qəhrəmanları (film, 1950) |
| Mingəçevir (film, 1950) |
| Neft kəşfiyyatçıları (film, 1950) |
| Raşomon (film, 1950) |
| Rio Qrande (film, 1950) |
| Sağlamlığın düşmənləri (film, 1950) |
| Sağlamlıq mənbəyi (film, 1950) |
| Sanset bulvarı (film, 1950) |
| Səhər nəğməsi (film, 1950) |
| Sovet Azərbaycanı (film, 1950) |
| Ümid yolu (film, 1950) |
| Ünvanı naməlumdur (film, 1950) |
| Yeva haqqında hər şey (film, 1950) |
# 1956-cı ilin filmləri

|  |
| --- |
| 1984 (film, 1956) |
| Bizim həyət (film, 1956) |
| Dante küçəsində qətl (film, 1956) |
| Gənc metallurqlar (film, 1956) |
| Hərb və sülh (film, 1956) |
| Hitit Günəşi (film, 1956) |
| Jerveza (film, 1956) |
| Kanal (film, 1956) |
| Karnaval gecəsi (film, 1956) |
| Qara daşlar (film, 1956) |
| Qırx birinci (film, 1956) |
| Qoca Xottabıç (film, 1956) |
| Maqdananın Lurcası (film, 1956) |
| Maşinist (film, 1956) |
| O olmasın, bu olsun (film, 1956) |
| Paris Notrdam kilsəsi (film, 1956) |
| Rumyansevin işi (film, 1956) |
| Səadət yolu ilə (film, 1956) |
| Til Ulenşpigel (film, 1956) |
| Yaşamaq yanğısı (film, 1956) |
# 1960-cı ilin filmləri

|  |
| --- |
| Ağıllı köməkçilər (film, 1960) |
| Azərbaycanın suvarma sistemində avtomatika-telemexanika (film, 1960) |
| Bağışlanmamış (film, 1960) |
| Bizim opera (film, 1960) |
| Böyük Moğol (film, 1960) |
| Doğma torpaq, Azərbaycan (film, 1960) |
| Elektrik enerjisinə qənaət edin (film, 1960) |
| Əyri yolla qazanc (film, 1960) |
| Hava hücumundan müdafiə (film, 1960) |
| İlk müjdələr (film, 1960) |
| İt gəzdirən xanım (film, 1960) |
| Koroğlu (film, 1960) |
| Quyunun yeraltı təmiri zamanı təhlükəsizlik texnikası (film, 1960) |
| Macəra (film, 1960) |
| Matteo Falkone (film, 1960) |
| Mənim Azərbaycanım (film, 1960) |
| Miçman Panin (film, 1960) |
| Mollanın sərgüzəşti (film, 1960) |
| N. S. Xruşşov Bakıda (film, 1960) |
| Neft və qaz quyularında yanğının söndürülməsi (film, 1960) |
| Odla təkbətək döyüş (film, 1960) |
| Pambığın suvarılması texnikası (film, 1960) |
| Pambıq tarlalarının mexanizatorları (film, 1960) |
| Psixo (film, 1960) |
| Rokko və onun qardaşları (film, 1960) |
| Səhər (film, 1960) |
| Sonuncu müsahibə (film, 1960) |
| Süd kombinatında (film, 1960) |
| Sxnetili Mayya (film, 1960) |
| Şanlı, qeyri-adi il (film, 1960) |
| Şirin həyat (film, 1960) |
| Şosedə hadisə (film, 1960) |
| Yarmarka (film, 1960) |
| Yeddiilliyin adamları və işləri (film, 1960) |
# Ümumdünya vaxtı

**Koordinasiya edilmiş ümumdünya vaxtı** (ing. Universal Time Coordinated; fr. universel temps coordonné; abbr. **UTC**) — Qrinviç meridianının orta Günəş vaxtı. Gecəyarıdan hesablanır, Bakı vaxtından 4 saat geridir.

**Zulu vaxtı** (ing. Zulu time; rus. зулусское время) — aviasiya slenqində zamanın Qrinviç meridianına görə dəyərini bildirən ifadə.

## Ədəbiyyat

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər
# İşarə

**İşarə** — Dildə müəyyən mənanın ifadəçisi, göstəricisi, semiotikanın əsas məfhumu. Dilçilikdə işarə olunanla işarə edən arasında kauzal əlaqəni bildirən siqnal və ya əlamət. Məsələn, dərinin sarı rəng olması müəyyən xəstəliyin simptomu ola bilər. Ancaq "sarı" rənglər spektrində konkret bir rəngin adıdır.

F. de Sössür dili işarələr sistemi kimi götürür və onun aşağıdakı əlamətlərini müəyyən edir:

a) ikitərəflilik. İşarə bir tərəfdən səsi və ya qrafik reallaşan (işarələyən), o biri tərəfdən isə ideyanı, cismin konsepsiyasını bildirir (işarələnən). Məlumdur ki, Ç. Pirs (1839–1914) işarənin güclü tərəfindən çıxış edirdi; işarənin substansiyası, işarələnən və danışan;
b) ixtiyarilik. İşarələyənlə işarələnən arasındakı əlaqə şərti olsà da, ixtiyaridir, çünki onlar arasında əlaqənin heç bir motivi yoxdur;
c) xəttilik. Mənaca dərk edilən hər bir işarə müəyyən zaman daxilində baş verir.
İşarə nəzəriyyəsində üç, bəzən isə dörd aspekt fərqləndirilir: sintaktik aspekt işarələr arasındakı əlaqəni öyrənir (sintaksis), semantik aspekt işarə ilə onun ifadə etdiyi məna arasındakı əlaqəni (semantika), praqmatik aspekt işarə ilə onun spesifik tətbiqi məqam arasındakı əlaqəni (praqmatika) və nəhayət, siqmatik aspekt (işarə ilə xarici aləm arasındakı əlaqəni öyrənir) (siqmatika).

## Xarici keçidlər
# RKO Pictures

**RKO Pictures** (*Radio-Keith-Orpheum* abbreviaturasından) *—* klassik Hollivudun beş böyük studiyası içərisində ən sonuncu açılmışı və dövriyyəsi baxımından ən kiçiyi olan studiya.

Şirkət 1928-ci ilin oktyabr ayında Cozef Kennedinin kinostudiyasının (Film Booking Office of America, qısaca FBO) və Keith-Albee-Orpheum kinoteatrlar şəbəkəsinin birləşməsi nəticəsində quruldu. Birləşdirmə təşəbbüskarı kimi *Radio Corporation of America* adlı korporasiyanın başçısı David Sarnoff çıxış etdi, onun sərəncamında səsli filmə olan patent var idi. Sarnoff bu yenilikçi texnologiyanı inkişaf etdirmək üçün studiyadan istifadə etməyi planlaşdırırdı.

RKO-nun film bazarında əsas oyunçu kimi nüfuzu yarı rəngli "Rio Rita" (1929) müziklı və gənc Selznikin prodüser olduğu 1933-cü il tarixli "Kinq Konq" macəra filmi ilə möhkəmləndi. 1930-1940-cı illərdə RKO-nun Amerika film bazarındakı payı 9-10% ətrafında dəyişirdi.
# Musiqili film

**Musiqili film** — Bu janrda çəkilən filmlər əsasən musiqi və mahnılardan ibarət olur. Musiqili filmdə obrazlar müxtəlif mahnılar ifa edir. Bu mahnılar əsasən filmin mənasını açmağa xidmət edir.
# Coğrafi koordinat sistemi

Coğrafi uzunluqlar ekvatora perpendukliyar, coğrafi enliklər isə paraleldir.
**Coğrafi koordinat sistemi** — Yer üzərindəki obyektlərin yerini müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunan koordinat sistemidir. Coğrafi koordinat sistemi coğrafi uzunluq və coğrafi enliklərdən ibarətdir.

## Tarixi

1884-cü ildə ABŞ-də keçirilən Beynəlxalq Meridian Konfransında iyirmi beş ölkə iştirak etmişdir. Onlardan iyirmi iki dövlət İngiltərədə yerləşən Qrinviç rəsədxanasından keçən meridianı sıfır dərəcəli coğrafi uzunluq kimi qəbul etmişdir. Dominikan Respublikası bu təklifin əleyhinə səs vermiş, Braziliya və Fransa isə bitərəf qalmışlar. Fransa Paris Rəsədxanasından hesablanan yerli vaxtdan 1911-ci ildə Qrinviç Orta Vaxt sisteminə (ing. Greenwich Mean Time) keçmişdir.

Coğrafi enlik ekvatorla verilən məntəqədən keçən paralel çevrəsi arasında qalan meridian qövsünün dərəcələrlə uzunluğudur. Coğrafi enlik məntəqənin ekvatordan neçə dərəcə şimalda və yaxud da cənubda yerləşdiyini bildirir.
Qlobus və xəritələrin üzərində meridian və paralellərin kəsişərək əmələ gətirdiyi şəbəkəyə **dərəcə toru** deyilir.

## İstinadlar
# Ölkə

Dünya ölkələrinin siyasi xəritəsi
**Ölkə** — müəyyən sərhədə və dövlət suverenliyinə malik coğrafi ərazi olub, sərbəst və ya başqa dövlətin hakimiyyəti altında fəaliyyət göstərə bilir. Çox vaxt ölkə ilə dövlət anlayışları bir-birinə sinonim kimi işlədilir. Ancaq onların arasında müəyyən fərq vardır. Ölkə daha çox mədəni, coğrafi vəhdətlik və başqa amilləri nəzərə aldığı halda, dövlət ilk növbədə müəyyən ərazi daxilində hakimiyyətin siyasi sistemini təsvir edir. Məsələn, Britaniya imperiyası vahid dövlətdir, amma bir neçə ölkədən ibarətdir. Başqa misal, müasir Azərbaycan və kommunist dövründəki Azərbaycan — eyni ölkə olaraq qalmış, amma dövlət dəyişilmişdir.

## Ölkə simvolları

Bir ölkənin simvolları ölkənin ibarət olduğu hər hansı bir millətin və ya irqin mədəni, dini və ya siyasi simvolunu göstərir. Bayraqlarda, gerbdə və ya möhürlərdə görünə bilən bir çox simvol kateqoriyası var.

•Ölkə bayraqları

•Dövlət himnləri

•Dövlət gerbləri

•Milli şüarlar

## Həmçinin bax

* Respublika
* Termin
* Dövlət

## İstinadlar
# ABŞ-nin ştatları

**ABŞ ştatları** — Öz suverenliyini ABŞ federal hökuməti ilə bölüşən 50 inzibati ərazi vahidinin hər biri. Hər bir ştat öz suverenliyini federal hökumət ilə bölüşdüyü üçün Amerika vətandaşları həm ABŞ-nin, həm də yaşadığı ştatın vətəndaşı sayılır. Ştat vətandaşlığı və ya oranın sakini olma şərtidir və ştatlararası yerdəyişmə üçün heç bir xüsusi icazə tələb olunmur (*əksini göstərən məhkəmə əmri yoxdursa*). Ştatların əhalisi müxtəlif ola bilir (*məs.* Vayominq — 600 000, Kaliforniya 38 mln.)

Ştatlar qraflıqlara və ya buna bərabər inzibati ərazi vahidlərinə bölünür. Qraflıqlar heç bir suverenliyə malik deyillər. Bu bölgü hər ştatda müxtəlifdir.

Hər bir ştatın öz konstitusiyası vardır. ABŞ Konstitusiyasına ratifikasiya etməklə, ştatlar öz məhdud suverenliklərini bu konstitusiya vasitəsilə federal hökumətə köçürülür. Tarixən hüquq-mühafizə, ictimai təhsil, səhiyyə, nəqliyyat və infrastruktur əsasən ştatların məsuliyyətində olub, lakin federal hökumətin bütün bu sahələrdə də nəzərəçarpan maliyyələşdirməsi və nəzarəti mövcuddur.

## ABŞ ştatlarının siyahısı

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Aydaho |  |
| Ayova |  |
| Alabama |  |
| Alyaska |  |
| Arizona |  |
| Arkanzas |  |
| Vayominq |  |
| Vaşinqton |  |
| Vermont |  |
| Vircinya |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Viskonsin |  |
| Havay |  |
| Delaver |  |
| Corciya |  |
| Qərbi Virciniya |  |
| İllinoys |  |
| İndiana |  |
| Kaliforniya |  |
| Kanzas |  |
| Kentukki |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Kolorado |  |
| Konnektikut |  |
| Luiziana |  |
| Massaçusets |  |
| Minnesota |  |
| Missisipi |  |
| Missuri |  |
| Miçiqan |  |
| Montana |  |
| Men |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Merilend |  |
| Nebraska |  |
| Nevada |  |
| Nyu-Hempşir |  |
| Nyu-Cersi |  |
| Nyu-York |  |
| Nyu-Meksiko |  |
| Ohayo |  |
| Oklahoma |  |
| Oreqon |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Pensilvaniya |  |
| Rod-Aylend |  |
| Şimali Dakota |  |
| Şimali Karolina |  |
| Tennessi |  |
| Texas |  |
| Florida |  |
| Cənubi Dakota |  |
| Cənubi Karolina |  |
| Yuta |  |

 |

## İstinadlar
# Adaş

**Adaş** (ing. namesake)— eyni adı daşıyan insanların hər biri üçün digərinə qarşı istifadə etdiyi ifadə.

## Tarixi

Bu ifadə ilk dəfə 1635-ci ildə işlədilib. İngilis müqəddəs kitab tərcümələrində, "birinin reputasiyasını qorumaq" və ya "birinin reputasiyası ilə təsdiqlənmiş" mənasını verən İvrit ifadəsini ifadə etmək üçün istifadə edilib. Məsələn, Zəbur 23:3-də belə deyilir: "O, məni öz adının xatirinə düz yollarda aparır" (Kral İacob Müqəddəs Kitabı, 1604), ya da metrik versiyada "hətta öz adının xatirinə" (Rous 1641, Şotlandiya Psalteri 1650, "Rəbb mənim çobanımdır").

## İstifadəsi

"Adaş" termini, adının bir şeydən və ya birindən alındığı hallarda, ikinci ad alan şəxs üçün istifadə olunur. Adı alanın birincisinə görə adaş adlandırıldığına görə, bu adlar adətən insanlar arasında yayğındır, lakin müasir istifadədə əşya və yaxud bölgələrin də addaşları ola bilər.

## Həmçinin bax

* Kod adı
* NATO kod adı

## İstinadlar
# Demokratlar Partiyası (ABŞ)

| Demokratlar Partiyası Democratic Party |
| --- |
|  |
| Sədri | Ceymi Harrison[d] |
| Qurucu | * Endrü Cekson
* Martin Van Buren
 |
| Quruluş tarixi | 8 yanvar 1828 |
| Baş qərargah | * Vaşinqton
 |
| İdeologiya | ABŞ-də modern liberalizm[d], sosial liberalizm |
| İdeoloji spektr | mərkəzçilik |
| Üzvlüyü | * Proqressiv İttifaq[d]
 |
| Saytı | democrats.org |
|  Vikianbarda əlaqəli mediafayllar |

**ABŞ Demokrat Partiyası** və ya **Demokratlar partiyası** (ing. Democratic Party) — Respublikaçılar partiyası ilə bərabər ABŞ-də ən mühüm iki siyasi partiyadan biri. 1828-ci ildə yaradılmış partiya ölkənin ən qocaman partiyasıdır. Əsas ideologiyası liberalizm və proqressivizmdir. İqamətgahı Vaşinqtondadır, ənənəvi rəngi mavidir.

## Demokrat Partiyasından olan ABŞ Prezidentləri

* Endrü Cekson
* Martin Van Buren
* Ceyms Noks Polk
* Franklin Pirs
* Ceyms Byukenen
* Endrü Conson
* Qrover Klivlend
* Vudro Vilson
* Franklin Ruzvelt
* Con Kennedi
* Lindon Conson
* Cimmi Karter
* Bill Klinton
* Barak Obama
* Co Bayden

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi səhifəsi
* Konqresin Senatdakı hissəsi
# Urbanizasiyalaşmış ərazi

Böyük Tokio Metropolu 36,7 milyon əhalisi ilə ən böyük urbanizasiyalaşmış ərazi hesab olunur.
Urbanizasiyalaşmış ərazi, urbanizasiyalaşmış sahə, urbanizasiyalaşmış region, şəhər sahəsi, şəhər aqlomerasiyası, şəhər regionu, şəhər bölgəsi, urbanizasiyalaşmış şəhər regionu, kütləvi yaşayış sahəsi, kütləvi yaşayış məntəqəsi və ya metropoliya ərazisi əhalinin yüksək sıxlığı və strukturlaşdırılmış infrastrukturu olan bir yaşayış yeridir. Şəhər əraziləri urbanizasiya yolu ilə yaradılır və şəhər morfologiyası ilə şəhərlər, qəsəbələr, konurbanizasiya və ya şəhərətrafı zonalar kimi təsnif edilir.

Nisan 2011-ci ilin aprel ayının nəticələrinə görə dünyanın ən böyük 10 urbanizasiyalaşmış əraziləri aşağıdakılardır::

| Sıralama | Şəhər | Ölkə | Əhali |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Tokio |  Yaponiya | 36,690,000 |
| 2 | Dehli |  Hindistan | 22,630,000 |
| 3 | Seul |  Cənubi Koreya | 22,525,000 |
| 4 | Cakarta |  İndoneziya | 22,245,000 |
| 5 | Manila |  Filippin | 21,295,000 |
| 6 | Mumbay |  Hindistan | 21,290,000 |
| 7 | New York |  ABŞ | 20,710,000 |
| 8 | São Paulo |  Braziliya | 20,395,000 |
| 9 | Meksiko |  Meksika | 19,565,000 |
| 10 | Şanxay |  ÇXR | 18,665,000 |

## Həmçinin bax

* Aqlomerasiya regionu
* Meqalopolis
* Konurbanizasiya
* Əhalisinə görə meqapolislərin siyahısı

## İstinadlar
# Aqlomerasiya regionu

37,8 milyon əhalisi ilə Tokio dünyanın ən böyük aqlomerasiya regionu hesab olunur.
**Metropoliten ərazisi** (ing. *metropolitan area*)**, metropoliya** (ing. *metropolis*) və ya **aqlomerasiya regionu** — "böyük şəhər, paytaxt", böyük əhalisi olan şəhərlərin iqtisadi, sosial və siyasi cəhətdən təsirli olduğu ərazilərdir. Metropoliya ümumiyyətlə bir paytaxt ərazisindən və digər şəhərlərdən, şəhərətrafı zonalardan və ətrafındakı yerlərdən ibarətdir. Metropoliten ərazisinin ümumi bir tərifi və ya sərhədləri yoxdur, ancaq ölkədən ölkəyə dəyişir. Sosial, iqtisadi və siyasi qurumlar dəyişdikcə, aqlomerasiya regionları mühüm iqtisadi və siyasi regionlara çevrilmişdir.

## Həmçinin bax

* Meqalopolis
* Urbanizasiyalaşmış ərazi
* Konurbanizasiya
# Demonim

**Demonim** — müəyyən bir yerin sakinlərini və ya yerlilərini adlandırmaq üçün sözügedən yerin adından yaranmış sözdür. Bu son vaxtlarda edilmiş bir termindir daha öncəsində isə gentilic Oxford İngilis lüğəti tərəfindən işlədildi. Çindəki yerli xalq üçün Çinlilər, Svahili sahili yerliləri üçün Svahililer ya da Vasvahililer, Amerika Birləşmiş Ştatları üçün Amerikalılar kimi nümunələr verilə bilər.

## İstinadlar

1. **^** George H. Scheetz (1988). *Names' Names: A Descriptive and Pervasive Onymicon*. Schütz Verlag.
# Şərqi saat qurşağı

| Şərqi saat qurşağı |
| --- |
|  |
|  Şərqi saat qurşağı şimali yarımkürəsində qış / cənub yarımkürəsində yay (dekabr) Şərqi saat qurşağı şimal yarımkürəsində yay / cənub yarımkürəsində qış (iyun)  Şərqi saat qurşağı bütün il ərzində Şərqi saat qurşağı dəniz bölgələrində Şərqi saat qurşağı olmayan Şərqi saat qurşağı olmayan dəniz bölgələri |
| Xüsusiyyətləri |
| UTC fərqi | −18.000 san, −14.400 san |

 Şərqi vaxt zonası
**Şərqi vaxt zonası** (ing. *Eastern Time Zone*), Amerika Birləşmiş Ştatları və Kanadanın şərq hissəsini, Cənubi Amerika qitəsini və Karib hövzəsini əhatə edən saat qurşağıdır. Qış mövsümündə Koordinasiya edilmiş ümumdünya vaxtı ilə 5, yaz mövsümündə isə 4 saat fərq var.

## Tətbiq olunduğu yerlər

### Kanada

Kanadanın aşağıdakı əyalət və şəhərləri, şərqi vaxt zonasından istifadə edirlər:

* Ontario
* Kvebek
* Nunavut

### Amerika Birləşmiş Ştatları

Amerika Birləşmiş Ştatlarının aşağıdakı əyalət və şəhərləri, şərqi vaxt zonasından istifadə edirlər:

* Qərbi Virciniya
* Konnektikut
* Delaver
* Corciya
* Men
* Merilend
* Massaçusets
* Nyu-Hempşir
* Nyu-Cersi
* Nyu-York ştatı
* Şimali Karolina
* Ohayo
* Pensilvaniya
* Rod-Aylend
* Virciniya

### Digər ölkələr

Aşağıdakı ölkər də şərqi vaxt zonasından istifadə edirlər:

* Meksika
* Panama
* Yamayka
* Haiti
* Kuba
* Baham adaları

### Cənubi Amerika

Cənubi Amerika qitəsində bəzi ölkələr də şərqi vaxt zonasından istifadə edirlər:

* Kolumbiya
* Ekvador (Qalapaqos adaları istisna)
* Peru
* Braziliyanın bəzi regionları
	+ Akri
	+ Amazonas — Əyalətin cənub-qərbindəki region.

## Həmçinin baxın

* Şərqi Avropa saat qurşağı