Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# বৰ্ণবৈষম্য

**বৰ্ণবৈষম্য** (ইংৰাজী: Racism) হৈছে মতবাদ, যাৰ মাধ্যমত কিছুমান জাতি বা জাতিগত গোট আন গোটবিলাকতকৈ বেছি উন্নত বুলি ধৰা হয়, আৰু সেই আধাৰত বিদ্বেষ, অপবঞ্চনা বা অন্যায় ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এইটো সামাজিক, ৰাজনৈতিক, আৰু অৰ্থনৈতিক প্ৰেক্ষাপটৰ সমস্যা হিচাপে বিশ্বজুৰি বিদ্যমান।

## পৰিভাষা

"বৰ্ণবৈষম্য"ৰ আধাৰত বিভিন্ন স্তৰৰ বৈষম্য চিনাক্ত কৰা হয়:

* **ব্যক্তিগত (Individual)** – ব্যক্তিগত বিশ্বাস বা আচৰণৰ মাধ্যমেৰে
* **সংগঠনত্মক** – প্ৰতিষ্ঠান বা নীতিত অন্তঃস্থ বৈষম্য থাকে।
* **সাংস্কৃতিক** – ভাষা, বিচাৰ, চিহ্ন বা জনমত দ্বাৰা বৈষম্য জন্মায়।
* **সংস্থাগত** – ৰাজ্য, শিক্ষা, স্বাস্থ্য বা অৰ্থনীতিৰে সংযুক্ত বৃহৎ প্ৰণালীত বৈষম্য চলে।

## ইতিহাস

বৰ্ণবৈষম্যৰ উদাহৰণ পূৰ্বকালৰে দাসপ্ৰথা, উপনিবেশবাদ, নাৎসী-জাৰ্মানীৰ ইহুদী-বিৰোধী নীতি, দক্ষিণ আফ্ৰিকাত এপাৰ্থেইড—it’s deeply rooted in human history.

## প্ৰভাৱ

* **মানসিক স্বাস্থ্য**: বৰ্ণবৈষম্যই তীব্ৰ মানসিক চাপ, উদ্বেগ, বিষণ্নতা আদিৰ সৃষ্টি কৰে।
* **শাৰীৰিক স্বাস্থ্য**: উচ্চ ৰক্তচাপ, হৃদযন্ত্ৰৰ ব্যাধি, বহুমূত্ৰ ৰোগ বাঢ়ে।
* **অৰ্থনৈতিক বৈষম্য**: নৈতিক, চাকৰি, ঋণ, শিক্ষা আদিত বিভাজন সৃষ্টি হয়।

## প্ৰতিক্ৰিয়া

* **Anti‑racism**: সক্ৰিয়ভাবে বৈষম্য চিনাক্ত আৰু প্ৰতিবাদ কৰা।
* নীতি-সংশোধন, শিক্ষানীতি পৰিবৰ্তন, বাস্তব সচেতনতা বৃদ্ধি, বুৰঞ্জী শিক্ষণ।

## সমষ্টিগত বিৰূপ প্ৰভাৱ

বৰ্ণবৈষম্য সমাজত বিভাজন, সামাজিক বিশ্বাস হ্ৰাস, সহিংসতা আৰু মানৱাধিকাৰ লঙ্ঘন ঘটায়। ই সামাজিক ন্যায়, শান্তি আৰু উন্নয়নৰ পথ ৰুদ্ধ কৰে।

## চাও আহক

* মানৱ অধিকাৰ

## তথ্যসূত্ৰ
# ফেচিবাদ

**ফেচিবাদ** (ইংৰাজী: Fascism) হৈছে এক স্বৈৰাচাৰী, উগ্ৰ জাতীয়তাবাদ-ভিত্তিক ৰাজনৈতিক মতবাদ, যি সাধাৰণতে গণতন্ত্ৰ, ব্যক্তি-স্বাধীনতা আৰু সমাজবাদৰ বিপৰীতত অৱস্থিত। ফেচিবাদত ৰাজ্যক কেন্দ্ৰীয় শক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু এজন একনায়ক নেতাক ধৰ্মীয় আস্থাৰ দৰে পূজা কৰা হয়। এই মতবাদই ৰাজনৈতিক প্ৰতিপক্ষ, সংখ্যালঘু গোট, সংবাদ মাধ্যম আৰু স্বাধীন চিন্তাক কঠোৰভাৱে দমন কৰে।

## শব্দৰ উৎপত্তি

"ফেচিবাদ" শব্দটো ইটালীয় fascismo (ফাচিছমো) পৰা আহিছে, যাৰ মূল শব্দ *fasces* হৈছে—এইটো এটি ৰোমান যুগৰ কাঠিৰ মুঠ যি ঐক্য আৰু শাস্তিৰ প্ৰতীক আছিল।

## ইতিহাস

ফেচিবাদৰ আধুনিক ৰূপৰ জন্ম ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিত হৈছিল। বেনিটো মুছোলিনীই ১৯১৯ চনত ইটালীত **ফাচিছ্ট দল** গঠন কৰিছিল আৰু ১৯২২ চনত ইটালীৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে ক্ষমতা লাভ কৰি ফেচিবাদী শাসনৰ আৰম্ভণি কৰে। ইয়াৰ পিছতেই আডলফ হিটলাৰে জাৰ্মানীত **ন্যাচনেল চচিয়েলিষ্ট জাৰ্মান ৱাৰ্কাৰ্ছ পাৰ্টি (নাৎসী পাৰ্টি)**ৰ নেতৃত্ব লৈ ফেচিবাদৰ এক উগ্ৰ ৰূপ ৰূপায়ণ কৰে, যাক **নাজীবাদ** বোলা হয়। এই দুয়োটা ফেচিবাদী আন্দোলনে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ জন্ম দিছিল।

## বৈশিষ্ট্য

ফেচিবাদৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হ’ল:

* একনায়কতন্ত্ৰ – এজন শক্তিশালী নেতাক কেন্দ্ৰীয়ভাৱে পূজা কৰা হয়।
* উগ্ৰ জাতীয়তাবাদ – নিজৰ ৰাষ্ট্ৰক সকলোতকৈ উচ্চ স্থানত ৰাখে।
* ৰাজনৈতিক প্ৰতিপক্ষৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা।
* সংবাদমাধ্যম আৰু মুক্ত মতামত দমন।
* সামৰিক শক্তিৰ প্ৰশংসা আৰু আগ্ৰাসনবাদ।
* সংখ্যালঘু গোট আৰু বিদেশীৰ প্ৰতি ঘৃণা।

## উল্লেখযোগ্য ফেচিবাদী শাসক

* বেনিটো মুছোলিনী – ইটালী
* আডলফ হিটলাৰ – জাৰ্মানী (নাজীবাদ)
* ফ্ৰেঞ্চো – স্পেইন
* আন্তোনিয়’ ডি অ’লিভেইৰা চালাজাৰ – পৰ্তুগাল।

## দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ আৰু ফেচিবাদৰ পতন

১৯৪৫ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে ইউৰোপৰ অধিকাংশ ফেচিবাদী চৰকাৰৰ পতন ঘটে। মুছোলিনী আৰু হিটলাৰৰ মৃত্যুৰ লগে লগে ফেচিবাদৰ মূল ধাৰাই অন্ত পায়, যদিও ইয়াৰ আদৰ্শ আৰু চিন্তাধাৰা কিছুমান গোট আৰু নেতাৰ মাজত এতিয়াও দেখা যায়।

## নব্য-ফেচিবাদ

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পাছত কিছুমান ৰাজনৈতিক গোটে "নব্য-ফেচিবাদ" (Neo-fascism)ৰ ধাৰণা আগবঢ়াইছে, যাৰ অধীনত ৰাষ্ট্ৰবাদ, স্বদেশপ্ৰেম, অভিবাসী-বিৰোধিতা, আৰু ধৰ্মীয় ঘৃণাৰ প্ৰচাৰ দেখা যায়। এনে ধৰণৰ চিন্তাধাৰা বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশত বিভিন্ন ৰূপত বিদ্যমান।

## সংস্কৃতি আৰু প্ৰতীক

ফেচিবাদী চৰকাৰে সাধাৰণতে প্ৰচাৰ মাধ্যম, চলচ্চিত্ৰ, শিল্প আৰু শিক্ষাৰ জৰিয়তে নিজ মতবাদৰ প্ৰচাৰ কৰে। ইটালীত "ফ্যাসেছ" আৰু জাৰ্মানীত সোস্তিকা চিহ্ন ফেচিবাদৰ অন্যতম সাংস্কৃতিক চিহ্ন হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।

## সমালোচনা

বিশ্বজুৰি ফেচিবাদৰ তীব্ৰ সমালোচনা কৰা হয়। ইয়াক অধিকাংশত গণতন্ত্ৰৰ শত্ৰু, ব্যক্তি স্বাধীনতাৰ হৰণকাৰী আৰু যুদ্ধবাজ মতবাদ হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত লক্ষ লক্ষ লোকৰ মৃত্যু, গণহত্যা, আৰু সাম্ৰাজ্যবাদী আগ্ৰাসনৰ ইতিহাস বিদ্যমান।

## তথ্যসূত্ৰ

## উৎস

* Paxton, Robert O. (2004). *The Anatomy of Fascism*. Vintage Books. ISBN 978-1-4000-7525-4.
* Griffin, Roger (1991). *The Nature of Fascism*. Routledge. ISBN 0-415-06218-6.
* Eatwell, Roger (1996). *Fascism: A History*. Penguin. ISBN 978-0-14-026786-8.
* Encyclopædia Britannica – "Fascism", 2024 edition.
* Stanford Encyclopedia of Philosophy – “Fascism”, retrieved 2024.
# মুছলমান

মুছলিম নিজৰ ঈশ্বৰৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰা
**মুছলিম** (*বা মুছলমান,আৰবী:مسلم-অৰ্থঃ আত্মসমৰ্পণ,অনুগত*) হ'ল সেইজন লোক যিয়ে নিজৰ ইচ্ছাক আল্লাহৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। কিন্তু বৰ্তমানে মুছলিম বুলিলে সাধাৰণতে ইছলাম ধৰ্মাৱলম্বীসকলকেই বুজোৱা হয়। খ্ৰীষ্টানৰ পাছতেই বিশ্বৰ দ্বিতীয় বিহৎ জনবহুল সম্প্ৰদায়টো হৈছে মুছলমান।

## ইতিহাস

চৌদি আৰৱৰ পুৰণি চহৰ **মক্কা**ত হজৰত **মহম্মদ** নামৰ এগৰাকী মনিষীৰ জন্ম হয় ৫৭০ খ্ৰীষ্টাব্দত। সেই সময়ত ভ্ৰষ্টাচাৰ আৰু একনায়কত্ববাদী শাসনে সমগ্ৰ আৰৱ জাতিক জুৰুলা কৰি তোলা আৰু এশ এবুৰি সমস্যাৰে জৰ্জৰিত চৌদি সমাজখনক নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ এজন যোগ্য লোকৰ প্ৰাসংগিকতা জ্ঞানীচামে বাৰুকৈ অনুভৱ কৰিছিল। যাৰ পৰিণতিত ৬১০ খ্ৰীষ্টাব্দত হজৰত মহম্মদ নামৰ ৪০ বছৰ বয়সীয়া মনীষী এগৰাকীৰ নেতৃত্বত ইছলাম নামৰ নতুন আদৰ্শ এটাই গা কৰি উঠিছিল । মধ্যপ্ৰাচ্যত খুউব কম সময়ত ক্ষিপ্ৰগতিত ইছলাম ধৰ্মই প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱাৰ মূল কাৰণো আছিল সেই সময়ৰ আৰৱীয়সকলে এটি নতুন আদৰ্শৰ প্ৰয়োজনীয়তা বাৰে বাৰে উপলব্ধি কৰিছিল। ইছলাম ধৰ্মলৈ ধৰ্মান্তৰিত হোৱা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল **আবু বক্কৰ চিদ্দিক**। হজৰত মহম্মদ কূটনৈতিকভাৱে যদিও তেনেই ঠুনুকা আছিল ৰাজনৈতিকভাৱে আছিল কিন্তু সফল। সেই সময়ত একশ্ৰেণী ক্ষমতাশালী সম্ভ্ৰান্তলোকৰ হাতত পদে প্ৰতি কঠোৰ লাঞ্ছনাৰ বলি হোৱা দুৰ্বল বেদুইনসকলৰ ন্যায়ৰ হকে থিয় দিছিল হজৰত মহম্মদে। সেই বেদুইনসকলৰ বিপুল সহাৰিতেই মুছলমানৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ ঘটে। প্ৰজ্ঞা, সাধনা আৰু সততাৰ গুণেৰে মহিমামণ্ডিত হজৰত মহম্মদ আছিল অতি উচ্চ ব্যক্তিত্বৰ লোক। যাৰ ফলত ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰতি হঠাৎ মানুহৰ সোঁত ব'বলৈ ধৰে। বৰ্ণ বৈষম্যতাৰ বলি হোৱা বহু ভাৰতীয় লোক ইছলামৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ পৰিছিল। শেষলৈ ভাৰতলৈ ইছলাম ধৰ্মৰ ক্ৰমাৎ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ ঘটিছিল তুৰ্কীৰ ৰজা **মহম্মদ ঘোৰী**ৰ ভাৰত আক্ৰমণৰ পাছত।

### মুছলমানৰ স্বৰ্ণযুগ

৮তম শতিকাৰ পৰা ১৩তম শতিকাৰ মাজভাগক ইছলামিক স্বৰ্ণ যুগ বুলি কোৱা হয়। সেই সময়ত বাগদাদৰ **আব্বাচিদ**ৰ খলিফা শাসন চলিছিল । সেই যুগত বহুতো লেখত ল'বলগীয়া মুছলমান বিজ্ঞানী, দাৰ্শনিক, শিক্ষাবিদ, ভাস্কৰ্যবিদৰ অভিভাৱ ঘটিছিল। তাৰে ভিতৰত বীজগণিতৰ জনক **মহম্মদ মুছা ইবনে আলখাৰজমী** , আধুনিক চিকিৎসাৰ পিতৃ স্বৰূপ **জাবিৰ ইবনে হায়ান** ., লগতে **ইবনে আল-নাফিছ**, **ইবনে চিনা**, **নাচিৰ আলাদ্দিন আলতুলচী**, **আল জাহ্ৰী**, **আল-ৰাজি**, **আল-বাতনওমৰ খায়াম**, **হাছান ইবনে আল-হাইথাম** আদি বহু বিজ্ঞানী আৰু গণিতজ্ঞৰ নাম উল্লেখযোগ্য। চেংগীজ খান নাম মংগোলীয় ৰজা এজনে চলোৱা অত্যাচাৰ আৰু হত্যালীলাৰ পৰিণতিত মুছলমানৰ স্বৰ্ণযুগৰ সমলবোৰ ধ্বংস্তুপত পৰিণত হয়। পিছলৈ বহু কিতাপ ইউৰোপীয়সকলেও চুৰি কৰে।

## ভাগসমূহ

মুছলিমসকল কিছু ভাগত বিভক্ত। সেইবোৰৰ ভিতৰত প্ৰধান ভাগ দুটা হ'ল :

* চুন্নী
* ছিয়া

## লগতে চাওক

* ইউৰোপত ইছলাম

## বাহ্যিক সংযোগ

* Islamic directory for Muslims Find Muslim Owned businesses, Masjids (Mosques) and Islamic Centers all over the world.
* Muslim Population in Countries with different Alphabets

## তথ্য সূত্ৰ
# চহৰ

১৯০৮ চনৰ এথেন্সৰ বন্দৰ পায়ৰিয়াছৰ মানচিত্ৰ।
আদৰ্শ চহৰ; ৱালথাৰ চিত্ৰ যাদুঘৰৰ পৰা সংগৃহীত
**চহৰ** (ইংৰাজী: City) হ'ল অপেক্ষাকৃতভাৱে ডাঙৰ আৰু স্থায়ী নিবাস। প্ৰায় একে অৰ্থ বুজোৱা নগৰ শব্দৰ পৰা চহৰক কেনেকৈ পৃথক কৰা হয়, সেই বিষয়ে ভিন্নমত আছে। অনেক চহৰৰ নিজস্ব প্ৰশাসন, ইতিহাস আৰু আইন থাকে।

সাধাৰণতে চহৰৰ নিজস্ব বিভিন্ন ব্যৱস্থা থাকে, যেনে: পয়োঃনিষ্কাশন, মাটিৰ ব্যৱহাৰ, ঘৰ, পৰিবহণ ইত্যাদি। চহৰৰ উন্নতিয়ে মানুহ আৰু ব্যৱসায়ৰ প্ৰসাৰ ঘটাত সহায় কৰে। চহৰ প্ৰায়েই গাঁওৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত থাকে। ইয়াত চাকৰিৰ সুযোগ-সুবিধাও বেছি থাকে। ক্ৰমান্নয়ে চহৰৰ আশে পাশে থকা এলেকাবোৰো চহৰৰ আওতালৈ আহে।

## উৎপত্তি

চহৰ কেনেকৈ উৎপত্তি হল সেই বিষয়ে কোনো নিৰ্ধাৰিত প্ৰমাণ নাই। অনেক তত্ত্ববিদে ধাৰণা কৰে, কিছু মৌলিক প্ৰয়োজন পূৰণৰ তাগিদাতেই চহৰ জন্মলাভ কৰে।

ধাৰণা কৰা হয়, কৃষি বিপ্লৱ চহৰ সৃষ্টিৰ মূল। এই বিপ্লৱে কৃষিৰ উদ্ভাৱন কৰায়। ইয়াৰফলত মানুহ খাদ্য উৎপাদনৰ তাগিদাত স্থায়ীভাবে একস্থানত বসবাস আৰম্ভ কৰে। এই ঘন জনবসতিৰ ফলত ধীৰে ধীৰে চহৰ গঢ়ি উঠে। পল বাইৰোচৰ *চহৰ আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নতি* নামৰ কিতাপৰ মতে, কৃষিৰ ফলতেই মানুহ একেলগে বসবাস কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ কৰে আৰু এই মৌলিক প্ৰয়োজনৰ বাবেই মানুহে চহৰ গঢ়ি তোলে।

গ্ৰামীণ তত্ত্ববিদ জেন জেকবচৰ মতে, চহৰৰ উৎপত্তিয়ে কৃষিৰ আবিষ্কাৰক তৰান্বিত কৰে, অৱশ্যে তেওঁৰ এই যুক্তি অকাট্য বুলি মানি লোৱা নহয়।

## ভূগোল

হাৰলেমৰ মানচিত্ৰ। ১৫৫০ চনত জেৰুজালেমৰ এক চহৰৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত। এই চহৰ দেৱাল আৰু প্ৰতিৰক্ষামূলক খালৰ দ্বাৰা ঘেৰা।
বিভিন্ন দেশত বিভিন্নভাবে চহৰক সজোৱা হয়। অধিকাংশ ক্ষেত্ৰতেই গ্ৰিড পদ্ধতিত চহৰ তৈয়াৰ কৰা হয়। হাজাৰ বছৰ আগে চীনত এই পদ্ধতি অনুসৰণ কৰা হৈছিল। আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেটৰ পৰিকল্পনাবিদ ডিনোক্ৰেটছ অব ৰোডছ এই পৰিকল্পনা মতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বহিঃসংযোগ

* World Urbanization Prospects, the 2011 Revision, Website of the United Nations Population Division
* Human Geography বিষয়ে Curlie (DMOZ)-ত থকা তথ্য
* Urban and Regional Planning বিষয়ে Curlie (DMOZ)-ত থকা তথ্য
* Geopolis - research group that studies the world's urbanization, Université Paris Diderot, France
# গণতন্ত্ৰ

**গণতন্ত্ৰ** (ইংৰাজী: Democracy) হ’ল কোনো ৰাষ্ট্ৰৰ (বা কোনো সংগঠনৰ) এনে এটি শাসন ব্যৱস্থা য'ত প্ৰত্যেক নাগৰিকৰ নীতি নিৰ্ধাৰণ বা চৰকাৰী প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত সমান অধিকাৰ থাকে। গণতন্ত্ৰত আইন প্ৰস্তাৱনা, প্ৰণয়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত সকলো নাগৰিকৰ অংশগ্ৰহণৰ সমান অধিকাৰ আছে যিটো সচৰাচৰ জনসাধাৰণৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিৰ মাধ্যমেৰে হয়। যদিও শব্দটি সাধাৰণতে ৰাজনৈতিক ৰাষ্ট্ৰৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ কৰা হয় যদিও অন্যান্য সংস্থা বা সংগঠনৰ ক্ষেত্ৰটো এইটো প্ৰযোজ্য।

## উৎপত্তি

গণতন্ত্ৰ বা ডেমোক্ৰেচী শব্দটো আহিছে গ্ৰীক শব্দ ডেমোক্ৰেচিয়া (δημοκρατία)-ৰ পৰা, যাৰ অৰ্থ জনগণৰ শাসন। ডেমোচ মানে হ’ল জনগণ আৰু ক্ৰাটোচ মানে ক্ষমতা। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকামানৰ পৰাই গ্ৰীচ দেশত এই শব্দটিৰ ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে।

## সংজ্ঞা

আব্ৰাহাম লিংকনৰ মতে গণতন্ত্ৰ সংজ্ঞা, “গণতন্ত্ৰ হ'ল ৰাইজৰ দ্বাৰা, ৰাইজৰ হকে গঠিত, ৰাইজৰ চৰকাৰ।”

## ইতিহাস

প্ৰায় আঢ়ৈহাজাৰ বছৰ আগতে বিশ্বৰ প্ৰথম গণতন্ত্ৰ সৃষ্টি হয় গ্ৰীচৰ নগৰ ৰাষ্ট্ৰ এথেন্সত। এথেন্সত গণতন্ত্ৰৰ সূচনা কৰিছিল ক্লেইস্থেনিছে ৫০৮-৫০৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত। ক্লেইস্থেনিছক এথেনীয়ান গণতন্ত্ৰৰ পিতৃপুৰুষ হিচাপে জনা যায়।

## বিশেষত্ব

আইনগত সমতা (legal equality), ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা (political freedom), আইনৰ নীতি (rule of law)-ক গণতন্ত্ৰৰ মুখ্য বিশেষত্ব বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। গণতন্ত্ৰত সকলো নাগৰিকেই আইনৰ চকুত সমান আৰু যিকোনো আইনী প্ৰক্ৰিয়াত সমান সুবিধা লাভ কৰিব।

ৰাজনীতি বিজ্ঞানী লেৰী ডায়মণ্ডৰ মতে গণতন্ত্ৰ চাৰিটা মূল অংশ থাকে:

1. এটা ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা যাৰ জৰিয়তে মুক্ত আৰু নিকা নিৰ্বাচন পদ্ধতিৰে চৰকাৰ বাছনি আৰু সলনি কৰিব পাৰি
2. নাগৰিকৰ দ্বাৰা ৰাজনীতি আৰু সাধাৰণ জীৱনত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ
3. সকলো নাগৰিকৰ মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষিত ৰখা
4. সকলো নাগৰিকৰ ওপৰত সমানে প্ৰযোজ্য হোৱা এটা আইনী ব্যৱস্থা

## তথ্য সংগ্ৰহ
# বাঁওপন্থী ৰাজনীতি

**বাঁওপন্থী ৰাজনীতিয়ে** (ইংৰাজী: Left-Wing Politics) সামাজিক সমতা আৰু সমতাবাদক সমৰ্থন কৰে৷ তেওঁলোকে লাভাৰ্জন কৰিব বিচৰা ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শৰ পৰিসৰ আৰু তেনেধৰণৰ চিন্তাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত সামাজিক স্তৰবৃত্তৰ সামগ্ৰিকভাৱে বিৰোধিতা কৰে৷ অৰ্থনীতিৰ এমেৰিটাছ অধ্যাপক বেৰী ক্লাৰ্কৰ মতে বাওঁপন্থী ৰাজনীতিৰ সমৰ্থকসকলে "দাবী কৰে যে মানৱ বিকাশ তেতিয়াই প্ৰস্ফূটিত হৈ উঠে যেতিয়া ব্যক্তিসকলে সহযোগিতামূলক, পাৰস্পৰিকভাৱে সন্মানজনক সম্পৰ্কত লিপ্ত হয় যি কেৱল তেতিয়াহে লাভৱান হ'ব পাৰে যেতিয়া মৰ্যাদা, ক্ষমতা আৰু ধনৰ মাজত থকা অত্যধিক পাৰ্থক্য নাইকিয়া হয়।"

বাওঁ–সোঁ ৰাজনৈতিক বৰ্ণালীৰ ভিতৰত ফৰাচী বিপ্লৱৰ সময়ত বাওঁ আৰু সোঁৰ উদ্ভাৱন হৈছিল, যাৰ জৰিয়তে ফ্ৰান্সৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাত বহাৰ ব্যৱস্থাক বুজোৱা হৈছিল। বাওঁপন্থীসকলে সাধাৰণতে এন্সিয়েন ৰেজিম আৰু বোৰ্বন ৰাজতন্ত্ৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু বিপ্লৱ, গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ সৃষ্টি আৰু সমাজৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষতাক সমৰ্থন কৰিছিল আনহাতে সোঁপন্থীসকলে এন্সিয়েন ৰেজিমৰ পৰম্পৰাগত প্ৰতিষ্ঠানসমূহক সমৰ্থন কৰিছিল। ১৮১৫ চনত ফৰাচী ৰাজতন্ত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ পিছত বাওঁপন্থী শব্দটোৰ ব্যৱহাৰ অধিক বিশিষ্ট হৈ পৰে, যেতিয়া ইয়াক নিৰ্দলীয়সকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ কৰা হয়। ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে সাধাৰণতে অৱজ্ঞাসূচক উদ্দেশ্যেৰে বাওঁপন্থী আৰু সোঁপন্থী শব্দটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে সংযুক্ত কৰা হৈছিল আৰু ধৰ্মীয় বা ৰাজনৈতিক দৃষ্টিভংগীত অগতানুগতিক লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰত বাওঁপন্থী শব্দটো প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।

১৮ শতিকাৰ শেষৰ ফালে প্ৰথম উদাৰ গণতন্ত্ৰৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ লগে লগে আমেৰিকাত উদাৰতাবাদ আৰু ফ্ৰান্সৰ গণতন্ত্ৰবাদক বৰ্ণনা কৰিবলৈ বাওঁ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিয়ে পৰম্পৰাগত ৰক্ষণশীল আৰু ৰাজতন্ত্ৰবাদীসকলৰ সোঁপন্থী ৰাজনীতিতকৈ কম মাত্ৰাত স্তৰভিত্তিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সমৰ্থন কৰে। আধুনিক ৰাজনীতিত বাওঁপন্থী শব্দটো সাধাৰণতে ধ্ৰুপদী উদাৰতাবাদৰ বাওঁপন্থী মতাদৰ্শ আৰু আন্দোলনসমূহৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য, যিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত কিছু পৰিমাণে গণতন্ত্ৰক সমৰ্থন কৰে। আজি সামাজিক উদাৰতাবাদ আৰু সামাজিক গণতন্ত্ৰৰ দৰে মতাদৰ্শক কেন্দ্ৰ-বাওঁপন্থী বুলি গণ্য কৰা হয়, আনহাতে বাওঁপন্থীসকলক সাধাৰণতে পুঁজিবাদক অধিক সমালোচনা কৰা আন্দোলনৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰা হয়,য'ত শ্ৰমিক আন্দোলন, সমাজবাদ, নৈৰাজ্যবাদ, সাম্যবাদ, মাৰ্ক্সবাদ আৰু ছিণ্ডিকেলিজম আদি অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰৰ প্ৰত্যেকেই ১৯ আৰু ২০ শতিকাত প্ৰাধান্য লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও বাওঁপন্থী শব্দটো সাংস্কৃতিকভাৱে উদাৰ আৰু প্ৰগতিশীল সামাজিক আন্দোলনৰ বিস্তৃত পৰিসৰৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে,নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলন, নাৰীবাদী আন্দোলন, এলজিবিটি অধিকাৰ আন্দোলন, গৰ্ভপাত-অধিকাৰ আন্দোলন, বহুসংস্কৃতিবাদ, যুদ্ধ বিৰোধী আন্দোলন আৰু পৰিৱেশ আন্দোলন, লগতে বহুতো ৰাজনৈতিক দলৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। ‌

## তথ্যসূত্ৰ
# সোঁপন্থী ৰাজনীতি

**সোঁপন্থী ৰাজনীতি** (ইংৰাজী: Right-Wing Poltics) হৈছে এনে ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শৰ পৰিসৰ যিয়ে কিছুমান সামাজিক ব্যৱস্থা আৰু স্তৰক অনিবাৰ্য, স্বাভাৱিক, স্বাভাৱিক বা বাঞ্ছনীয় বুলি ভাবে, সাধাৰণতে প্ৰাকৃতিক আইন, অৰ্থনীতি, কৰ্তৃত্ব, সম্পত্তি, ধৰ্ম বা পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই স্থিতি সমৰ্থন কৰে। স্তৰ আৰু বৈষম্যক পৰম্পৰাগত সামাজিক পাৰ্থক্য বা বজাৰ অৰ্থনীতিৰ প্ৰতিযোগিতাৰ স্বাভাৱিক ফল হিচাপে চাব পাৰি।

সোঁপন্থী ৰাজনীতিক বাওঁপন্থী ৰাজনীতিৰ সমকক্ষ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু বাওঁ–সোঁপন্থী ৰাজনৈতিক বৰ্ণালী হৈছে আটাইতকৈ সাধাৰণ ৰাজনৈতিক বৰ্ণালী। সোঁপন্থীত সামাজিক ৰক্ষণশীল আৰু বিত্তীয় ৰক্ষণশীল, লগতে সোঁপন্থী মুক্তিবাদীসকলো অন্তৰ্ভুক্ত। "সোঁপন্থী" আৰু "সোঁপন্থী"ক নব্য উদাৰবাদী, ৰক্ষণশীল আৰু ফেচিষ্ট অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনাৰ প্ৰশংসা আৰু অপমান হিচাপে বিভিন্ন ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।

যদিও স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলক অনুকূল, অভিজাত আৰু ধৰ্মীয় সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়া নিৰ্বাচন বা নিযুক্তি দিয়াৰ সোঁপন্থী প্ৰৱণতা ভাৰতৰ প্ৰায় সকলো ৰাজ্যতে সাধাৰণ। একাধিক ৰাজনৈতিক দলে অৱশ্যে এনে চৰ্ত আৰু বিশ্বাসৰ সৈতে পৰিচয় দিয়ে যিবোৰ ৰাজনৈতিক ঐকমত্যৰ দ্বাৰা সোঁ বা বাওঁপন্থী। ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ দৰে কিছুমান ৰাজনৈতিক দলে ৰক্ষণশীল আৰু ৰাষ্ট্ৰবাদী উপাদানৰ পৰিচয় দিয়ে। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ দৰে কিছুমানে উদাৰ স্থিতি গ্ৰহণ কৰে। ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি, ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী) আদিয়ে বাওঁপন্থী সমাজবাদী আৰু কমিউনিষ্ট ধাৰণাৰে পৰিচয় দিয়ে। আন ৰাজনৈতিক দলসমূহে বেলেগ বেলেগ স্থিতি গ্ৰহণ কৰে, আৰু সেয়েহে বাওঁপন্থী আৰু সোঁপন্থী হিচাপে স্পষ্টভাৱে বিভক্ত কৰিব নোৱাৰি।

ডাৰউইনৰ প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন আৰু যোগ্যতাৰ জীয়াই থকাৰ জৈৱিক ধাৰণা সমাজবিজ্ঞান, অৰ্থনীতি আৰু ৰাজনীতিত (সামাজিক ডাৰউইনবাদ) প্ৰয়োগ কৰি বিচৰা হৈছিল।
ফ্ৰান্সত জাতীয়তাবাদ আছিল প্ৰথমে বাওঁপন্থী আৰু গণতন্ত্ৰবাদী মতাদৰ্শগত। ব'লেংগিজম আৰু ড্ৰেইফছৰ প্ৰসংগৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰবাদ সোঁপন্থীসকলৰ এটা বৈশিষ্ট্য হৈ পৰে। সোঁপন্থী জাতীয়তাবাদীসকলে সেই পৰিচয়ক দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত কৰা বুলি তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰা উপাদানসমূহৰ পৰা "প্ৰকৃত" জাতীয় পৰিচয়ৰ সংজ্ঞা আৰু ৰক্ষা কৰিব বিচাৰিছিল। কিছুমান আছিল আধিপত্যবাদী, যিয়ে বৈজ্ঞানিক বৰ্ণবাদ আৰু সামাজিক ডাৰউইনবাদ অনুসৰি "সৰ্বোত্তমসকলৰ জীয়াই থকা" ধাৰণাটো জাতি আৰু জাতিসমূহৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ কৰিছিল।

সোঁপন্থী জাতীয়তাবাদ ৰোমাণ্টিক ৰাষ্ট্ৰবাদী ধাৰণাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল য’ত ৰাষ্ট্ৰই যিসকলক শাসন কৰে তেওঁলোকৰ জৈৱিক ঐক্যৰ পৰাই নিজৰ ৰাজনৈতিক বৈধতা লাভ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত সাধাৰণতে জাতিটোৰ ভাষা, জাতি, সংস্কৃতি, ধৰ্ম, ৰীতি-নীতি আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, যিবোৰ সকলো ইয়াৰ সংস্কৃতিৰ ভিতৰতে "জন্ম" হৈছিল। সোঁপন্থী জাতীয়তাবাদৰ সৈতে জড়িত সাংস্কৃতিক ৰক্ষণশীলতাবাদ, যিয়ে কোনো জাতি বা সংস্কৃতিৰ ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ সমৰ্থন কৰে আৰু সাংস্কৃতিক নীতিৰ পৰা বিচ্যুতিক প্ৰায়ে অস্তিত্বৰ ভাবুকি হিচাপে লয়।

একবিংশ শতিকাত পশ্চিমীয়া বিশ্বত শীতল যুদ্ধৰ পিছত নব্য ৰাষ্ট্ৰবাদৰ প্ৰাধান্য আহিছিল। ই সাধাৰণতে সাংস্কৃতিক ৰক্ষণশীলতা, জনপ্ৰিয়তাবাদ, বিশ্বায়ন বিৰোধী, আৰু স্থানীয়তাবাদৰ সৈতে জড়িত আৰু ই অনুপ্ৰৱেশৰ বিৰোধী। মতাদৰ্শই বৰ্ণবাদী ধাৰণাতকৈ জাতিৰ সদস্যপদ নিৰ্ণয় কৰাত ঐতিহাসিক সংযোগ গ্ৰহণ কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ