# Idioma albanés

| Gjuha shqipe |
| --- |
|  |
| Faláu en |
| Faláu en |
Albania |
| Númberu de falantes |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Falantes |
Tipu |
Añu |
|  |
| 6 200 000 |  |  |

 |
| Datos |
| Familia |
Albanian (en)  |
| Estáu de vulnerabilidá |
1 seguru |
| Sistema d'escritura |
alfabetu albanés, alfabetu llatín y braille albanu |
| Reguláu por |
Academy of Sciences of Albania (en)  |
| Códigos |
| ISO 639-1 |
sq |
| ISO 639-2 |
sqi y alb |
| ISO 639-3 |
sqi |
|  |
|  |

L'**albanés** (*shqip* o *gjuha shqipe*) ye una llingua indoeuropea que falen alredor de seis millones de persones, de los que trés millones viven n'Albania; los otros falantes repártense mayormente ente Kosovu, Macedonia, Serbia, Montenegru y el noroeste de Grecia. Hai tamién una comunidá albanófona importante nel sur d'Italia, la de los *arbëresh* (*arbëresci* n'italianu), qu'anició nel país coles emigraciones del sieglu XVI. Tamién s'alcuentren grupinos mas pequeños de falantes en Bulgaria, Rumanía, Turquía, Ucraína y ente la diáspora albanesa d'Estaos Xuníos y Australia.

## Clasificación

## Dialeutos

L'albanés tien dos dialeutos estremaos, el **toscu** (*tosk*), y el **guegu** (*geg*), separaos pol ríu Shkumbi.

El toscu ye'l dialeutu del centru-sur d'Albania, y de les minoríes albanófones d'Italia y Grecia.
El guegu fálase nel norte d'Albania, en Serbia, Montenegru y Macedonia.

Ente los dos hai diferencies léxiques y fonolóxiques. Por exemplu, la /m/ o la /n/ del guegu correspuenden munches veces a una /r/ en toscu, como se pue ver comparando'l nome d'Albania nos dos dialeutos (*Shqipnija* y *Shqipëria* respeutivamente)

La normativización de la llingua escrita standard que s'emplega anguaño fíxose a partir del dialeutu toscu.

## Fonoloxía

## Gramática

## Vocabulariu

## Historia

## Escritura

Los primeros testos escritos n'albanés son abondo serondos y daten de la segunda metá del sieglu XV.

Tres varies tentatives de crear alfabetos autóctonos (como l'elbasan, el büthakukye y l'argyrokastron, basaos los trés na escritura cursiva griega) o d'usar l'alfabetu griegu y el cirílicu, l'albanés empezó a escribise col alfabetu llatín a partir de principios del sieglu XX.

**Orde alfabéticu y valor de los grafemes**

(La trescripción faise d'alcuerdu coles normes de l'alfabetu fonéticu internacional)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A | B | C | Ç | D | DH | E | Ë | F | G | GJ | H | I | J | K | L | LL | M | N | NJ | O | P | Q | R | RR | S | SH | T | TH | U | V | X | XH | Y | Z | ZH |
| a | b | c | ç | d | dh | e | ë | f | g | gj | h | i | j | k | l | ll | m | n | nj | o | p | q | r | rr | s | sh | t | th | u | v | x | xh | y | z | zh |
|  |
| a | b | ʦ | ʧ | d | ð | ɛ | ə | f | ɡ | ɟ | h | i | j | k | l | ɫ | m | n | ɲ | ɔ | p | c | ɾ | r | s | ʃ | t | θ | u | v | ʣ | ʤ | y | z | ʒ |

## Estatus oficial

L'albanés ye la llingua oficial d'Albania. Ye tamién una de les llingües oficiales de Kosovu (xunto col serbiu) y de delles rexones de Macedonia.

## Escritores en llingua albanesa

* Naim Frashëri (1846-1900)
* Ismail Kadare (nacíu en 1936)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Wikimedia Commons tien conteníu multimedia tocante a **Idioma albanés**.