Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Periodu de semidesintegración

| Periodu de semidesintegración |
| --- |
|
duration (en)  y propiedá física escalar |
|  |
|  |

**Evolución d'una muestra**| Periodos
trescurríos | Nucleos ensin
desintegrar |
| --- | --- |
| 0 | 100% |
| 1 | 50% |
| 2 | 25% |
| 3 | 12'5% |
| 4 | 6'25% |
| 5 | 3'125% |
| 6 | 1'5625% |
| 7 | 0'78125% |
| N |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |

El **periodu de semidesintegración** (tamién llamáu **vida metá**, **semivida**, **vida media** o **periodu**), en física nuclear y atómica ye l'intervalu de tiempu necesariu pa que se desintegren la metá de los nucleos d'una muestra inicial d'una sustancia radioactiva. Tómase como referencia la metá pola mor del calter aleatoriu de la desintegración nuclear. Hai qu'evitar confundilo cola *vida permediu* o *vida media*, que representa'l permediu de vida d'un nucleu.

## Cálculu de *t1/2*

Notación:

* t1/2 ye'el periodu de semidesintegración.
* **N(t)** ye'l númberu de nucleos de la muestra nel instante de tiempu *t*.
* **WIKINIUM\_MATH\_PH\_2**  ye'l númberu inicial (cuando t = 0) de nucleos de la muestra.
* **λ** ye la constante de desintegración.

El instante nel que'l númberu de nucleos amenorgó a la metá ye ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 ). Ye dicir:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
Sustituyendo na fórmula de decrecimientu esponencial:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
Poro, la rellación ente'l periodu d'una sustancia ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 ) y la so constante de desintegración ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 ) ye:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18
A partir de lo que resulta que la vida metá ye aproximao'l 69,31% de la vida media.

## Periodos de semidesintegración de dalgunes sustancies

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Uraniu 235 | 6,91 · 10⁸ años | Uraniu 238 | 4,51 · 10⁹ años | Potasiu 40 | 1,28 · 10⁹ años |
| Rubidiu 87 | 4,8 · 1010 años | Calciu 41 | 10⁵ años | Carbonu 14 | 5.730 años |
| Radiu 226 | 1.602 años | Cesiu 137 | 30,17 años | Bismutu 207 | 38 años |
| Estronciu 90 | 28 años | Cobaltu 60 | 5,271 años | Cadmiu 109 | 453 díes |
| Yodu 131 | 8,04 díes | Radón 222 | 3,82 díes | Oxíxenu 15 | 1,22 segundos |

## Referencies

## Enllaces esternos

* Wikimedia Commons tien conteníu multimedia tocante a **Periodu de semidesintegración**.
# Periodu orbital

| Periodu orbital |
| --- |
|
Periodu d'oscilación |
|  |
|  |

El **periodu orbital** o **tresllación** ye'l tiempu que tarda un planeta o un satélite (u otru oxetu) en completar la so órbita.

Cuando se trata d'oxetos qu'orbiten alredor del Sol esisten dos tipos de periodos orbitales:

* El **periodu sidéreu** ye'l tiempu que tarda l'oxetu en dar una vuelta completa alredor del Sol, respeutu de les estrelles. Ésti considerase l'auténticu periodu orbital del oxetu.
* El **periodu sinódicu** ye'l tiempu que tarda l'oxetu en volver a apaecer nel mesmu puntu del cielu respeutu del Sol, cuandu s'observa dende la Tierra. Ésti ye'l tiempu que trescurre ente dos conxunciones socesives col Sol, y ye'l periodu orbital aparente.

El periodu sinódicu y el periodu sidéreu difieren yá que la Tierra, a la so vegada, da vueltes alredor del Sol.

### Rellación ente'l periodu sidéreu y el periodu sinódicu

Copérnico desendolcó una fórmula matemática pa rellacionar los periodos sidéreu y sinódicu d'un planeta.

N'adelantre s'emplegarán los símbolos siguientes:

*P* = periodu sidéreu del planeta
*S* = periodu sinódicu del planeta
*T* = periodu sidéreu de la Tierra
A lo llargo del tiempu *S*, la Tierra percuerre un ángulu de (360°/*T*)*S* (supóngase una órbita completamente circular) y el planeta muevese (360°/*P*)*S*.

Consideremos el caso d'un planeta interior, ye dicir, un planeta que tarda menos que la Tierra en dar una vuelta al Sol.

(360°)/*P*)*S* = (360°/*T*)*S* + 360°
Usando l'álxebra obtenemos

**1/*P* = 1/*T* + 1/*S
Pa un planeta esterior, procedese de forma análoga:

**1/*P* = 1/*T* - 1/*S

## Referencies

## Enllaces esternos

* Wikimedia Commons tien conteníu multimedia tocante a **Periodu orbital**.