# Texas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la *Ortografía de l'aragonés* de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |

|  |
| --- |
| **Estau de TexasState of Texas* |
| **Estau d'os Estaus Unius** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bandera | Escudo |

 |
| Lema: Friendship |
| Embotada: *Lone Star State* |
|  *Mapa de situación en Estaus Unius* |
| **Entidat**  • **País**  • **Capital**  • **Mayor ciudat** | Estau  Estaus Unius Austin Houston |
| **Idioma oficial** | denguna |
| **GubernadorSenadors** | Greg Abbott (R) John Cornyn (R) Ted Cruz (R) |
| **Superficie**  • **Total**  • **Tierra**  • **Augua** |  696.241 km² (2ª) 678.051 km² 17.574 km² (2,5%) |
| **Población**  • **Total**  • **Densidat** |  23.904.380 (2ª) 30,75 hab./km² (26ª) |
| **Dentrada**  • **Calendata**  • **Orden** |  29 d'aviento de 1845 28º |
| **Chentilicio** | Texano/a |
| **Cheografía**  • **Horario**  • **Latitut**  • **Lonchitut**  • **Amplaria**  • **Longaria** | *Central*: UTC-6 *Montanyas*: UTC-7 25° 50′ N a 36° 30′ N 93° 31′ W a 106° 39′ W 1.244 km 1.270 km |
| **Altaria**  • **Maxima**  • **Meyana**  • **Minima** |  2.667 m (Guadalupe Peak) 520 m 0 m (costa d'o Golfo de Mexico) |
| **Codigos**  • **USPS**  • **ISO 3166-2**  • **Abrev.** |  TX US-TX Tex. |
| www.texasonline.com/ |

**Texas**, pronunciau ˈtɛksəs, ye uno d'os 50 estaus d'Estaus Unius, situau a o sud d'o país. A suya capital ye a ciudat d'Austin. A suya población ye de 23.904.380 habitants (estimación de 2007), en una superficie de 696.241 km² con una densidat de población de 34,33 hab/km².

## Cheografía

O estau de Texas muga a o sud con os estaus mexicanos de Chihuahua, Coahuila de Zaragoza, Nuevo León y Tamaulipas; a l'este con Loisiana; a o norte con Oklahoma; y a l'ueste con Nuevo Mexico.

## Historia

Texas estió o 28º estau en dentrar en os Estaus Unius, o 28 d'aviento de 1845.

## Demografía

Seguntes os datos d'o censo de 2010, l'Estau teneba una población de 25.145.561 habitants, estando o segundo estau mas poblau d'os Estaus Unius solament por dezaga de California. A distribución racial ye a siguient: 84,14 % blanco; 12,09 % negro; 3,62 % asiatico; 0,17 % nativo hawaiano u islencos d'o Pacifico; y 1,1 % amerindio o nativo d'Alaska. D'istos o 35,31 % son d'orichen hispano. Texas ye un d'os cuatro estaus estausunidenses en os cuals no son mayoría as personas d'orichen europeu (os atros son California, Nuevo Mexico y Hawaii). A población d'orichen hispano ye a de mas rapido creiximiento.

Os grupos d'orichen nacional mas numerosos de Texas son: mexicano (25,3 %), alemán (10,9 %), afroamericán (10,5 %), anglés (7,2 %), y escocés-irlandés (7,2 %).

### Luengas

Texas no tiene declarau garra idioma oficial, si bien a luenga mas charrada ye l'anglés, emplegada por o 66,24 % d'a población. En segundo puesto ye o espanyol, por que Texas estió parti d'o virreinau d'a Nueva Espanya de par de buena parte d'a suya historia, y de Mexico de par de uns decenios dimpués d'a suya independencia.

L'idioma espanyol ye en creiximiento a causa d'a gran inmigración de mexicanos y hispanos d'atros países. Actualment l'espanyol lo charra o 29,40 % d'a población. Antiparti, a resta d'os idiomas rechistraus por os habitants de l'estau, un total de 143, lo charra menos de 1 % d'a población.

El Paso ye sola ciudat de Texas an ye mayoritario o castellán y an o 66,5 % d'a población lo charra.

### Relichión

As mayors denominacions por numero de fidels en 2010 yeran de l'Ilesia catolica (4.673.500); a Convención Baptista d'o Sud (3.721.318); a Ilesia Metodista Unita, con (1.035.168), y l'islam (421.972), tamién ye important a presencia de mas de 1% de población de chudieus, budistas y hinduistas.

O 50 % d'os texanos participan en a misa (catolicos) o en a escuela dominical (protestants) cada semana, o que fa de Texas o deceno estau federal d'os Estaus Unius an i hai mas frecuencia en a vida relichiosa (guaire 42% ye o porcentache nacional). Tamién ye seu d'una d'as ilesias protestants mas grans d'o país, Lakewood Church, que tiene una asistencia alto u baxo de 45.000 personas cada fin de semana, en a ciudat de Houston.

| Relichión | Total (2018) |
| --- | --- |
| **Protestants** | 15.498.000 (54%) |
| **Catolicos** | 6.601.000 (23%) |
| **Sin relichión** | 5.453.000 (19%) |
| **Atras relichions** | 1.148.000 (4%) |

### Ciudaz

Houston.
Dallas.
San Antonio.
Austin.
Fort Worth.
Texas ye o solo estau en os Estaus Unius que tiene tres ciudaz con mas d'un millón d'habitants en a lista d'as diez ciudaz mas poblatas en o país: Houston, San Antonio y Dallas. Austin y Fort Worth son entre as 20 mas pobladas. As 10 ciudaz mas grans de Texas seguntes o censo de 2010 son:

| Posición | Ciudat | Población |
| --- | --- | --- |
| 1 | Houston | 2.099.451 |
| 2 | San Antonio | 1.327.408 |
| 3 | Dallas | 1.197.816 |
| 4 | Austin | 790.390 |
| 5 | Fort Worth | 741.206 |
| 6 | El Paso | 649.121 |
| 7 | Arlington | 365.438 |
| 8 | Corpus Christi | 305.215 |
| 9 | Plano | 259.841 |
| 10 | Laredo | 236.091 |

### Arias metropolitanas

L'aria metropolitana de Dallas-Fort Worth ye a cuatrena mas poblata d'os Estaus Unius, dimpués d'as de Nueva York, Los Angeles y Chicago, y a tercera en superficie dimpués de Nueva York y Los Angeles. Ista conurbación incluye cuatre d'as diez ciudaz mas poblatas de l'Estau. As 10 arias metropolitanas mas grans de Texas seguntes os datos d'o censo de 2006 son:

| Posición | Aria metropolitana | Población |
| --- | --- | --- |
| 1 | Dallas–Fort Worth | 6.477.315 |
| 2 | Gran Houston | 5.946.800 |
| 3 | Gran San Antonio | 2.142.508 |
| 4 | Austin | 1.716.291 |
| 5 | El Paso | 800.647 |
| 6 | McAllen–Edinburg–Mission | 774.769 |
| 7 | Corpus Christi | 416.095 |
| 8 | Brownsville–Harlingen | 396.371 |
| 9 | Killeen–Temple | 379.231 |
| 10 | Beaumont–Port Arthur | 378.477 |

### Zonas metropolitanas transnacionals

As zonas metropolitanas que se troban en a muga con Mexico tamién forman conurbacions transnacionals con una interacción economica y demografica profunda.

| Posición | Nombre de muga | Población |
| --- | --- | --- |
| 1 | Ciudad Juárez—El Paso | 2.525.583 |
| 2 | Reynosa—McAllen | 1.647.351 |
| 3 | Heroica Matamoros—Brownsville | 1.136.995 |
| 4 | Nuevo Laredo—Laredo | 775.481 |
| 5 | Piedras Negras—Eagle Pass | 208.948 |
| 6 | Acuña—Del Río | 200.367 |

## Referencias

## Vinclos externos

* Se veigan as imáchens de Commons sobre **Texas**.
* (en) Pachina web oficial de Texas.

|  |  |
| --- | --- |
| Organización territorial d'os Estaus Unius d'America |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Estaus** | Alabama | Alaska | Arizona | Arkansas | California | Carolina d'o Norte | Carolina d'o Sud | Colorado | Connecticut | Cheorchia | Dakota d'o Norte | Dakota d'o Sud | Delaware | Florida | Hawaii | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kansas | Kentucky | Loisiana | Maine | Massachusetts | Maryland | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | Nuevo Mexico | Nueva Hampshire | Nueva Jersey | Nueva York | Ohio | Oklahoma | Oregón | Pennsilvania | Rhode Island | Tennessee | Texas | Utah | Virchinia | Virchinia Occidental | Vermont | Washington | Wisconsin | Wyoming |
| **Districto federal** | Districto de Columbia |
| **Arias insulars** | Arrecife Kingman | Atol Palmyra | Atol Johnston | Guam | Isla Baker | Isla Howland | Isla Jarvis | Islas Marianas d'o Norte | Atol Midway | Isla Navassa | Islas Vírchens d'os Estaus Unius | Isla Wake | Puerto Rico | Samoa Americana |

 |