# Tanginga

## Tangila

Tanginga nu tamdaw
# O siwkay no tangila

Adihay ko sowalan no Pangcah/ 'Amis o tangila o tangina o Talinga, kasasiromaroma a ngangan no tangila. lalima ko tekelo no tamdaw, masasiroma ko tatayalen no tekelo, o tangila i, satomeked sako tangila latek, nika cakaeca caayay kaawa to tangila. Nai masofoc tahaliteng i, patatihi ko tangila i kitaan i ‘orip no mita, mitengi to ngiha no hekal, padangen ko royaroy no rakat no tadmaw. Ano mafana' to nika o maan ko tangila i , nai faco no tangila a misitapang.

Sakacecay: O faco no tangila

 O faco no tangila i, misiiked to toloay a tangilaan: papotalay tangila, terongay tangila ato lalinikay tangila, masasiroma ko tatayalan, nika mahakelong a matayal.

O papotalay tangila i, o papotalay tangila ato papotalay lalan no tangila ko misanga’ay. O papotalay no tangila i, manengneng no mita ko i fati'ian no tangal, O kolefo' no papotalay tangila i, caayay ko sakaeres a pahapinang, o sapisa'opo to ngiha no fali i  kakaratan ato mitapal to naicowacowa a ngiha ato lala'edan no ngiha. Ya micomod to ko ngiha i tangila, mililis to papotalay tangila pasayra i kemod no tangila, tangasa i taypanik no tangila. Marowis ko papotalay tangila to tayi' no tangila, iraen ko sapikimodoc, sapipatay to fayking, o sa'ayaway a 'ading no tangila konini.

 O terongay tangila i matomesay ko fali i laloma'an, I ikol no taypanik no tangila, pakalocok ko konga no tangila pasayra i konga no ngoso', sapipatatodong to ’icel no fali to papotalay ato i laloma'an. O Taypanik no tangila i , caay pakaala to cecay a mili ko kifetol,  pakalayap to mimingay a ’icel no fali a mangernger. Oya mangerngeray no taypanik no tangila i, pasayra sato i toloay a mimingay a 'okak no tangila, **Tuiku**,Cenku ato Tenku, mapangangan to ‘okak no tangila. Makakafit koni a toloay a 'okak, masasipadapadang ko tatayalen ningra, pakata'ang to ngernger no taypanik no tangila, pasayra i laloma'an tangila.

O laloma’an tangila i, sasifosifod ko laloma'an, makalitosa ko tatayalan no tangila: o sapitengil to ngiha ato sapiroyaroy to tirang. Oya faco no tangila, matiya o loma' no comoli, matomes ko nanom i laloma'an, ikol no ngernger sato i, maconaco to i, pakatefing to i fafaed no Kiteimak a  Iumo-saibo oya fokes no cirek ko tatapangan no tengil, pakafalic to conaco no ngiha (聲音波動)to ratoh (訊息). Pakayni ko olat no tengil a pasayra to laloma'an no ponoh, ikol i, matengil to ita koya ngiha.

Sakatosa: Sapiroyaroy to tireng

 Caay kahapinang ko alomanay, o tangila i, caay ko sapitengil aca to ngiha, ira haca ko sapiroyaroy to tireng iso. O faco no laloma'an no tangila i, mapatirengay no toloay a Hankikang ato tosaay a Zisekiki . Oya toloay a Hankikang i, mikowangay to toloay a hoko(空間), o sapitemer to liyok no tangal, oya Zisekiki i, mikowangay to nika pakakaliki ato  hoko(空間) no pinengnengan, masolinga'  to zentei shisutemu, mata, fatil ato peko ko Shono a paocor, ta pakalomowad pakaromakat pakaliyoc to tamdaw, mangalef i to'eman caay pakatatokinil.

 Ano masinawar  kita i pakalonan ato pakapaliliding ato pakahikoki i, o malayapay ko Zentei shisutemu(前庭系統) to warawara no tireng, saka masiwala ko ninengnengan no miso, caay palalecad ko ponoh iso, saka malingses ato masinawar saan, O nian i, o Norimanoyoi.

Sakatolo: O no tangila a adada

 Miming ko tangilai , nika adihay ko adada no tangila, mafiyok to tengil ato saka'orip no alomanay.

O  laloma'an a tangila a adada ko kaadihay a ma'araway, mangalef o wawa ko kaadihay a madenga. Ya cirek ato lifong i, pakazikan micumud i tyuziko, macidah ko tangila. Saka maadada ko tangila, malalisan ato Mado'engay.

 O zimei(耳鳴) i, ano i katerepan a pala i, masoni ko tangila to nging-nging a soni, hosi-hosi a soni. O parengpeng koyaan.   Adihay ko madenga a pinangan, latek o ta'akay a soni ato caay kafangcal ko rakat no faloco' anca maliteng to, ano matenasay ko parengpeng i, m.amafiyol ko foti' ato faloco' iso.

 O Toppatu-sei-nantyo i, , ano awa ko matengil to cecay a tangila i pito polo' ira ko tosa a cikang i, o mado'eng konian.caay ho kafana' to pinangan no oppatu-sei-nantyo , latek o madenga no cirek ato koliyol no remes ko sakaadada. Ano ira ko adadaan i, tangsolen a paising, ta mamadah to ko adada iso.

  o Soun-sei-nantyo i, o no aniniay a siyakay a adadaan. Ano mapatay koya Iumo-saibo , caay to paka-tatiko ko nikafangcal no tengil, saka mada'oc ko doka no tengil. O i kingkiw i, onian a adada i, mangalenglef a madenga i kapah ato limecelan, o matenasay a mitengil to ta'angay a soni no Iyahon ko kaadihay a padoka.

Sakasepat: samaaen a midipot to tangila

 Ano i lawac no ta'angay a soni i, o sa'ayaway a midemak ko  sapitahepo to tangil ato sapiserer to soni a tatangilaan(耳罩). Aka pakataelif ko soni to 60%, ano matenes ko nikatengil iso to cecay a toki i, mapahanhan ko tangila iso.

 Ano maherek a midangoy anca milolic i, paicanen ko laloma'an no tangila, aka pakananomen. Matiyatiya O parok ko sapikiwakiw to tangila, ano pakacomocomod to tayi' no tangila i laoma'an, mangalef pakadoka to tengil, aka pararid a mikiwakiw. O tayi' no tangila i, mamatefad ko maicangay a tayi' , aka padeteng a mikiwakiw, ano maso'ot ko tangila i, tangsolen a paising.

Sakalima: makakafit ko tangila ato 'orip no tamdaw

 O tangila hanaany i, o tadamaanay konian. O soni i, o sapilalicay no tamdamdaw ato sapiparayray to fongka. O sowal, o radiw i, o tawa i, o tangic i, o sakatefing to faloco' no tamdamdaw ko soni, nawhani o tangila ko paka'ayaw a micomod.

 Ano malahedaw to ko tengil no tamdamdaw i, caay ko soni aca, o kalala'ed no tamdamdaw a kayakay. pakafanaen no tangila i kitaan, matiyatiya o mimingay ko tangila i tireng, nika o tadamaanay a picomodan l ko sakalalicay no tamdamdaw. Saka sinanoten dipoten ko tangila.