Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 19 de chunio

|  |
| --- |
| May - **Chunio** - Chl |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |
| Calandario d'escaicimientos |

L'actriz estausunidense Jean Arthur, qui morió lo 19 de chunio de 1991.
L'actriz estausunidense Gena Rowlands, naixida lo 19 de chunio de 1930.
L'actriz estausunidense Zoe Saldaña, naixida lo 19 de chunio de 1978.
L'actriz y modelo alemana Ursula Thiess, qui morió lo 19 de chunio de 2010.
## Escaicimientos

### Aragón

* 1533 - prencipian en Monzón as primeras sesions d'as Corz Chenerals d'Aragón convocadas por Carlos I d'Aragón.

### Atros países

* 325 - prencipia en Nicea (Asia la Chica) o Primer Concilio de Nicea, que remata o 25 d'agosto.
* 1979 - en as eleccions lechislativas y presidencials de Mali, Moussa Traoré ye reesleyiu president d'o país.

## Naixencias

### Aragón

* 1970 - naixencia en Zaragoza, Provincia de Zaragoza d'o basketbolista Alberto Angulo.

### Atros países

* 1566 - naixencia en o castiello d'Edimburgo (Edimburgo, Escocia) d'o rei Chaime I d'Anglaterra (†1625).
* 1877 - naixencia en Savannah (Cheorchia) de l'actor estausunidense Charles Coburn (†1961).
* 1930 - naixencia en Madison (Wisconsin, Estaus Unius) de l'actriz |estasunidense Gena Rowlands (†2024).
* 1934 - naixencia en Cleveland (Ohio, Estaus Unius) de l'actor estausunidense Bill Cobbs (†2024).
* 1962 - naixencia en Los Angeles (California) d'a cantaire y actriz estausunidense Paula Abdul.
* 1967 - naixencia en Brooklyn Heights (Nueva York) de l'actriz estausunidense Mia Sara.
* 1972 - naixencia en Rueil-Malmaison (Altos d'o Sena) de l'actor, director cinematografico y productor cinematografico francés Jean Dujardin, premio Oscar a o Millor Actor.
* 1978 - naixencia en Passaic (Nueva Jersey, Estaus Unius) de l'actriz estausunidense Zoe Saldaña.

## Defuncions

### Aragón

* 2025 - muere en Zaragoza (Comarca Central, Zaragoza, Aragón) o medico y politico aragonés Sebastián Contín Pellicer (†1944).

### Atros países

* 1991 - muere en Carmel-by-the-Sea (California, Estaus Unius) l'actriz estausunidense Jean Arthur (n.1900).
* 1937 - muere en Londres (Reino Uniu) o escritor y dramaturgo escocés J. M. Barrie (n.1860).
* 1959 - muere en Los Angeles (California, Estaus Unius) l'actriz estausunidense Ethel Barrymore (n.1879).
* 2007 - muere en Madrit l'actor y cantaire espanyol Jose Luis Cantero, popularment conoixiu como *El Fary* (n.1937).
* 2010 - muere en Burbank (California, Estaus Unius) l'actriz y modelo alemana Ursula Thiess (n.1924).

## Referencias

## Vinclos externos

* Se veigan as imáchens de Commons sobre **lo 19 de chunio**.
# Copa Mundial de Fútbol de 2026

|  |  |
| --- | --- |
|  | Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la *Ortografía de l'aragonés* de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Iste texto contién información arredol de bel prochecto u escaiximiento esdeveniders.** Puet trobar-se-ie información provisional u esperable; o contenito probablement cambiará en que s'amane a suya calandata y se'n dispose de mes información. |

| Copa Mundial de Fútbol de 2026 |
| --- |
| **Información cheneral** |
| Nombre oficial: |  *2026 FIFA World Cup*  |
| Esporte: | Fútbol |
| Estau: |  Estaus Unius  Canadá  Mexico |
| **Información cheneral** |
| Numero d'equipos: |  *48*  |
| Federación: | FIFA |
| Organizador: | FIFA |

A **Copa Mundial de Fútbol de 2026** (en anglés 2026 FIFA World Cup) será a XXIII edición d'o Mundial de Fútbol que organizarán Estaus Unius, Canadá y Mexico de conchuntas en diferents seus.

Cal destacar que lo numero de seleccions que participarán s'aumentará de 32 d'o mundial anterior a 48.

## Vinclos externos

* Se veigan as imáchens de Commons sobre **a Copa Mundial de Fútbol de 2026**.
* (es) Pachina web d'a FIFA.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor: **Qatar 2022** | **Copa Mundial de FútbolXXIII edición** | Succesor: **Copa Mundial de Fútbol de 2030** |
# 17 de chunio

|  |
| --- |
| May - **Chunio** - Chl |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |
| Calandario d'escaicimientos |

L'actor estausunidense Jeff Chandler, falleixiu lo 17 de chunio de 1961.
## Escaicimientos

### Aragón

* 1120 - en a batalla de Cutanda (amán de Calamocha) tropas navarro-aragonesas mandadas por o rei Alifonso I *O Batallero* redotan a los almurabiz d'Ibrahim Ibn Yusuf, ubrindo asinas o camín a la conquiesta de Calatayú y Daroca.
* 1290 - fundación por relichiosos carmelitas d'o Convento de Nuestra Sinyora d'o Carmen en Zaragoza.

### Atros países

* 1944 - Islandia, una colonia danesa, proclama la suya independencia, mientres ye ocupada por tropas de l'exercito estausunidense mientres Dinamarca ye ocupada por a *Wehrmacht* d'o Tercer Reich en a Segunda Guerra Mundial.

## Naixencias

### Aragón

### Atros países

#### Sieglo XIII

* 1239 - naixencia en o palacio de Westminster (Londres, Anglaterra) d'o rei Eduardo I d'Anglaterra.

#### Sieghlo XVII

* 1682 - naixencia en o castiello de Tre Kronor (Estocolmo) d'o rei de Carlos XII de Suecia (†1718).

#### Sieglo XVIII

* 1781 - naixencia en Idozin (Ibargoiti, Navarra) d'o militar y politico navarro Francisco Espoz y Mina.

#### Sieglo XIX

* 1855 - naixencia en Lafayette (Indiana, Estaus Unius) de l'actriz estausunidense Louise Fazenda (†1962).
* 1882 - naixencia en Oranienbaum (Imperio Ruso) d'o compositor y director d'orquesta ruso Igor Stravinski (m.1971).
* 1888 - naixencia en Kulm (Prusia Occidental, Imperio Alemán), d'o militar alemán Heinz Guderian (m.1954).

#### Sieglo XX

* 1936
	+ - naixencia en Nuneaton (Warwickshire, Anglaterra) d'o director cinematografico britanico Ken Loach.
	+ - naixencia en Pamplona (Navarra, Espanya) de l'incheniero navarro Javier Manterola Armisén (†2024).
* 1943 – naixencia en Brooklyn (Nueva York) d'o cantaire estsusunidense Barry Manilow.
* 1945 - naixencia en Meensel-Kiezegem (Brabant, Belchica) d'o ciclista belga Eddy Merckx.
* 1963 - naixencia en Logansport (Indiana) de l'actor estausunidense Greg Kinnear.

## Defuncions

### Aragón

* 1858 - muere en Zaragoza (Comarca Central, Aragón) l'arcebispe espanyol Manuel María Gómez de las Rivas, bispe de Jaca y arcebispe de Zaragoza (n.1770).

### Atros países

* 1025 - muere fácil que en Cracovia (Polonia) o primer rei de Polonia, Boleslau I de Polonia (n.967).
* 1696 - muere en Wilanów (Republica d'as Dos Nacions, hue Varsovia) o rei Chuan III Sobieski d'a Republica d'as Dos Nacions (Polonia-Lituania) (n.1629).
* 1961 - muere en Culver City (California, Estaus Unius) l'actor estausunidense Jeff Chandler (n.1918).\* 1996 - muere en Cambridge (Massachusetts, Estaus Unius) o filosofo estausunidense Thomas Samuel Kuhn (n.1922).
* 2008 - muere en Los Angeles (California) l'actriz y bailarina estausunidense Cyd Charisse (n.1921).

## Referencias

## Se veiga tamién

* Se veigan as imáchens de Commons sobre **lo 17 de chunio**.
# 16 de chunio

|  |
| --- |
| May - **Chunio** - Chl |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |
| Calandario d'escaicimientos |

L'actor sudafricano Arnold Vosloo, naixiu lo 16 de chunio de 1962.
## Escaicimientos

### Aragón

* 1702: rematan en Zaragoza as Corz d'o Reino d'Aragón, convocadas por o pretendient Felipe de Borbón y presididas por a reina consort María Loisa de Saboya. Serán as zagueras antis d'a suya derogación con os Decretos de Nueva Planta.

### Atros países

* 1846 - o cardenal Giovanni Maria Mastai-Ferretti ye nombrau nuevo papa, con o nombre de Pío IX.
* 1999 - o politico sudafricano Thabo Mbeki prene posesión como nuevo president de Sudafrica.

## Naixencias

### Aragón

* 1901 - naixencia en Uncastiello (Cinco Villas, Aragón) de l'actriz aragonesa de cine mudo Inocencia Alcubierre (†1927 u 1940).

### Atros países

* 1612 - naixencia en Istambul (Imperio Otomán, hue Turquía) d'o Soldán de l'Imperio Otomán Murad IV (†1640).
* 1633 - naixencia en París (Reino de Francia, hue Francia) d'o explorador y escritor francés Jean de Thévenot (†1667).
* 1890 - naixencia en Ulverston (Lancashire, Anglaterra) de l'actor, director cinematografico y guionista britanico Stan Laurel (*Laurel y Hardy*) (†1965).
* 1907 - naixencia en Malden (Massachusetts) de l'actor y cantaire estausunidense Jack Albertson (†1981).
* 1920 - naixencia en Ciudat de Mexico d'o politico mexicano José López Portillo, president de Mexico (†2004).
* 1937 - naixencia en Sofiya d'o zar y primer ministro de Bulgaria Simeón II de Bulgaria.
* 1943 - naixencia en Praga (Protectorau de Bohemia y Moravia, Tercer Reich) de l'actriz alemana Dagmar Lassander.
* 1962 - naixencia en Pretoria (provincia de Gauteng, Sudafrica) de l'actor sudafricano Arnold Vosloo.
* 1966 - naixencia en Mladá Boleslav (Checoslovaquia hué Republica Checa) de l'atleta checoslovaco Jan Železný.
* 1978 - naixencia en Barcelona (Barcelonés, Catalunya) de l'actor alemán Daniel Brühl.

## Defuncions

### Aragón

### Atros países

* 1752 - muere en Bath (Reino Uniu) o bispe, teologo y filosofo britanico Joseph Butler (n.1692).
* 1887 - muere en Lima (Perú) o militar y politico peruano José Rufino Echenique, president de Perú en 1851-1855 (n.1808).
* 1929 - muere en Londres (Reino Uniu) o zoologo britanico Oldfield Thomas (†1858).
* 1958 - muere executato en Budapest o politico y economista hongaro Imre Nagy (n.1896).
* 1979 - muere en Nueva York (Nueva York) o director cinematografico y guionista estausunidense Nicholas Ray (n.1911).

## Referencias

## Vinclos externos

* Se veigan as imáchens de Commons sobre **lo 16 de chunio**.
# Masache

|  |  |
| --- | --- |
|  | Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la *Ortografía de l'aragonés* de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |

Masache.
O **masache** (d'o francés *massage* y iste de l'arabe مَسَّ *massa* "sentir,tocar") u **esfrega** ye a manipulación d'os teixius tovos d'o cuerpo. As tecnicas d'esfrega s'aplican comunament con as mans, os didos, os ancons, as chenullos, os abantbrazos, os pietz u bel dispositivo. O proposito d'un masache ye per un regular pa lo tractamiento de l'estrés u dolor corporal. En os países europeus, una persona capacitada profesionalment pa fer esfregas se conoixe tradicionalment como masachista.

En entornos profesionals, os clients son tractaus mientres son chitaus en una camilla d'esfrega, posaus en una siella d'esfrega u chitaus en una colchoneta en o solero. I hai muitas modalidaz diferents en a industria d'o masache.

## Efectos sobre lo cuerpo humán

### Beneficios

A investigación medica ha contrimostrau que los beneficios de l'esfrega incluyen l'alivio d'a dolor, a reducción de l'angluzia y la depresión, y la reducción temporal d'a presión arterial, y la frecuencia cardiaca. Pruebas adicionals han contrimostrau un augmento immediato y periodos de recuperación acceleraus pa lo rendimiento muscular. As teorías dezaga d'o que podría fer o masache incluyen una millora en o creiximiento y la remodelación d'o musclo esqueletico, o bloqueyo d'a nocicepción, l'activación d'o sistema niervoso parasimpatico, que puede estimular a liberación d'endorfinas y serotonina, lo que apreviene la fibrosi u teixiu cicatricial, augmentando lo fluxo de linfa y amillorando lo suenio.

### Contraindicacions

Con cualsequier inflamación aguda, o masache ye contraindicau. Istos incluyen malotías febrils y malotías d'os vasos, lo que significa que lo cuerpo ya ye baixo muita tensión y, amás, ye estresau per l'esfrega. En o caso de malotías d'a piel, o contacto puede empiorar a malotía, propagar chermens u infectar a lo terapeuta. Igualment, en o caso d'una lesión traumatica, o masache ye absolutament contraindicau a resultas d'a presión sobre o teixiu correspondient (per eixemplo: musclos u uesos). Lo mesmo ocurre con as varicies, ya que la presión sobre as extremidaz (brazos y garras) puede provocar que se desprendan trombos.

## Menas de masaches

### Masaches clasicos

* Masache medico.
* Masache esportivo.
* Masache Lomilomi.
* Masache thai.
* Shiatsu.

### Masaches esotericos

* Ayurveda.

### Masaches eroticos

* Masache Nuru.
* Masache de prostata.
* Masache tantrico.

## Referencias
# Heinrich Himmler

|  |  |
| --- | --- |
|  | Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la *Ortografía de l'aragonés* de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |

| Heinrich Himmler |
| --- |
|
 |
|

---

 *Reichsführer SS* |
| 6 de chinero de 1929 – 29 d'abril de 1945 |
| Precediu por | Erhard Heiden |
| Succediu por | Karl Hanke |
|  |
| Naiximiento | 7 d'octubre de 1900  Múnich (Bavera, Imperio Alemán) |
| Muerte | 23 de mayo de 1945 (44 anyos)  Lüneburg (Tercer Reich) |
| Partiu | Partiu Nacional socialista Alemán d'os Treballadors |
| Profesión | Militar, Politico y agronomo |
| Sinyal |  |

**Heinrich Luitpold Himmler** (Múnich, 7 d'octubre de 1900 - † Lüneburg, 23 de mayo de 1945) estió un militar y politico alemán, que fue o líder de Schutzstaffel (organización de seguridat d'o NSDAP) en o rechimen nacionalsocialista. Presonero d'os angleses, se suicidó lo 23 de mayo de 1945.

A suya fegura ye considerata por a historiografía de forma muit negativa, asociata a los Crimens contra la Humanidat que se cometioron mientres o gubierno de Adolf Hitler, incluyindo-ie os campos d'exterminio y a *shoah* contra los chudieus, sin ublidar as mortaleras de civils en toz os países ocupatos y a destrucción d'Europa.

## Vinclos externos

* Se veigan as imáchens de Commons sobre **Heinrich Himmler**.