Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Retrofuturismu

| Retrofuturismu |
| --- |
|
art genre (en)  |
|
Futurismu y obra creativa |
|  |
|  |

El **retrofuturismu** ye un movimientu de les artes creatives que pon l’enfotu y recuerda les representaciones del futuru feches en dómines anteriores. Si’l futurismu ye un movimientu artísticu qu'anticipa avances tecnolóxicos por venir, el retrofuturismu ye la memoria d’esa anticipación.

Carauterizáu por una combinación d’estilos retro con teunoloxía futurista, el retrofuturismu esplora temes como la tensión ente pasáu y futuru, y ente los efeutos d’alienamientu y d’empoderamientu de la teunoloxía. Reflexáu principalmente en creaciones artístiques y teunoloxíes modificaes que materialicen los oxetos imaxinaos d’una realidá paralela, el retrofuturismu pue considerase «una perspeutiva animadora sobre’l mundu».

El retrofuturismu ganó popularidá y convirtióse nuna tendencia cultural destacada a principios de la década de 2020, influyendo na cultura, el tresporte, l’arquiteutura, l’ociu y otros ámbitos..

## Referencies

## Enllaces esternos
# Hermanancia de ciudaes

Lletreros n'Oskarshamn (Suecia) señalar les sos ciudaes hermaniaes: Middelfart, Mandal, Pärnu, Korsholm y Hibiscus Coast.
Conozse como **hermanancia de ciudaes** al conceptu pol que llocalidaes o entidaes pequeñes (como los conceyos) de distintes zones xeográfiques y polítiques pauten una rellación ente elles pa fomentar el contactu humanu y los enllaces culturales.

## Hermanancies n'Asturies

### Avilés

* L'Aaiún ( Marruecos)
* Saint Augustine ( Estaos Xuníos)

### Bimenes

* L'Aaiún ( Marruecos)
* Saint Augustine ( Estaos Xuníos)

### Cangues d'Onís

* L'Aaiún ( Marruecos)
* Saint Augustine ( Estaos Xuníos)

### Castrillón

* Eysines (dende 1980) ( Francia)

### Corvera

* Maldonado ( Uruguái)
* Praia ( Cabu Verde)

### Llanera

* Mijek (en)  ( ?)

### Llangréu

* Santiagu ( Chile)

### Lluanco

* Saint-Gilles-Croix-de-Vie (dende 2006) ( Francia)

### Ḷḷuarca

* Corteno Golgi (en)  ( Italia)
* Petilla de Aragón ( España)

### Mieres

* Herstal ( Bélxica)

### Navia

* Móstoles ( España)

### Parres

* Inzinzac-Lochrist ( Francia)

### Samartín del Rei Aurelio

* Inzinzac-Lochrist ( Francia)

### Tinéu

* Las Cabezas de San Juan (dende 1988) ( España)

### Uviéu

* Holon ( Israel)
* Santiago de Compostela ( España)
* Valparaíso (dende 26 xineru 1972) ( Chile)
* Bochum (dende 26 ochobre 1979) ( Alemaña)
* Buenos Aires (dende 29 abril 1983) ( Arxentina)
* Veracruz (dende 24 payares 1983) ( Méxicu)
* Clermont-Ferrand (dende 5 abril 1988) ( Francia)
* Tampa (dende 13 avientu 1991) ( Estaos Xuníos)
* Santa Clara (dende 2 ochobre 1995) ( Cuba)
* Jersey City (dende 7 xunetu 1998) ( Estaos Xuníos)
* Zamora (dende 9 ochobre 2001) ( España)
* Torrevieja (dende 2 xineru 2004) ( España)
* Valencia de Don Juan (dende 14 xunu 2004) ( España)
* Hangzhou (dende 12 mayu 2006) ( República Popular China)
* Viseu (dende 10 abril 2007) ( Portugal)
* Santander (dende 14 mayu 2007) ( España)
* Torrelavega (dende 17 mayu 2008) ( España)
* Maranello (dende 17 setiembre 2010) ( Italia)
* Móstoles (dende 2 mayu 2012) ( España)
* Fuyaira (dende 1r mayu 2014) ( Emiratos Árabes Xuníos)
* Sintra (dende 24 payares 2018) ( Portugal)

### Xixón

* Albuquerque ( Estaos Xuníos)
* Puerto Vallarta ( Méxicu)
* Smara ( Marruecos)
* Niort ( Francia)
* Santa Tecla ( El Salvador)
* L'Habana ( Cuba)
* Tindouf ( Arxelia)
* Novorosíisk (dende ochobre 1984) ( Rusia)

## Referencies

## Enllaces esternos

*
# Antístenes

| Antístenes |
| --- |
|  |
| Vida |
| Nacimientu |
Piraeus (en) ,  |
| Nacionalidá |
Antigua Atenes |
| Muerte |
Atenes, (79/80 años) |
| Estudios |
| Llingües falaes |
griegu antiguu |
| Alumnu de |
Sócrates |
| Profesor de |
Dióxenes de Sinope |
| Oficiu |
| Oficiu |
filósofu |
| Influyencies |
Sócrates |
| Movimientu |
Cynicism (en)  |
| Astronauta |
|  |

Antístenes
**Antistenes** foi un filósofu griegu que nació n'Atenes nel añu 444 A.C. De padre ateniense, nun pudo algamar la ciudadanía por ser la so madre esclava tracia.

Foi alumnu del sofista Gorgias y inicióse nos misterios orficos. Tiempu depués conoció a Sócrates y volvióse discípulu de so. Según diz Platón nel so diálogu Fedón, foi unu de los qu'enmuñaron a Sócrates na so celda hasta'l momentu de la so muerte. Enseñaba nel Ximnasiu *Ginosargo*(Perru blancu) nes perendayuries d'Atenes, onde afaecíen a axuntase los mariñanes d'Atenes que nun yeren d'ascendencia pura. D'esto salió'l nome de la so escuela , la escuela *Cinica* ("de los perros").

Les sos enseñances yeren les mesmes que les d'un sofista, solo qu'él nun consideraba la quimera como una preparación intelectual, sinón una preparación pa la vida virutosa.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
# Papa

Pa ver l'artículu sobro'l Papa actual: Lleón XIV

| Papa |
| --- |
|
Roman Catholic episcopal title (en)  |
|
obispu católicu, monarca, líder relixosu, Roman Catholic metropolitan archbishop (en) , Latin patriarch (en) , obispu diocesianu, ordinary (en) , xefe d'Estáu, xefe d'Estáu, pastor (en) , metropolitan (en) , Primáu y Roman Catholic primate (en)  |
|  |
|  |
| Titular |
Lleón XIV dende 8 mayu 2025 |
| Tratamientu |
La so santidá |
| Residencia |
Apostolic Palace (en)  y Palaciu del Quirinal |
| Parte de |
xerarquía de la Ilesia Católica |
| Xurisdicción |
Ilesia Católica, Ciudá del Vaticanu y Estaos Pontificios |
| Institución |
Ilesia Católica, Santa Sede, Diocese of Rome (en)  y Roman Catholic Ecclesiastical Province of Rome (en)  |
| Estáu |
Ciudá del Vaticanu |
| Creación |
33 |
| Llista |
llista de papes |
| Sitiu web |
 |
|  |

El **papa** ye la cabeza de la Ilesia Católica Apostólica Romana y xefe del Estáu vaticanu. Ye un títulu tamién reclamáu pola Ilesia Ortodoxa y pola Ilesia Anglicana. Ye l'obispu de Roma. La pallabra papa vien del llatín *papas* y ésti del griegu *πάππας* (páppas), que quier dicir 'padre'. Amás dizse que ye l'acrónimu de Petri Apostoli Potestatem Accipiens, qu'en llatín quier dicir "el qu'asocede al Apóstol Pedru".

## Ver tamién

* Llista de papes

## Referencies

* Wikimedia Commons tien conteníu multimedia tocante a **Papa**.
# Guerra del Golfu

| Guerra del Golfu |
| --- |
|  |
| Xeneral |
| Tipu |
guerra |
| Sede |
Kuwait, Arabia Saudita, Iraq y Israel |
| Otros datos |
| Data de principiu |
2 d'agostu de 1990 |
| Data de fin |
28 de febreru de 1991 |
|  |

La llamada **Guerra del Golfu Pérsicu** o namás **Guerra del Golfu** foi la guerra de 1990 a 1991 ente Iraq y una coalición internacional, compuesta por 34 naciones y liderada por Estaos Xuníos, comu respuesta a la invasión y anesión de l'emiratu de Kuwait por Iraq. Tamién se la conoz comu **Operación Tormenta del desiertu**, nome de la campaña liderada por Estaos Xuníos pa lliberar Kuwait. N'Iraq, la guerra ye munches veces nomada Um M'aārak - "La Ma de toles batalles".

L'aniciu de la guerra entamó cola invasión iraquina a Kuwait el 2 d'agostu de 1990, que foi inmediatamente sancionada económicamente poles Naciones Xuníes.

## Enllaces esternos
# Teoloxía de la Lliberación

La **Teoloxía de la Lliberación** ye una corriente teolóxica que entama n'Iberoamérica dempués del Conceyu Vaticanu II y la Conferencia de Medellín (Colombia, 1968). Los sos representantes más destacaos son los sacerdotes Gustavo Gutiérrez Merino, (peruanu), que nel 73 espubliza'l primer llibru alrodiu d'*Historia, política y salvación de una teología de liberación*, Leonardo Boff (brasilanu) y el guerrilleru marxista Camilo Torres Restrepo.

La Teoloxía de la Lliberación intenta dar rempuesta a la entruga que los cristianos d'América Llatina se planteguen cómo ser cristianu nun continente oprimíu. Ún de los sos máximos esponentes, el xesuita Ignacio Ellacuría, foi asesináu. Munchos sacerdotes prautiquen y aceuten esta teoloxía, amás d'América Llatina, per tola Ilesia católica.

## Principales idees

Delles de les idees de la Teoloxía de la Lliberación son:

1. La salvación cristiana nun pue ser ensin la lliberación económica, política, social y ideolóxica, pola dignidá del home.
2. Esaniciu de la esplotación, de les inxusticies d'esti mundu.
3. Accesu a la educación y la salú.
4. La lliberación como conciencia énte la realidá socioeconómica.
5. La probitú ye un pecáu social.