Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tienda

| Tienda |
| --- |
|
workplace (en) , retail location (en)  y commercial building (en)  |
|  |
|  |

Una **tienda** ye un establecimientu físicu o virtual nel que la xente pue mercar bienes a cambéu de dineru.

Anguaño, dientro'l mundu de la teunoloxía, esisten tiendes esclusivamente virtuales, munches suelen espardese faciendo un sitiu web u l'usuariu pue mercar los productos de forma virtual. Delles tiendes namái ufierten la posibilidá de ver el so catálogu, restrixendo la merca a la tienda física.

Les tiendes puen dedicase a vender un productu determináu como ropa o comida, o ampliar el so catálogu a estremaos productos.

Amás de les tiendes en sí mesmes, esisten llugares conocíos como centros comerciales u munches tiendes (llocales comerciales) s'axunten nun recintu peslláu.

## Ver tamién

* Centru comercial

## Referencies

## Enllaces esternos

* Wikimedia Commons tien conteníu multimedia tocante a **Tienda**.
# Otaku

Un **otaku** (おたく) ye conocíu fuera de Xapón como un fanáticu con gustu abondo marcáu por anime o manga. Nel so país d'orixe, el significáu ye más averáu a la definición de friki, una persona que se repliega sobre sí mesma y vive únicamente pa una afición, como los ordenadores, una cantante, automóviles o modelos a escala. Esti términu xaponés pasó a Occidente col significáu d'"aficionáu al manga". En Xapón el términu xeneralmente ye despeutivu, anque recientemente, de la mesma manera que geek, dellos xaponeses lu empleguen con arguyu. N'Occidente pue tener tantu connotaciones negatives como positives, dependiendo de la comunidá n'onde s'utilice.

La pallabra **otaku** remanez del xaponés お (*o*, una partícula honorífica) + 宅 (*taku*, casa). Emplegóse nos años 1980 como un pronome de segunda persona ente los fotógrafos aficionaos, anque según el término se foi espardiendo pasó a ser emplegáu por otros pa referise a los fotógrafos aficionaos. Como los fotógrafos yeren vistos como socialmente torpes, reclusivos y obsesionaos cola so afición, *otaku* foi adoutando eses connotaciones negatives y pasó a referise a cualaquier aficionáu reclusivu ya obsesivu. En Xapón y n'ocasiones n'occidente, l'estereotipu otaku suel ser asemeyáu al friki, nerd o geek. Un estereotipu común otaku ye'l del home xoven que vive en casa ensin trabayu y tien pocos contautos sociales fuera del so círculu d'amigos otaku. Anguaño, pa destremar esti significáu modernu del anterior, tola pallabra s'escribe n'hiragana (おたく) o katakana (オタク).
# 1871

| **Añu 1871**  |
| --- |
| **Años:** |
1868 1869 1870 - **1871**  - 1872 1873 1874 |
| **Décades:** |
Años 1840 Años 1850 Años 1860 - **Años 1870**  - Años 1880 Años 1890 Años 1900 |
| **sieglos:** |
sieglu XVIII - **sieglu XIX**  - sieglu XX |

**1871 n'otros calendarios**| Calendariu gregorianu | 1871 *MDCCCLXXI* |
| Ab urbe condita | 2624 |
| Calendariu armeniu | 1320 |
| Calendariu chinu | 4567 – 4568 |
| Calendariu hebréu | 5631 – 5632 |
| Calendarios hindús - *Vikram Samvat* - *Shaka Samvat* |  1926 – 1927 1793 – 1794 |
| Calendariu persa | 1249 – 1250 |
| Calendariu islámicu | 1288 – 1289 |
| Calendariu rúnicu | 2121 |

## Fechos

* 1 de xineru - Códigu civil n'Arxentina.
* 18 de xineru - Proclamación del Reich alemán.

## Nacencies

* 23 de xunetu - Ovide Decroly, pedagogu, neurólogu y sicólogu belxicanu.

## Muertes

* [[ ]] -

## Referencies

## Enllaces esternos

*
# Fósforu

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 15 | siliciu ← **fósforu** → azufre |
| N ↑ P ↓ As |

|  |
| --- |
| tabla periódica completa |

 |

 |
| Xeneral |
| Nome, Símbolu, Númberu | fósforu, P, 15 |
| Serie química | non metales |
| Grupu, Periodu, Bloque | 15, 3, p |
| Aspeutu |  Incoloru/bermeyu/blancu plateáu/prietu |
| Masa atómica | 30,973762 uma |
| Configuración electrónica | [Ne] 3s2 3p³ |
| Electrones per capa | 2, 8, 5
 |
| Propiedaes físiques |
| Estáu de la materia | sólidu |
| Densidá | (blancu) 1.823 kg/m³ (bermeyu) 2.340 kg/m³ (prietu) 2.690 kg/m³ |
| Puntu de fusión | (blancu) 317,3 K |
| Puntu de bullidura | (blancu) 550 K |
| Puntu críticu | 994 K a -- MPa |
| Entalpía de fusión | (blancu) 0,66 kJ/mol |
| Entalpía de vaporización | (blancu) 12,4 kJ/mol |
| Capacidá calorífica | (25°C) (blancu) 23,824 J/mol·K |
|

Presión de vapor (blancu)| *P* (Pa) | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| a *T* (K) | 279 | 307 | 342 | 388 | 453 | 549 |

 |
| Propiedaes atómiques |
| Estaos d'oxidación | ±3, ±4, **±5** (llevemente ácidu) |
| Electronegatividá | 2,19 (Pauling) |
| Potenciales d'ionización (más) | 1ᵘ: 1.011,8 kJ/mol |
| 2ᵘ: 1.907 kJ/mol |
| 3ᵘ: 2.914,1 kJ/mol |
| Radiu atómicu | 100 pm |
| Radiu atómicu calculáu | 98 pm |
| Radiu covalente | 106 pm |
| Radiu de van der Waals | 180 pm |
| Otros datos |
| Conductividá térmica | (300 K) (blancu) 0,236 W/m·K |
| Módulu de Bulk | 11 GPa |
| Códigu CAS | 7723-14-0 |
| Isótopos más estables |
|

*Artículu principal: Isótopos del fósforu*| isó | AN | semivida | D | ED (MeV) | PD |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 31P | **100%** | P ye estable con 16 neutrones
 |
| 32P | sintéticu | 14,28 díes | β- | 1,709 | 32S |
| 33P | sintéticu | 25,3 díes | β- | 0,249 | 33S |

 |
| Unidades nel SI y en condiciones normales (0ºC y 1 atm) |

El **fósforu** ye un elementu químicu de númberu atómicu 15 y símbolu **P**, allugáu nel grupu 15 de la tabla periódica. Ye un non metal multivalente que s'atopa na natura combináu en fosfatos inorgánicos y n'organismos vivos pero nunca n'estáu nativu. Ye mui reactivu y oxídase espontáneamente en contautu col oxíxenu atmosféricu emitiendo lluz, dando nome al fenómenu de la fosforescencia.

## Referencies

## Enllaces esternos

* (castellán) Enciclopedia Llibre Archiváu 2006-06-30 en Wayback Machine
* (castellán) Institutu Nacional de Seguridá y Hixene nel Trabayu d'España (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver l'historial y la última versión).: Ficha internacional de seguridá química del fósforu.
* (n'inglés) Los Alamos National Laboratory
* (n'inglés) WebElements.com
* (n'inglés) EnvironmentalChemistry.com
# Espiritismu

| Espiritismu |
| --- |
|
cosmovisión y filosofía relixosa |
|
espiritualismu y cristianismu |
|  |
|  |

L'**espiritismu** ye una creyencia que diz que los vivos pueden entrar en contautu colos muertos. Anque esiste dende cásique los entamos de la humanidá, foi nel sieglu XIX cuando Allan Kardec encadarmóla na so forma moderna.

## Puntos fundamentales de la doctrina d'Allan Kardec

* Dios esiste.
* Tres de morrer, l'espíritu sobrevive y pasa al mundu espiritual.
* Delles persones tienen un don especial que-yos permite comunicase con esi mundu.
* Los espíritus reencarnense nun cuerpu nuevu col pasu los años.
* Hai dellos mundos habitaos nel Universu.
* Les aiciones bones y males nesta esistencia tendrán consecuencies nes esistencies futures.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
# Piratería

*Esti artículu cinca sobre la piratería marítima, pa otros usos ver Piratería (dixebra)*

| Piratería |
| --- |
|
actividá |
|
hijacking (en)  |
|  |
|  |

La **piratería** ye l'actividá dedicada al asaltu y saquéu de barcos n'alta mar, esta alquier una importancia histórica que rescampló dende entamos del sieglu XVI fasta'l primer terciu del sieglu XIX.

Esta actividá apaez espeyada yá en testos clásicos, anque con una perfuerte venceya a les actividaes comerciales y Roma tuvo qu'enfrentase al problema de la piratería nel Mar Mediterraneu. Los viquingos fixeron actividaes pirátiques pel norte d'Europa. A entamos del sieglu XVI el Mediterráneo foi escenariu del renacer d'esta actividá. Estos pirates teníen les sos bases na Berbería (costa del norte d'África), especialmente nos puertos d'Arxel, Trípoli y Tunicia. Atacaben los barcos nel Mediterraneu y nel océanu Atlánticu y esfarrapaben les sos costes. Llegaron actuar pel norte en Gran Bretaña y n'Islandia. L'orixe llueu del desendolque d'estes flotes de pirates alcuéntrase na victoria final de los cristianos sobre los musulmanes na península Ibérica en 1492. Los musulmanes espulsaos d'España instaláronse na costa norte d'África u crearon estaos autónomos o, en dalgún casu, provincies dependientes del Imperiu otomanu. Los asaltos, n'orixe actos de venganza escontra España, afeutaron a barcos de toles naciones.

## Referencies
# Escudu de Libia

| Escudu de Libia |
| --- |
|  |
| Datos |
| Estáu |
Libia |
| Propietariu |
Libia |
| Fecha d'adopción |
27 de febreru de 2011 |
|  |

Sellu usáu pol Conseyu Nacional de Transición
Por mor de la cayida del gobiernu de Muammar al-Gaddafi y de la guerra civil, actualmente Libia nun tien un escudu oficial. El **Conseyu Nacional de Transición** usa un sellu pa representase, nel qu'apaez un creciente y una estrella estilizaes, representaos polos colores de l'antigua bandera monárquica, recuperada por esti muérganu, colos nomes del conseyu المجلس الوطني الانتقالي (al-majlis al-waṭanī al-intiqālī, «El Conseyu Nacional de Transición») y del país ليبيا (Lībiyā, «Libia»), nomaos n'árabe y inglés.

## Escudos históricos

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Escudu del Reinu de Libia, 1951-1969 | Escudu de la República Árabe de Libia, 1969-1972 | Escudu de la República Árabe Libia na Federación de Repúbliques Árabes, 1972-1977 |  |

## Referencies

## Enllaces esternos

* Wikimedia Commons tien conteníu multimedia tocante a **Escudu de Libia**.
# Autobús

| Autobús |
| --- |
|
vehicle functional class (en)  |
|
motor vehicle (en) , road vehicle (en) , passenger vehicle (en)  y commercial vehicle (en)  |
|  |
|  |

L'**autobús** o **bus** son los nomes más comunes del vehículu diseñáu pa tresportar numberoses persones por aciu víes urbanes. Xeneralmente ye usáu nos servicios de tresporte públicu urbanu ya interurbanu, y con trayeutu fixu. La so capacidá puede variar ente 10 y 120 pasaxeros. En sistemes d'autobús de tránsitu rápidu, la capacidá de los buses puede variar ente 160 y 240 pasaxeros.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
# Llingües de la familia khoisan

Col nome de **familia khoisan** conozse a un grupu de llingües falaes nel sur d'África, principalmente en Namibia y Botsuana, pero tamién n'Angola, Tanzania y norte de la República Sudafricana. Munches d'elles tán anguaño desaniciaes y otres siguen ensin tener representación escrita.

Los falantes de les llingües de la familia khoisan pertenecen a les etnies san y khoi.

Les llingües de la familia khoisan caracterícense pola presencia d'unes consonantes específiques, conocíes como clics, que se producen chasquiando la llingua y representaes gráficamente con signos como **!** o **//**

Les llingües d'esta familia suelen clasificase en tres grupos: khoisan del norte, khoisan del sur y khoisan central. A estos trés grupos convién amestar dos llingües falaes en Kenia y Tanzania, el hadza y el sandavés, separtaes del restu de la familia.

* **khoisan central**
	+ Hain//um
	+ kwadi
	+ Nama
	+ Tshu-khwe
* **khoisan del norte**
	+ 'akhoe
	+ =/kx'au//'ein
	+ !kung
	+ ju/'hoan
	+ Maligo
	+ !O!ung
	+ llingua de los san de Vasekela
* **Khoisan del sur**
	+ !Kwi
	+ Hua
* Hadza
* Sandavés