# 15 d'octubre

|  |  |
| --- | --- |
|  | Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la *Ortografía de l'aragonés* de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |

|  |
| --- |
| Set - **Octubre** - Nov |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |
| Calandario d'escaicimientos |

## Fiestas

### Aragón

### Atros países

* Gèsturi (Provincia de su Campidanu de Mesu, Cerdenya): Fiestas de Santa Teresa de Chesús.
* Teresa (Alto Palancia, País Valenciano): Fiestas de Santa Teresa de Chesús.

## Escaicimientos

### Aragón

* 1936 - mientres a Guerra Civil espanyola, o Consello Rechional d'Esfensa d'Aragón celebra a suya primera asemblea oficial, estando o suyo maximo responsable Joaquín Ascaso, miembro d'a CNT.

### Atros países

* 1815 - Napoleón I prencipia o suyo exilio en a Isla Santa Helena.
* 1894 - arresto en Francia d'o capitán Alfred Dreyfus, acusato d'espionache en favor de l'Imperio Alemán: ye l'alacez d'o dito *caso Dreyfus*.

## Naixencias

### Aragón

* 1942 - naixencia en Alcoleya de Cinca (Uesca, Aragón) d'o escritor, historiador y etnografo aragonés Ánchel Conte Cazcarro (†2023).

### Atros países

#### Sieglo I aC

* 70 aC - naixencia en Andes d'o poeta romano Virchilio (†19 aC).

#### Sieglo XVI

* 1542 - naixencia en Umarkot (Sind) de l'emperador mogol Akbar (†1605).

#### Sieglo XVII

* 1608 - naixencia en Faenza (hue en Emilia-Romanya) d'o fisico y matematico italiano Evangelista Torricelli (†1647).

#### Sieglo XVIII

* 1783 - naixencia en Lorca (hue Rechión de Murcia) d'o militar espanyol Rafael Maroto (†1853).
* 1784 - naixencia en Limoches (hue Alta Viena, Lemosín) d'o militar francés Thomas-Robert Bugeaud (†1849).
* 1785 - naixencia en Santiago de Chile d'o militar y politico chileno José Miguel Carrera (†1821).
* 1794 - naixencia en Montevideo d'o politico uruguayo José María Plá, president d'Uruguai en 1856 (†1869).
* 1795 - naixencia en Berlín d'o rei Frederico Guillén IV de Prusia (†1861).

#### Sieglo XIX

##### Anyos 1810

* 1814 - naixencia en Moscú d'o poeta y novelista ruso Mikhail Lermontov (†1841).

##### Anyos 1820

* 1824 - naixencia en Sant-Servez-Landivizio (Leon, Bretanya) d'o pintor bretón Yan Dargent (†1899).
* 1829 - naixencia en Goshen (Connecticut) d'o astronomo estausunidense Asaph Hall (†1907).

##### Anyos 1830

* 1836 - naixencia en Naoned (Loira Atlantica) d'o pintor y gravador francés James Tissot (†1902).

##### Anyos 1840

* 1844 - naixencia en Röcken (Reino de Saxonia) d'o filosofo y filologo alemán Friedrich Nietzsche (†1900).

##### Anyos 1850

* 1856 - naixencia en Tula (Corresa, Lemosín) d'o militar francés Robert Georges Nivelle (†1924).

##### Anyos 1860

* 1869 - naixencia en Madrit d'o sindicalista y politico espanyol Francisco Largo Caballero (†1946).

##### Anyos 1870

* 1878 - naixencia en Barcilona de Provença (Alpes d'Alta Provenza, Provenza-Alpes-Costa Azul) d'o politico francés Paul Reynaud (†1966).
* 1879
	+ - naixencia en Palmyra (Missouri) de l'actriz estausunidense Jane Darwell (†1967).
	+ - naixencia en Durango (Durangaldea, Bizcaya) d'o escritor y politico espanyol Tomás Meabe (†1915).

##### Anyos 1880

* 1881 - naixencia en Guildford (Surrey, Anglaterra) d'o escritor britanico nacionalizato estausunidense Pelham Grenville Wodehouse (†1975).

##### Anyos 1890

* 1894 - naixencia en Khersón (Imperio Ruso) d'o politico israelín Moshé Sharett (†1965).
* 1898 - naixencia en Ouled Djellal (Alcheria francesa, hue Alcheria) de l'atleta francés Boughera El Ouafi (†1959).

##### Anyos 1900

* 1900 - naixencia en San Francisco (California) o director cinematografico, productor y actor estausunidense Mervyn LeRoy (†1987).

#### Sieglo XX

##### Anyos 1900

* 1901 - naixencia en Madrit d'o escritor y dramaturgo espanyol Enrique Jardiel Poncela (†1952).
* 1908 - naixencia en Iona Station (Ontario, Canadá) de l'economista canadiense John Kenneth Galbraith (†2006).
* 1915 - naixencia en Ruzhany (Imperio Ruso) d'o politico israelín Yitzhak Shamir.

##### Anyos 1920

* 1920
	+ - naixencia en Nueva York (Nueva York) d'o escritor y guionista estausunidense Mario Puzo (†1999).
	+ - naixencia en Rodosto (Imperio Otomán, hue Tekirdağ, en Turquía) d'o director cinematografico francés d'orichen armenio Henri Verneuil (†2002).
* 1923 - naixencia en Santiago de Las Vegas (L'Habana, Cuba) d'o escritor italiano Italo Calvino (†1985).
* 1925 - naixencia en Villanueva de los Infantes (provincia de Valladolit) de l'actriz espanyola Aurora Bautista.
* 1926
	+ - naixencia en Piteus (Viena, Nueva Aquitania) d'o filosofo francés Michel Foucault (†1984).
	+ - naixencia en Canton (Ohio) de l'actriz estausunidense Jean Peters (†2000).

##### Anyos 1930

* 1931
	+ - naixencia en Dhanushkodi (Tamil Nadu) d'o politico indio Abdul Kalam, president d'India en 2002-2007.
	+ - naixencia en Fez d'o politico marroquín Ahmed Laraki.
* 1935 - naixencia en Harlingen (Texas) d'o atleta estausunidense Bobby Joe Morrow.

##### Anyos 1940

* 1940 - naixencia en Brisbane (Queensland) d'o medico australiano Peter C. Doherty, Premio Nobel de Medicina en 1996.
* 1943 - naixencia en Nueva York (Nueva York) l'actriz, directora y productora cinematografica estausunidense Penny Marshall.
* 1944
	+ - naixencia en Tropojë (districto de Tropojë, prefectura de Kukës) d'o politico albanés Sali Berisha.
	+ - naixencia en Bangor (condau d'An Dúin, Irlanda d'o Norte) d'o politico nortirlandés David Trimble.
* 1946 - naixencia en New Haven (Connecticut) d'o musico estausunidense Richard Carpenter.

##### Anyos 1950

* 1955
	+ - naixencia en Madrit de l'actor, director cinematografico y presentador de televisión El Gran Wyoming.
	+ - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actriz estausunidense Tanya Roberts.
* 1956 - naixencia en Chibraltar d'o politico chibraltarenyo Peter Caruana.
* 1957 - naixencia en Bhubaneswar (Orissa) d'a directora cinematografica india Mira Nair.
* 1959 - naixencia en Newark (Nueva Jersey) d'o director cinematografico estausunidense Todd Solondz.

##### Anyos 1960

* 1963 - naixencia en Barcelona d'o escritor catalán Francisco Casavella (†2008).
* 1968 - naixencia en Bayona (Pireneus Atlanticos, Aquitania) d'o futbolista francés Didier Deschamps.
* 1969 - naixencia en Sheffield (Yorkshire) de l'actor britanico Dominic West.

##### Anyos 1970

* 1977 - naixencia en Roan (Sena Maritimo, Alta Normandía) d'o futbolista francés David Trezeguet.

##### Anyos 1980

* 1980 - naixencia en Mol (Flandres) d'o ciclista belga Tom Boonen.
* 1981 - naixencia en Moscú d'a chugadora de tenis rusa Elena Dementieva.
* 1989 - naixencia en Toruń (voivodato de Cuyavia y Pomerania) d'o basketbolista polaco Adam Waczyński.

## Defuncions

### Aragón

* 1173 - muere en Barcelona a reina Peironela d'Aragón (n.1136).

### Atros países

#### Sieglo IX

* 898 - muere en accident de cazata l'emperador carolinchio, rei d'Italia y duque de Spoleto Lamberto II de Spoleto (n.880).

#### Sieglo X

* 961 - muere en Medina Azahara o Califa omeya de Cordoba Abderramán III (n.891).

#### Sieglo XIV

* 1389 - muere en Roma o Papa Urbán VI (n.1318).

#### Sieglo XVII

* 1690 - muere en Sevilla o pintor y gravador andaluz Juan de Valdés Leal (n.1622).

#### Sieglo XIX

* 1817 - muere en Soleura (cantón de Soleura, Suiza) o militar y politico polaco-lituano-belarruso-estausunidense Tadeusz Kościuszko (n.1746).
* 1820 - muere en Leipzig o militar y diplomatico alemán Karl Philipp zu Schwarzenberg (n.1771).
* 1841 - muere en Madrit o militar espanyol Diego de León (n.1807).
* 1858 - muere en Lovön (condau d'Estocolmo) o quimico sueco Carl Gustaf Mosander (n.1797).

#### Sieglo XX

##### Anyos 1910

* 1917 - muere en Vincennes (Val d'o Marne, Isla de Francia), fusilata por Francia mientres a Primera Guerra Mundial por espionache a favor de l'Imperio Alemán, a bailarina neerlandesa *Mata Hari* (n.1876).

##### Anyos 1930

* 1934 - muere en París o politico francés Raymond Poincaré, president de Francia en 1913-1920 (n.1860).

##### Anyos 1940

* 1940 - muere en Barcelona, fusilato por os franquistas luego d'estar entregato a las autoridaz espanyolas por a *Gestapo* d'o Tercer Reich, o politico catalán Lluís Companys, president d'a Cheneralidat de Catalunya dende 1934 dica la suya muerte (n.1882).
* 1945 - muere en Fresnes (hue en Val d'o Marne, Isla de Francia) o politico francés Pierre Laval, fusilato por traidoría por o suyo colaboracionismo con o Tercer Reich mientres a Segunda Guerra Mundial (n.1883).
* 1946 - muere por suicidio en Nürnberg (Bavera) o militar y politico d'o Tercer Reich Hermann Göring (n.1893).

##### Anyos 1950

* 1957 - muere en Zúrich (cantón de Zúrich, Suiza) o pintor y arquitecto belga Henry van de Velde (n.1863).
* 1959 - muere asasinato en Múnich (Bavera, Alemanya Occidental) o politico nacionalista ucrainés Stepan Bandera (n.1909).

##### Anyos 1960

* 1964 - muere en Santa Monica (California) o compositor y letrista estausunidense Cole Porter (n.1891).
* 1965 - muere en Cherusalem o matematico israelín d'orichen alemán Abraham Adolf Fraenkel (n.1891).

##### Anyos 1980

* 1983 - muere en Santa Monica (California) l'actor estausunidense Pat O'Brien (n.1899).
* 1987 - muere asasinato en Ouagadougou o politico burkinense Thomas Sankara (n.1949).

##### Anyos 2000

* 2000 - muere en Lexington (Massachusetts) o bioquimico estausunidense d'orichen alemán Konrad Emil Bloch, Premio Nobel de Medicina en 1964 (n.1912).

#### Sieglo XXI

* 2005 - muere en Valencia (País Valenciano) o pintor y escritor espanyol Ramón Gaya (n.1910).

## Vinclos externos

* Se veigan as imáchens de Commons sobre **o 15 d'octubre**.

## Referencias