Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 700

| **Añu 700**  |
| --- |
| **Años:** |
697 698 699 - **700**  - 701 702 703 |
| **Décades:** |
Años 670 Años 680 Años 690 - **Años 700**  - Años 710 Años 720 Años 730 |
| **sieglos:** |
sieglu VI - **sieglu VII**  - sieglu VIII |

**700 n'otros calendarios**| Calendariu gregorianu | 700 *DCC* |
| Ab urbe condita | 1453 |
| Calendariu armeniu | 149 |
| Calendariu chinu | 3396 – 3397 |
| Calendariu hebréu | 4460 – 4461 |
| Calendarios hindús - *Vikram Samvat* - *Shaka Samvat* |  755 – 756 622 – 623 |
| Calendariu persa | 78 – 79 |
| Calendariu islámicu | 80 – 81 |
| Calendariu rúnicu | 950 |

## Fechos

* Los árabes emprimen la conquista del Marruecos actual.

## Nacencies

* [[ ]] -

## Muertes

* [[ ]] -

## Referencies

## Enllaces esternos

*
# Entomoloxía

| Entomoloxía |
| --- |
|
caña de la zooloxía y disciplina académica |
|
Artropodoloxía |
|  |
|  |

La **entomoloxía** (del griegu *éntomos*, «inseutu», y *logos*, «ciencia») dedicase l'estudiu científicu de los inseutos. De cerca de les 1,3 millones d'especies descrites, los inseutos constitúin más de los dos tercios de tolos seres vivos conocíos y, amás, tienen una llarga historia fósil, yá que la so apaición remontase al Devónicu, hai unos 400 millones d'años. Tienen munches formes d'interacción colos humanos y con otres formes de vida na Tierra; ye asina que la entomoloxía constitúyese una especialidá importante dientro de la zooloxía. La entomoloxía inclúi, con frecuencia, l'estudiu d'otros artrópodos, como arácnidos, crustáceos y miriápodos, anque esta estensión seya téunicamente incorreuta.

## Historia de la entomoloxía

La entomoloxía tien los sos raigaños en cuasi toles cultures dende tiempos prehistóricos, principalmente dende l'apaición de l'agricultura, (l'estudiu de plagues y la cría d'abeyes, etc.). L'estudiu científicu empezó nel sieglu XVI.

L'entomólogu William Kirby ye consideráu'l padre de la entomoloxía. En collaboración con William Spence publicó una enciclopedia d'entomoloxía "*Introduction to Entomology"*, considerada como'l testu fundamental. Tamién contribuyó a la fundación de la Royal Entomological Society en Londres en 1833, una de les primeres sociedaes del so tipu nel mundu. Enantes a ésta, la Sociedá Aureliana foi fundada na década de 1740.

La entomoloxía desenvolvióse rápido nos sieglos XIX y XX y foi estudiada por un gran númberu de distinguíos científicos. Ente ellos tán Charles Darwin, Jean Henri Fabre, Vladimir Nabokov, Karl von Frisch (ganador del Premiu Nobel en Fisioloxía en 1973), y el ganador del Premiu Pulitzer, E. O. Wilson.

## Entomoloxía aplicada o económica

La entomoloxía aplicada ye l'estudiu de los inseutos d'interés pal ser humanu, yá seya polos productos qu'apurren, como pol impautu que causen nos bienes del home. Son d'especial interés los inseutos:

* Productores de miel, cera, propóleos, polen y otros recursos (apicultura).
* Tresmisores d'enfermedaes nos animales y l'home.
* Plagues en cultivos, materiales almacenaos y estructures.
* Controladores d'otres plagues.

## Entomoloxía forense

La entomoloxía forense basase na socesión ecolóxica de los artrópodos que s'instalen nun cadabre pa determinar la fecha de la muerte. Ye especialmente útil en cadabres con dellos díes, selmanes o meses d'antigüedá.

## Bibliografía

* Chauvin, Remy, *El Mundo de los inseutos*, (1968) Ediciones Guadarrama ISBN 978-84-250-3016-1

## Ver tamién

* Etnoentomología

## Referencies

## Enllaces esternos

* Portal de la entomoloxía (castellán)
# Gagauz

| Gagauz dili |
| --- |
| Faláu en |
| Faláu en |
Moldavia |
| Númberu de falantes |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Falantes |
Tipu |
Añu |
|  |
| 148 720 |  | 2014 |

 |
| Datos |
| Familia |
Western Oghuz (en)  |
| Estáu de vulnerabilidá |
3 definitivamente en peligru |
| Sistema d'escritura |
alfabetu llatín, alfabetu cirílicu y alfabetu griegu |
| Códigos |
| ISO 639-3 |
gag |
|  |
|  |

El **gagauz** ye una llingua túrcica falada por unes 200.000 persones, principalmente, en Moldavia , u se creó la República Autónoma de Gagauzia, en Bulgaria y Rumanía. Ta considerada por dellos espertos como un dialeutu del turcu. Los gagauzos usen l'alfabetu llatín y son miembros de la ilesia ortodoxa rusa.

Exemplu de Gagauz con torna al asturianu:

* **Yazý 1Insannar hepsi duuêrlar serbest hem birtakým kendi kýymetindä hem haklarýnda. Onnara verilmis akýl hem üz da läazým biri-birinä davransýnnar kardaslýk ruhuna uygun.*

* **Artículu 1** Tolos seres humanos nacen llibres y iguales en dignidá y derechos y, pola mor de la razón y la conciencia de so, han comportase hermaniblemente los unos colos otros.

 Gagauz Vikipediyası

## Referencies

## Enllaces esternos

* Wikimedia Commons tien conteníu multimedia tocante a **Gagauz**.