Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kenya

Egop Kenya
Iman̄ ido
Okwa-ido:"Ee Mungu Nguvu Yetu" (Jei, Awaji Ogwukaan̄ Inyọn̄ mè Ijọn̄)
Ogugo-ijọn̄
**Kenya** ìre ido ge me Afirika agan̄ Mbum-ura. Okike ijọn̄ kan̄ ìre 580,367 km². Otu-ifuk ene ìluluk me ido ya ìre efie akọp ini mè jaaba mè nchọi gweregwen (47.6 efie). Ọmọ ore òso ido akọp ini mè jeeta òmimin ichit me linyọn̄ ire ifuk ikpọ me okike ijọn̄; mè ire si òso akọp iba mè onaan̄ge eyi ebi ene ewabe ichit me emen me Afirika. Ama ibot kenya ire Nairobi.

Ido echi òtatap ikana Kenya ìre Sudan Osiki me agan̄ inyọn̄ ichep-ura, Etiopia me agan̄ inyọn̄, Somalia me agan̄ mbum-ura, Tanzania me agan̄ osiki, sà Emen-awaji eyi India otap ìkana me agan̄ osiki mbum ura. Usem mkpulu ire Suwayili.

Egwen ido ya ibak Ogoon̄ Kenya. Sa me ifuk-mgbọ eyi ebi ìkirọ nwèek [research] ofolek inu ukot ikaan̄ [archeologikal dating] erọbe me lek ebi kè inu kire ukwuuk mè esese inu erọkọbe me ijọn̄ ido ya, mîweek iriọọn̄ ibe ke ebi Kush edasi iluk me agan̄ ola ijọn̄ Kenya bene me 3200 SK ire 1300 SK.

Ebi ikitumu usem Nilotik, ebi ukot-ọkọ kiban̄ orebe ikpukpo anam (ìrere nte nte ukot ikaan̄ inyi ebi ìkitumu Nilotik me Kenya chereyi) ebene ikọp uran̄ me emen acha 500 SK inu me ere ònikana Kenya cherekeyi.

Ebi Yurop enichichini Ijọn̄ Ubọọn̄ eyi Pọtugalu me ido ya me 1500 SK. Mkpulu-usun̄ onenibene me emen akọp mè senturi onaan̄ge, mgbọ ebi Yurop ekiweek inu ubọọn̄ me emen ido ya.

Mkpulu ido kenya ire eyi <Demokrasi>; ogwu ibot mkpulu ido ire <president>. Mîkigobo ebi ene me asabọn ama inyi enekup me otuchieen̄ me mkpulu ido. Ido Kenya îkup me Ogbo Mgbambọp Ido [United Nation], Uwu-ikpoko Linyọn̄, International Monetary Fund, COMESA, International Criminal Court mè me ebi ke ofifi ogbo ìkup me owuwa ido. Kenya ire ge me lek ido echi ikpoko òkinin̄ ìkamalek ìmin. Ugwem-mbubek [economy] Kenya òmin̄ ichit me Afirika agan̄ Ichep-ura mè me agan̄ Etete. Nairobi ire atubọk ere mbubeek kiban̄ ònyenye ichit òkupbe.

# Nrọnnye
# Lesoto

**Lesoto** (òrere **Kingdom of Lesotho** me usem uket-chieen̄, mè ire **Naha ea Lesotho** me usem Sotho) ìre ido emen ido eyi Afirika Osiki otapbe ikana. Îre ido ogoon̄ ogoon̄ òkup me Ogoon̄ Maloti. Ogoon̄ òbebene ichit me Afirika Agan̄ Osiki ìkup me emen kan̄. Okike ijọn̄ ido Lesoto obenbe ìsa sọntiik inu imin iraka 30,000 km². Otu-ifuk ebi ìkup me emen mîso efie iba. Ama-ibot kan̄ mè ama òmimin ichit ìre Maseru. Usem ekitumu me emen do ya ìre Sesoto mè Uket-chieen̄.

Egop Lesoto
Iman̄ Ido Lesoto
Okwa Ido
Ogugo-ijọn̄ Lesoto (ere îkupbe me linyọn̄)
Me adasi mgbọ, Lesoto ìkup me irak mkpulu-usun̄ Biriten; ekekigwen ido ya Basutolan [Basutoland], ire, ema etutumu isibi me òso usen ini me Ọkitoba 1966 ibe ke ema mîkaan̄ lek isibi itele mkpulu-usun̄ Yuu-kè. Mgbọ keyi, îre ido òkikpulu lek kan̄, mè ire si ge me lek ido ìkup me Yuu-en, Commonwealth, Ntitiin̄ Afirika mè Southern African Development Community (SADC). Erieen̄ ya *Lesoto* ìsibi *Ijọn̄ ebi Soto.*

Adasi ebi ìluluk me ere ya ìre Ebi San. Mêkọt imun̄ ubọk ikwaan̄ ewuuk kiban̄ ochonbe ikana otutuuk agan̄ ya.

### Otoko mè Usem

Ìsik inen morebe otutuuk ebi ido ya ere ebi Basoto [Basotho]. Akọp irek onaan̄ge mè onaan̄ge mè okpọkọ jaaba (99.7%) ìre etumu ibe ke ema ìre ebi Basoto. Me ikeya, Lesoto ìre ge me lek ido inen mè inen me Afirika ìrere <nation state>, eyi ebi otoko ge gaalek ewabe ichit, mè ikaan̄ si usem ge. Owuwa okike ijọn̄ ìkup me etete ido mè ido mgbọ keyi ìre ebi ibot mkpulu-usun̄ esun̄, eya orọ, owuwa okike ijọn̄ cha kpeje itat mèlek okike òkup me oka mgbọ me etete otoko mè otoko sabum ebi mkpulu-usun̄ enube. Ebi kè ofifi asabọn otoko ìkup me Basoto ìre ebi Bafokeng, Batloung, Baphuthi, Bakuena, Bataung, Batšoeneng, mè Matebele. Usem Sesoto [Sesotho] ore usem mkpulu mè usem ebi ido ya ekitumu me uwu.

### Erumfaka

Ebi ìkgọọk erumfaka Kiristien me ido yi mîwa iraka akọp irek onaan̄ge mè go me efit (95%). Me etete keya, ebi Purọtesitan ìre akọp mè irek jeeta mè nchọi iba me efit me lek ebi ido ya; ebi Pentikọs ìre akọp mè irek go mè nchọi ini me efit (15.4%); ebi Angilikan ìre irek go mè nchọi ita me efit (5.3%), sà ofifi ebi Kiristien ere irek ge mè nchọi jeeta me efit (1.8%). Ebi Katọlik ìre akọp irek ini mè onaan̄ge mè nchọi ini me efit (49.4%) me lek ebi ido ya. Ebi ìkigọọk erumfaka echi ekarege Kiristien ìre gaalek irek onaan̄ge mè nchọi gweregwen me efit (9.6%) me lek ebi ido ya, sà ebi kpekigọọk erumfaka geege ire irek ofok mè nchọi iba me efit (0.2%) me lek ebi ìluk me ido ya.

# Nrọnnye