# পশ্চিমবংগ

| পশ্চিমবংগ |
| --- |
| ৰাজ্য |
|
**ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:** হাওৰা দলং; পুৰুলিয়াত চৌ নৃত্য; দুৰ্গা পূজা; সুন্দৰবন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বংগ বাঘ; দাৰ্জিলিংলৈ হেপি ভেলী টি গাৰ্ডেন; দীঘা বিল; হাজাৰ দুৱাৰৰ ৰাজপ্ৰসাদ; দক্ষিণেশ্বৰ কালিবাৰী |
| মোহৰ |
| ভাৰতত পশ্চিমবংগৰ অৱস্থান |
| পশ্চিমবংগৰ মানচিত্ৰ |
| দেশ |  ভাৰত |
| অঞ্চল | পূব ভাৰত |
| প্ৰতিষ্ঠা | ১ নৱেম্বৰ, ১৯৫৬ |
| ৰাজধানী | কলকাতা |
| বৃহত্তম চহৰ বৃহত্তম মহানগৰ | কলকাতা |
| জিলা |
তালিকা
* + আলিপুৰদুৱাৰ
	+ উত্তৰ ২৪ পৰগনা
	+ উত্তৰ দিনাজপুৰ
	+ কলকাতা
	+ কালিমপং
	+ কোচিন বিহাৰ
	+ জলপাইগুৰি
	+ ঝাৰগ্ৰাম
	+ দক্ষিণ ২৪ পৰগনা
	+ দক্ষিণ দিনাজপুৰ
	+ দাৰ্জিলিং
	+ নদিয়া
	+ পশ্চিম বুৰ্ডৱান
	+ পশ্চিম মিদনাপুৰ
	+ পুৰুলীয়া
	+ পূব বুৰ্ডৱান
	+ পূব মেদিনীপুৰ
	+ বাংকুৰা
	+ বীৰভূম
	+ মালদা
	+ মুৰ্ছিদাবাদ
	+ হাওৰা
	+ হুগলী
 |
| চৰকাৰ |
|  • ৰাজ্যপাল | আৰ এন ৰবি |
|  • মুখ্যমন্ত্ৰী | শুভেন্দু অধিকাৰী (ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী) |
|  • বিধানসভা | এককক্ষীয় (২৯৫টি আসনবিশিষ্ট) |
|  • উচ্চ ন্যায়ালয় | কলকাতা উচ্চ ন্যায়ালয় |
| কালি |
|  • মুঠ | ৮৮,৭৫২ বৰ্গকিমি (৩৪,২৬৭ বৰ্গমাইল) |
|  • স্থান | 13th |
| জনসংখ্যা (2011) |
|  • মুঠ | ৯,১৩,৪৭,৭৩৬ |
|  • স্থান | 4th |
|  • ঘনত্ব | ১,০০০/বৰ্গকিমি (২,৭০০/বৰ্গমাইল) |
| **^\ ২৯৪জন নিৰ্বাচিত, ১জন মনোনীত |

**পশ্চিমবংগ** ভাৰতবৰ্ষৰ এখন ৰাজ্য। জনসংখ্যাৰ ঘনত্বৰ বিচাৰত এই ৰাজ্য ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক জনবহুল ৰাজ্য। পশ্চিমবংগ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনত ভাৰতৰ তৃতীয় বৃহত্তম অৱদানকাৰী। এই ৰাজ্যৰ পূৰ্ব সীমান্তত বাংলাদেশ; উত্তৰ পূৱত অসম; উত্তৰে ভূটান আৰু ছিকিম; উত্তৰ পশ্চিম দিশত নেপাল; পশ্চিমে বিহাৰ আৰু ঝাৰখণ্ড; আৰু দক্ষিণ পশ্চিমে উৰিষ্যা অৱস্থিত।

আধুনিক "পশ্চিমবংগ" নামে পৰিচিত এই ভূখণ্ডটি বিগত দুই হাজাৰ বছৰ ধৰি একাধিক ৰাজবংশ আৰু সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ১৭৫৭ চনত পলাশীৰ যুদ্ধত জয়লাভ কৰি ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিয়ে এই অঞ্চলত নিজ আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ইয়াৰ পিছত সুদীৰ্ঘকাল কলকাতাই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাজধানীৰ মৰ্যাদা পায়। বিংশ শতাব্দীৰ প্ৰথমছোৱাত পূৰ্ববংগ (বৰ্তমান বাংলাদেশ) আৰু পশ্চিম বংগক একেলগে বেঙ্গল প্ৰেসিডেন্সি বোলা হৈছিল। ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজধানী হিচাপে কলিকতা (বৰ্তমানৰ কলকাতা) পশ্চিমীয়া শিক্ষাৰ এক কেন্দ্ৰস্থল স্বৰূপ হৈ পৰে। পশ্চিমীয়া শিক্ষাৰ সুপ্ৰভাবত অঞ্চলটোত শিক্ষা, সংস্কৃতি আৰু প্ৰগতিবাদী চিন্তাধাৰাৰ প্ৰভাৱত নবজাগৰণস্বৰূপৰ সূচনা হয়। ইয়াৰ ফলত ৰাজা ৰামমোহন ৰায়, দয়ানন্দ সৰস্বতী, স্বামী বিবেকানন্দ, ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ, অৰবিন্দ আদি মণিষীৰ উত্থান ঘটে। তেওঁলোকৰ মুক্ত চিন্তাধাৰাৰ আৰু সংস্কাৰপন্থী কাৰ্যকলাপৰ ফলত ইয়াতে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ শক্তিশালী ধাৰণাৰ উদ্ভৱ হয় আৰু ই ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ এক পীঠস্থানত পৰিণত হয়। ১৯৪৭ চনৰ দেশ বিভাজনৰ বঙালী দ্বিখণ্ডিত হ’ল আৰু পশ্চিমবংগ ভাৰতীয় প্ৰজাতন্ত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। পৰবৰ্তীকালত স্বাধীন ভাৰতৰ পশ্চিমবংগত সমসাময়িক ছ'ভিয়েট সংঘৰ লেনিনপন্থী মাৰ্ক্সবাদৰ প্ৰভাৱত সমাজবাদী চিন্তাধাৰাৰ সূচনা হয় আৰু স্বাধীনতাৰ পাচত ইয়াত বৰ্তমানলৈকে (২০১১) মাৰ্ক্স-লেনিনবাদী ৰাজনৈতিক সংস্কৃতিৰ প্ৰাধান্যৰে পৰিচালিত বামপন্থী আঞ্চলিক দলে ৰাজ্যিক শাসনকাৰ্য্য চলাই আহিছে।

পশ্চিমবংগ এখন কৃষিনিৰ্ভৰ ৰাজ্য হ'লেও বৰ্তমান ভাৰতৰ অন্য অংশৰ বিকাশৰ লগত সংগতি ৰাখি ইয়াৰ ৰাজনৈতিক নেতৃত্বই ঔদ্যোগীকিকৰণৰ প্ৰয়াস আৰম্ভ কৰিছে। [*উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন*] ১৯৭৭ চনৰ পৰা ২০১১ চনলৈ পশ্চিমবংগত ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী) (সিপিআই(এম)) নেতৃত্বাধীন বামফ্ৰণ্ট চৰকাৰ প্ৰতিষ্ঠিত। এই চৰকাৰ আছিল বিশ্বৰ ইতিহাসত দীৰ্ঘতম গণতান্ত্ৰিক পদ্ধতিত নিৰ্বাচিত কমিউনিষ্ট চৰকাৰ। বৰ্তমানে বামফ্ৰণ্টকে পৰাজিত কৰি দক্ষিণপন্থী দল তৃণমূল কংগ্ৰেছ ক্ষমতালৈ আহিছে।

পশ্চিমবংগত দুটি ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান আছে। সেয়া হৈছে দাৰ্জিলিং হিমালয়ান ৰেল (ভাৰতীয় পাৰ্বত্য ৰেলপথৰ অংশ হিচাপে) আৰু সুন্দৰবন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান।

## ভাষাসমূহ

২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ অস্থায়ী ফলাফল অনুসৰি পশ্চিমবংগৰ জনসংখ্যা ৯১,৩৪৭,৭৩৬ (ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭.৫%)। জনসংখ্যাৰ হিচাপত পশ্চিম বংগ ভাৰতৰ পঞ্চম বৃহত্তম ৰাজ্য। ইয়াৰে অধিকাংশ জনসংখ্যা বাংলা ভাষী।মাৰোৱাৰী, বিহাৰী আৰু ওড়িয়া সংখ্যালঘুসকলে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত সিঁচৰতি হৈ বাস কৰে। দাৰ্জিলিং পাহাৰত শ্বেৰপা আৰু তিব্বতী মানুহ পোৱা যায়৷ দাৰ্জিলিঙতো বৃহৎ সংখ্যক নেপালী গোৰ্খা বাস কৰে৷ পশ্চিমবংগতো চাওঁতাল, কোল, কোচ-ৰাজবংশী আৰু টোটো জনজাতি বসবাস কৰে। ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী কলকাতাত সামান্য সংখ্যক চীনা, তামিল, গুজৰাটী, এংলো-ইণ্ডিয়ান শ, আৰ্মেনিয়ান, পঞ্জাবী আৰু পাৰ্চী সংখ্যালঘু লোকে বাস কৰে৷ ভাৰতৰ একমাত্ৰ চাইনাটাউন পূব কলকাতাত অৱস্থিত।

ৰাজ্যখনৰ চৰকাৰী ভাষা বাংলা আৰু ইংৰাজী। দাৰ্জিলিং জিলাৰ তিনিটা মহকুমাত নেপালী ভাষা চৰকাৰী ভাষা। ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাষিক জনসংখ্যাৰ ক্ৰম অনুসৰি ভাষাসমূহ হ'ল বাংলা, হিন্দী, চাওঁতালি, উৰ্দু, নেপালী আৰু ওড়িয়া। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান অঞ্চলত ৰাজবংশী আৰু হো ভাষাও প্ৰচলিত।

## পশ্চিমবংগৰ জলপ্ৰপাতসমূহ

* ছাংগে জলপ্ৰপাত
* পাগলাঝোৰা জলপ্ৰপাত
* ঘগ্ৰা জলপ্ৰপাত
* ৰামধেনু জলপ্ৰপাত
* খাতৰা জলপ্ৰপাত
* চুন্নু জলপ্ৰপাত
* তুৰ্গা জলপ্ৰপাত
* মহাদান জলপ্ৰপাত
* শিৱ খোলা জলপ্ৰপাত/লেপচা জলপ্ৰপাত
* ছালচলীয়া জলপ্ৰপাত
* ৰামেটি জলপ্ৰপাত
* ঝৰ্ণাকোচা জলপ্ৰপাত
* সন্ত্ৰখুলা জলপ্ৰপাত
* কমলা জলপ্ৰপাত
* ঘগৰ মিনি জলপ্ৰপাত
* ডিমৌলি জলপ্ৰপাত
* নিগালি জলপ্ৰপাত
* লাচনকুণ্ডা জলপ্ৰপাত
* হুধুদি জলপ্ৰপাত

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বহিঃসংযোগ

* পশ্চিমবংগ চৰকাৰৰ ৱেবচাইট
* ভাৰতৰ মানচিত্ৰত পশ্চিমবংগৰ অৱস্থান
* পশ্চিমবংগৰ জিলাসমূহৰ মানচিত্ৰ
* পশ্চিমবংগৰ ৰেল মানচিত্ৰ
* পশ্চিমবংগ সম্পৰ্কে আৰু তথ্য Archived 2012-11-07 at the Wayback Machine