Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Iwrupa

Iwrupa.
**Iwrupa**, kuntininti.

## Nayra sarnaqäwi

## Uraqipa

* Jaqinaka:

### Jach'a markanaka

* Alimaña
* Alwaña
* Andurra
* Asirbayjan
* Austriya
* Aynacha Jach'a Markanaka *Paises Bajos*
* Bilarus
* Bilkiya
* Bulkariya
* Busña Hirsikuwina
* Chexya Ripublika
* Dinamarka
* Grisya
* Hunkariya
* Irlandiya
* Iskusiya
* Islandiya
* Isluwaqiya
* Isluwiña
* Ispaña
* Istuña
* Italia
* Qasaq suyu
* Kiyorxiya
* Kruwatiya
* Liextinstin
* Lituaña
* Lituña
* Luximbur
* Makiduña
* Malta
* Mulduwa
* Munaku
* Muntiniru
* Nurweka
* Phini suyu
* Phransiya
* Puluña
* Purtuwal
* *Reino Unido*
* Rumanya
* Rusiya
* San Marinu
* Sirwiya
* Swisiya
* Switsira
* Turkiya
* Ukraniya
* Vatikanu marka

### Markanaka

* Madrid
* Roma
* Paris
* Berlin

## Wali uñt'at chiqanaka

## Aruskipäwi

* Asya
* Amërika

## Juk'amp Jach'aq'achxat yatiyäwinaka

* Commons katt'ana uñnaqa **Iwrupa**.
# Wisk'achu

Wisk'achu.
**Wisk'achu** (kastilla aru: *Vizcacha*), tara wank'uru uñtata, jaqhi jaqhina uyunakana utjasiri sallqa uywa.

* Commons katt'ana uñnaqa **Wisk'achu**.
# Achaku

Achaku.
**Achaku** (kastilla aru: *Ratón*), ñuñuri kasta, jisk'a sallqa uywa, uqi samiri t'awrani, khuturi, taqi kunsa manq'iri, jaqina yänakapsa t'uruntiriwa.
# Tawantinsuyu

Tawantinsuyuna jiltawipa
Imperio Inca ukax 1438 marat 1533 marakamaw ch’amanchawayi, Chanka-Inca ch’axwäwix (1438/1440) qalltawayi ukatx tukuyawayxiw español Imperio Inca ukar katuntatapampi (1533). Ukan capitalapax Qusqu satawa. Leyenda ukarjamaxa, Manco Capac ukat Mama Ocllo jupanakax Titiqaqa qutat barcot sarapxäna ukat Qusqu ukar utt’ayapxäna.

Imperio inka nayrïr Awya Yala uksanx jach'a imperionawa. Uka imperio ukan utjkäna uka uraqi Tawantisuyu sätanäwa (qichwata: *Tawantin suyu*, lit. ‘pusi suyu jan ukaxa pusi jaljawi’) kuna pachatix uka apnaqkän Inkanatu satawa. Ukax andes piruwano qullunakanw uñstawayi XV ukat XVI siglunakanxa Qusqu markan jilxatatapa cunsicunsiapa. Ukax 2.500.000 km² jach'apunïnwa, Ancasmayo jawirat (Kuluwya) Maule jawirkama (Chili).

## Inka matemáticas ukanakaIsturya

Inka matemáticas ukax Quipu satawa.

## Suyos ukax Imperio Inca uksankiwa

Suyos ukax Imperio Inca/Tawantinsuyu uksankiwa.
Imperio Inca uksankir Suyonakax akanakawa: Chinchaysuyo, Cuntisuyo, Antisuyo ukat Colla suyo.

## Aru

Jupanakan arupax qhichwa aru, aymara arurakïnwa, puquina.
# Qusqu

Qusqu
**Qusqu**, **Qhusqhu** (kastilla aru: *Cuzco*), Piruw marka, nayriri marka Qusqu jach'a suyuna. Qhusqhux mä markawa, khaysa Qhuntisuyu uksankiwa.

Qhusqhu markaruxa walja markanakatpun uñjirix jutapxi.

Jaqinaka: 420.137 (2014)
# Robert Koch

Roberto Koch (1843-1910).
Roberto Koch signture
**Heinrich Hermann Robert Koch**, (\* Clausthal, 1843 mara 11 uru Jallu qallta phaxsin yuritayna - Baden-Baden, 1910 mara 27 uru Llamayu phaxsin yuriwi)  Alimaña jacha marka Yatxatawi qulla jaqi.

* Nobel Pallay 1905.

Awki: Hermann Koch (1814–1877); Tayka: Frau Henriette (Biewend, 1818–1871).

## Qillqanaka

Istatua Roberto Koch (Berlín)

## Aruskipäw

* Qulla (Alimaña)
* Yatxatawi

## Juk'amp Jach'aq'achxat yatiyäwinaka

* Commons katt'ana uñnaqa **Robert Koch**.

### Inlish arupi

* Nobel Foundation

### Kastilla arupi