# Idioma ucraín

| українська мова |
| --- |
|  |
| Faláu en |
| Faláu en |
Ucraína, Rusia, Polonia, Canadá, Kazakstán, Bielorrusia, Rumanía, Eslovaquia, Serbia, Estaos Xuníos, Hungría, Chequia y Moldavia |
| Númberu de falantes |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Falantes |
Tipu |
Añu |
|  |
| 26 900 000 | llingua materna | 2023 |

 |
| Datos |
| Familia |
llingües eslaves orientales |
| Estáu de vulnerabilidá |
1 seguru |
| Sistema d'escritura |
alfabetu cirílicu y alfabetu llatín |
| Reguláu por |
Academia Nacional de Ciencies d'Ucraína, Institute of the Ukrainian Language of the National Academy of Sciences of Ukraine (en) , Potebnia Institute of Linguistics (en)  y Commissioner for the Protection of the State Language (en)  |
| Códigos |
| ISO 639-1 |
uk |
| ISO 639-2 |
ukr |
| ISO 639-3 |
ukr |
|  |
|  |

L'**ucraín** (ucraín: українська мова) o **ucranianu** ye una llingua eslava oriental (grupu indoeuropéu) falada principalmente n'Ucraína por unos 40 millones de persones.

## Historia

Ye ún de los tres miembros que faen parte del eslavu oriental xunto al rusu y al bielorrusu. Estrémase d'estos nes influencies polaques que recibió na dominación polaca de la Ucraína Occidental.

Como'l bielorrusu ye fíu del rutenu antiguu, del que se separtó nel sieglu XV.

Tien l'orixe nel Rus de Kiev (sieglos X al XIII), nel que se conocía como rusín. L'ucraín normativu creóse nel sieglu XIX, so la guía del nacionalismu de la dómina. La invasión rusa frenó la so espansión, cola prohibición de falalo en públicu. Cola independencia de 1991, declaróse únicu idioma oficial n'Ucraína.

Idioma ucraín
## Alfabetu ucraín

Tecláu n'ucraín.
L'ucraín usa l'alfabetu cirílicu, adautáu a les sos necesidaes. Como en tolos idioms eslavos qu'usen el cirículu, la ortografía respeta bastante bien la fonética.

Nun lleva signos diacríticos y ta formáu por 34 caráuteres.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Normal** | **Cursiva** | **Treslliteración** | **Nome n'ucraín** |
Lletres y símbolos del alfabetu ucraín| **А а** | А а | **a** | **а (a)** |
| **Б б** | Б б | **b** | **бе (be)** |
| **В в** | В в | **v** | **ве (ve)** |
| **Г г** | Г г | **'h' (j)**  | **ге (jhe, ghe)** |
| **Ґ ґ** | Ґ ґ | **g** | **ґе (gue)** |
| **Д д** | Д д | **d** | **де (de)** |
| **Е е** | Е е | **e** | **е (e)** |
| **Є є** | Є є | **ye** | **є (ye, ie)** |
| **Ж ж** | Ж ж | **zh (dll), asemeyada a la j francesa**  | **же (dlle)** |
| **З з** | З з | **z (ds), asemeyada a la z italiana (pizza)**  | **зе (dse)** |
| **И и** | И и | **y (ee) (*paecida* a una *ê* portuguesa (ee) Exemplos: писати [pesáte], escribir читати [chetate], lleer вивчати [vevchate], deprender**  | **и (ɪ, esto ye ee, ente una I y una E).** |
| **І і** | І і | **i** | **і (i)** |
| **Ї ї** | Ї ї | **yi** | **ї (yi)** |
| **Й й** | Й й | **y (*i curtia*)** | **й (y)** |
| **К к** | К к | **k** | **ка (ka)** |
| **Л л** | Л л | **l** | **ел (el)** |
| **М м** | М м | **m** | **ем (em)** |
| **Н н** | Н н | **n** | **ен (en)** |
| **О о** | О о | **o** | **о (o)** |
| **П п** | П п | **p** | **пе (pe)** |
| **Р р** | Р р | **r** | **ер (er)** |
| **С с** | С с | **s** | **ес (es)** |
| **Т т** | Т т | **t** | **те (te)** |
| **У у** | У у | **u** | **у (u)** |
| **Ф ф** | Ф ф | **f** | **еф (ef)** |
| **Х х** | Х х | **j** | **ха (ja)** |
| **Ц ц** | Ц ц | **ts** | **це (tse)** |
| **Ч ч** | Ч ч | **ch** | **че (cha)** |
| **Ш ш** | Ш ш | **sh (ch marcada)** | **ша (sha)** |
| **Щ щ** | Щ щ | **shch (sh doble o sch)** | **ща (shcha, scha)** |
| **Ь ь** | Ь ь | **'** | **м’який знак (m'yakiy znak)** |
| **Ю ю** | Ю ю | **yu** | **ю (yu, iu)** |
| **Я я** | Я я | **ya** | **я (ya, ia)** |
| **'** |  |  | **апостроф (apóstrofu, nun ye una lletra).** |

## Exemplos

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Asturianu** | **Ucranín** | **Romanización** | **Pronunciación** |
**Vocabulariu básicu**| **Hola** | **Привіт** | **Pryvit** | **prɪu̯it** |
| **Por favor** | **Будь ласка** | **Bud' laska** | **budʲlɑsʲkɑ** |
| **Cómo** | **Як** | **Jak** | **jɑk** |
| **Ónde** | **Де** | **De** | **dɛ** |
| **Gracies** | **Дякую** | **Djakuju** | **dʲjɑkujʊ** |
| **Sí** | **Так** | **Tak** | **tɑk** |
| **Non** | **Ні** | **Ñi´** | **nʲi** |
| **Ayuda** | **Допомога** | **Dopomoha** | **dɔpɔmɔɦɑ** |
| **Quiero** | **Хочу** | **Xoču** | **xɔt͡ʃu** |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Asturianu** | **Ucraín** | **Romanización** | **Pronunciación** |  | **Asturianu** | **Ucraín** | **Romanización** | **Pronunciación** |
**Númberos**| **uno** | **один** | **odyn** | **odɪn** |  | **diez** | **десять** | **desjat´** | **dɛsʲɑtʲ** |
| **dos** | **два** | **dva** | **dwɐ** | **cien** | **сто** | **sto** | **stɔ** |
| **tres** | **три** | **try** | **trɪ** | **mil** | **тисяча** | **tysjača** | **tɪsʲɑtʃɐ** |
| **cuatro** | **чотири** | **chotyry** | **tʃotɪrɪ** | **millón** | **мільйон** | **milʹjon** | **milʲjon** |
| **cinco** | **п'ять** | **p´jat´** | **pjɐtʲ** | **billón** | **мільярд** | **milʹjard** | **milʲjɐrd** |
| **seis** | **шість** | **šist´** | **ʃisʲtʲ** | **trillón** | **трильйон** | **trylʹjon** | **trɪlʲjɔn** |
| **siete** | **сім** | **sim** | **sim** |
| **ocho** | **вісім** | **visim** | **wisʲim** |  |
| **nueve** | **дев'ять** | **dev´jat´** | **dewjɑtʲ** |

 |

## Ver tamién

* Gramática del ucraín

## Referencies

## Enllaces esternos

*