Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# OpenStreetMap

OpenStreetMap|  |
|  |
| Versión inicial |
1r xunetu 2004 |
| Llingua orixinal |
distintes llingües |
| Tipu |
online community (en) , crowdsourced project (en) , proyeutu comunitariu, software llibre, open data project (en) , registered service mark (en) , economic sector (en) , free content (en) , internet map service (en) , mapping project (en)  y spatial database (en)  |
| Llicencia |
Open Database License (en)  |
| N'asturianu |  **Sí** |
| Más información |
| Twitter |
openstreetmap |
| Facebook |
OpenStreetMap |
| Instagram |
openstreetmap |
| Sitiu web |
Web oficial |
| Blog |
Blog oficial |
| Etiqueta de Stack Exchange |
Stack Exchange |
| GitHub |
openstreetmap |
|  |

**OpenStreetMap** (tamién conocíu como **OSM**) ye un proyeutu collaborativu pa crear mapes llibres y editables.

Los mapes créense emplegando información xeográfica capturada con dispositivos GPS móviles, ortofotografíes y otres fontes llibres. Esta cartografía, mesmo les imáxenes creaes como los datos vectoriales almacenaos na so base de datos, distribúyense baxo llicencia Open Database License.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Wikimedia Commons tien conteníu multimedia tocante a **OpenStreetMap**.
# Llibra esterlina

| Llibra esterlina |
| --- |
|
Pound Sterling |
|  |
| País |
Reinu Xuníu |
| Entidá emisora |
Bancu d'Inglaterra |
| Primer emisión |
27 xunetu 1694 |
| Símbolu |
£ |
| Códigu ISO 4217 |
GBP |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| llibra anglosaxona, East African rupee (en)  y pound Scots (en)  | Llibra esterlina | Australian pound (en)  |

 |
|  |

La **llibra esterlina** (en inglés pound sterling) ye la divisa del Reinu Xuníu y de les Dependencias de la Corona Británica. La so abreviatura ye **GBP** (códigu ISO 4217) y el so símbolu ye £ (que remana del llatín *llibra*, que se refería a la unidá de masa). Un llibra divídese en 100 peniques.

El nome oficial dafechu, "**llibra esterlina**" (en plural **llibres esterlines**), ye usáu en contestos formales y tamién cuando se fai necesario desemeyar la moneda que s'usa nel Reinu Xuníu de les que s'usen n'otros países y que caltienen el mesmu nome. El nome de la divisa -pero non los nomes de les sos unidaes- abréviase delles vegaes namái como "*esterlina*", particularmente nos mercaos financieros de venta al por mayor; por exemplu "acéutase pagu n'esterlines", pero non "eso cuesta cinco esterlines".

Les abreviatures "*ster*." o "*stg*." úsense menos. El términu **llibra británica** úsase davezu en situaciones menos formales, magar que nun ye un nome oficial de la divisa. La esterlina ye una antigua moneda inglesa de *plata esterlina*, una aleación d'un 92,5% de plata y un 7,5% de cobre y/u otros metales, y con una masa de 1,555 gramos, o 1/240 de una llibra troy.

## Ver tamién

* Zona esterlina
* Llibra de les Islles Malvines
* Llibra xibraltareña
* Llibra bermudiana

## Referencies

## Enllaces esternos

* Llibra esterlina
# Izquierda política

| Izquierda política |
| --- |
|
posición política |
| Pertenez a |
izquierda y derecha na política |
|  |

El conceutu d'**izquierda política** refierse a un segmentu del espectru políticu que considera prioritariu'l progresismu y el conseguimientu de la igualdá social per mediu de los derechos coleutivos (social) circunstancialmente denomaos derechos civiles, frente a intereses netamente individuales (privaos) y a una visión tradicional de la sociedá, representaos pola derecha política. Polo xeneral, tiende a defender una sociedá aconfesional o llaica, progresista, igualitaria y intercultural. En función del equilibriu ente toos estos factores, la izquierda política estrémase n'ensame de rames ideolóxiques.

N'Occidente y en particular naquellos países onde'l sistema políticu puede considerase una democracia lliberal, de normal tantu la izquierda como la derecha son versiones lliberales y democrátiques, na midida na que nun defenden nengún tipu de totalitarismu.

## Ver tamién

* Centro-izquierda
* Derecha política
* Izquierda estrema
* Política
* Progresismu

## Referencies

## Enllaces esternos

* Wikimedia Commons tien conteníu multimedia tocante a **Izquierda política**.
# Airsoft

L'**airsoft** ye un xuegu de guerra que surdió en Xapón nos años ochenta que s'estendió bien ceo a los Estaos Xuníos y anguaño espárdese per bien de países europeos.

## Definición

El nome d'airsoft vien de l'inglés, que vien a dicir "airse suave". Esto fai referencia a la manera na que se dispara la munición dende una réplica d'airsoft.

**Xugadores d'airsoft**
Esta actividá lúdico-deportiva busca la simulación de combates per aciu de répliques reales que disparen pequeñes boles de plásticu de 6mm de diámetru, escenarios de xuegu iguales o asemeyaos a los que se combate na realidá, con equipamientu de radiocomunicaciones, visores nocherniegos, llinternes adautaes, punteros láser, boles trazadores y ropa militar. Magar que nun heba una indumentaria concreta, cadún de los equipos quier más equipase uniformemente pa da-y un realismu mayor. Pue xugase mesmo pel día o pela nueche, coles evidentes diferencies. Les boles que s'empleguen, tienen una velocidá de salida aproximada de 330 fps ó 100 m/s. El pocu pesu d'elles (0,20 gramos xeralmente) fai que'l so algame efeutivu nun vaiga más alló de los 40-50 metros. Hai una modalidá na qu'ún de los xugadores asume'l rol de francotirador y se-y da más potencia y alcance por mor del papel que desendolca.

**Xugador d'airsoft**
En concentraciones numberoses de xugadores, ye vezu identificar a los bandos con brazales ce color pa evitar el "fueu amigu".

Magar qu'heba bien de modalidaes de xuegu, lo principal ye eliminar a los equipos o xugadores contrarios, disparando a los sos componentes. Del mesmu xeitu que nel paintball, hai que llevar delles proteiciones como gafes pa nun recibir un bolaxu nos güeyos. Esti ye l'únicu riesgu na práutica del airsof. Si dalgún participante nun lleva les gafes puestes, interrúmpese la partida o ha dexala.

Anguaño hai n'España un vacíu llegal tocantes a la práutica d'esti xuegu nos llugares públicos, ya que la confusión podría crease na población desconocedora del airsof y llevalos a alertar a les fuercies de seguridá. Recomiéndase prauticalu en tierres privaes o llugares autorizaos col correspondiente permisu del conceyu pa evitar problemes.

Una de les bases del xuegu ye l'enfotu na honradez del xugador, ya que nun hai manera de comprobar si daquién recibió un impautu. El xugador que recibe ha glayar "¡Muertu!" o dar a conocer a los demás que lu eliminaren, retirándose darréu del tarrén de xuegu. Los xugadores peor vistos nesta comundiá son los "inmortales2 por razones evidentes.

Los aficionaos al airsoft nun pretenden nin fomentar la violencia nin denguna triba d'ideoloxía. Pa ellos esti ye un xuegu peremocionante que val pa descargar adrenalina. Amás, les comunidaes d'airsoft tán a la escontra de que los individuos radicales participen nesti xuegu.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
* Wikillibros tien un llibru o manual sobre **Airsoft**.
# Policía

| Policía |
| --- |
|  |
| Historia |
| Participación empresarial |
| Formáu por |
policía |
| Pertenez a |
estáu gobiernu llocal |
|  |

La **policía** ye una fuercia de seguridá encargada de velar pol mantenimientu del orde públicu y la seguridá de los ciudadanos y sometía a les órdenes de les autoridaes polítiques. Nómase tamién **policía** a cada axente perteneciente a tala organización.

La pallabra "policía" remanez del idioma francés y el so usu data del sieglu XVIII. D'una miente indireuta remanez del llatín *politīa*, y ésta del griegu *πολιτεία*, de *πολις*, "ciudá", que refiérese al gobiernu o a l'alministración del estáu.

Nel estáu español, coesisten como fuercies policiales del calter estatal:

* El **Cuerpu Nacional de Policía** (**C.N.P.**)
* La Guardia Civil

Vehículu del Cuerpu Nacional de Policía.
Arriendes d'estes dos fuercies estatales, esisten policíes autonómiques, como

* los Mossos d'Esquadra, en Cataluña
* la Ertzaintza nel País Vascu, y la
* Policía Foral de Navarra,

asina como policíes llocales o municipales. El mapa policial del estáu complétase coles "**Unidaes Adscrites del Cuerpu Nacional de Policía**" a los gobiernos autonómicos de Galicia, Valencia, Andalucía y Asturies, tando prevista la so llantadera n'otres comunidaes como Aragón y Canaries.

## Referencies
# Paridá de poder adquisitivu

La **paridá de poder adquisitivu** (PPA) ye la suma final de cantidaes de bienes y servicios producíos nun país, al valor monetariu d'un país de referencia.

Paridá de poder adquisitivu (PPA), 2014 Fondu Monetariu Internacional.
 Paridá de poder adquisitivu (Purchasing Power Parity o PPP) per cápita nel mundu (2009).
Paridá de poder adquisitivu del Productu Internu Brutu per país en 2003. La economía de los Estaos Xuníos emplégase como referencia, y la so PPA defínese como 100. Bermudes tien l'índiz más altu, 154, lo que significa que los bienes vendíos en Bermudes son 54% más caros que nos Estaos Xuníos.
Ta basáu nuna idea desenrollada per primer vegada por miembros de la escuela monetarista de la Universidá de Salamanca nel sieglu XVI, y foi un sistema de midida qu'empezó a utilizar el Fondu Monetariu Internacional a principios de los años noventa, anque non l'únicu: el PIB Nominal per cápita ye la midida más utilizada pa dase una idea aproximada del tamañu d'una economía.

Cuando quier comparase el productu internu brutu de distintos países ye necesario homoxeneizar la información, yá que cada país mide'l so productu na moneda llocal; pa ello ha traducise'l so PIB a una moneda común, al traviés de los tipos de cambéu.
La paridá del poder adquisitivu ye una de les midíes más afayadices pa comparar la producción de bienes y servicios, con ventayes sobre'l productu internu brutu nominal *per cápita*, yá que toma en cuenta les variaciones de precios. Esti indicador esanicia la ilusión monetaria amestada a la variación de los tipos de cambéu, de tal manera qu'una apreciación o depreciación d'una moneda nun va camudar la paridá de poder adquisitivu d'un país, yá que los habitantes d'esi país reciben los sos salarios y faen les sos compres na mesma moneda. Lo que sí va afectar al PIB PPA ye la cantidá de los bienes y servicios producíos nel mesmu, por cuenta de variaciones nel tipu de cambéu, cuando se trate d'importaciones y esportaciones.

Usualmente, calcúlase una canasta de precios que son asignaos a los distintos bienes y servicios tomando un país como referencia pa los mesmos. El problema xurde cuando hai bienes y servicios que diverxen de los esistentes nel país de referencia, yá seya por inesistencia, calidá o disponibilidá. Ye por ello que, polo xeneral, nes llistes de países por PIB (Nominal y PPA) el valor d'Estaos Xuníos ye idénticu.

## Ver tamién

* Tipu de cambéu
* Réxime cambiariu
* Llista de países por PIB (PPA)

## Referencies

## Bibliografía

* Olivier Blanchard: *Macroeconomía.* Madrid: Prentice Hall (Pearson Educación), 4ª Edición, 2006. ISBN 84-8322-289-2.
# Mesolíticu

| Mesolíticu |
| --- |
|
periodu arqueolóxicu |
|
edá de piedra |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Paleolíticu y Paleolíticu cimeru | Mesolíticu | Neolíticu |

 |
|  |

El **Mesolíticu** ye un periodu prehistóricu, ente'l Paleolíticu y el Neolíticu, que duró aproximao ente'l 10000 e.C. y el 5000 e.C.

Dómina marcada pol final de la Era glacial del Pleistocenu, cola consiguiente meyora de les condiciones de vida.

Entama la diferenciación de races y la colonización del planeta.

Cultures:

* Aziliense
* Maglemoisense y Ertebölle
* Asturiense

## Referencies