Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2023 сон

| Сонал
 |
| --- |
|  2019 • 2020 • 2021 • 2022 —  **2023**  — 2024 • 2025 • 2026 • 2027
 |
| АнцӀсонал
 |
| 2000-абилел • 2010-абилел — **2020-абилел** — 2030-абилел • 2040-абилел |
| ГӀасраби
 |
| XX гӀасру — **XXI гӀасру** — XXII гӀасру
 |

|  |
| --- |
| 3-абилеб азарсон |
| XIX гӀасру — XX гӀасру — **XXI гӀасру** — XXII гӀасру — XXIII гӀасру |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990-абилел |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-абилел |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |
| 2010-абилел |  2010
 |  2011
 |  2012
 |  2013
 |  2014
 |  2015
 |  2016
 |  2017
 |  2018
 |  2019
 |
| 2020-абилел |  2020
 |  2021
 |  2022
 |  2023
 |  2024
 |  2025
 |  2026
 |  2027
 |  2028
 |  2029
 |
| 2030-абилел |  2030
 |  2031
 |  2032
 |  2033
 |  2034
 |  2035
 |  2036
 |  2037
 |  2038
 |  2039
 |
| 2040-абилел |  2040
 |  2041
 |  2042
 |  2043
 |  2044
 |  2045
 |  2046
 |  2047
 |  2048
 |  2049
 |
| 2050-абилел |  2050
 |  2051
 |  2052
 |  2053
 |  2054
 |  2055
 |  2056
 |  2057
 |  2058
 |  2059
 |
| 2060-абилел |  2060
 |  2061
 |  2062
 |  2063
 |  2064
 |  2065
 |  2066
 |  2067
 |  2068
 |  2069
 |
| 2070-абилел |  2070
 |  2071
 |  2072
 |  2073
 |  2074
 |  2075
 |  2076
 |  2077
 |  2078
 |  2079
 |
| 2080-абилел |  2080
 |  2081
 |  2082
 |  2083
 |  2084
 |  2085
 |  2086
 |  2087
 |  2088
 |  2089
 |
| 2090-абилел |  2090
 |  2091
 |  2092
 |  2093
 |  2094
 |  2095
 |  2096
 |  2097
 |  2098
 |  2099
 |
|  |
| 2100-абилел |  2100
 |  2101
 |  2102
 |  2103
 |  2104
 |  2105
 |  2106
 |  2107
 |  2108
 |  2109
 |

 |
| Хронологияб таблица |

 **2023-абилеб (кӀиазаралда къоло лъабабилеб) сон**
грегорианияб календаралда рекъон — гӀаммаб сон, жиб гьатӀан къоялъ байбихьулеб. Гьеб буго 3-абилеб азарсоналъул XXI гӀасруялъул 3-абилеб анцӀсоналъул 3-абилеб сон, нилӀер эраялъул 2023-абилеб сон, 2020-абилел соназул 4-абилеб сон. Гьеб лӀугӀаралдаса ана 3 сон.

Халип:ГӀаммаб сон, гьатӀан къоялъ байбихьулеб

## ЛӀугьа-бахъинал

### Январ

* 1 январ:
	+ Хорватия гӀахьаллъана Шенген зонаялде; Хорватиялъ къабул гьабуна евро ва лӀугьана еврозонаялъул 20-абилеб гъорлӀпачалихълъун
	+ Луис Инасиу Лула да Силва лӀугьана Бразилиялъул президентасул хъулухъалде.

## МугъчӀваял
# 1999 сон

| Сонал
 |
| --- |
|  1991 • 1992 • 1993 • 1994 —  **1995**  — 1996 • 1997 • 1998 • 1999
 |
| АнцӀсонал
 |
| 1970-абилел • 1980-абилел — **1990-абилел** — 2000-абилел • 2010-абилел |
| ГӀасраби
 |
| XIX гӀасру — **XX гӀасру** — XXI гӀасру
 |

## Лъугьа-бахъинал

## Гьаруна

## Хвана

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Гьаб соназул хIакъалъулъ макъала буго тIинчI, ва гьaб жеги хIадур гьечIо. Гьабе кумек Википедиялъе, битIизабе ва гьалде тIаде жо жубай.* |
# 2003 сон

| Сонал
 |
| --- |
|  1999 • 2000 • 2001 • 2002 —  **2003**  — 2004 • 2005 • 2006 • 2007
 |
| АнцӀсонал
 |
| 1980-абилел • 1990-абилел — **2000-абилел** — 2010-абилел • 2020-абилел |
| ГӀасраби
 |
| XX гӀасру — **XXI гӀасру** — XXII гӀасру
 |

**2003** (**кІиазаралда лъабабилеб**) сон — григорианияб календаралъул арбагІ къоялъ байбихьараб сон. Гьеб ккола нилъер рикIкIеналъул 2003 сон, лъабабилеб азарсоналъул 3 сон, XXI гІасруялъул 3 сон, XXI гІасруялъул кІиабилеб анцІсоналъул 3-леб сон.

## Лъугьа-бахъинал

## Гьаруна

## Хвана

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Гьаб соназул хIакъалъулъ макъала буго тIинчI, ва гьaб жеги хIадур гьечIо. Гьабе кумек Википедиялъе, битIизабе ва гьалде тIаде жо жубай.* |
# 12 апрель[хисизабизе | код хисизабизе]

|  |
| --- |
| ← **април** → |
| Ит | Тл | Ар | Хм | Рз | Щт | Гь |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
| 2026 с. |

**12-абилеб Апрел** — григорианияб календаралда рекъон лъагIалил 102-абилеб къо (високоснияб соналъ — 103-абилеб). ЛъагIел сверизе хутIула 263 къо.

## Байрамал

## Лъугьа-бахъинал

## Гьаруна

## Хвана

## Ишараби

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Гьаб макъала буго тIинчI, ва гьaб жеги хIадур гьечIо. Гьабе кумек Википедиялъе, битIизабе ва гьалде тIаде жо жубай.* |
# 4 ноябрь

|  |
| --- |
| ← **новембер** → |
| Ит | Тл | Ар | Хм | Рз | Щт | Гь |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |
| 2026 с. |

**4-абилеб ноябрь** — грегорианияб календаралда рекъон лъагIалил 308-абилеб къо (високоснияб соналъ — 309-абилеб). ЛъагIел сверизе хутIула 57 къо.

## Байрамал

## Лъугьа-бахъинал

## Гьаруна

## Хвана

## Ишараби

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Гьаб макъала буго тIинчI, ва гьaб жеги хIадур гьечIо. Гьабе кумек Википедиялъе, битIизабе ва гьалде тIаде жо жубай.* |
# Марс

Марс
**Марс** (символ: ) — Бакъалдаса ункъабилеб ва Бакъалъул системаялда кӀодолъиялъул рахъалъ анкьабилеб планета, гьеб кӀудияб буго цохӀо Меркуриялдаса. Марсалъул цӀар буго некӀсияб Румалъул рагъазул илагьасул, ва гьеб рехсола "БагӀараб планета" гӀадин. Ахириселъе гӀиллаги буго Марсалда тӀад тӀибитӀун бугеб маххалъул оксидалъул эффект: гьелъ жиб цогидал рихьулел астрономиял объектазул гьечӀеб багӀараб кьер кьола планетаялъе. Марс ккола ракьалъулаб къокъаялъул планеталъун, гьелъул атмосфера буго ризаб гуреб, гьелда тӀад руго МоцӀалда ругел кьабиялдалъун лӀугьарал кратеразда релълъарал кратерал, ва гьединго расалъиял, салул авлахъал ва поляриял цӀорол тӀагърал.

## ЦӀар

## Физикияб сипат-сурат

## Орбита

## Цадахъобъектал

## Маданияталда

## Ралагье гьединго
# 2014 сон

| Сонал
 |
| --- |
|  2010 • 2011 • 2012 • 2013 —  **2014**  — 2015 • 2016 • 2017 • 2018
 |
| АнцӀсонал
 |
| 1990-абилел • 2000-абилел — **2010-абилел** — 2020-абилел • 2030-абилел |
| ГӀасраби
 |
| XX гӀасру — **XXI гӀасру** — XXII гӀасру
 |

## Лъугьа-бахъинал

## Гьаруна

## Хвана

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Гьаб соназул хIакъалъулъ макъала буго тIинчI, ва гьaб жеги хIадур гьечIо. Гьабе кумек Википедиялъе, битIизабе ва гьалде тIаде жо жубай.* |
# 1 Ноябр[хисизабизе | код хисизабизе]

|  |
| --- |
| ← **новембер** → |
| Ит | Тл | Ар | Хм | Рз | Щт | Гь |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |
| 2026 с. |

**1-абилеб Ноябр** — грегорианияб календаралда рекъон лъагIалил 305-абилеб къо (високоснияб соналъ - 306-абилеб). ЛъагIел сверизе хутIула 60 къо.

## Байрамал

## Лъугьа-бахъинал

## Гьаруна

## Хвана

## Ишараби

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Гьаб макъала буго тIинчI, ва гьaб жеги хIадур гьечIо. Гьабе кумек Википедиялъе, битIизабе ва гьалде тIаде жо жубай.* |
# 15 октябр

|  |
| --- |
| ← **октобер** → |
| Ит | Тл | Ар | Хм | Рз | Щт | Гь |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026 с. |

**15-абилеб Октябр** — грегорианияб календаралда рекъон лъагIалил 288-абилеб къо (високоснияб соналъ — 289-абилеб). ЛъагIел сверизе хутIула 77 къо.

## Байрамал

## Лъугьа-бахъинал

## Гьаруна

## Хвана

## Ишараби

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Гьаб макъала буго тIинчI, ва гьaб жеги хIадур гьечIо. Гьабе кумек Википедиялъе, битIизабе ва гьалде тIаде жо жубай.* |
# 7 октябрь

|  |
| --- |
| ← **октобер** → |
| Ит | Тл | Ар | Хм | Рз | Щт | Гь |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026 с. |

**7-абилеб октябрь** — грегорианияб календаралда рекъон лъагIалил 280-абилеб къо (високоснияб соналъ — 281-абилеб). ЛъагIел сверизе хутIула 85 къо.

## Байрамал

## Лъугьа-бахъинал

## Гьаруна

## Хвана

## Ишараби

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Гьаб макъала буго тIинчI, ва гьaб жеги хIадур гьечIо. Гьабе кумек Википедиялъе, битIизабе ва гьалде тIаде жо жубай.* |
# 8 Декабр

|  |
| --- |
| ← **декембер** → |
| Ит | Тл | Ар | Хм | Рз | Щт | Гь |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |   |
| 2026 с. |

**8-абилеб Декабр** — грегорианияб календаралда рекъон лъагIалил 342-абилеб къо (високоснияб соналъ - 343-абилеб). ЛъагIел сверизе хутIула 23 къо.

## Байрамал

## Лъугьа-бахъинал

## Гьаруна

## Хвана

## Ишараби

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Гьаб макъала буго тIинчI, ва гьaб жеги хIадур гьечIо. Гьабе кумек Википедиялъе, битIизабе ва гьалде тIаде жо жубай.* |
# Хъвадарухъан

Корин Тельядо — бищун гӀемер асарал хъварай гӀадан, 4000 цӀцӀикӀкӀун роман
**Хъвада́рухъан** (яги **литера́тор**) ккола рагӀабазул аслуялда асарал гӀуцӀулев чи.

## Гь. балагье

* Адабият

## ХІужаби

## Адабият

* Томашевский Б. Писатель и книга. 1928.
* Шкловский В. Техника писательского мастерства. 1927.
* Мастерство писателя. Антология журнала «Литературная учёба». 1930—-2005. 2005.

**Ошибка Lua в Модуль:External\_links на строке 482: variable 'templatelink' is not declared.**
# Гьарри Поттер

Гьарри Поттер — анкьго фантазияб романалъул серия, жибги Британиялъул хъвадарухъан Дж. К. Роулингица хъвараб. Романаз бицуна Загьалъул ва сихӀруялъул Гьогвартс школаялъул цӀалдохъабилъун кколел гӀолохъанав сахӀир Гьарри Поттерил ва гесул гьудулзаби Гьермиона Грейнджерилги Рон Уизлилги гӀумруялъул хӀакъалъулъ. Аслияб сюжеталъулаб мухъ буго Гьаррилги жив хваликъавлъун лъугьинеги, СихӀруялъул вазират хӀисабалда лъалеб сахӀиразул хӀукумат тӀаса рехизеги, сахӀиразда ва маглазда (сахӀирал гурел гӀадамал) тӀад кверщелги къваригӀарав Лорд Волдемортилги къеркьеялда сверун.

1997 соналъул 26 июналда тӀоцебесеб роман, Гьарри Поттер ва Философиячиясул гамачӀ, къватӀибе бачӀаралдаса, тӀахьазе щвана кӀудиябд машгьурлъи, лъикӀаб къиматкьей ва комеррцияб битӀккей тӀолабго дунялалда. Гьез ракӀ тӀаде цӀана гӀадидаб чӀахӀиязул аудиториялъул, ва гьединго гӀолохъанал тӀахьал цӀалулезул. 2018 соналъул февралалде бугеб ахӀвал-хӀалалда, тӀахьазул бичун букӀун буго 500 миллион экземпляр, гьелъ гьел тӀахьазул серия лъугьана тарихалда жаниб бищун бичун унеблъун, ва гьелъул таржама гьабун буго 80 мацӀалде (авар мацӀалде таржама жеги гьечӀо). Ахирисеб ункъго тӀехьалъ цоцада хадур цун ккуна рекордал бищун ххекко ричун арал тӀахьал хӀисабалда, хасго ахириселъ, жиндир 11 миллион экземпляр Цолъарал Штатазда 24 сагӀаталда жаниб бичун араб.

## Сюжет

### Цересел санал

### Волдеморт тӀадвуссин

## ТӀадеги хӀалтӀаби

### ГӀаламалда тӀахьал

## ГӀуцӀи ва жанр

## Темаби

## Насаб

### Басмаби

### Таржамаби

### Сериялъул ахир

### Жилд

## Щвеял

### Маданияб асар

### Коммерцияб битӀккей

### Шапакъатал

## Ресепция

### Адабияб критика

### ЖамгӀияб асар

## Адаптация

### Фильмал

### ХӀаял

### Аудио-тӀахьал

### Спин-офф асарал

## Атракционал

### Гьарри Поттерил сахӀираб дунял

### Гьарри Поттер гьави

## ХӀужжаби

## РегӀелал