Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Isi-ije

**Isi-ije** ìre ikpukpulu ebi ene mè inu isa inan̄a me ere ge osi ufi ere.
Inyi isi-ije ikọt imọn̄ọ irek inu uta okaan̄ ikukup. Ema ìre inu enamabe igwook (kubọk ujijọn̄ okpọrọ okinin̄ igwook ene  asuk mgba-uji oniin̄ ere teren uji  inyọn̄ okisọọk ere me ofifi).
îre mkpulu -ido okinama echichi. Ofifi inu ìre uji cha òbokikpulu ene mè inu (kubọk uji-ijọn̄, teren, uji ọfo, uji-inyọn̄ mè ofifi).

Òta kan̄ ire inu òbokikpulu ike uji cha ekije mè ikirọ inu me oniin̄ ije kiban̄ (kubọk ojeen̄-ere eyi okporo ònyi-ulook eyi oniin̄ teren mè òjeen̄ - ere eyi lek efet) mè ìkan òbokikpulu otutuuk inu chi mè inu edọmọbe isun̄ ebekirọ me mgbọ me mgbọ.
# Jisọs Karais

**Jisọs Karais** (òrere **Jesus Christ** me ubọk ige-inu eyi Uket-chieen̄) ìre ogwu ijejeen̄ mè ogwu nriran òmaman me Beteleyem mè ikisi ikwaan̄ me Najaret; ugwem kan̄ mè ikọ Awaji îlookbe ore inu eyi erumfaka Kiristien obien̄be me lek. Ene yi ìluk me ido Ijeren me oka mgbọ. Ijejeen̄ kan̄ ke ebi Kiristien ekigọọk. Inu îjeen̄be mè ikọ îtumube ore echi òkup me adasi ikpa ini me emen Ikpa Mbuban agan̄ Ayaya Inyan̄a-Ibot; ekigwen ikpa ini cha ibe ìre Ata Etip. Ijejeen̄ òkup me ikpa cha oyaka ire echi ebi Kiristien ekiluk ugwem kiban̄ ikpọ me lek.

Ebi Kiristien eriọọn̄ ọmọ kire Gwun̄ Awaji Ogwu Obebene Ichit. Îkaan̄ si unye kubọk Awaji me lek kan̄, mè iyaka ikirọ owuwa inu ukechieen̄.

**Urum ebi ene minu me lek kè Jisos**

Ogbogbo ebi ene ekpekpulu ebi ngọm, mè ebi ǹnàan̄, mè ebi akọọk, me ebi mbuuk, mè ofifi ebi ìkifiak esese chieen̄ orukan̄ isa inigwook me ukot kan̄. Igwagwa otutuuk kiban̄. Mgbọ ebi ife cha emun̄be ibe ke ene mbuuk mîbene ikitumu ikọ, lek ebi ngọm înye, ebi akọọk mîbene ikije ije, ebi ǹnàan̄ mîbene ikimọọn inu, ikeke ema chieen̄ enenen. Ema ekekitọn̄ Awaji

Jisọs Karais

# Nrọnnye
# Ikpa Mbuban

Ikpa Mbuban ìre ikpa ògege inu ofolek Awaji. Îre ikpa òkipọk mbum ogwu Awaji orebe ijeen̄ ebilene, mè ire si ikpa òsibi esese me etete ebi kè ofifi ikpa. Ebi ìkigọọk Jisọs Karais (ebi Kiristien) ekimalek ifuk ikpa yi. Ema ekifuk mije îre me emen ikpa ya ke ege otutuuk inu ofolek ubọk ebi ema ebekilùk ugwem.

Îre Awaji osà me ubọk Ekwukwu Mbuban inyi ebilene unye esabe ige otutuuk Ikpa Mbuban agan̄ Oka Inyan̄a-ibot melek agan̄ Ayaya Inyan̄a-ibot.

Mgbọ egebe Ikpa Mbuban, esa usem Iburu ige otutuuk ikpa òkup me emen Oka Inyan̄a-inyan̄a ibot, ilọ me lek ikpa Danien 2:4-7:28, mè Ejira 4:8-6:18;7:12, mè Jerimaya 10:1, echi esabe usem Aram ige. Esa usem Giris ige Ayaya Inyan̄a-ibot. Mgbọ egebe inu òkup me emen Ayaya Inyan̄a-ibot, esa usem Giris eyi owuwa ene me ukot mgbọ ya ekitumu ige, inyi otutuuk ene enọ, mije ikọ Awaji ìkup inyi otutuuk ene.

Inu òkukup me emen Ikpa Mbuban ìre echi: nkere Awaji, ijo-irek ebilene, oniin̄ ǹnyan̄a-ǹsibi, mè ufialek òkup inyi ebi ìkirọ ijo-inu. Ikekifuk ọmọ môrọ inyi ene oriọọn̄ inu; ichechieek me lek inu îjeen̄be mônyan̄a ene isibi; ikekirọ inu cha si môrọ inyi ene itana me isi Awaji.

**Ikpa Mbuban Eyi Usem Obolo**

Ikpa Mbuban eyi Usem Obolo, efaka me akọp usen iba mè ini me emen oyan̄ go me acha 2014. Esa akọp acha ita isa irọ ikwaan̄ igege ikpa yi me usem Obolo. Usem Obolo ore òso akọp iba mè ita me ido Naijiria okakaan̄ Ikpa Mbuban; mire òso efit ge me akọp ini mè jeeta (148) me Afìrikà; mire òso efit go mè akọp mè go (515) me otutuuk liyọn̄.

# Nrọnnye
# Antiọk

**Antiọk** (òrere **Antioch** me ubọk ige-inu eyi Ebeke) ìre ama-ile ebi Giris eyi Seleucus I Nicator ochilibe me acha 300 SK.<ref3> Ama-ile yi <was> ama-ibot me Ijọn̄-ubọọn̄ Selusidi [Seleucid]; ike mgbọ okiraka, inenire ama-ibot me Ijọn̄-ubọọn̄ Rom mè Ijọn̄-ubọọn̄ Bizantain. Me emen mgbọ Kuruseedi, Antiọk ore ama-ibot me Mkpulu Antiọk [Principality of Antioch], òrere ge me lek agan̄-mkpulu ini echilibe me Levant, sa me akọn̄ Kuruseedi.

Ama yi ìre ge me lek ama ini eyi Seleucus I Nicator, ge me lek ebi ibot akọn̄ kè Alikisenda Ogwu Ilile, ochilibe me Siria. Ere ama ya okekebe îkaan̄ oruru enenen inyi ebi ìluluk me ere ya me agan̄ akọn̄ mè mbubek. Antiọk ìre atalek ere ebon mbubek inyanyam <spices>, mè ikup igbet Oniin̄ Eri Akpọọn̄ mè Oniin̄ Ogwu Ubọọn̄. Me emen ukot mgbọ ebi Giris, mè emen mgbọ Ijọn̄-ubọọn̄ Rom, otu-ifuk ebi ìluluk me Antiọk môkọt iwa iraka 500,000. Eya orọrọ ama-ile yi ire òso ita òmimin ichit me emen mkpulu ijọn̄-ubọọn̄ cha, me isifuk Rom mè Alikisendira isan̄a; mè irọ inyi ire si ge me etete ama-ile echi òsisibi isi ichit me otuuk lek ijọn̄ òkup me agan̄ mbum-ura me lek Okwaan̄ Ile Mediterenia.

Ama-ile yi si ore achubọk ebon ere Erumfaka Juda eyi ebi Giris [Hellenistic Judaism] me ntut òta emen mgbọ Uwu Mbuban Òso Iba. Eriọọn̄ Antiọk kire ere Erumfaka Kiristien obenebe mije îkupbe ifiin̄ mè ike îtapbe ubọk enenen me mgbọ erumfaka Kiristien obenebe ayaya.<ref5> Ayaya Inyan̄a-ibot ìtumu ibe ke îre me Antiọk ke edasi ibene igwen erieen̄ ya *Kiristien.*

# Nrọnnye