Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Afirika agan̄ Mbum-ura

**Afirika agan̄ Mbum-ura** ìre agan̄ òkup me otu-utọn̄ lek ijọn̄ Afirika me agan̄ mbum-ura. Ire egọọk me lek inu ebi Agan̄ Ndọmọ-ifuk me Ogbo Mgba-mbọp Ido egebe, otu-ifuk ido 18 òkup me agan̄ yi.

Afirika agan̄ Mbum-ura

# Nrọnnye
# AO

**AO** ìkeke inyi *"Acha Ogwukaan̄-ene."* Ekisa ifuk acha bene me mgbọ Okaan̄-ene Jisọs omanbe fo isi. Me usem Latin, ekige *"Anno Domini"* eyi òsisibi *"me acha Ogwukaan̄ kiji."* Igọọk me ike egebe me Latin orọ ekege *"AD"* me mgbidim. Isikige iman̄-ifuk acha, mè inige "AO" igọọk, ìkijeen̄ ibe ke inu ya ekikpabe ikọ ifolek ìmọnọ irek otu-ifuk acha ebakbe ya akarake mgbọ Jisọs Karais oniman.

# Nrọnnye
# Mako Polo

**Mako Polo** (òrere **Marco Polo** me ebeke, ogwu òman me acha 1254 mè ikwu me òso usen 8 me emen Onyan̄-ge, 1324) ìre ogwu Itali òkore ogwu mbit mè usọ òweek-ere. Ọmọ ore ge me lek adasi ebi Yurop ìwọwọlọ iweek lek-ijọn̄ Esia agan̄ Etete mè Esia agan̄ Mbum-ura. Owuwa ufi ebi usọ òweek-ere mèlek Kiristofa Kọlọmbus si, ekibene chieen̄ ikpọ ọmọ. Îriọọn̄ itumu usem ini.<ref1>

Ogugo kè Mako Polo
Echubọk iriọọn̄ Mako Polo mije ikpa kan̄ eyi ekigwen *Ikọp-uran̄ kè Mako Polo*, eyi îkpabe inu me emen ofolek Esia.

## Ibebene Ugwem Kan̄

Eman Mako Polo me Venis, ge me lek ama ile ìjeje inyi isi ichit me mbit me emen mgbọ ya.<ref2> Ogwu uga ìkwu mgbọ ọmọ orebe ijija; ngwan̄ ogwu ute mè nwa ngwan̄ ogwu ute enenikpukpo ọmọ isibi. Ogwu ute mè ngwan̄ ogwu ute enan̄a me ujọn̄ọ ije eyi Oniin̄ Ewe Siliki [Silk Road] ika mgbọ Mako orebe inu kire acha 15. Acha iba iraraka, ema ene ita ebebene ijè isi Kateyi [Cathay] me Chaina. Ototun̄ ukan̄ kiban̄ ìre ebi mbit eriọọn̄be erieen̄, kpere ebi usọ ìweek-ere. Ọmọ îkween̄ igege inu, ifufuk ikpa mè irọrọ ifuk mè ike ekirọ mbubek.

# Nrọnnye
# Okwaan̄ ile

Ekoon̄
**Okwaan̄ ile** ìre ikpele èdọ mun̄ ala. Okwaan̄ ile ìkire ala,mè ikinwene oke uyok kan̄ igọọk me lek oke ura òkira me ere mun̄ ya okupbe. Oke ọsijin òkup me emen ìkigọọk me lek uti òtibi me emen. Ekoon̄ îkiro me emen okwaan̄ ile si.

# Nrọnnye