Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Samuel Beckett

Samuel Barclay Beckett (1906-1989).

**Samuel Barclay Beckett** suti (Dublin, 1906 mara 13 uru Yapu apthapi phaxsin yuritayna - París, 1989 mara 22 uru Jallu qallta phaxsin yuriwi)  Irlandiya jacha marka qillqiri.

 1969 mara Qillqatata Nobel Pallay.

## Qillqanaka

* Molloy
* Malone muere
* El innombrable
* Esperando a Godot
* Watt
* Final de partida
* La última cinta de Krapp

## Aruskipäwi

* Qillqatata (Irlandiya)
* Seamus Heaney

## Juk'amp Jach'aq'achxat yatiyäwinaka

* Commons katt'ana uñnaqa **Samuel Beckett**.
# Lamar quta

Uraqpachan jach’a qutanakapa.
**Lamar quta,** (kastilla aru: Oceáno), mä umaw utji, ukax mä jach'a chiqaw hidrosfera de un cuerpo celestial ukan utji .Aka Uraqinxa, mä qutax uraqpachan jach’a jach’a uñt’at jaljawinakat maynïriwa, ukatx “pä jan ukax juk’amp continentenakaruw jaljaraki”. Lamar qutanakax planetan jilpach uraqinakap ch’uqt’atawa.

**Lamar quta** umax niya 361 ukharuw puri 000 ukha qullqiwa 000 ukha qullqiwa km2 ukat jilpachax walja jach’a qutanakaru ukhamarak jisk’a qutanakaruw jaljasi; lamar qutax taqpachanx niya 71% Uraqinx 90% biosfera uksankiwa . Uraqpachan qutax 97% Uraqin umaw utji, ukatx oceanógrafos ukanakax sapxiwa, 20% qutanakax mapeo ukan uñt’ayatawa ukatx 10% ukjat juk’ampikiw jichha pacha sonar ukan lurawinakapamp lurasi. Taqi uka volúmenes ukaxa niya 1.350 millones de kilómetros cúbicos (320 millones de millas cúbicas) ukhamawa mä promedio manqhaxa niya 3.700 m.

Niyakixay uraqpachan jach’a qutax Uraqin hidrosfera ukan nayrïr chimpupaxa, jakäwitakix wali askiwa, ciclo de carbono ukan chikanchatawa, ukatx pacha ukat pacha mayjt’awinakaruw ch’amancharaki. Lamar qutanx 230 jaqinakaw jakapxi Ukanx 1.000 kastaw uñt’ata, ukampis kunatix jilpachx janiw yatxatatäkiti, ukatw lamar qutanx juk’amp especies ukanakax utji, inas pä millón jila kastanakax utjchispa. Aka Uraqin jach’a qutanakapax kawkhans uñstawayi ukax janiw yatiskiti; mä jachʼa umaw aka Oraqe lurapkäna uka materialan utjaspäna. Uma moléculas ukanakax juk’amp jasakiw Uraqin gravedad ukat jaltxapxaspäna, kunawsatix jan sinti jach’a jach’a tukupkän ukhax atmosférico ukan jaltxatapatxa . Lamar qotanakajj Hadean eon ukanwa uñstawayi sasaw amuyasi ukat inas uka lamar qotanakajj jakañ utjañapatak yanaptʼchïna.

### Uraqpachan Océano

Uraqpachan, maynit maynikam chikt'at ch'uxña umax yaqhip pachax "uraqpachan quta" jan ukax uraqpachan jach'a quta satawa.Jichha pachanx *Océano Mundial* uka amuyunakax 20n siglo qalltanw uñstayata"Océano mundial " uka aruxa, oceanógrafo ruso Yuly Shokalsky jupan ukax sarantañ quta uñt'ayañataki, ukax jilpach Uraqir ch'amanchatawa ukat muyunti. Tectónica de placas, rebote post-glacial, ukat quta patat jilxattatapax sapa kutiw costa ukat estructura mundial del océano ukar mayjt’ayi. Ukham sasinjja, mä oraqpachan mä jachʼa lamar qotajj millón millón maranakaw aka Oraqen mä kasta jan ukajj yaqha ukham utji.

### Características generales ukanaka

Lamar qutanakax 71  % Uraqpachanxa, Pacífico uksanxa taqi kunat sipansa juk’ampi jach’awa.

Lamar qutan manqhapax quta manqhanx mayj mayjawa, ukampis quta manqhanx juk’amp ch’ullqhiwa. Uka chika manqhaxa niya 3.900 metros ukhawa. Uka manqhankir chiqax Zanja Mariana uksan jikxatasi, 11.000 metros ukch’a uraqin jikxatasi.  034. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi  m manqha.
# Biblia

Biblia (Johannes Gutenberg)
**Biblia**x mä 40 chachanakan qillqatänwa, nayrïr pach 1513 maranwa qillqañ qalltasïna, ukat niya 1600 maranakanwa tukuyapxäna. 66 libronakaniwa. Biblia qillqirinakaxa Diosan amuyt’ayatäpxänwa, janiw jupanakan amuyunakapa qillqapkänti jan ukasti Diosan amuyunakapwa qillqapxäna. Ukhamasti, Bibliaxa janiw aka Uraqinkiri jaqinkkiti, jan ukasti alaxpachankiri Diosan apayanitawa.

Bibliaxa mä chiqpach Diosakiw utji siwa.

## *(See also)*

* Dios
* Diosan Suma Arunacapa San Juan Apostolon Kellkata

## *(External Links)*

* Biblia