Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Abort

**Abort** (lat. abortus), həmçinin **uşaqsalma** — embrionun və ya fetusun çıxarılması ilə hamiləliyin dayandırılması. Hamiləliyin heç bir tibbi müdaxilə olmadan öz-özünə yarıda sonlanması düşük və ya spontan abort adlanır, bu hamiləliklərin təxminən 30–40%-də baş verir. Qadınların əksəriyyəti planlaşdırılmamış hamiləliyi bitirmək üçün abort edirlər. Abort etdirməyi seçməyin başqa səbəbləri də var, buna daxildir: sağlamlıq problemləri, uşaq böyütmək üçün imkanın olmaması, məişət zorakılığı, gənc yaş, təhsil və karyera planları, zorlama və ya insest əlaqəsi nəticəsində həmilə qalmaq.

Abort düzgün aparıldığı zaman tibbdə ən etibarlı prosedurlardan biridir.

Abort üçün müasir metodlar — dərman və ya cərrahi əməliyyat sayılır.

## Həmçinin bax

* Azərbaycanda abort

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* *ICMA.* "ICMA - Laws on Abortion - Azerbaijan". Chișinău, Moldova: International Consortium for Medical Abortion (ICMA). 2013.
# Morfin

| Morfin |
| --- |
|  |
|  |
| Ümumi |
| Sistematik adı |
(5α,6α)-dehidro-4,5-epoksi-17-metilmorfinan-3,6-diol |
| Ənənəvi adı |
Morfin |
| Kimyəvi formulu | C17H19NO3 |
| Empirik formulu |
<!—məsələn: С2H6O --> |
| Fiziki xassələri |
| Molyar kütlə |
285,34 q/mol |
| Termik xüsusiyyətlər |
| Ərimə nöqtəsi | 254 °C |
| Təsnifatı |
| CAS-da qeyd. nöm. | 57-27-2 |
| PubChem | 5288826 |
| EINECS-də qeyd. nöm. | 200-320-2 |
| SMILES |  * CN1CCC23C4C1CC5=C2C (=C(C=C5)O)OC3C(C=C4)O
 |
| InChI |  * InChI=1S/C17H19NO3/c1-18-7-6-17-10-3-5-13(20)16(17)21-15-12(19)4-2-9(14(15)17)8-11(10)18/h2-5,10-11,13,16,19-20H,6-8H2,1H3/t10-,11+,13-,16-,17-/m0/s1BQJCRHHNABKAKU-KBQPJGBKSA-N
 |
| ChEBI | 17303 |
| ChemSpider | 4450907 |
| Məlumatlar normal şərait (25 °C, 100 kPa) üçün verilmişdir. |

**Morfin** (yun. Μορφεύς; Μορφέας) — xaş-xaşın tərkibində olan opiumun (tiryək) əsas alkoloidi. Təbabətdə ən qüvvətli təbii ağrıkəsici kimi istifadə edilir.

## Tarixçəsi

Morfin ilk dəfə 1804-cü ildə əczaçı Fridrix Vilhelm Adam Sertürner tərəfindən Almaniyanın Paderborn şəhərində əldə edilmişdir. Fridrix Vilhelm Adam Sertürner əldə etmiş olduğu bu maddənin adını qədim yunan mifologiyasında tanrı Hipnosun oğlu yuxugətirən tanrı Morfeyin adından götürmüşdür. 1848-ci ildə isə Avqust Lavrenti tərəfindən onun düzgün molekul formulu təyin edilmişdir. Morfin inyeksiya iynələri 1853-cü ildən tətbiq edilməyə başlanılmışdır. Amerikada vətəndaş müharibəsi dövründə geniş istifadə edilməsi nəticəsində 400 min insan "ordu xəstəliyinə" (morfin asılılığı) düçar olmuşdur. 1874-cü ildə Londonun Müqəddəs Mariya hospitalının nəzdnində olan tibb məktəbində çalışmış ingilis kimyaçısı Rayt Alder tərəfindən morfindən hal-hazırda heroin kimi tanınan diasetilmorfin sintez olunmuşdur.

## Alınma mənbəyi

Morfin və onun digər alkoloidləri təbiətdə xaş-xaş, stefaniya bitkilərində təsadüf olunur. Əsasən biosintez yolu ilə adı çəkilən bitkilərdən daha doğrusu tərkibində olan durğun sud mayasından (tiryək südündən) alınır: L-tirozin → L-DOFA → retikulin → salutaridin → tebain → kodein, bu keçidlər müvafiq fermentlərin təsiri ilə baş verir. Morfin praktiki olaraq kükürd və oksalat turşularının köməyi ilə bioloji materialdan suyun sıxışdırıb çıxarılması (isolə edilməsi) metodu əsasında əldə edilir.

## İstinadlar
# Exolokasiya

**Exolokasiya** – əşyalardan əks olunan səs dalğalarının və ya radiodalğaların qeydə alınması, onların yerinin, forma və ölçülərinin təyin edilməsi.

Akustik exolokasiya, radioekolokasiya və hidroekolokasiya formaları mövcuddur. Bəzi həşərat və quşlarda, yarasa, delfin, suiti, balina və s.-də canlı exolokasiya var. Exolokasiya heyvanların səmti bilməsi, maneələrdən qorunması, həmçinin qida axtarması üçün vacibdir. Yarasa və delfinin exolokatoru ətraflı tədqiq edilmişdir.

Exolokasiya prinsipi ilə işləyən texniki qurğular, sualtı qayıqların yerini öyrənməkdə, minalanmış sahələri tapmaqda, dəniz və okean dibi relyeflərinin tədqiqində geniş tətbiq olunur. Lakin, texniki exolokasiya qurğuların həssaslığına görə canlıların exolokasiyasından geri qalır.

## Mənbə

* Ultrasəs müayinəsi Arxivləşdirilib 2010-12-19 at the Wayback Machine
# Adi qızılquş

| Adi qızılquş |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:*Amorphea*Klad:*Obazoa*Klad:*Opisthokonta*Klad:*Holozoa*Klad:FilozoaKlad:ChoanozoaAləm:HeyvanlarYarımaləm:EumetazoylarKlad:*ParaHoxozoa*Klad:İkitərəflisimmetriyalılarKlad:*Nephrozoa*Tipüstü:SonağızlılarTip:XordalılarSinif:Quşlarİnfrasinif:YenidamaqlılarKlad:*Neoaves*Klad:*Passerea*Klad:*Telluraves*Klad:*Australaves*Klad:*Eufalconimorphae*Dəstə:QızılquşkimilərFəsilə:QızılquşlarYarımfəsilə:QızılquşlarCins:QızılquşNöv:**Adi qızılquş** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Falco tinnunculus L., 1758[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 175620 |
| NCBI   | 100819 |
| EOL   | 45510788 |
| FW   | 365943 |

 |

 |

**Adi qızılquş** (lat. Falco tinnunculus) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin qızılquşkimilər dəstəsinin qızılquşlar fəsiləsinin qızılquş cinsinə aid heyvan növü.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Sarıqarın marmot

| Sarıqarın marmot |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
XƏTA: **parent** və **rang** parametrlərini doldurmaq lazımdır.
**???**:**Sarıqarın marmot** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Marmota flaviventris Audubon & John Bachman, 1841[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 180140 |
| NCBI   | 93162 |
| EOL   | 327985 |
| FW   | 47897 |

 |

 |

**Sarıqarın marmot** (lat. Marmota flaviventris) — gəmiricilər dəstəsinin sincablar fəsiləsinə aid məməli heyvan növü.

## İstinadlar
# Alp marmotu

| Alp marmotu |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
XƏTA: **parent** və **rang** parametrlərini doldurmaq lazımdır.
**???**:**Alp marmotu** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Marmota marmota L., 1758[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 632383 |
| NCBI   | 9993 |
| EOL   | 312651 |
| FW   | 47899 |

 |

 |

**Alp marmotu** və ya **Avropa marmotu** (lat. Marmota marmota) — gəmiricilər dəstəsinin sincablar fəsiləsinə aid məməli heyvan növü.

Mərkəzi və Cənubi Avropanın yüksək dağ rayonlarında yayılmışdır.

Alp marmotuna daş qayalıqlarında dəniz səviyyəsindən 600–3200 m yüksəkliklərdə rast gəinir.Əlverişli şəraitdə 1 km2 ərazidə 40-80 fərd yaşayır.
# Tundra

Tundra
**Tundra** — Yerin təbii zonası. Tundra Yer kürəsinin tayqadan şimalda olan hissəində yerləşir. Xarakterinə görə tundra bataqlıq, torflu və daşlıqlı olur.

Tundranın aşağı sərhəddi arktikanın başlanğıcı hesab edilir.

## Ərazisi

Tundra Şimali Amerikanın şimal hissəsinin, Kanada arxepelaqını, Qrenlandiyanın buz örtməyən yerlərini və Avrasiyanın şimal zolağını tutur.

## İqlimi

Tundra bitkinin həyatı üçün şərait olduqca sərtdir. Yay qısa və soyuqdur. Ən isti ayın orta temperaturu 10 – 12 C-dən yuxarı qalxmır. İllik yağıntının miqdarı 200 – 300mm-dir. Qış uzun keçir və bərk küləklər əsir. İfrat rütubətlənmə zonasıdır. Bataqlıqlar geniş yayılmışdır.

## Torpaq

Antarktidada fraqmentar şəklində buzdan azad olmuş sahələrdə (Banqera, Viktoriya, Teylor-Rossa, Eymeri, Vestfoll və s.), Şimal Buzlu okeanın adalarında və materikin arktik və subartik iqlim qurşaqları daxilində meşəsiz landşaftda formalaşmışdır. Yer kürəsini quru hissəsinin 4%-in tutur.

### Yayıldığı ərazilər

Tundra torpaqları — Avrasiya ərazisində enli qurşaq şəklində Şimal Buzlu Okeanın dənizlərinin cənub sahillərini əhatə edir. Geniş şəkildə bu torpaqlar alyaskada, Şimali Amerikanın qütb dairəsi arxası ərazilərində, İslandiyada, Qrelandiya adasının cənub kənarlarında yayılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Arktika
# Böyük Düzənliklər

Xəritədə əhatə etdiyi ərazilər
**Böyük Düzənliklər** (ing. Great Plains) — Kanada və ABŞ-nin ərazilərində yerləşən dağətəyi yayla, Qayalı dağlardan şərqdə yerləşir. Hündürlüyü təqribən dəniz səviyyəsindən 700–1800 m yüksəklikdədir. Uzunluğu təqribən 3600 km, eni 500–800 km bərabərdir.

## Coğrafi mövqeyi

Böyük Düzənliklər Kanadanın Alberta, Manitoba və Saskaçevan əyalətlərini və Amerika Birləşmiş Ştatlarının Nyu-Meksiko, Texas, Oklahoma, Kolorado, Kanzas, Nebraska, Montana, Şimali Dakota, Cənubi Dakota və Vayominq ştatlarını əhatə edir.

Bir sıra rayonlarında süxurların eroziyası müşahidə olunur, bu da bedlendlərin yaranmasına gətirib çıxardır. Ərazi cənubda Meksika yaylasına qədər gedib çıxır.

Düzənlik daxilində iqlim kontinentaldır. Bitki örtüyü çöl (preri) tiplidir.

## İqtisadiyyatı

Yayla ərazisində buğda istehsalı və otlaq heyvandarlığı inkişaf olunub. ABŞ bu bölgəni 1803-cü ildən, Luiziananın satın alınmasından sonra, mənimsəməyə başlamışdır. Tədqiqatçılar hələ 1820-ci ildə buranın torpaqlarını yaşayış üçün yararsız hesab edirdilər.

## Ədəbiyyat

* *Chokecherry Places, Essays from the High Plains*, Merrill Gilfillan, Johnson Press, Boulder, Colorado, trade paperback, ISBN 1-55566-227-7.
# Amerika haçabuynuzu

| Amerika haçabuynuzu |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:*Amorphea*Klad:*Obazoa*Klad:*Opisthokonta*Klad:*Holozoa*Klad:FilozoaKlad:ChoanozoaAləm:HeyvanlarYarımaləm:EumetazoylarKlad:*ParaHoxozoa*Klad:İkitərəflisimmetriyalılarKlad:*Nephrozoa*Tipüstü:SonağızlılarTip:XordalılarKlad:*Olfactores*Yarımtip:Onurğalılarİnfratip:AğızçənəlilərKlad:*Eugnathostomata*Klad:*Teleostomi*Klad:Sümüklü balıqlarKlad:XoanlarKlad:*Rhipidistia*Klad:*Tetrapodomorpha*Klad:*Eotetrapodiformes*Klad:*Elpistostegalia*Klad:*Stegocephalia*Klad:DördayaqlılarKlad:*Reptiliomorpha*Klad:*Amniota*Sinif:MəməlilərKlad:*Theriimorpha*Klad:*Theriiformes*Klad:*Trechnotheria*Klad:*Cladotheria*Klad:*Prototribosphenida*Klad:*Zatheria*Klad:*Tribosphenida*Yarımsinif:Vəhşi heyvanlarKlad:Euteriyalarİnfrasinif:PlasentalılarMaqndəstə:*Boreoeutheria*Dəstəüstü:LavrazioterilərKlad:*Scrotifera*Qranddəstə:*Ferungulata*Ranqsız:DırnaqlılarDəstə:CütdırnaqlılarKlad:*Artiofabula*Klad:*Cetruminantia*Klad:*Ruminantiamorpha*Yarımdəstə:Gövşəyənlərİnfradəstə:*Pecora*Fəsiləüstü:*Giraffoidea*Fəsilə:HaçabuynuzlarYarımfəsilə:*Antilocaprinae*Triba:*Antilocaprini*Cins:*Antilocapra*Növ:**Amerika haçabuynuzu** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Antilocapra americana George Ord, 1815[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 180717 |
| NCBI   | 9891 |
| EOL   | 328661 |
| FW   | 44135 |

 |

 |

**Amerika haçabuynuzu** (lat. Antilocapra americana) — haçabuynuz cinsinə aid heyvan növü.

## Yarımnövləri

* *Antilocapra americana americana*
* *Antilocapra americana mexicana*
* *Antilocapra americana oregona*
* *Antilocapra americana peninsularis*
* *Antilocapra americana sonoriensis*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Kommensalizm

**Kommensalizm** (lat. cum mensa – müsbət qarşılıqlı təsirin daha sadə tipi sayılır)İki bioloji növ arasında gedən qarşılıqlı təsirin bu formasında növün biri öz fəaliyyəti ilə (kommensala) qida və ya sığınacaq verir. Başqasının yaşayış yerinə köçən orqanizmlər (kommensallar) "ev yiyəsinə" heç bir ziyan yetirmir. Sığınacaq kimi ya tikintidən (yuva), yaxud digər növün bədənindən istifadə olunur.

Ağacların gövdə qabıqlarında epifit bitkilərin məskunlaşması da kommensalizm sayılır. Quş və gəmiricilərin yuvalarında buğumayaqlıların olduqca çoxlu növləri məskunlaşır və orada parçalanmış (çürümüş) üzvi qalıqların və ya digər birgə sakinlərinin qalıqları hesabına qidalanırlar. Bir çox növlər yalnız yuvalarda yaşayır və oradan kənara çıxmırlar, belə növlər nidikol adlanır.

Kommensalizm əlaqə tipi təbiətdə olduqca mühüm hesab edilir. Belə əlaqə növlərin daha sıx birgə yaşamasına, mühitdən, qida resurslarından daha tam istifadə etməyə şərait yaradır. Lakin bəzən kommensalizm başqa əlaqə tipinə keçir. Məsələn, qarışqa yuvasında çoxlu qarışqalarla birlikdə stafilinid böcəyinin növlərinə rast gəlinir. Onların yumurtaları, sürfə və pupları qarışqa balaları ilə birlikdə olur. Bu balalar böcəyin yumurta, sürfə və baramasına qulluq edir, onları yalayır və xüsusi kameralara daşıyırlar. Bəzən qarışqalar iri böcəyi də qidalandırır

## Mənbə
# Caviidae

| *Caviidae* |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:*Amorphea*Klad:*Obazoa*Klad:*Opisthokonta*Klad:*Holozoa*Klad:FilozoaKlad:ChoanozoaAləm:HeyvanlarYarımaləm:EumetazoylarKlad:*ParaHoxozoa*Klad:İkitərəflisimmetriyalılarKlad:*Nephrozoa*Tipüstü:SonağızlılarTip:XordalılarKlad:*Olfactores*Yarımtip:Onurğalılarİnfratip:AğızçənəlilərKlad:*Eugnathostomata*Klad:*Teleostomi*Klad:Sümüklü balıqlarKlad:XoanlarKlad:*Rhipidistia*Klad:*Tetrapodomorpha*Klad:*Eotetrapodiformes*Klad:*Elpistostegalia*Klad:*Stegocephalia*Klad:DördayaqlılarKlad:*Reptiliomorpha*Klad:*Amniota*Sinif:MəməlilərKlad:*Theriimorpha*Klad:*Theriiformes*Klad:*Trechnotheria*Klad:*Cladotheria*Klad:*Prototribosphenida*Klad:*Zatheria*Klad:*Tribosphenida*Yarımsinif:Vəhşi heyvanlarKlad:Euteriyalarİnfrasinif:PlasentalılarMaqndəstə:*Boreoeutheria*Dəstəüstü:EuarxontoqlireslərKlad:*Gliriformes*Klad:*Glires*Klad:*Simplicidentata*Dəstə:GəmiricilərYarımdəstə:*Hystricomorpha*İnfradəstə:*Hystricognathi*Pardəstə:*Caviomorpha*Fəsilə:**Caviidae** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Caviidae J.E.Gray, 1821[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 584576 |
| NCBI   | 10139 |
| EOL   | 8685 |
| FW   | 42108 |

 |

 |

**Caviidae** (lat. Caviidae) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin gəmiricilər dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

## Yarımfəsilələri

* Caviinae
* Dolichotinae
* Hydrochoerinae

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Cavia

| *Cavia* |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:*Amorphea*Klad:*Obazoa*Klad:*Opisthokonta*Klad:*Holozoa*Klad:FilozoaKlad:ChoanozoaAləm:HeyvanlarYarımaləm:EumetazoylarKlad:*ParaHoxozoa*Klad:İkitərəflisimmetriyalılarKlad:*Nephrozoa*Tipüstü:SonağızlılarTip:XordalılarKlad:*Olfactores*Yarımtip:Onurğalılarİnfratip:AğızçənəlilərKlad:*Eugnathostomata*Klad:*Teleostomi*Klad:Sümüklü balıqlarKlad:XoanlarKlad:*Rhipidistia*Klad:*Tetrapodomorpha*Klad:*Eotetrapodiformes*Klad:*Elpistostegalia*Klad:*Stegocephalia*Klad:DördayaqlılarKlad:*Reptiliomorpha*Klad:*Amniota*Sinif:MəməlilərKlad:*Theriimorpha*Klad:*Theriiformes*Klad:*Trechnotheria*Klad:*Cladotheria*Klad:*Prototribosphenida*Klad:*Zatheria*Klad:*Tribosphenida*Yarımsinif:Vəhşi heyvanlarKlad:Euteriyalarİnfrasinif:PlasentalılarMaqndəstə:*Boreoeutheria*Dəstəüstü:EuarxontoqlireslərKlad:*Gliriformes*Klad:*Glires*Klad:*Simplicidentata*Dəstə:GəmiricilərYarımdəstə:*Hystricomorpha*İnfradəstə:*Hystricognathi*Pardəstə:*Caviomorpha*Fəsilə:CaviidaeYarımfəsilə:*Caviinae*Cins:**Cavia** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Cavia Pall., 1766[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 584617 |
| NCBI   | 10140 |
| EOL   | 42055 |
| FW   | 42111 |

 |

 |

**Cavia** (lat. Cavia) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin gəmiricilər dəstəsinin caviidae fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

## Növləri

* *Cavia aperea*
* *Cavia tschudii*
* *Cavia guianae*
* *Cavia nana*
* *Cavia porcellus*
* *Cavia fulgida*
* *Cavia magna*
* *Cavia intermedia*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Pakarana

| Pakarana |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
XƏTA: **parent** və **rang** parametrlərini doldurmaq lazımdır.
**???**:**Pakarana** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Dinomys branickii Peters, 1873
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 584709 |
| NCBI   | 108858 |
| EOL   | 326931 |
| FW   | 234846 |

 |

 |

**Pakarana** (*Dinomys branickii*), Cənubi Amerikada yaşayan nadir və yavaş-yavaş hərəkət edən hystricognath gəmiricisidir. Pakarana cılız bir bədənə malikdir və gəmirici üçün böyükdür, çəkisi 15 kiloqram (33 funt) 79 santimetr (31 düym) -a qədər ölçü uzunluğunda, qalın, tüklü quyruq daxil deyil.

## Xüsusiyyətlər

Pakarana 4 əzadan və böyük başdan ibarətdir. Skansorial növ hesab olunurlar. Yemək yedikdə, arxa ayaqlarında oturarkən yeməklərini ön ayaqları ilə tuturlar.

## İstinadlar
# Siçankimilər

| Siçankimilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:*Amorphea*Klad:*Obazoa*Klad:*Opisthokonta*Klad:*Holozoa*Klad:FilozoaKlad:ChoanozoaAləm:HeyvanlarYarımaləm:EumetazoylarKlad:*ParaHoxozoa*Klad:İkitərəflisimmetriyalılarKlad:*Nephrozoa*Tipüstü:SonağızlılarTip:XordalılarKlad:*Olfactores*Yarımtip:Onurğalılarİnfratip:AğızçənəlilərKlad:*Eugnathostomata*Klad:*Teleostomi*Klad:Sümüklü balıqlarKlad:XoanlarKlad:*Rhipidistia*Klad:*Tetrapodomorpha*Klad:*Eotetrapodiformes*Klad:*Elpistostegalia*Klad:*Stegocephalia*Klad:DördayaqlılarKlad:*Reptiliomorpha*Klad:*Amniota*Sinif:MəməlilərKlad:*Theriimorpha*Klad:*Theriiformes*Klad:*Trechnotheria*Klad:*Cladotheria*Klad:*Prototribosphenida*Klad:*Zatheria*Klad:*Tribosphenida*Yarımsinif:Vəhşi heyvanlarKlad:Euteriyalarİnfrasinif:PlasentalılarMaqndəstə:*Boreoeutheria*Dəstəüstü:EuarxontoqlireslərKlad:*Gliriformes*Klad:*Glires*Klad:*Simplicidentata*Dəstə:GəmiricilərYarımdəstə:*Myomorpha*Fəsiləüstü:**Siçankimilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Muroidea İohann Karl Vilhelm İlliger, 1811
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 970141 |
| NCBI   | 337687 |
| EOL   | 4468899 |
| FW   | 41723 |

 |

 |

**Siçankimilər** (lat. Muroidea) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin gəmiricilər dəstəsinə aid heyvan fəsiləüstü.

## Təsnifatı

* Ərəbdovşanlar (*Dipodidae*) fəsiləsi
* Siçanabənzər gəmiricilər (*Zapodidae*) fəsiləsi
* Siçanlar (*Muridae*) fəsiləsi
* Tikanlısülöysünlər (*Platacanthomyidae*) fəsiləsi
* Korsiçanlar (*Spalacidae*) fəsiləsi
* Siçanabənzər dağsiçanları (*Calomyscidae*) fəsiləsi
* Dovşandodaq dağsiçanları (*Nesomyidae*) fəsiləsi
* Dağsiçanları (*Cricetidae*) fəsiləsi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Siçancıqlar

| Siçancıqlar |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:*Amorphea*Klad:*Obazoa*Klad:*Opisthokonta*Klad:*Holozoa*Klad:FilozoaKlad:ChoanozoaAləm:HeyvanlarYarımaləm:EumetazoylarKlad:*ParaHoxozoa*Klad:İkitərəflisimmetriyalılarKlad:*Nephrozoa*Tipüstü:SonağızlılarTip:XordalılarKlad:*Olfactores*Yarımtip:Onurğalılarİnfratip:AğızçənəlilərKlad:*Eugnathostomata*Klad:*Teleostomi*Klad:Sümüklü balıqlarKlad:XoanlarKlad:*Rhipidistia*Klad:*Tetrapodomorpha*Klad:*Eotetrapodiformes*Klad:*Elpistostegalia*Klad:*Stegocephalia*Klad:DördayaqlılarKlad:*Reptiliomorpha*Klad:*Amniota*Sinif:MəməlilərKlad:*Theriimorpha*Klad:*Theriiformes*Klad:*Trechnotheria*Klad:*Cladotheria*Klad:*Prototribosphenida*Klad:*Zatheria*Klad:*Tribosphenida*Yarımsinif:Vəhşi heyvanlarKlad:Euteriyalarİnfrasinif:PlasentalılarMaqndəstə:*Boreoeutheria*Dəstəüstü:EuarxontoqlireslərKlad:*Gliriformes*Klad:*Glires*Klad:*Simplicidentata*Dəstə:GəmiricilərYarımdəstə:*Myomorpha*Fəsiləüstü:SiçankimilərFəsilə:**Siçancıqlar** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Cricetidae G.Fisch.Waldh., 1817[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 180274 |
| NCBI   | 337677 |
| EOL   | 2921042 |
| FW   | 41724 |

 |

 |

**Siçancıqlar** (lat. Cricetidae) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin gəmiricilər dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

## Təsnifatı

* Tarlasiçanları (*Arvicolinae*) yarımfəsiləsi
* Siçancıqlar yarımfəsiləsi
* *Neotominae* yarımfəsiləsi
* *Sigmodontinae* yarımfəsiləsi
* Dırmanan dağsiçanları (*Tylomyinae*) yarımfəsiləsi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Sincablar

| Sincablar |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
|
Domen:EukariotlarKlad:*Amorphea*Klad:*Obazoa*Klad:*Opisthokonta*Klad:*Holozoa*Klad:FilozoaKlad:ChoanozoaAləm:HeyvanlarYarımaləm:EumetazoylarKlad:*ParaHoxozoa*Klad:İkitərəflisimmetriyalılarKlad:*Nephrozoa*Tipüstü:SonağızlılarTip:XordalılarKlad:*Olfactores*Yarımtip:Onurğalılarİnfratip:AğızçənəlilərKlad:*Eugnathostomata*Klad:*Teleostomi*Klad:Sümüklü balıqlarKlad:XoanlarKlad:*Rhipidistia*Klad:*Tetrapodomorpha*Klad:*Eotetrapodiformes*Klad:*Elpistostegalia*Klad:*Stegocephalia*Klad:DördayaqlılarKlad:*Reptiliomorpha*Klad:*Amniota*Sinif:MəməlilərKlad:*Theriimorpha*Klad:*Theriiformes*Klad:*Trechnotheria*Klad:*Cladotheria*Klad:*Prototribosphenida*Klad:*Zatheria*Klad:*Tribosphenida*Yarımsinif:Vəhşi heyvanlarKlad:Euteriyalarİnfrasinif:PlasentalılarMaqndəstə:*Boreoeutheria*Dəstəüstü:EuarxontoqlireslərKlad:*Gliriformes*Klad:*Glires*Klad:*Simplicidentata*Dəstə:GəmiricilərYarımdəstə:SincabkimilərFəsilə:**Sincablar** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Sciuridae G.Fisch.Waldh., 1817[…]
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 180135 |
| NCBI   | 55153 |
| EOL   | 8703 |
| FW   | 41486 |

 |

 |

**Sincablar** (lat. Sciuridae) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin gəmiricilər dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi. Fars mənşəli olan sincab kəlməsi, qədim Azərbaycan türkcəsində dəgən adlanırmış.

## Şəkillər

* Burunduk *Tamias striatus*
* Sünbülqıran
* Amerika uçansincabı *Glaucomys volans*
* Marmot

## İstinadlar

## Həmçinin bax
# Paleobiology Database

| Paleobiology Database |
| --- |
|  |
| URL | paleobiodb.org |
| Tipi | Onlayn verilənlər bazası, verilənlər kitabxanası[d] |

Paleobiology Database (PBDB) — heyvan, bitki və mikroorqanizmlərin qalıqlarının tapıldığı yer və təsnifatı haqqında.

Məlumatların eynisi analoji resurs olan Makkouri Universitetinin Fossilworks bazasında yerləşdirilib.

## Xarici keçidlər

* Sayt  (ing.)
# Klad

Kladoqram
**Klad** — əcdadın və nəslin davamçılarının təşkil etdiyi qrupdur.

## Xarici keçidlər

* Evolving Thoughts: Clade
* DM Hillis, D Zwickl & R Gutell. "Tree of life". An unrooted cladogram depicting around 3000 species.
# Lavrazioterilər

| Lavrazioterilər |
| --- |
|  |
| Elmi təsnifat |
| daha ətraflıDomen:EukariotlarKlad:*Amorphea*Klad:*Obazoa*Klad:*Opisthokonta*Klad:*Holozoa*Klad:FilozoaKlad:ChoanozoaAləm:HeyvanlarYarımaləm:EumetazoylarKlad:*ParaHoxozoa*Klad:İkitərəflisimmetriyalılarKlad:*Nephrozoa*Tipüstü:SonağızlılarTip:XordalılarKlad:*Olfactores*Yarımtip:Onurğalılarİnfratip:AğızçənəlilərKlad:*Eugnathostomata*Klad:*Teleostomi*Klad:Sümüklü balıqlarKlad:XoanlarKlad:*Rhipidistia*Klad:*Tetrapodomorpha*Klad:*Eotetrapodiformes*Klad:*Elpistostegalia*Klad:*Stegocephalia*Klad:DördayaqlılarKlad:*Reptiliomorpha*Klad:*Amniota*Sinif:MəməlilərKlad:*Theriimorpha*Klad:*Theriiformes*Klad:*Trechnotheria*Klad:*Cladotheria*Klad:*Prototribosphenida*Klad:*Zatheria*Klad:*Tribosphenida*Yarımsinif:Vəhşi heyvanlarKlad:Euteriyalarİnfrasinif:PlasentalılarMaqndəstə:*Boreoeutheria*Dəstəüstü:**Lavrazioterilər** |
| Beynəlxalq elmi adı |
| * Laurasiatheria Peter J. Waddell, Norihiro Okada & Masami Hasegawa, 1999
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Şəkil axtarışı |

|  |  |
| --- | --- |
| NCBI   | 314145 |
| EOL   | 40103843 |
| FW   | 92585 |

 |

 |

**Lavrazioterilər** (lat. Laurasiatheria) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinə aid heyvan dəstəüstü.

## Təsnifatı

* Balinakimilər (*Cetacea*) dəstəsi
* Həşəratyeyənlər (*Eulipotyphla*) dəstəsi
* Təkdırnaqlılar (*Perissodactyla*) dəstəsi
* Panqolinlər (*Pholidota*) dəstəsi
* Cütdırnaqlılar (*Artiodactyla*) dəstəsi
* Yarasalar (*Chiroptera*) dəstəsi
* Yırtıcılar (*Carnivora*) dəstəsi
* Dinoseratlar (*Dinocerata*) dəstəsi (*nəsli kəsilib*)
* Mezonixilər (*Mesonychia*) dəstəsi (*nəsli kəsilib*)
* Qədim dırnaqlılar (*Condylarthra*) dəstəsi (*nəsli kəsilib*)

## İstinadlar

## Həmçinin bax