Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ৱিকিস্পিচিজ

ৱিকি প্ৰজাতি|  |
|  Screenshot of species.wikimedia.org home page on 3 May 2011 |
| ছাইটৰ প্ৰকাৰ | প্ৰজাতি নিৰ্দেশিকা |
| মালিক | ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন |
| সৃষ্টি কৰা ব্যক্তি | বেনেদিক্ট মাণ্ডি (২০০৪ চনত প্ৰকল্পৰ প্ৰস্থাৱদাতা); জিম্মী ৱেলছ আৰু ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায় |
| ৱেবছাইট | species.wikimedia.org |
| বাণিজ্যিক | নহয় |
| পঞ্জীয়ন | ঐচ্ছিক |

**ৱিকিস্পিচিজ** (ইংৰাজী: Wikispecies) অৰ্থাৎ ৱিকি প্ৰজাতি হৈছে ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যনৰ এটা অনলাইন প্ৰকল্প। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে বৈজ্ঞানিক সকলৰ দ্বাৰা সকলো প্ৰজাতিৰ এখন বিনামূলীয়া তালিকা প্ৰস্তুত কৰা। ৱিকিমিডিয়াৰ সভাপতি জিম্মী ৱেলছে কৈছে যে, ইয়াত প্ৰবন্ধ লিখিবলৈ কোনো নিম্মতম যোগ্যতাৰ সীমা বন্ধা নাই যদিও প্ৰবন্ধসমূহ পৰীক্ষা কৰাৰ পাছতহে ইয়াত প্ৰকাশ কৰা হ’ব। . ৱিকিস্পিচিজ জি. এন. ইউ. ফ্ৰী ডকুমেণ্টেশ্যন লাইচেন্স আৰু CC-BY-SA 3.0ৰ অধীনত উপলব্ধ।

২০০৪ চনৰ ছেপ্তেম্বৰৰ পৰা বিশ্বৰ সকলো জীৱবিজ্ঞানৰ পণ্ডিত সকলে ৱিকিস্পিচিজত বৰঙণি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰে।

## ইতিহাস

২০০৪ চনৰ জহকালিৰ প্ৰথম ভাগত, ৱিকিস্পিচিজ প্ৰকল্পৰ লগত জড়িত হ’বলৈ আগ্ৰহ থকা সকলোকে Benedikt Mandl –এ যোগাযোগ কৰে। তেঁৱেই এই প্ৰকল্পৰ কাম সমূহত আগভাগ লয়। ডাটাবেছ সমূহ নিৰিক্ষণ কৰা হ’ল আৰু প্ৰশাসক সকলৰ লগতো যোগাযোগ কৰা হ’ল। ইয়াৰে কিছুমানে ৱিকিস্পিচিজত তথ্যসমূহ দিবলৈ সন্মতি দিয়ে। Benedikt Mandl-এ এই প্ৰকল্পত দুটা মুখ্য কামৰ কথা উল্লেখ কৰে:

1. Figure out how the contents of the data base would need to be presented—by asking experts, potential non-professional users and comparing that with existing databases
2. Figure out how to do the software, which hardware is required and how to cover the costs—by asking experts, looking for fellow volunteers and potential sponsors

ৱিকিমিডিয়াৰ মেইলিং লিষ্টত ৱিকিস্পিচিজৰ সুবিধা আৰু অসুবিধা সমূহ আলোচনা কৰা হ’ল। ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যনৰ বৰ্ড অফ ডাইৰেক্টৰ সকলৰ মাজত ভোট গ্ৰহণ অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিস্পিচিজৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ সপক্ষে সকলোৱে ইয়াত ভোটদান কৰে। ২০০৪ চনৰ আগষ্টত এই প্ৰকল্পটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ইয়াৰ ৱেবছাইট হৈছে species.wikimedia.org। ২০০৪ চনৰ ১৪ ছেপ্তেম্বৰত আনুষ্ঠানিকভাৱে ইয়াক ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যনৰ ভগ্নী প্ৰকল্প হিচাবে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।

* ২০০৬ চনৰ ১০ অক্টোবৰত, এই প্ৰকল্পত প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা ৭৫,০০০ৰো অধিক হয়।
* ২০০৭ চনৰ ২০ মে’ত এই প্ৰকল্পত প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা ১, ০০,০০০ ৰো অধিক হয় আৰু মুঠ পঞ্জীভূক্ত সদস্যৰ সংখ্যা ৫,৪৯৫ হয়।
* ২০০৮ চনৰ ৮ ছেপ্তেম্বৰত এই প্ৰকল্পত প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা ১,৫০,০০০ৰো অধিক হয় আৰু মুঠ পঞ্জীভূক্ত সদস্যৰ সংখ্যা ৯,২২৪ হয়।
* ২০১১ চনৰ ২৩ অক্টোবৰত এই প্ৰকল্পত প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা ৩, ০০,০০০ অতিক্ৰম কৰে।

## নীতি

নিজা চিত্ৰ আপল’ড কৰাৰ সলনি ব্যৱহাৰকাৰী সকলে ৱিকিমিডিয়া কমন্সৰ পৰা ৱিকিস্পিচিজত চিত্ৰসমূহ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুবিধা দিয়া হয়। ইয়াত ফ্ৰী-লাইচেন্স নথকা কোনো ফাইল ব্যৱহাৰ কৰাৰ অনুমতি প্ৰদান কৰা নহয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ

* অসমীয়া ৱিকিপ্ৰজাতি
* Official site
* Species Community Portal
* The Wikispecies Charter, written by Wales.
# ৱিকিতথ্য

ৱিকিতথ্য বা ৱিকিডে'টা|  |
|  ৱিকিতথ্যৰ বেটুপাত |
| ছাইটৰ প্ৰকাৰ | ৱিকি |
| উপলব্ধ ভাষা | বহুভাষিক |
| মালিক | ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন |
| সৃষ্টি কৰা ব্যক্তি | ৱিকিমিডিয়া সমাজ |
| ৱেবছাইট | www.wikidata.org |
| বাণিজ্যিক | নহয় |
| পঞ্জীয়ন | বাধ্যতামূলক নহয় |

**ৱিকিতথ্য** ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ অধীনৰ ৱিকি পদ্ধতিৰে সম্পাদিত এক জ্ঞান ভিত্তি। ইয়াৰ লক্ষ্য ৱিকিপিডিয়া আদি ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ প্ৰকল্পই ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ একে তথ্য উৎস প্ৰদান কৰা, য'ত জন্মদিন আদিৰ তথ্য থাকে। ৱিকিতথ্যৰ কাম ৱিকিমিডিয়া কমন্সে সকলো ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বাবে মিডিয়া ফাইল প্ৰদান কৰাৰ দৰেই। ৱিকিতথ্যক চলোৱা হয় ৱিকিবে'চ নামৰ এক চফ্টৱেৰৰ জৰিয়তে।

## ধাৰণা

This diagram shows the most important terms used in Wikidata
Three statements from Wikidata's item on the planet Mars. Values include links to other items and to Wikimedia Commons.
ৱিকিতথ্য এক নথি দিকদৰ্শিত তথ্য ভিত্তি, যি বস্তু কেন্দ্ৰিক। প্ৰতিটো বস্তুৱে এক বিষয়ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে (যেনে ৱিকিপিডিয়া চলাবলৈ এক প্ৰশাসনিক পৃষ্ঠা) আৰু এক অনন্য সংখ্যাৰে পৰিচিত, Q অনুসৰ্গৰ সৈতে-- উদাহৰণ স্বৰূপে "Politics" (ৰাজনীতি) বিষয়ৰ বস্তুটো হ'ল Q7163। ই কোনো বস্তুৱে কি বিষয় বুজাইছে তাক জানিবলৈ কোনো এক ভাষাৰ পক্ষ নোলোৱাকৈ অনুবাদ কৰাত সহায় কৰে।

বিবৃতি সৃষ্টি কৰি জ্ঞান যোগান ধৰা হয়। বিবৃতিবোৰ key-value বা চাবি-মূল্যৰ ৰূপত থাকে। অৰ্থাৎ প্ৰতিটো বিবৃতিৰ এক বিশেষত্ব (চাবি) আৰু চাবিৰ সৈতে সংযুক্ত এক মূল্য থাকে।

## বিকাশ

প্ৰকল্পটো এলেন ইন্সটিটিউট অৱ আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেঞ্চ, গৰ্ডন এণ্ড বিটি মুৰে ফাউণ্ডেচন আৰু গুগলৰ ১৩ লাখ ইউৰোৰ সঁহাৰিৰে আৰম্ভ কৰা হৈছিল।

প্ৰকল্পটো প্ৰাৰম্ভিক স্তৰত ৱিকিমিডিয়া ডেউৎস্লেণ্ডে চোৱা-চিতা কৰিছিল। কাম তিনিভাগত বিভক্ত হৈছিল--

* ইণ্টাৰ্ৱিকি লিংক্স-- বা ৱিকিপিডিয়াৰ বিভিন্ন ভাষাৰ প্ৰবন্ধৰ সংযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰা
* সকলো ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞানবাকচ বা ইন্ফ'বক্সৰ তথ্য কেন্দ্ৰীভূত কৰা
* তথ্যৰ ওপৰত আধাৰিত তালিকা ৱিকিতথ্যত সৃষ্টি আৰু উন্নীত কৰা

## তথ্যসূত্ৰ

## আৰু চাওক

* ৱিকিপিডিয়া
* ৱিকিউৎস
* ৱিকিগ্ৰন্থ
* ৱিকিমিডিয়া কমন্স

## বাহ্যিক সংযোগ

* Official website
* এক্সত ৱিকিতথ্য
* meta:Wikidata – coordination page for the project at Meta-Wiki
* Demo system – lets the user try out the current development status
* Wikidata-l – Discussion list for the Wikidata project{citation needed|date=June 2014}}
# কেনেৰী দ্বীপপুঞ্জ

কেনেৰী দ্বীপপুঞ্জ, যাক অনানুষ্ঠানিকভাৱে কেনাৰীজ বুলিও কোৱা হয়, স্পেনিছ স্বায়ত্তশাসিত সম্প্ৰদায় আৰু আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ মেকাৰোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জ হয়| আফ্ৰিকাৰ মূল ভূখণ্ডৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ স্থানত, ইহঁত মৰক্কোৰ পৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৬২ মাইল) পশ্চিমে অৱস্থিত। স্পেইনৰ স্বায়ত্তশাসিত সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দক্ষিণত অৱস্থিত। এই দ্বীপসমূহৰ জনসংখ্যা ২২ লাখ আৰু ইউৰোপীয় সংঘৰ আটাইতকৈ জনবহুল বিশেষ ভূখণ্ড।

(ক্ষেত্ৰফলত আটাইতকৈ ডাঙৰৰ পৰা সৰুলৈকে)মূল সাতটা দ্বীপ হ'ল  টেনেৰিফ, ফুৱেৰটেভেন্টুৰা, গ্ৰেন কেনাৰিয়া, লেনজাৰ'ট, লা পালমা, লা গোমেৰা, আৰু এল হিয়েৰ'। এই দ্বীপপুঞ্জত বহুতো সৰু সৰু  দ্বীপ আছে, য'ত আছে লা গ্ৰেচিঅ'ছা, আলেগ্ৰাঞ্জা, আইছলা ডি ল'ব'ছ, মন্টানা ক্লোৰা, ৰ'ক ডেল অষ্টে, আৰু ৰ'ক ডেল এষ্টে। ইয়াৰ উপৰিও গাৰাচিকো আৰু আনাগাকে ধৰি কেইবাটাও শিল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰাচীন কালত এই দ্বীপ শৃংখলটোক প্ৰায়ে "ভাগ্যৱান দ্বীপপুঞ্জ" বুলি কোৱা হৈছিল।কেনেৰী দ্বীপপুঞ্জ স্পেইনৰ আটাইতকৈ দক্ষিণ অঞ্চল, আৰু মেকাৰোনেছিয়াৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু জনবহুল দ্বীপপুঞ্জ।অৱস্থানৰ বাবে কেনেৰী দ্বীপপুঞ্জক ঐতিহাসিকভাৱে আফ্ৰিকা, উত্তৰ আমেৰিকা, দক্ষিণ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ চাৰিখন মহাদেশৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গণ্য কৰা হৈছে।

## ব্যুৎপত্তি

ইছলাছ কেনেৰিয়াছ নামটো সম্ভৱতঃ লেটিন নাম কেনেৰিয়া ইনচুলেৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "কুকুৰৰ দ্বীপ", যিটো নাম স্পষ্টভাৱে এই দ্বীপসমূহৰ এটাৰ প্ৰাচীন নাম কেনাৰিয়াৰ পৰা সাধাৰণীকৰণ কৰা হৈছিল – অনুমানিকভাৱে গ্ৰেন কেনাৰিয়া। ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এলডাৰৰ মতে, কেনাৰিয়া দ্বীপত "অতি বৃহৎ আকাৰৰ কুকুৰৰ বিপুল সংখ্যা" আছিল।

আন আন তত্ত্বসমূহে অনুমান কৰে যে এই নামটো মৰক্কোৰ এটলাছত বাস কৰা নুক্কাৰি বাৰ্বাৰ জনগোষ্ঠীৰ পৰা আহিছে, ৰোমান উৎসত কেনাৰী বুলি নামকৰণ কৰা হৈছে, যদিও প্লিনিয়ে পুনৰ এই শব্দটোৰ কুকুৰৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। দ্বীপসমূহৰ জাতীয় পতাকাত কুকুৰৰ চিত্ৰণত কুকুৰৰ সৈতে থকা সংযোগ বজাই ৰখা হৈছে। গ্ৰেন কেনেৰিয়াৰ আদিবাসী লোকসকলে নিজকে "কেনেৰিয়াছ" বুলি কয়  বা ভবা হয়। সম্ভৱ যে জয় কৰাৰ পিছত এই নামটো স্পেনিছ ভাষাত বহুবচনত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, অৰ্থাৎ সকলো দ্বীপকে কেনেৰী-এছ বুলি কোৱাৰ দৰে।

দ্বীপসমূহৰ নাম কেনাৰী চৰাইৰ পৰা লোৱা হোৱা নাই; বৰঞ্চ চৰাইবোৰৰ নাম দ্বীপবোৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছে।

## তথ্য সংগ্ৰহ
# পাত

The leaves of a Beech tree
3D rendering of a µCT scan of a leaf piece, resolution circa 40 µm/voxel.
**পাত** (ইংৰাজী: **Leaf**) উদ্ভিদৰ অংগজ অংগ৷ কাণ্ডৰ গাঁঠিৰ পৰা এইবিলাক বহিৰ্জনিষ্ণুভাৱে উৎপন্ন হয়৷ এইবিলাক দেখাত সেউজীয়া আৰু চেপেটা হয়৷ কাণ্ড বা শাখা-প্ৰশাখাৰ গাঁঠিৰ পৰা বহিৰ্জনিষ্ণুভাৱে উৎপন্ন হোৱা বহল, চেপেটা, পাৰ্শ্বীয় অংগজ অংগটোক পাত বোলে৷ সাধাৰণতে পাত কাণ্ড বা শাখা-প্ৰশাখাৰ ওপৰত অগ্ৰোমুখভাৱে (acropetally) সজ্জিত হৈ থাকে আৰু এইবিলাকৰ কক্ষত এক বা একাধিক মুকুল থাকে৷ সেউজীয়া হোৱাত এইবিলাকে সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা খাদ্য প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে৷ সালোকসংশ্লেষণৰ বাহিৰেও আৰু প্ৰস্বেদন বিভিন্ন গেছীয় পদাৰ্থৰ আদান-প্ৰদান পাতৰ মাধ্যমত হয়৷৷

## পাতৰ বৈশিষ্ট্য

1. কাণ্ড বা শাখাৰ গাঁঠিৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা সেউজীয়া পাৰ্শ্বীয় অংগজ অংগ৷
2. ক্ল’ৰফিল থকা বাবে এইবিলাক দেখাত সেউজীয়া বৰণৰ হয়৷
3. এইবিলাক কাণ্ড বা শাখাৰ গাঁঠিৰ পৰা বহিৰ্জনিষ্ণুভাৱে (exogenously) উৎপন্ন হয়৷
4. পাতৰ কক্ষত সদায় কক্ষমুকুল থাকে৷
5. এইবিলাক কাণ্ড বা শাখাৰ ওপৰত অগ্ৰোমুখভাৱে (acropetally) সজ্জিত হৈ থাকে৷
6. পাতৰ বৃদ্ধি নিৰ্দিষ্ট বা নিয়ত (definite) হয়৷

## পাতৰ প্ৰকাৰ

অৱস্থান, আকৃতি আৰু প্ৰকৃতি অনুযায়ী পাত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ হয়৷

* সাধাৰণ পাত (Foliage leaf) : চেপেটা আৰু সেউজীয়া বৰণৰ পাতক সাধাৰণ পাত বোলে৷ এইবিলাকে সালোকসংশ্লেষণৰ সহায়ত খাদ্য প্ৰস্তুত কৰে৷

* বীজপত্ৰ (Cotyledons) : বীজৰ অন্তৰ্গত ভ্ৰূণৰ ভ্ৰূণাক্ষৰ সৈতে যুক্ত হৈ থকা পাতক বীজপত্ৰ বোলে৷ বীজপত্ৰই হ’ল আচলতে উদ্ভিদৰ প্ৰথম পাত৷ বীজপত্ৰ খাদ্য সঞ্চয়ৰ বাবে স্ফীত আৰু ৰসাল হয় (মটৰমাহ, বুট), অথবা পাতল (এৰাৰ বীজ) হয়৷ একবীজপত্ৰী উদ্ভিদৰ ভ্ৰূণৰ এটা আৰু দ্বি-বীজপত্ৰী উদ্ভিদৰ বীজত দুটা বীজপত্ৰ থাকে৷ অংকুৰণৰ সময়ত ভ্ৰূণাক্ষক খাদ্য যোগান ধৰাই বীজপত্ৰৰ কাম৷

* শল্কপত্ৰ বা কেটাফিল (Scale leaf or cataphylls) : এইবিলাক সাধাৰণতে শুকান (কেতিয়াবা ৰসাল হয়, যেনে-পিঁয়াজ, নহৰু আদিৰ ক্ষেত্ৰত), ঈষৎ বাদামী ৰঙৰ পাতল পাত, যিবিলাক কাণ্ডৰ গাঁঠিৰ পৰা উৎপন্ন হয়৷ এইধৰণৰ পাতৰ কক্ষত কক্ষমুকুল থাকে৷ ৰাইয’ম, স্ফীতকন্দ আদি মৃদগত কাণ্ডত আৰু শতমূল (Asparagus), ঝাউ (Casuarina) আদিৰ কাণ্ডত শল্কপত্ৰ থাকে৷ শল্কপত্ৰৰ কাম হ’ল- ইয়াৰ কক্ষত থকা মুকুলক ৰক্ষা কৰা৷ ইয়াৰ বাহিৰেও এইবিলাকে খাদ্য সঞ্চয় কৰে (যেনে- পিঁয়াজ)৷

* পুষ্পধৰ পত্ৰ (Bract): এইবিলাক বিশেষ ধৰণৰ পাত৷ এইবিলাকৰ কক্ষৰপৰা পুষ্পমুকুলৰ সৃষ্টি হয়৷ এইবিলাক সাধাৰণতে ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ সেউজীয়া বৰণৰ হয় আৰু কেতিয়াবা অন্য বৰণৰ হোৱাও দেখা যায়৷ মুকুল অৱস্থাত ফুলক ৰক্ষা কৰাই ইয়াৰ প্ৰধান কাম৷ কেতিয়াবা ৰঙীন পুষ্পধৰ পত্ৰই কীট-পতঙ্গক আকৰ্ষণ কৰি পৰাগযোগ হোৱাত সহায় কৰে৷

* পুষ্পপত্ৰ (Floral leaf) : ফুলৰ বিভিন্ন চক্ৰৰ প্ৰতিটো অংশকে পুষ্পপত্ৰ বোলে৷ এইবিলাক ৰূপান্তৰিত পাত৷

* প্ৰ’ফিল (Prophyll) : যেতিয়া কাণ্ড বা শাখাৰ প্ৰথম কেইটামান পাত সাধাৰণ পাতৰ দৰে নহয়,কাঁইট বা আকৰ্ষৰ দৰে হয়, তেতিয়া সেইবিলাক পাতক প্ৰ'ফিল বোলে৷ যেনে- বেলগছৰ কাঁইট, নেমুৰ কাঁইট, লাউৰ আকৰ্ষ৷

A leaf shed in autumn.
## পাতৰ বিভিন্ন অংশ

1. পত্ৰমূল: কাণ্ডৰ গাত লাগি থাকে
২. বৃন্ত বা ঠাৰি
৩. ফলক : সেউজীয়া,বহল আৰু চেপেটা ।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ
# ভোমোৰা (পতংগ)

**ভোমোৰা** (ইংৰাজী: Carpenter Bee) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ বৰকৈ চকচকীয়া আৰু ক’লা বৰণৰ মৌ মাখিৰ প্ৰজাতি৷ ভোমোৰা *Xylocopa* গণৰ অন্তৰ্গত। ইহঁত সাধাৰণতে পচা কাঠত গাঁত খান্দি বাসস্থান নিৰ্মাণ কৰে। ভোমোৰা প্ৰাকৃতিক পৰাগ সংযোগৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পতংগ। ইহঁতৰ দেহটো তুলনামূলকভাৱে ডাঙৰ।

## Taxonomy

* Kingdom: Animalia
* Phylum: Arthropoda
* Class: Insecta
* Order: Hymenoptera
* Family: Apidae
* Genus: Xylocopa
* Species: Xylocopa aestuans, Xylocopa violacea

## ভোমোৰাৰ বিশেষ বৈশিষ্ট্য

* **দেহৰ গঠন**: ভোমোৰাৰ দেহটো ক’লা-মাখন বৰণৰ আৰু পোৱালি অৱস্থাৰে পৰা আৱৰণেৰে আবৃত। ইহঁতৰ পাখি দুখনেৰে দেহত বিশেষ কম্পন সৃষ্টি কৰি শস্যৰ পৰাগ সংযোগত সহায় কৰে।
* **স্বভাৱ আৰু আকাৰ**: ইহঁতৰ আকাৰ সাধাৰণ মৌ মাখিৰ তুলনাত ডাঙৰ।
* **বসতি**: ভোমোৰাই সাধাৰণতে পচা কাঠত বা বাঁহত গাঁত খান্দি বাসস্থান স্থাপন কৰে। কোনো কোনো সময়ত পুৰণি কাঠ, জোপোহা, বা খোলা ঠাইত গাঁত নিৰ্মাণ কৰে।

## প্ৰজাতি

বিশ্বত ভোমোৰাৰ বিভিন্ন প্ৰজাতি বিদ্যমান। এই প্ৰজাতিবোৰ অঞ্চল, জলবায়ু, আৰু বাসস্থলীৰ আধাৰত বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। অসমৰ স্থানীয় প্ৰজাতিসমূহ হৈছে: *Xylocopa aestuans* আৰু *Xylocopa violacea* প্ৰধান।

## অৰ্থনৈতিক আৰু পৰিবেশগত গুৰুত্ব

1. **পৰাগ সংযোগ**: ভোমোৰা বিশেষকৈ ঠাণ্ডা আৰু পৰ্বতীয়া অঞ্চলত শস্যৰ পৰাগ সংযোগৰ বাবে অন্যতম প্ৰধান পতংগ।
2. **কৃষিত অবদান**: কৃষিজ শস্য যেনে বিলাহী, বেঙেনা আদিৰ উৎপাদন বঢ়াবলৈ ভোমোৰাৰ পৰাগ সংযোগ প্ৰয়োজনীয়।
3. **জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণ**: ইহঁতৰ উপস্থিতি প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য নিৰ্ধাৰণৰ অন্যতম চিহ্ন।

## তথ্য সংগ্ৰহ

1. Carpenter Bee - Wikipedia
2. Xylocopa - Wikipedia
3. Carpenter Bee | Britannica - Encyclopedia Britannica
4. Carpenter Bees | National Geographic - National Geographic
# এলক'হল

**এলক'হল** (ইংৰাজী: Alcohol) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ জৈৱ যৌগ। ইহঁতৰ হাইড্ৰ'ক্সিল কাৰ্যকৰী গোটটো এটা এলকাইল বা এৰাইল গোটৰ কাৰ্বনৰ সৈতে এটা বন্ধনত আবদ্ধ হৈ থাকে। সাধাৰণভাৱে এলক'হলক CnH2n+1OH এই সাধাৰণ সূত্ৰৰ মাধ্যমেৰে প্ৰকাশ কৰা হয়।

বান্ধনি কোণৰ সৈতে হাইড্ৰ'ক্সিল কাৰ্যকৰী গোট (-OH)
এলক'হল শব্দটো আৰবি শব্দ "আল-কুহ"ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ সাধাৰণভাৱে ইথানল। ইথানল এবিধ বৰণহীন উদ্বায়ী তৰল যাক কিন্বনৰ মাধ্যমত শৰ্কৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়।

## শ্ৰেণীকৰণ

এলক'হলক সাধাৰণতে প্ৰাথমিক (১ ডিগ্ৰী), গৌণ (২ ডিগ্ৰী) আৰু টাৰছিয়াৰি তৃতীয় পৰ্যায়ৰ, ৩ ডিগ্ৰী) এই তিনভাগত ভাগ কৰা হয়। ইথানল, আইচ'প্ৰপাইল এলক'হল, টাৰছিয়াৰি বিউটাইল এলক'হল যথাক্ৰমে প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু টাৰছিয়াৰি এলক'হলৰ সৰল উদাহৰণ।
একমাত্ৰ ব্যতিক্ৰম হৈছে ফিনল (কাৰ্বলিক এচিড)। ফিনলৰ হাইড্ৰ'ক্সিল কাৰ্যকৰী গোট ফিনাইল (এৰাইল) গোটৰ লগত সাধাৰণ এলক'হলৰ দৰেই এটা বন্ধনেৰে যুক্ত, কিন্তু ইয়াৰ ৰাসায়নিক ধৰ্ম সাধাৰণ এলক'হলতকৈ সম্পূৰ্ণৰূপে পৃথক। সেয়ে ফিনলক এলক'হলৰ সমগোত্ৰীয় বুলি ধৰা নহয়।

## সাধাৰণ এলক'হল

সকলোতকৈ সৰল আৰু বহুল ব্যৱহৃত এলক'হলৰ ভিতৰত মিথানল আৰু ইথানল উল্লেখযোগ্য।

## নামকৰণ

IUPAC নিময় অনুসৰি এলকেনৰ নামৰ শেষৰ "e"ৰ পৰিৱৰ্তে "ol" বহুৱাই এলক'হলৰ নামকৰণ কৰা হয়। যেনে মিথেন আৰু ইথেনৰ (Methane, Ethane) শেষৰ "e"ৰ পৰিৱৰ্তে "ol" বহুৱাই যথাক্ৰমে মিথানল আৰু ইথানল (Methanol, Ethanol) নামকৰণ কৰা হয়।
হাইড্ৰ'ক্সিল কাৰ্যকৰী গোটৰ অৱস্থান বুজাবলৈ "e"ৰ পৰিৱৰ্তে "ol" বহুৱাৰ আগেয়ে সংখ্যা ব্যবহাৰ কৰা হয়। যেনে CH3+CH2+CH2+OH ক প্ৰ'পান-ৱান-অল (propan-1-ol), CH3+CH+OH+CH3ক প্ৰ'পান-টু-অল (propan-2-ol) বুলি কোৱা হয় (দুয়োটাকে *প্ৰ'পানল* আৰু *প্ৰ'পাইল এলক'হল* বুলিও কোৱা হয়)।
আন প্ৰকাৰে এলকাইল গোট বা অন্য কোনো কাৰ্বন শৃংখলৰ নামৰ শেষত "এলক'হল" বহুৱাইও নামকৰণ কৰা হয়। যেনে মিথেন আৰু ইথেনৰ পৰা যথাক্ৰমে মিথাইল আৰু ইথাইল গোট আহে আৰু ইহঁতৰ সংশ্লিষ্ট এলক'হলক যথাক্ৰমে *মিথাইল এলক'হল* আৰু *ইথাইল এলক'হল* বুলি নামকৰণ কৰা হয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ
# ক্ৰমবিকাশ

**ক্ৰমবিকাশ** বা **বিবৰ্তন** (ইংৰাজী: Evolution) হৈছে জীৱসমষ্টিৰ পৰৱতী প্ৰজন্মত হোৱা বংশগত বৈশিষ্টসমূহৰ পৰিবৰ্তন। ক্ৰমবিকাশে প্ৰজাতি, একক জীৱ নাইবা আনৱিক, যিকোনো পৰ্যায়ৰ জৈৱিক সংগঠনত বিচিত্ৰতাৰ সৃষ্টি কৰে। প্ৰায় ৩৫০-৩৮০ নিযুত বছৰ আগৰ এটা অন্তিম সাৰ্বজনিক পূৰ্বজৰ পৰাই বৰ্তমান জীৱনৰ বিচিত্ৰতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। ক্ৰমবিকাশৰ ইতিহাসত বাৰে বাৰে হোৱা নতুন প্ৰজাতিৰ সৃষ্টি, অন্তঃপ্ৰজাতিক ভিন্নতা আৰু প্ৰজাতিক বিলুপ্তিভৱনে ডিএনএ সজ্জাকে ধৰি বিভিন্ন বাহ্যিক আৰু জৈৱৰাসায়নিক বৈশিষ্ট্য ভাগ বতৰা কৰে। একে শেহতীয়া পূৰ্বজৰ পৰা সৃষ্ট প্ৰজাতিবোৰৰ মাজত এই বৈশিষ্টবোৰৰ সাদৃশ্য থাকে। এই বিৱৰ্তনীয় সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত, বৰ্তমান জীৱিত প্ৰজাতি আৰু জীৱাশ্মৰ দ্বাৰা এক প্ৰকাৰৰ জৈবিক "জীৱন -বৃক্ষ"ৰ সজ্জা প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি। জীৱাশ্ম তথ্যবোৰ হৈছে প্ৰাক বায়'জেনিক গ্ৰেফাইট, মাইক্ৰ'বিয়েল মেট ফছিল, জীৱাশ্মীভূত বহুকোষী জীৱ। জৈৱ বিচিত্ৰতাৰ বৰ্তমান সজ্জাটো নতুন প্ৰজাতিৰ সৃষ্টি আৰু প্ৰজাতিৰ বিলুপ্তিভৱনৰ দ্বাৰা গঠিত হৈছে। পৃথিৱাৰ সৰ্বমুঠ জীৱনৰ প্ৰায় ৯৯%, প্ৰায় ৫০০ নিযুত প্ৰজাতি, বিলুপ্ত হৈ গ'ল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বৰ্তমান পৃথিৱীত প্ৰায় ১০ ৰ পৰা ১৪ নিযুত প্ৰজাতিৰ জীৱন আছে বুলি অনুমান কৰা হয়। ইয়াৰে প্ৰায় ১.২ নিযুত প্ৰজাতিৰ (১৪%) তথ্য বিজ্ঞানীৰ ওচৰত আছে আৰু প্ৰায় ৮৬%ত কৈয়ো অধিক প্ৰজাতিৰ কোনো তথ্য আজিও আহৰণ কৰিব পৰা হোৱা নাই। বৰ্তমান জীৱিত জীৱৰ প্ৰায় ৯৯% প্ৰজাতি আসন্ন বিলুপ্তিৰ অৱস্থাত আছে বুলি অনুমান কৰা হয়।

১৯ শতিকাৰ মধ্যভাগত, চাৰ্লছ ডাৰউইনে, তেওঁৰ গ্ৰন্থ "জীৱৰ উৎপত্তি (Origin of Species, 1859)"ত ক্ৰমবিকাশৰ সূত্ৰ "প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন" প্ৰকাশ কৰিছিল। কিছুমান জীৱ প্ৰতিকুল পৰিৱেশৰ লগত খাপ খাব পৰাকৈ পৰিবৰ্তন ঘটে আৰু সেইবোৰেই জীয়াই থাকিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ তিনিটা কাৰক হৈছে:

1. বাহ্যক গঠন, শাৰীৰীক গঠন, আৰু আচৰণৰ ভিন্নতা থাকে,
2. ভিন্ন বৈশিষ্ট্য যুক্ত জীৱৰ জীয়াই থকাৰ ক্ষমতা আৰু প্ৰজনন ক্ষমতাও ভিন্ন হয়।
3. বৈশিষ্টবোৰ এটা প্ৰজন্মৰ পৰা পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ পৰিবাহিত হয়।

এইদৰে এটা প্ৰজাতিৰ সদস্য সকলক পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ অধিক সক্ষম সদস্যবোৰে প্ৰতিষ্ঠাপন কৰে আৰু জৈৱভৌতিক পৰিৱেশত প্ৰজনন কৰে, এনে ক্ষেত্ৰতে পাকৃতিক নিৰ্বাচনে কাৰ্য কৰে। এনেদৰেই প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়া সৃষ্টি হয় আৰু জীৱবোৰে প্ৰদৰ্শন কৰা কাৰ্যকৰী নীতিৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হোৱা বৈশিষ্টবোৰ সংৰক্ষিত হয়। প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন হৈছে সমাযোজনৰ এক মাত্ৰ জ্ঞাত কাৰণ, কিন্তু ই ক্ৰমবিৱৰ্তনৰ একমাত্ৰ কাৰণ নহয়। ক্ষুদ্ৰক্ৰমবিকাশৰ অন্য কাৰকবোৰ হৈছে মিউটেছন আৰু জিনীয় কলম।

প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচনৰ গুৰুত্ব ক্ৰমবিকাশৰ এটা কাৰণ হিচাপে জীৱবিজ্ঞানৰ অন্য শাখাবোৰত গ্ৰহণ কৰা হয়। বিজ্ঞানীসকলে ক্ৰমবিকাশ জীৱবিদ্যাৰ বিভিন্ন দিশৰ অধ্যয়ন, মতবাদৰ সৃষ্টি আৰু পৰীক্ষণ, জীৱবৈজ্ঞানিক সূত্ৰ আৰু সূত্ৰীয় জীৱবিজ্ঞানৰ গাণিতীক আৰ্হি নিৰ্মাণ, নিৰীক্ষণৰ পৰা প্ৰাপ্ত তথ্যৰ ব্যৱহাৰ, আৰু পৰীক্ষাগাৰ আৰু বাস্তৱজগতত পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰে।

## তথ্য সংগ্ৰহ
# বিজ্ঞান

বিজ্ঞান হৈছে প্ৰকৃতিৰ নিয়মবোৰৰ শৃংখলাবদ্ধ বিচাৰ-খোচাৰ আৰু আৱিষ্কাৰ। ওপৰত গ্ৰীক কবিতাৰ দেৱীয়ে প্ৰকৃতিৰ দেৱীক উন্মুক্ত কৰা দৃশ্য
**বিজ্ঞান** (Science, লেটিন শব্দ scientiaৰ পৰা যাৰ অৰ্থ "জ্ঞান") হৈছে এক প্ৰণালীবদ্ধ অধ্যয়ন য'ত বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড সম্পৰ্কীয় জ্ঞানসমূহ অৰ্জন কৰি প্ৰামাণ্য বৈজ্ঞানিক তত্ত্ব বা সম্ভাৱনাৰ ৰূপত সংগঠিত কৰি ৰখা হয়। এটা পুৰণি অথচ আজিও প্ৰাসংগিক অৰ্থ হ'ল এৰিষ্ট'ট'লৰ মত - বৈজ্ঞানিক জ্ঞান এনে নিৰ্ভৰশীল জ্ঞান যাক যুক্তি আৰু কাৰণসহ ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি।

পুৰণি কালত বিজ্ঞানক দৰ্শনৰ লগত ৰিজোৱা হৈছিল। আধুনিক যুগৰ প্ৰথম ভাগত "বিজ্ঞান" আৰু "দৰ্শন" শব্দ দুটা ইংৰাজী ভাষাত সলনাসলনিকৈও ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৭শ শতিকাৰ ফালে "প্ৰাকৃতিক দৰ্শন"ক (এতিয়াৰ "প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞান") সাধাৰণ "দৰ্শন"ৰ পৰা পৃথক গণ্য কৰা হৈছিল। কিন্তু "বিজ্ঞান"ক কোনো বিশেষ বিষয়ৰ নিৰ্ভৰযোগ্য জ্ঞান বুজাবলৈ বহল ভাৱত ব্যৱহাৰ কৰা হৈ থাকিল, যেনেকৈ ইয়াক আধুনিক পুথিভঁৰাল বিজ্ঞান বা ৰাজনৈতিক বিজ্ঞানৰ দৰে শব্দত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

আধুনিক যুগত বিজ্ঞানক "প্ৰায়েই ‍‍‘প্ৰাকৃতিক আৰু ভৌতিক বিজ্ঞান’ বুলি বুজোৱা হয় আৰু সেইবাবে ই ভৌতিক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ পৰিঘটনা আৰু তাৰ নিয়মাৱলীৰ অধ্যয়ন সম্বন্ধীয় শাখাতহে সীমাবদ্ধ বুলি ক'ব পাৰি। সাধাৰণ ব্যৱহাৰত ইয়েই এতিয়া মুখ্য অৰ্থ। "। "প্ৰকৃতিৰ নিয়ম" সংজ্ঞা দিবলৈ চেষ্টা কৰা কেপলাৰৰ সূত্ৰ, গেলেলিঅ'ৰ সূত্ৰ, আইজাক নিউটনৰ গতিসূত্ৰ"ৰ(Isaac Newton's law of motion) আদিৰ ফলতহে বিজ্ঞানৰ সংকীৰ্ণ ভাৱৰ বিকাশ ঘটে। এই সময়চোৱাত প্ৰাকৃতিক দৰ্শনক "প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞান" বুলি কোৱাটো সুলভ হৈ পৰিল। ১৯শ শতিকা বাগৰি যোৱাৰ লগে লগে "বিজ্ঞান" শব্দটো প্ৰকৃতিৰ শৃংখলাবদ্ধ অধ্যয়ন যেনে পদাৰ্থ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞান, ভূ-বিজ্ঞান আৰু জীৱ বিজ্ঞানৰ লগত উক্ত হৈ পৰে। তাৰ পিছত ভাষাগত সমস্যা দূৰ কৰিবলৈ মানৱ চিন্তা আৰু সমাজৰ অধ্যয়নক সমাজ বিজ্ঞান বুলি নমাকৰণ কৰা হয়। তেনেদৰে প্ৰায়োগিক বিজ্ঞানৰ দৰে আন আন অধ্যয়ন ক্ষেত্ৰকো "বিজ্ঞান"ৰ বহল অৰ্থাই সামৰি লৈছে।বিজ্ঞানে সকলোকে কু সংস্কাৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাস ভঙাত সহায় কৰে।

## বিজ্ঞানৰ মূল ভাগসমূহ

* জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান
* ৰসায়ন বিজ্ঞান
* জীৱ বিজ্ঞান
* পদাৰ্থ বিজ্ঞান
* পৰিবেশ বিজ্ঞান
* পুৰাতত্ত্ব
* নৃতত্ত্ব
* অৰ্থনীতি বিজ্ঞান
* গণিত
* কৃষি বিজ্ঞান
* মনোবিজ্ঞান
* চিকিত্সা বিজ্ঞান
* কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
# জীৱ

প্ৰকোষকেন্দ্ৰী অনুজীৱৰ উদাহৰণ *Escherichia coli*।
এবিধ পৰজীৱী কাঠফুলা,polypore।
এবিধ ericoid mycorrhizal ভেঁকুৰ।
জীৱবিজ্ঞানৰ মতে **জীৱ** (ইংৰাজী: organism) হৈছে প্ৰাণী, উদ্ভিদ অথবা বেক্টেৰিয়াৰ দৰে যিকোনো নিকতবৰ্তী জীৱন প্ৰদ্ধতি। পৃথিৱীৰ সৰ্বমুঠ জীৱনৰ প্ৰায় ৯৯% প্ৰজাতি, প্ৰায় ৫০০ নিযুত প্ৰজাতি, বিলুপ্ত হৈ গ'ল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বৰ্তমান পৃথিৱীত প্ৰায় ১০ ৰ পৰা ১৪ নিযুত প্ৰজাতিৰ জীৱ আছে বুলি অনুমান কৰা হয়। ইয়াৰে প্ৰায় ১.২ নিযুত প্ৰজাতিৰ তথ্য বিজ্ঞানীৰ ওচৰত আছে আৰু প্ৰায় ৮৬%ত কৈয়ো অধিক প্ৰজাতিৰ কোনো তথ্য আজিও আহৰণ কৰিব পৰা হোৱা নাই।

সকলো প্ৰকাৰৰ জ্ঞাত জীৱই কিছু পৰ্যায়লৈকে উদ্দীপনাৰ প্ৰতি সঁহাৰি দিয়ে, প্ৰজনন কৰে, বৃদ্ধি আৰু বিকাশ হয় আৰু সমস্থাপন কৰে। এটা জীৱ একা বা একাধিক কোষৰ দ্বাৰা গঠিত; কেৱল এটা কোষেৰে গঠিত জীৱক এককোষী জীৱ; আৰু একাধিক কোষেৰে গঠিত জীৱক বহুকোষী জীৱ বোলে। বেছিভাগ এককোষী জীৱ ইমান ক্ষুদ্ৰ যে সিহঁতক অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ যোগেদিহে দেখা পোৱা যায়, সেইবাবে সিহঁতক অণুজীৱ বোলে। অৱশ্যে, কিছুমান প্ৰটিষ্ট আৰু বেক্টেৰিয়া খালি চকুৰেও দেখা পোৱা যায়। মানুহবোৰ হৈছে অসংখ্য কোষেৰে বিশেষভাৱে সংগঠিত কলা আৰু অংগৰ দ্বাৰা গঠিত বহুকোষী জীৱ।

এটা জীৱ প্ৰ'কোষকেন্দ্ৰী অথবা সংকোষকেন্দ্ৰী হব পাৰে। প্ৰকোষকেন্দ্ৰী জীৱবোৰ দুখন পৃথক অধিৰাজ্যত বিভক্ত, বেক্টেৰিয়া আৰু আৰ্কিয়া। সংকোষকেন্দ্ৰী জীৱৰ কোষত আৱৰণিযুক্ত সুনিৰ্দিষ্ট কোষ কেন্দ্ৰ আৰু আৱৰিযুক্ত কিছুমান অতিৰিক্ত অংগানু (যেনে মাইট'কণ্ড্ৰিয়া, প্লাষ্টিড আদি) থাকে। সংকোষকেন্দ্ৰী জীৱৰ বিভিন্ন ৰাজ্যবোৰ হৈছে ভেঁকুৰ, প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদ।

## তথ্য সংগ্ৰহ
# সাম্ৰাজ্য (জীৱ বিজ্ঞান)

**ত্ৰি-সাম্ৰাজ্য পদ্ধতি**ৰ, **ইউকাৰিয়া** (প্ৰতিনিধি, অষ্ট্ৰেলিয়ান সেউজীয়া গছ ভেকুলি, বাওঁফালে), **বেক্টেৰিয়া** (প্ৰতিনিধি, *S. aureus*, মাজত) আৰু **আৰ্কিয়া** (প্ৰতিনিধি, Sulfolobus, সোঁফালে).
জীৱবৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজনত **সাম্ৰাজ্য** বুলিলে, আমেৰিকান অনুজীৱবিদ আৰু জৈৱপদাৰ্থবিদ কাৰ্ল ৱেইছৰ **ত্ৰি-সাম্ৰাজ্য পদ্ধতি**ৰ সৰ্বোচ্চ বৰ্গীয় স্থানক বুজায় । ১৯৯০ চনত তেওঁ প্ৰকাশ কৰা তিনি সাম্ৰাজ্যৰ জীৱন বৃক্ষৰ মতে, তিনিখন সাম্ৰাজ্য হ'ল - আৰ্কিয়া, বেক্টেৰিয়া আৰু ইউকাৰিয়া (সংকোষকেন্দ্ৰীয়) । ইয়াৰে প্ৰথম দুখন সাম্ৰাজ্যৰ সকলো সদস্য প্ৰকোষকেন্দ্ৰীয় অনুজীৱ বা কোষকেন্দ্ৰহীন এককোষী অনুজীৱ । সুনিৰ্দিষ্ট কোষকেন্দ্ৰ থকা আৰু প্ৰায় সকলো বহুকোষী জীৱ সংকোষকেন্দ্ৰীয় সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত । সাম্ৰাজ্য সমূহক কেইবাখনো জগতত ভাগ কৰা হৈছে ।

## বিকল্প শ্ৰেণীবিভাজন সমূহ

জীৱজগতৰ এতিয়ালৈকে প্ৰস্তাৱিত বিকল্প শ্ৰেণীবিভাজন সমূহঃ

* **দ্বি-সাম্ৰাজ্য পদ্ধতি** বা **অতিঅধিৰাজ্য পদ্ধতিঃ** প্ৰকোষকেন্দ্ৰীয় (ম'নেৰা) আৰু সংকোষকেন্দ্ৰীয় নামৰ দুটা গোটত বিভক্ত কৰা হয় ।
* **ইউকাইট হাইপ'থেছিছঃ** বেক্টেৰিয়া আৰু আৰ্কিয়া (আৰ্কিয়া আৰু ইউকাৰিয়াক সাঙুৰি) নামৰ দুখন অধিজগতত ভাগ কৰা হৈছিল । এই প্ৰস্তাৱটো জেমছ অ্যা লেক আৰু সংগীসকলে, ১৯৮৪ চনত আগবঢ়াইছিল ।

## ভাইৰাছৰ বহিষ্কৰণ

ওপৰৰ কোনো এটা পদ্ধতিতে কোষবিহীন জীৱসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই । ২০১১ চনত ভাইৰাছ সমূহকলৈ এখন চতুৰ্থ অধিৰাজ্যৰ সম্ভাৱনাৰ কথা আলোচনা কৰা হৈছিল ।

## তথ্য সংগ্ৰহ
# শৰীৰতত্ত্ব

ভিট্ৰুভিয়ান মেন হৈছে ১৪৮৭ চনত লিঅ'নাৰ্ড' দা ভিন্সিয়ে অংকন কৰা এখন পৃথিৱী বিখ্যাত চিত্ৰ। ইয়াক প্ৰায়েই শৰীৰতত্ত্বৰ বিজ্ঞানৰ লগত যুক্ত কৰা হয়।
**শৰীৰতত্ত্ব** (Physiology) /**[invalid input: 'icon']**ˌfɪziˈɒlədʒi/) জৈৱিক প্ৰণালীসমূহৰ সাধাৰণ কাম আৰু তাত জড়িত থকা ৰাসায়নিক আৰু অন্যান্য প্ৰক্ৰিয়াসমূৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা জীৱ বিজ্ঞানৰ শাখা।। ইয়াত জীৱ, অঙ্গ প্ৰণালী, অঙ্গ, কোষ, জৈৱিক অণু আদিৰ কৰ্মপ্ৰক্ৰিয়া সামৰি লোৱা হয়। ১৯০১ চনৰ পৰা ৰয়েল ছুইডিছ একাডেমি অৱ ছায়েন্স-এ শৰীৰতত্ত্ব বিষয়ত সৰ্বোচ্চ সন্মান শৰীৰতত্ত্ব আৰু চিকিৎ‍সা বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা প্ৰদান কৰি আহিছে।

## শব্দমূল

ফিজিঅ'ল'জী শব্দটো প্ৰাচীন গ্ৰীক: φύσιςৰ *physis*- যাৰ অৰ্থ হৈছে "প্ৰকৃতি" বা "উৎ‍পত্তি" আৰু -λογία *-logia*-যাৰ অৰ্থ "অধ্যয়ন" শব্দৰ পৰা আহিছে।

## মানৱ শৰীৰতত্ত্ব

প্ৰধান প্ৰবন্ধ: মানৱ শৰীৰতত্ত্ব
মানৱ শৰীৰতত্ত্ব হৈছে মানুহৰ শৰীৰৰ অঙ্গ আৰু সেয়া গঠন কৰা কোষবোৰৰ কাৰিকৰী, দৈহিক আৰু ৰাসয়নিক ক্ৰিয়াসমূহ অধ্যয়ন কৰা বিজ্ঞান। শৰীৰতত্ত্বত অঙ্গ-প্ৰতঙ্গৰ স্তৰ আৰু প্ৰণালীৰ ভিতৰৰ প্ৰণালীত গুৰুত্ব দিয়া হয়। মানৱ শৰীৰতত্ত্বৰ জ্ঞানৰ ভেটিটোৰ বেছিভাগেই জন্তুৰ ওপৰত কৰা পৰীক্ষাৰ পৰা লাভ কৰা। শৰীৰতত্ত্বৰ শৰীৰস্থানৰ লগত নিকট সম্পৰ্ক আছে; শৰীৰস্থানত গঠনৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা হয়, আনহাতে শৰীৰতত্ত্বত ক্ৰিয়াসমূহ অধ্যয়ন কৰা হয়। সততে থকা সংযোগৰ বাবে শৰীৰতত্ত্ব, শৰীৰস্থান আৰু জৈৱ ৰসায়নক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ প্ৰাথমিক বিষয় হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়।

## ইতিহাস

মানৱ শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যয়ন চিকিৎ‍সা বিজ্ঞানৰ জনক হিপ'ক্ৰেটিছৰ দিনত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪২০ মানতে আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰাচীন গ্ৰীছত এৰিষ্ট'টলৰ সমালোচনাত্মক চিন্তা, আৰু গঠন আৰু কামৰ সম্বন্ধৰ ওপৰত প্ৰদান কৰা তেওঁৰ গুৰুত্বই শৰীৰতত্ত্বৰ উন্মেষ ঘটাইছিল। গেলেন নামৰে জনাজাত ক্ল'ডিয়াছ গেলেনাছে (আনুমানিক ১২৬-১৯৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) প্ৰথম দেহৰ কাৰ্যপ্ৰণালী জানিবলৈ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলাইছিল। গেলেন পৰীক্ষামূলক শৰীৰতত্ত্ব প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

১৯শ শতিকাত শৰীৰতত্ত্বৰ জ্ঞান খৰতকীয়া বেগেৰে বাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ১৮৩৮ চনত প্ৰকাশ হোৱা মেথিয়াছ জেক'ব স্লেইডেন আৰু ]]থিঅ'ড'ৰ স্বান]]ৰ কোষ তত্ত্বই ইয়াত প্ৰভুত অৰিহণা যোগাইছিল। এই তত্ত্বৰ মতে জীৱবোৰ "কোষ" নামৰ এককৰ সমষ্টিৰে গঠিত। ক্ল'ড বাৰ্নাৰ্ড ৰ(1১৮১৩-১৮৭৮) আৱিষ্কাৰসমূহৰ পিছত তেওঁ "মিলিউ ইণ্টেৰিয়'ৰ" (অভ্যন্তৰীণ পৰিৱেশ)ৰ ধাৰণা আগবঢ়ায় যিটোক পিছলৈ আমেৰিকান শৰীৰতত্ত্ববিদ ৱাল্টাৰ কেনন (১৮৭১-১১৯৪৫)-এ হ'মিঅ'ষ্টেচিছৰ ধাৰণাত ব্যৱহাৰ কৰে।

বিংশ শতিকাত জীৱবিজ্ঞানীসকল মানুহৰ বাহিৰে আন জীৱৰ কাৰ্যপ্ৰণালীৰ ওপৰত আগ্ৰহী হৈ পৰে যাৰ ফলত তুলনামূলক শৰীৰতত্ত্ব আৰু ইক'শৰীৰতত্ত্বৰ সূত্ৰপাত ঘটে। এই ক্ষেত্ৰসমূহত অৱদান আগবঢ়োৱাসকলৰ ভিতৰত নাট স্মিট্‌‍-নিয়েলচন আৰু জৰ্জ বাৰ্থ'ল'মিউ উল্লেখযোগ্য। শেহতীয়াভাৱে ক্ৰমবিকাশ শৰীৰতত্ত্ব এটা মুখ্য উপবিষয় হৈ পৰিছে।

সংহতিমূলক শৰীৰতত্ত্বৰ ভিত্তি হৈছে মানৱ দেহৰ প্ৰণালীসমূহৰ কাৰ্যাৱলীৰ নিৰ্দিষ্ট বা উপৰাউপৰি ৰূপ। ৰাসায়নিক বা বৈদ্যুতিক সংকেতেৰে হোৱা যোগাযোগৰ জৰিয়তে এনে কাৰ্য সম্পাদন হয়। অন্তঃস্ৰাৱী তন্ত্ৰ আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰই এই ক্ষেত্ৰত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।

## অতিৰিক্ত তথ্য

* প্ৰায়োগিক শৰীৰতত্ত্ব
* প্ৰতিৰক্ষা শৰীৰতত্ত্ব
* ব্যায়াম শৰীৰতত্ত্ব
* ফিজিঅ'ম

## তথ্যসূত্ৰ

## বহিঃ সংযোগ

* The Physiological Society
* physiologyINFO.org Archived 2010-02-02 at the Wayback Machine public information site sponsored by The American Physiological Society