# 1905

|  |
| --- |
| **Anyos:** 1902 1903 1904 - **1905** - 1906 1907 1908 |
| **Decenios:** Anyos 1890 - **Anyos 1900** - Anyos 1910 |
| **Sieglos:** Sieglo XIX - **Sieglo XX** - Sieglo XXI |

O filosofo, escritor y dramaturgo francés Jean-Paul Sartre, naixiu lo 21 de chunio de 1905.

L'actor estausunidense d'orichen mexicano Gilbert Roland, naixiu l'11 d'aviento de 1905.
## Escaicimientos

### Aragón

### Atros países

* 22 de chinero - *Domingo Sangroso* en a ciudat de Sant Petersburgo (Imperio Ruso), en disparar a Guardia Imperial Rusa contra los manifestants, con 1.000 muertos y 5.000 ferius.
* 7 de chunio - Noruega proclama a suya independencia de Suecia.
* 20 d'octubre - esclata en l'Imperio Ruso una bada cheneral.
* 26 d'octubre - Suecia reconoixe a independencia de Noruega.

## Naixencias

### Aragón

* 13 de marzo - naixencia en Garrapiniellos (Zaragoza, Aragón) d'o sindicalista, escritor, poeta, novelista y dramaturgo aragonés José Ramón Arana (†1973).

### Atros países

#### Chinero

* 10 de chinero - naixencia en Trieste (Imperio Austrohongaro, hue en provincia de Trieste, Friuli-Venezia Giulia, Italia) de l'actor y director cinematografico austriaco Paul Henreid (†1992).
* 13 de chinero - naixencia en Oklahoma City (Territorio d'Oklahoma, Estaus Unius) de l'actriz estausunidense Kay Francis (†1968).
* 26 de chinero - naixencia en San Francisco (California) de l'actor estausunidense Charles Lane (†2007).

#### Marzo

* 5 de marzo - naixencia en Budapest (Imperio Austrohongaro, hue Hongría) d'o director cinematografico, guionista y montador estausunidense d'orichen chudeohongaro László Benedek (†1992).
* 19 de marzo - naixencia en Mannheim (Imperio Alemán, hue en Baden-Wurtemberg, Alemanya) de l'arquitecto y politico alemán d'o Tercer Reich Albert Speer (†1981).
* 23 de marzo - naixencia en San Antonio (Texas) de l'actriz estausunidense Joan Crawford (†1977).

#### Mayo

* 16 de mayo - naixencia en Grand Island (Nebraska) de l'actor estausunidense Henry Fonda (†1982).

#### Chunio

* 21 de chunio - naixencia en París (Isla de Francia) d'o filosofo, dramaturgo y escritor francés Jean-Paul Sartre, Premio Nobel de Literatura en 1964 (†1980).

#### Chulio

* 25 de chulio - naixencia en Ruse (provincia de Ruse, Bulgaria) de l'escritor Elias Canetti, Premio Nobel de Literatura en 1981 (†1994).
* 29 de chulio - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actriz estausunidense Clara Bow (†1965).

#### Agosto

* 8 d'agosto - naixencia en Milán (Ciudat metropolitana de Milán, Reino d'Italia) de l'atleta italiano Luigi Bosatra (†1981).
* 22 d'agosto - naixencia en Trondheim (Sør-Trøndelag) d'o politico noruego John Lyng.

#### Setiembre

* 18 de setiembre - naixencia en Estocolmo de l'actriz sueca Greta Garbo (†1990).
* 24 de setiembre - naixencia en Houston (Texas) d'o productor cinematografico y aviador estausunidense Howard Hughes (†1976).
* 30 de setiembre - naixencia en Leeds (Yorkshire de l'Ueste, Anglaterra) d'o fisico britanico Nevill Mott, Premio Nobel de Fisica en 1977 (†1996).

#### Octubre

* 18 d'octubre - naixencia en N'Gokro (hue Yamoussoukro, Costa de Vori) d'o politico de Costa de Vori Félix Houphouët-Boigny, president de Costa de Vori en 1960-1993 (†1993).
* 22 d'octubre - naixencia en Normand (Oklahoma) d'o fisico y incheniero estausunidense Karl Jansky (†1950).
* 23 d'octubre - naixencia en Zúrich (Cantón de Zúrich) d'o fisico suizo Felix Bloch, Premio Nobel de Fisica en 1952 (†1983).

#### Noviembre

* 2 de noviembre - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actor estausunidense James Dunn (†1967).
* 5 de noviembre - naixencia en South Pasadena (California) de l'actor estausunidense Joel McCrea (†1990).

#### Aviento

* 5 d'aviento - naixencia en Wischnitz (Imperio Austrohongaro, hue Vyzhnytsia en Ucraína) l'actor, director cinematografico, director teatral y productor cinematografico austroestausunidense Otto Preminger (†1986).
* 9 d'aviento - naixencia en Montrose (Colorado) d'o escritor, novelista y guionista cinematografico estausunidense Dalton Trumbo (†1976).
* 11 d'aviento - naixencia en Ciudad Juárez (Chihuahua, Mexico) de l'actor estausunidense d'orichen mexicano Gilbert Roland (†1994).
* 20 d'aviento - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actor y politico estausunidense Albert Dekker (†1968).
* 31 d'aviento - naixencia en Flers (Orne) d'o politico francés Guy Mollet, que estió primer ministro de Francia.

## Defuncions

### Aragón

* 10 de marzo - muere en Madrit (Espanya) o pintor aragonés Marcelino de Unceta (n.1835).

### Atros países

* 9 de febrero - muere en Berlín (Imperio Alemán, hue Alemanya) o pintor alemán Adolph von Menzel (n. 1815).
* 24 de marzo - muere en Amiens (Somme, Picardía) o escritor francés Jules Verne (n.1828).
* 15 de chulio - muere en Madrit o politico espanyol Raimundo Fernández Villaverde.
* 6 d'octubre - muere en Berlín (Imperio Alemán) o cheografo y cheologo alemán Ferdinand von Richthofen (n.1833).
* 23 d'octubre - muere o zoologo francés Émile Oustalet (n.1844).
* 28 d'octubre - muere en París o escritor y periodista francés Alphonse Allais (n.1854).
* 29 d'octubre - muere en Mont Reyal (Quebec, Canadá) o atleta quebequés Étienne Desmarteau (n.1873).
* 31 d'aviento - muere en Sant Petersburgo o fisico ruso Alexander Popov.

## Se veiga tamién

* Muertes en 1905.
* Naixius en 1905.

## Vinclos externos

* Se veigan as imáchens de Commons sobre **1905**.

## Referencias