# Coordenaes celestes

| Coordenaes celestes |
| --- |
|
spherical coordinate system (en)  |
|  |
|  |

Les **coordenaes celestes** son el conxuntu de valores que, acordies con un determináu sistema de referencia, dan la posición d'un oxetu na esfera celeste. Esisten diverses coordenaes celestes según cuál seya'l so orixe y planu de referencia. Una primer clasificación, en dos grandes grupos, atiende si trátase de coordenaes cartesianes o coordenaes esfériques. doc 2

## Clasificación de los sistemes de coordenaes celestes

### Según el sistema de coordenaes

#### Sistemes basaos en coordenaes cartesianes

Nes coordenaes reutangulares o cartesianes tómense tres exes —x, y, z— perpendiculares ente sigo, y que se crucien nun puntu orixe que puede ser el Sol (Coordenaes heliocéntriques) o la Tierra (Coordenaes xeocéntriques). Por exemplu un puntu P (x,y,z).

Emplégase en dellos casos pal Sistema Solar.
La so unidá ye la Unidá Astronómica UA o tamién el km.
#### Sistemes basaos en coordenaes esfériques

Les coordenaes esfériques emplegaes pa **superficies esfériques** -la esfera celeste, la superficie d'un planeta

P'asitiar un puntu precisa dos ángulos y una distancia.
Por exemplu un puntu WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 que forma un ángulu WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 cola exa X y un ángulu WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 cola exa Z, rellaciónase coles coordenaes cartesianes por aciu:
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
La mayor parte de les coordenaes celestes son coordenaes esfériques.

N'Astronomía la posición d'un astru determínase polo normal per aciu coordenaes polares o esfériques. Sicasí y cuidao qu'en principiu la distancia r ye desconocida, solo va esmolecenos la direición OP del astru, determinable per aciu dos coordenaes. Lo que facemos ye proyeutar tolos astros sobre una esfera de radiu arbitrariu, que denómase esfera celeste. Tal esfera ta centrada nel observador. En realidá l'observador, prescindiendo d'irregularidaes topográfiques namái ve una semiesfera celeste, llindada por un planu que pasa pol pie del observador y que corta a la esfera celeste nun círculu denomáu horizonte.

### Según la posición del observador

Atendiendo a la posición del observador, estrémense:

* Coordenaes topocéntriques: El so centru ye'l mesmu observador
* Coordenaes xeocéntriques: Centraes nel centru de la Tierra \*

Coordenaes heliocéntriques: El centru de referencia ye'l centru del Sol

* Coordenaes baricéntriques: El so orixe ye'l centru de mases del Sistema Solar
* Coordenaes galáctiques: Céntrase nel centru de la nuesa galaxa que dende la nuesa posición nel Sol, allúgase na constelación de Saxitariu.

Atendiendo a que los sos valores dependan o non de la posición del observador les coordenaes clasifíquense en:

* Coordenaes llocales: Coordenaes horizontales y Coordenaes horaries
* Coordenaes non llocales: Coordenaes ecuatoriales, Coordenaes eclíptiques, Coordenaes galáctiques

### Según el planu de referencia

Considerando'l planu de referencia tiénense:

* Coordenaes horizontales: Planu de referencia: l'horizonte del observador

Orixe: topocéntricu
Coordenaes: azimut y altor o distancia cenital
* Coordenaes horaries: Planu de referencia: l'ecuador celeste y el meridianu celeste del observador

Orixe: topocéntricu
Coordenaes: ángulu horariu y declinación
* Coordenaes ecuatoriales: Planu de referencia: l'ecuador celeste

Orixe: xeocéntricu
Coordenaes: ascensión reuta y declinación
* Coordenaes eclíptiques: Planu de referencia: la eclíptica

Orixe: xeocéntricu o heliocéntricu
Coordenaes: llargor celeste y llatitú celeste, o llargor y llatitú eclíptiques
* Coordenaes galáctiques: Planu de referencia: el planu de la Vía Lláctea

Orixe: el centru de la Vía Lláctea
Coordenaes: llargor galácticu y llatitú galáctica
## Sobre la midida d'ángulos

Los ángulos mídense en radianes o graos, pero n'astronomía tamién se miden n'hores. Un ángulu de 1 hora tien 15º. L'**ángulu horariu** y la **ascensión reuta** podríen midise en graos pero míndense n'hores.

Los sos divisores son:
1 hora = 60 Minutos (min)

1 Minutu = 60 segundos
1 min = 60 s

Una rellación útil ye 1 º = 4 Minutos.

L'Ascensión reuta ye un ángulu que se mide n'hores, minutos y segundos.

Asina AR=3 h 25 min 13 s = 3,4202777... h= 51,304166..º =51 º 18 ' 15 "

## Conversión de coordenaes

La conversión de coordenaes celestes permite pasar d'unes coordenaes a otres por casu d'eclíptiques a ecuatoriales, como otra conversión va dexanos pasar d'ecuatoriales a horaries, les conversiones socesives déxennos cualquier tresformamientu ente coordenaes. Supongamos qu'un día reparamos un oxetu en coordenaes horizontales, si anotamos la nuesa posición sobre la Tierra y l'intre temporal vamos poder aportar hasta les coordenaes ecuatoriales o eclíptiques.

## Ver tamién

* Sistema de coordenaes
* Coordenada xeocéntrica

## Referencies

## Enllaces esternos

*