# 9 d'ochobre

## Fechos

* 146 - En Corea, preséntase per primer vegada la corte real, l'alfabetu coreanu que sustitúi los ideogrames chinos.
* 1238 - Xaime I el Conquistador entra en Valencia y crea'l reinu de Valencia.
* 1558 - Fúndase nos Andes venezolanos la ciudá de Mérida pol capitán Juan Rodríguez Suárez.
* 1582 - Roma: El papa Gregoriu XIII decreta'l calendariu gregorianu desaniciando'l calendariu xulianu; la nueche del xueves 4 d'ochobre dio pasu al vienres 15 d'ochobre, poro los díes 5 al 14 d'ochobre de 1582 nunca esistieron.
* 1701 - La *Collegiate School of Connecticut* (dempués nomada Universidá de Yale) ye fundada n'Old Saybrook, Connecticut.
* 1799 - En Francia, golpe d'Estáu escasta'l Direutoriu y crea'l Consuláu, con Napoleón Bonaparte como líder.
* 1820 - Guayaquil algama la independencia. El poeta José Joaquín de Olmedo ye'l cabezaleru na dixebra de la que se va nomar Provincia Llibre de Guayaquil.
* 1830 - Algama la independencia Ecuador.
* 1874 - Conveniu Internacional de Berna, conocíu por Xunión Postal Universal.
* 1890 - Clément Ader fai volar el primer avión de la historia, l'Éole.
* 1910 - Proclámase la República en Portugal
* 1919 - Implántase la xornada llaboral d'ocho hores n'España
* 1932 - Stalin espulsa del Partíu Comunista a Kamenev y Zinoviev.
* 1941 - Estaos Xuníos: el presidente Franklin D. Roosevelt autoriza'l desendolcu de la bomba atómica.
* 1945 - Decrétase l'indultu pa los condenaos a morrer pola rebelión militar, esto ye, los condenaos pol sofitu a la República demientes la Guerra Civil.
* 1962 - Uganda algama la independencia. Decídese na Conferencia de Londres de 1961.
* 1967 - Execútase al Che Guevara en Bolivia.
* 1972 - Emerson Fittipaldi, campeón del mundiu de Fórmula 1.
* 1992 - Entama la Marcha de Fierro.
* 2002 - La Xunión Europea aprueba l'ingresu de diez países pa 2004.
* 2006 - Corea del Norte prueba'l so primer dispositivu nuclear.
* 2006 - Google Inc faise con YouTube.

## Nacencies

* 1757 - Rei Carlos X de Francia († 1836)
* 1813 - Giuseppe Verdi, compositor italianu († 1901)
* 1818 - Francisco Navarro Villoslada, escritor y ideólogu español († 1895)
* 1852 - Hermann Emil Fischer, físicu alemán, Premiu Nobel († 1919)
* 1857 - Ivo Vojnović, escritor croata († 1929)
* 1859 - Alfred Dreyfus, militar francés († 1935)
* 1870 - Maximiliano Arboleya Martínez, sacerdote asturianu, gran impulsor del sindicalismu católicu n'Asturies (†1951)
* 1879 - Max von Laue, físicu alemán, Premiu Nobel († 1960)
* 1892 - Ivo Andrić, escritor yugoslavu, Premiu Nobel de lliteratura († 1975)
* 1893 - Mário de Andrade, escritor modernista brasilanu (†1945)
* 1900 - Ismael Nery, pintor brasilanu (†1934)
* 1906 - Léopold Sédar Senghor, presidente de Senegal († 2001)
* 1907 - Jacques Tati, direutor de cine francés († 1982)
* 1938 - Heinz Fischer, presidente d'Austria
* 1940 - John Lennon, cantante y músicu británicu (The Beatles) († 1980)
* 1941 - Chucho Valdés, músicu cubanu
* 1944 - Peter Tosh, cantante y compositor xamaicanu de reggae († 1987)
* 1946 - Tansu Çiller, primer ministru de Turquía
* 1948 - Jackson Browne, músicu d'Estaos Xuníos
* 1950 - Jody Williams, profesora d'Estaos Xuníos, Premiu Nobel de la Paz
* 1960 - Anders Ekborg, actor suecu
* 1966 - David Cameron, primer ministru del Reinu Xuníu
* 1975 - Sean Lennon, cantante, músicu y compositor d'Estaos Xuníos
* 1985 - Alberto Garzón, políticu español.

## Muertes

* 1047 - Papa Clemente II (º ?)
* 1469 - Filippo Lippi, pintor italianu (º c. 1406)
* 1831 - Ioannis Kapodistrias, xefe d'estáu de Grecia (º 1776)
* 1897 - Jan Heemskerk, primer ministru de los Países Baxos (º 1818)
* 1934 - Louis Barthou, primer ministru de Francia (º 1862)
* 1943 - Pieter Zeeman, físicu holandés, premiu Nobel de Física en 1902 (º 1865)
* 1958 - Papa Píu XII (º 1876)
* 1967 - Che Guevara, líder revolucionariu y ideólogu arxentín (n.1928)
* 1967 - Cyril Norman Hinshelwood, químicu británicu, Premiu Nobel (º 1897)
* 1985 - Emílio Garrastazu Médici, ex-presidente militar de Brasil (n.1905)
* 1987 - William Parry Murphy, médicu d'Estaos Xuníos, Premiu Nobel (º 1892)
* 1988 - Felix Wankel, inxenieru alemán (º 1902)
* 1995 - Alec Douglas-Home, políticu británicu, primer ministru (º 1903)
* 2013 - Wilfried Martens, primer ministru de Bélxica (º 1936)

## Referencies

|  |
| --- |
| Xineru | Febreru | Marzu | Abril | Mayu | Xunu | Xunetu | Agostu | Setiembre | Ochobre | Payares | Avientu |