Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ካርቦን ክልቶኦክሳይድ

ካርቦን ክልቶኦክሳይድ
**ካርቦን ክልቶኦክሳይድ** ወይም **ካርቦን ዳይኦክሳይድ** (ኬሚካዊ ቀመሩ **CO2**) የሁለት ኦክስጅን አቶሞች ከአንድ የካርቦን አቶም ጋር በጥንድ አጸግብሮት የሚፈጥሩት የኬሚካል ውህድ ሲሆን በመደበኛ መጠነ ሙቀት የጋዝ ሁነት አለው። ይህ ጋዝ በመሬት ከባቢ አየር ውስጥ ይገኛል።

[[መደብ:ውሑዶች
# ኩክ ደሴቶች

|
ኩክ ደሴቶች Kūki 'Āirani Cook Islands
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ሰንደቅ ዓላማ | አርማ |

 |
| **ብሔራዊ መዝሙር:Te Atua Mou E* |
| የኩክ ደሴቶችመገኛ |
| **ዋና ከተማ** | ኣቫሩኣ |
| **ብሔራዊ ቋንቋዎች** | እንግሊዝኛ ኩክ ደሴቶች ማዖሪኛ |
| **መንግሥት** {{{ ንግሥት ጠቅላይ ሚኒስትር |   ግርማዊት ንግሥት ኤልሳቤጥ ፪ኛ ሄንሪ ፐና |
| **የመሬት ስፋት** አጠቃላይ (ካሬ ኪ.ሜ.)  |   240  |
| **የሕዝብ ብዛት** የ2016 እ.ኤ.አ. ግምት የ2011 እ.ኤ.አ. ቆጠራ |   21,000 14,974 |
| **ገንዘብ** | የኒው ዚላንድ ዶላር ኩክ ደሴቶች ዶላር |
| **የሰዓት ክልል** | UTC –10 |
| **የስልክ መግቢያ** | +682 |
| **ከፍተኛ ደረጃ ዶሜን** | .ck |

**ኩክ ደሴቶች** Cook Islands በፓሲፊክ ውቅያኖስ የሚገኝ የኒው ዚላንድ ራስ-ገዥ ደሴቶች አገር ነው።

ደሴቶቹ መጀመርያ በእስፓንያ መርከበኞች በ1587 ዓም ተዘገቡ። የክርስትና ሰባኪዎች ከ1813 ዓም ጀምሮ ደርሰው የኗሪዎቹ ብዛት የክርስትና ምዕመናን ሆነዋል። በ1880 ዓም የፈረንሳይ ቅኝ አገር እንዳይሆኑ ፈርተው በራሳቸው ልመና በዩናይትድ ኪንግደም ጥብቅና ሥር ገቡ፤ በ1893 ዓም ጥብቅናው ወደ ኒው ዚላንድ ተዛውሮ እስካሁን ድረስ ከኒው ዚላንድ ጋር ተባባሪነት አላቸው። ሕዝቡ ግን ምንጊዜም በተግባር ራስ ገዥ ሆነዋል።

ይፋዊ ቋንቋዎች እንግሊዝኛ እና የኩክ ደሴቶች ማዖሪኛ ናቸው፤ ፑካፑካኛ ደግሞ ይነገራል።

ትንሽ ኮኮነት፣ ፓፓያ፣ ሎሚ፣ ቡና፣ ወዘተ. ለአለም ገበያ ይመረታሉ። በባህላዊ ሥነ ጥበብ፣ የእንጨት እጅ ሥራዎች፣ የሽመና ዕቃዎች፣ የሽመና ባርኔጣ፣ ትርዒት የሚያሳይ ድሪቶ፣ ወዘተ. ይሠራሉ። ራግቢ ከሁሉ የሚወድ እስፖርት ጨዋታ ነው። ባህላዊ ጭፈራዎች አሉ።

በኩክ ደሴቶች አበሳሰል ስምንት-እግር፣ ዛጎል ለበስ፣ የአሳማ ግልገል፣ የፖሊኔዥያ አሮውሩት፣ ጎደሬ ይበላሉ። ለቅመሞች ዝንጅብል፣ ሎሚ፣ በሶብላ፣ ነጭ ሽንኩርት፣ ኮኮነት ይጨመራሉ። በምግብ አሠራሮቹ መካከል፦

* ሩካው - የገደሬ ቅጠል በኮኮነት ወጥና ሽንኩርት
* ኢካ ማታ - ጥሬ አሣ በሎሚ ተዘፍዝፎ በኮኮነት ቅባት
* ፖኬ - በሙዝና በኮኮነት ወተት ወይም በፓፓያ የሚሠራ ጣፋጭ

አሉ። የአምበሾክ፣ የብርቱካንና የማንጎ ጭማቂዎች ይጠጣሉ፣ እንዲሁም የኮኮነት ውሃ፣ ቢራ፣ ቡና የሚወደዱ መጠጦች ናቸው።
# የሲስተም አሰሪ

Ubuntu
**የሲስተም አሰሪ** (operating system) ተጠቃሚዎችንና ሌሎች በማሽኑ ላይ የሚሰሩ ሶፍትዌሮችን የሚያስተናግድ ፕሮግራም ነው። በዚህ ሥራው የተጠቃሚዎችን ግብአቶች ወይም የማሽኑን ውጤቶችን የሚያቀናብሩ መሳሪያዎችን ይቆጣጠራል፤ የማሽኑን መዝገብ (memory) አጠቃቀም ለሚጠይቁ ፕሮግራሞች ይደለድላል፤ የተለያዩ የማሽኑን የመሳሪያ ሀብቶች (hardware resources) ይደለድላል፤ ማሽኑ ከኮምፒውተር መረብ ጋር ያለውን ግንኙነት ይቆጣጠራል እንዲሁም የመዛግብት (ፋይሎች) አቀማመጥን ያደራጃል።
# ማላዊ

|
የማላዊ ሪፑብሊክ Dziko la Malaŵi
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ሰንደቅ ዓላማ | አርማ |

 |
| የማላዊመገኛ |
| **ዋና ከተማ** | ሊሎንግዌ |
| **ብሔራዊ ቋንቋዎች** | እንግሊዝኛ, ቺቸዋ |
| **መንግሥት** {{{ፕሬዝዳንት |   አርሰር ፒተር ሙጣሪካ |
| **የመሬት ስፋት** አጠቃላይ (ካሬ ኪ.ሜ.)  |   118,480 (98ኛ)  |
| **ገንዘብ** | ክዋቻ |
| **የሰዓት ክልል** | UTC +2 |
| **የስልክ መግቢያ** | +265 |

**ማላዊ** በአፍሪካ ውስጥ የምትገኝ ወደብ-የለሽ ሃገር ናት። ከማለዊ ጋር የሚገናኙ ሀገሮች ታንዛኒያ ፣ ዛምቢያ እና ሞዛምቢክ ናቸው። ማላዊ ሐይቅ የሀገሪቱን 1/3 መሬት ይይዛል።

## በማላዊ ውስጥ የሚገኙ ክልሎች

* ባላል
* ባላንታይር
* ቺክዋዋ
* ቺራድዙሉ
* ቺቲፓ
* ዴድዛ
* ዶዋ
* ካሮንጋ
* ካሱንጉ
* ሊኮማ
* ሊሎንግዌ
* ማቺንጋ
* ማንጎቺ
* ማክሂንጂ
* ሙላንጄ
* ምዋንዛ
* ምዚምባ
* ንችው
* ንክሃታ
* ንክሆታኮታ
* ንሳንጄ
* ንቺሲ
* ፋሎምቤ
* ረምፊ
* ሳሊማ
* ታዮሎ
* ዞምባ
# ቅዝቃዛው ጦርነት

| ቅዝቃዛው ጦርነት |
| --- |
|  የአለም ሁኔታ በ1972 ዓም (1980 እ.ኤ.አ.) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ቀን | 1945-1989/1991 |

 |
| ወገኖች |
|  ሶቪዬት ሕብረት | የተባበሩት የአሜሪካ ግዛቶች |

**«ቅዝቃዛው ጦርነት»** ከሁለተኛ ዓለማዊ ጦርነት በኋላ በተለይ ከአሜሪካና ሶቪዬት ሕብረት መካከል የነበረው መቀያየም ይገልጻል። ከ1945 እስከ 1991 ዓም ድረስ ያለው ዘመን ነው።

እነዚህ ሁለት ኃይለኛ አገራት መቸም «የሞቀ ጦርነት» ስላልነበራቸው ዘመኑ «ቅዝቃዛው ጦርነት» በመባል ታውቋል። እንዲያም ሁለቱ የኑክሌር መሣሪያ ሃያላት በመሆናቸው ጦርነቱ «የሞቀ» ከሆነ እንደ ሆነ «እርግጠኛ እርስ በርስ መጥፋት» ይሆን ነበር። የተረፈው አለም ወይም ከአንድ ወይም ከሌላው ወገን ወዳጅ ስለ ሆነ የአለም መጥፋት ማለት ነበር። ሁለቱ አገራት ግን በዛቻ፣ በሰላይ፣ በሴራ፣ በወኪል ጦርነት ይታገሉ ነበር። በተለይ አሜሪካ በቬትናም ጦርነት፣ በኋላም የሶቭየት ኅብረት በአፍጋኒስታን ጦርነት ተዋጉ። የቅዝቃዛው ጦርነት ዘመን በሶቭየት ኅብረት ውድቀት በ1982 ዓም ያህል ጨረሰ።

## በተጨማሪም ተመልከት

* ታላቅ ሽብር

## አገናኞች
# አሪዞና

{{{ግዛት\_ስም}}} ክፍላገር
|

|  |  |
| --- | --- |
| [[Image:{{{ግዛት\_ባንዲራ}}}|125px]] | [[Image:{{{ግዛት\_ማኅተም}}}|100px]] |
| [[የ{{{ግዛት\_ስም}}} ባንዲራ]] | [[የ{{{ግዛት\_ስም}}} ማኅተም]] |

 |
| [[image:{{{ግዛት\_ካርታ}}}]] |
| ዋና ከተማ | [[{{{ግዛት\_ዋና\_ከተማ}}}]] |
| ትልቋ ከተማ | [[{{{ግዛት\_ትልቋ\_ከተማ}}}]] |
| አገረ ገዥ | [[{{{ግዛት\_አገረ\_ገዥ}}}]] |
| የመሬት ስፋት | {{{ግዛት\_መሬት\_ስፋት}}} ካሬ ኪ.ሜ.(ከአገር {{{ግዛት\_መሬት\_ስፋት\_ከአገር}}}ኛ) |
| የሕዝብ ብዛት | {{{ግዛት\_ሕዝብ\_ብዛት}}}(ከአገር {{{ግዛት\_ሕዝብ\_ብዛት\_ከአገር}}}ኛ) |
| ወደ የአሜሪካ ሕብረት
የገባችበት ቀን | {{{ግዛት\_ሕብረት\_ቀን}}} እ.ኤ.ኣ. |
| ላቲቲዩድ (ኬክሮስ) | {{{ግዛት\_ላቲቲዩድ}}} |
| ሎንግቲዩድ (ኬንትሮስ) | {{{ግዛት\_ሎንግቲዩድ}}} |
| ከፍተኛው ነጥብ | {{{ግዛት\_ከፍተኛ\_ነጥብ}}}ሜ. |
| ዝቅተኛው ነጥብ | {{{ግዛት\_ዝቅተኛ\_ነጥብ}}}ሜ. |
| አማካኝ የመሬት ከፍታ | {{{ግዛት\_አማካኝ\_ከፍታ}}}ሜ. |
| ምዕጻረ ቃል | {{{ግዛት\_ምዕጻረ\_ቃል}}} |
| ድረ ገጽ | [{{{ግዛት\_ድረ\_ገጽ}}}] |

**አሪዞና** (**Arizona**) በምዕራባዊ ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኝ ክፍላገር ነው። ኒው ሜክሲኮ ፣ ዩታህ ፣ ኔቫዳ ፣ ካሊፎርኒያ እና ኮሎራዶ ያዋስኑታል።

## መንግሥት

የአሪዞና ሕግ-አውጪ ቅርንጫፍ የ30 ሰው ሴኔት እና የ60 ሰው ምክር-ቤት አለው። የሪፑብሊካን ፓርቲ በስቴቱ ዋነኛው ፓርቲ ነው። በ2002 እ.ኤ.አ. የአሪዞና ስቴት ሕግ-አውጪ ቅርንጫፍ በጀት 14.3 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን የሕግ-አስፈጻሚ ቅርንጫፍ በጀት ደግሞ 13.8 ቢሊዮን ዶላር ነው። የስቴቱ ሴኔተሮች እና ምክር-ቤት ተወካዮች ለሁለት-ዓመት ጊዜ ላልተወሰነ ብዛት ይመረጣሉ። ከ4 ጊዜ በላይ በተካካይ መመረጥ ግን አይችሉም። የሕግ-አስፈጻሚ ቅርንጫፍ በአስተዳዳሪ የሚመራ ሲሆን ለ4 ዓመት ሥልጣን ላይ ይቆያል። ያልተወሰነ ጊዜ መወዳደር ሲቻል ከሁለት ጊዜ በላይ ግን በተካካይ መመረጥ አይፈቀድም።

## መልከዓ-ምድር

ልክ በደቡብ-ምዕራብ እንደሚገኙ ሌሎች ስቴቶች በረሃማ ነው።

## ክልሎች (ካውንቲዎች)

አሪዞና ካውንቲዎች

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ካውንቲ | የተመሠረተበት ዓ.ም. (እ.ኤ.ኣ.) | የመንግስት መቀመጫ |
| አፓቼ ካውንቲ | 1879 | ሴንት ጆንስ |
| ኮቻይስ ካውንቲ | 1881 | ቢስቢ |
| ኮኮኒኖ ክውንቲ | 1891 | ፍላግስታፍ |
| ሒላ ካውንቲ | 1881 | ግሎብ |
| ግራህም ካውንቲ | 1881 | ሳፎርድ |
| ግሪንሊ ካውንቲ | 1909 | ክሊፍተን |
| ላ ፓዝ ካውንቲ | 1982 | ፓርከር |
| ማሪኮፓ ካውንቲ | 1871 | ፊኒክስ |
| ሞሃቬ ካውንቲ | 1864 | ኪንግማን |
| ናቫሖ ካውንቲ | 1895 | ሆልብሩክ |
| ፒማ ካውንቲ | 1864 | ቱሳን |
| ፒናል ካውንቲ | 1875 | ፍሎረንስ |
| ሳንታ ክሩዝ ካውንቲ | 1899 | ኖጋሌስ |
| ያቫፓይ ካውንቲ | 1862 | ፕሬስኮት |
| ዩማ ካውንቲ | 1864 | ዩማ |

## ኢኮኖሚ

ባንድ ጊዜ አሪዞና ከአሜሪካ ትልቁ የጥጥ አምራች ነበረ።

## ህዝብ

በ2004 እ.ኤ.አ. አሪዞና 5,743,834 የሚገመት የሕዝብ ብዛት አላት።

የዘር ክፍልፍል፦

* 63.8% ነጭ
* 25.3% ላቲን
* 5% ቀይ-ህንድ
* 3.1% ጥቁር
* 1.8% ኤስያን
* 2.9% ክልስ

ቋንቋ ክፍልፍል (እንደ 2000 እ.ኤ.አ.)፦

* 74.1% እንግሊዝኛ
* 19.5% ስፓኒሽ
* 1.6% ናቫሖ
* 0.6% ሌሎች ቀይ-ሕንድ ቋንቋዎች
* 0.5% ጀርመንኛ

ጾታ፦

* 49.9% ወንድ
* 50.1% ሴት

ሃይማኖት፦

* ክርስቲያን - 80%
	+ ፕሮቴስታንት - 42%
		- ባፕቲስት - 9%
		- ሜቶዲስት - 5%
		- ሉተራን - 4%
		- ሌላ - 24%
	+ ሮማን ካቶሊክ - 31%
	+ ሞርሞን - 6%
	+ ሌላ ክሪስቲያን - 1%
* ሌላ ሃይማኖት - 2%
* ሃይማኖት-የለሽ - 18%

## ኮሌጆችና ዩኒቨርስቲዎች

ስቴት ዩኒቨርስቲዎች

* አሪዞና ስቴት ዩኒቨርስቲ
* ዩኒቨርስቲ ኦፍ አሪዞና
* ሰሜን አሪዞና ዩኒቨርስቲ
# ማንጎ

የማንጎ ዝርያ
**ማንጎ** (Mangifera) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ወገን ነው።

## የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ

## አስተዳደግ

## በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር

## የተክሉ ጥቅም

የስኩዋር በሽታ መድሀኒት 11 የማንጎ ቅጠሎችን እንደ ሻይ አፍልቶ ጥዋት በባዶ ሆድ መጠጣት ነው።
# ገንዘብ

በአንድ አገር ወይም ማህበረሰብ ውስጥ ለሸቀጥ (አሰፈላጊ እቃ) ና አገልግሎት መግዢያ እንዲሁም እዳ መክፈያ የሚያገለግ ማንኛውም ነገር ሁሉ **ገንዘብ** ይባላል።

የጥንቱ ገንዘብ ዋጋ ይመነጭ የነበረው ከራሱ ከተሰራበት እቃ ዋጋ ነበር (ለምሳሌ፡ ከወርቅ የተሰራ ሳንቲም) ። በዚህ ምክንያት እንዲህ አይነቱ ገንዘብ የኮሞዲቲ ገንዘብ ይባላል። በአሁኑ በአለማችን የሚሰራባቸው ገንዘቦች በራሳቸው የራሳቸው የሆነ ዋጋ የላቸውም (ለምሳሌ ከተልባ እግር የተሰራው ዶላር በራሱ ዋጋ የለውም) ። ይህ አይነት ገንዘብ ፊያት ገንዘብ ሲባል ዋጋው የሚመነጨው የአንድ አገር መንግስት ህጋዊ መገበባያ ብሎ ስላወጀው ብቻ ነው። ህጋዊ መገበባያ ሲባል ለማንኛውም በዚያ አገር ውስጥ ላለ እዳ ይህ የታወጀው ገንዘብ እንደ ክፍያ ሲቀርብ "አይ! አልቀበልም" ማለት ክልክል ነው። በዚህ ምክንይት የፊያት ገንዘብ ዋጋ ከመንግስት ሃይል ጋር ከፍተኛ ግንኙነት አለው።

ያንድ ዘመናዊ ሃገር የገንዘብ አቅርቦት በሁለት ይከፈላል፣ ይኸውም ተጨባጭ የሆነው የታተመው ብርና በማይጨበጥ መልኩ በባንክ ቤት ተጠራቅሞ ያለው በቼኪንግ እና ሴቪንግ የሚከፈለው የባንክ ሒሳብ ነው። ባብዛኛው ጊዜ እኒህ የ ባንክ ሒሳቦች ታትሞ ከቀረበው ብር በላይ ናቸው። በምናባዊ አለም ውስጥ የተቀመጡት እነዚህ የቁጥር ሰነዶች ምንም እንኳ የማይታዩና የማይዳሰሱ ቢሆንም ልክ እንደ ጥሬ ብር እኩል ለመሸጥና ለመለወጥ ያገለግላሉ።

## ታሪክ

 ከክርስቶስ ልደበት በፊት በ640 ዓ.ዓ. ታትሞ የነበረው የመጀመሪያ ነው ተብሎ የሚታመነው የጥንቱ የልድያ አገር ሳንቲም
* የጥንቶቹ ሰወች እቃን በቃ በመለዋወጥ መገበያየት ቻሉ። ይህም በማይተዋወቁ ሰወች ዘንድ ነበር። በሚተዋወቁ ግን የስጦታ ልውውጥ ይደረግ ነበር።
* ቀስ ብሎ የተለያዩ ባህሎች ኮሞዲቲ ገንዘብ መጠቀም ጀመሩ። ከሁሉ አስቀድሞ ከብትና እህል (ገብስ) መደበኛ ነበሩ። በተለይ ዛጎል በብዙ ህብረተሶቦች ዘንድ እንደ መገበባያ ገንዘብ ይጠቅም ነበር። መዳብ፣ ብረት፣ ብርና ወርቅ በክብደት ለመግዣ ቢጠቀሙም፣ ሰዎች ውዱን ብረታብረት ከርካሹ ጋራ ስላቀላቀሉት በአማካኝ ጥረቱ እየቀነሰ ሄደ።
* በ660 ዓክልበ. ያሕል ጥረቱን እንዲመረምሩ የፈተና ደንጊያ ዕውቀት ስላገኙ ለመጀመሪያ ጊዜ የወርቅ ሳንቲም እና የብር ሳንቲም መጠቀም የጀመሩት ልድያውያን ነበር።. በኢትዮጵያም በአክሱም ነገሥታት የታተሙ የወርቅ ሳንቲሞች ስራ ላይ ውለዋል።
* ከዚህ ቀጥሎ የተነሳው ተወካይ ገንዘብ የሚባለው ገንዘብ አመጣጡ እንዲህ ነው። ወርቅና ብር ነጋዴወች ለደንበኞቻቸው ደረሰኝ በመጻፍ፣ ያንን ደረሰኝ ደምበኞች በማምጣት በፈለጉት ሰዓት ወርቁንና ብሩን ማግኘት ቻሉ። ቀስ በቀስ ደረሰኙ በወርቁና በብሩ ቦታ ተተክቶ እንደ ሙሉ ገንዘብ መስራት ጀመረ። የወረቀት ገንዘብ ለመጀመሪያ ጊዜ ጥቅም ላይ የዋለው በሶንግ ስርወ መንግስት (970 ዓ.ም. - 1276 ዓ.ም.) ዘመን በቻይና አገር ነበር፣ ብሮቹም ያወዚ ይባሉ ነበር፣ አመጣጣቸውም ከላይ እንደተገለጸው የደረሰኝ ጽሁፈትን ተከትሎ ነው። አውሮጳ ውስጥ የወረቀት ገንዘብ ለመጀመሪያ ጊዜ ጥቅም ላይ የዋለው በ1661፣ ስዊድን አገር ነበር። በዚህ ወቅት እያንዳንዱ ጥሬ የወረቀት ብር ወደ ተወሰነ የወርቅ ክብደት የሚቀየርበት ስሌት ነበረው።
* ሆኖም ስዊድን የወረቀት ብር ያወጣው ምክንያት ጦርነት ለማድረግ ፈልጎ በቂ ወርቅ ወይም ሌላ ገንዘብ በአገሩ ስላልነበረው ነው። አሁን ወዲያው የስዊድን መንግሥት ፈቃዱን እንዲፈጽሙ ሥራተኖች መክፈል ቻለ። በጥቂት ዓመት ውስት የስዎድን ወረቀት ገንዘብ ወደቀ። ነገር ግን ከትንሽ በኋላ የእንግላንድ መንግሥት በፈረንሣይ ላይ በጦርነት ተይዞ ለጦርነትም ያህል በቂ ሀብት ባለመኖሩ እንዲህ አይነት መፍትሄ መረጡ፤ የኢንግላንድ ፓውንድ ድፍን ጀመሩ። ስለዚህ ከዚህ በኋላ አገራት ፈቃዳቸውን ለመፈጽም አዲስ የወርቅ ወይም የብር ማዕድን ማግነት አስፈላጊ አልነበረም። በ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ይህ በወርቅ የተደገፈ የተሰኘው የገንዘብ ስርዓት በይፋ በመላው ዓለም ተንሰራፋ።
* ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በብሬቶን ውድስ ስብሰባ፣ አብዛኞቹ የአለማችን አገሮች ፊያት ገንዘብን በማጽደቅ ገንዘባቸውን በቀጥታ በወርቅ ከመደገፍ ይልቅ ከአሜሪካን ዶላር አንጻር እንዲተረጎም አደረጉ። የአሜሪካን ዶላር በተራው በወርቅ የተደገፈ ነበር።
* በ1971 የአሜሪካን መንግስት ዶላሩን በወርቅ መደገፍ/መተርጎም አቆመ። ከዚህ በኋላ ሌሎቹም አገሮች የየራሳቸውን ገንዘብ ከአሜሪካን ዶላር አንጻር መተርጎም አቆሙ። በአሁኑ ወቅት አብዛኛው የአለማችን ገንዘቦች በወርቅም ሆነ በሌላ ቋሚ ነገር የሚደገፉ ሳይሆን በየአገሩ ባሉ መንግስታት እንደ ህጋዊ መገበባያ በወጡ አዋጆች ምክንያት ነው።

## በተጨማሪም ተመልከት

* የፖለቲካ ጭቆና
* ሊበርታሪያኒዝም
* ማጎሪያ ካምፕ

## ማጣቀሻ
# ትሪር

|  |
| --- |
| **ትሪር Trier** |
|  |
| **ክፍላገር** | ራይንላንድ-ፕፋልጽ |
| **የሕዝብ ብዛት** |
|    • **አጠቃላይ** | 104,587 |
| ትሪር |
|
49°45′ ሰሜን ኬክሮስ እና 6°38′ ምሥራቅ ኬንትሮስ |

**ትሪር** (ጀርመንኛ፦ Trier) የጀርመን ከተማ ነው።

በጥንታዊ ልማድ የትሪር መሥራች የኒኑስ ልጅ ትሬቤታ ነበር። ትሬቤታ ከአባቱ ኒኑስ ሚስት ከሴሚራሚስ መንግሥት ከአሦር ሸሽቶ ወደ ማኑስ አገር በራይን ወንዝ አካባቢ ደርሰ፤ ከራይን ምዕራብ ትሪርንና ስትራዝቡርግን ሠራ።
# 5 February

**5 February** በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ **ጥር 28 ቀን** ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) **ጥር 27 ቀን** ላይ ነው።

ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ Archived ሜይ 12, 2015 at the Wayback Machine ይረዳል።
# 28 February

**28 February** በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ **የካቲት 21 ቀን** ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) **የካቲት 20 ቀን** ላይ ነው።

ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ Archived ሜይ 12, 2015 at the Wayback Machine ይረዳል።
# ባሕሬን

|
ባህሬን መንግሥት مملكة البحرين
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ሰንደቅ ዓላማ | አርማ |

 |
| **ብሔራዊ መዝሙር:** نشيد البحرين الوطني  |
| የባሕሬንመገኛ |
| **ዋና ከተማ** | ማናማ |
| **ብሔራዊ ቋንቋዎች** | ዓረብኛ |
| **መንግሥት** {{{ ንጉስ ጠቅላይ ሚኒስትር |   ሓማድ ቢን ዒሳ ዓል ኽሃሊፋ ኽሃሊፋ ቢን ጻልማን ዓል ኽሃሊፋ |
| **የመሬት ስፋት** አጠቃላይ (ካሬ ኪ.ሜ.) ውሀ (%) |   765 (173ኛ) <1 |
| **የሕዝብ ብዛት** የ2016 እ.ኤ.አ. ግምት  |   1,378,000 (155ኛ)  |
| **ገንዘብ** | ባሕሬን ዲናር |
| **የሰዓት ክልል** | UTC +3 |
| **የስልክ መግቢያ** | 973 |
| **ከፍተኛ ደረጃ ዶሜን** | .bh |

**ባሕሬን** በአረቢያ ልሳነ ምድር የሚገኝ አገር ነው። ዋና ከተማው ማናማ ነው።
# ሳዑዲ አረቢያ

|
የሳኡዲ አረቢያ ግዛት
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ሰንደቅ ዓላማ | አርማ |

 |
| የሳዑዲ አረቢያመገኛ ሳኡዲ አረቢያ በአረንጓዴ ቀለም |
| **ዋና ከተማ** | ሪያድ |
| **ብሔራዊ ቋንቋዎች** | አረብኛ |
| **መንግሥት** {{{ንጉስ |   ሳልማን ቢን አብደል አዚዝ |
| **የመሬት ስፋት** አጠቃላይ (ካሬ ኪ.ሜ.) ውሀ (%) |   2,149,690 ኪ.ሜ. (14ኛ) የተተወ |
| **የሕዝብ ብዛት** የእ.አ.አ. በ2017 ግምት  |   33,000,000 (41ኛ)  |
| **ገንዘብ** | የሳዑዲ ሪያል |
| **የሰዓት ክልል** | UTC +3 |
| **የስልክ መግቢያ** | 966 |

የ**ሣውዲአረቢያ** ግዛት 28.7 ሚሊዬን የሚሆን ህዝብ ብዛት የያዘ ሲሆን 2ዐ ሚሊዬኑ የሣውዲ ዜጎች ሲሆኑ 8 ሚሊዬኑ የሌላ አገር ዜጎች ናቸው፡፡

ሳውዲ አረቢያ በምዕራብ ኤዥያ ከሚገኙ አገሮች በሙሉ በቆዳ ስፋቷ አንደኛ ናት፡፡ የአገሪቱ መሬት ስፋት 2,15ዐ,ዐዐዐ ኪሎ ሜትር ስኩኤር ነው፡፡ ጆርዳን እና ኢራቅ በሰሜን፣ ኩዌት ደግሞ በሰሜን ምስራቅ ኳታር ባህሬን እና የዩናይትድ አረብ ኤምሬት በምስራቅ ኦማን በደቡብ ምስራቅ እና በስተመጨረሻ የመን በደቡብ በኩል ሣውዲ አረቢያ ያዋስኗታል፡፡ የቀይ ባህር እና የፐርዢያን ገልፍ ባህርን የያዘ ብቸኛ አገር ሲሆን የሣውዲ መሬት ለመኖር በሚያስቸግር በረሃ የተከበበ ነው፡፡

የሳዑዲ ግዛት መስፋፋት ከ1906 እስከ 1926 ዓም ድረስ።
አሁን ያለው የሣውዲ ግዛት በፊት ጊዜ አራት ቦታዎችን ያጠቃለለ ነበር፡፡ ሄጃዝ፣ ናጅድ፣ አል አሻ እና አስርን የያዘነው፡፡ የሣውዲ አረቢያ ግዛት ተመሠረተው በ1932 እ.ኤ.አ. በኢብን ሣኡድ በተባለ ሰው ነው፡፡ ኢብን ሣኡድ ቀድሞ በ1894 ዓም (1902 እ.ኤ.አ.) ከብሪታንያ ግዛት ከኩወይት ዘምቶ ሪያድን ያዘ። ኢብን ሳኡድ አራት የነበሩትን የተለያዩ ግዛቶች አንድ በማድረግ ሣውዲ አረብያን ከተመሠረተ ጀምሮ እስከአሁን ድረስ ሀገሪቱ በዘውድ አገዛዝ እና በእስልምና ሃይማኖት መሠረት እየተዳደረች ትገኛለች፡፡ እስልምና ሃይማኖትን በተመለከተ ዋሀቢ እስላም የሣውዲ አረቢያ አንደኛ እምነት ነው ተብሎ ይታሰባል፡፡ ለእስልምና እምነት ትልቅ ቦታ የሚይዙት ቅዱስ ስፍራ ተብለው መካ እና መዲና በሣውዲ ስለሚገኙ ሣውዲ አረቢያ አብዛኛው ጊዜ የተቀደሱትን ሁለት መስጊዶች የያዘው መሬት ተብሎ ይታወቃል፡፡

ሣውዲ አረቢያ በዓለም ላይ ካሉ ትልቅ የነዳጅ አምራች ሀገራት ሁለተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች፡፡ በተጨማሪም ሣውዲ አረቢያ በዓለም ላይ ካሉ ሀይድሮ ካርቦን ክምችት ካላቸው አገሮች በሁለተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች፡፡ በሀገሪቱ ባለው የተፈጥሮ ሀብት ከፍተኛ ክምችት ምክንያት ከፍተኛ የኢኮኖሚ ገቢ እና የህዝብ ቁጥር እድገት ከያዙ ሀገራት ጋር ትመደባለች፡፡ ሣውዲ አረቢያ G-2ዐ ተብለው ከሚታወቁት ከፍተኛ የኢኮኖሚ አቅም ካላቸው የሀገራት ቡድን ውስጥ ብቸኛዋ የአረቡ ዓለም አገር ናት፡፡ ይህም ቢሆን የሣውዲ ኢኮኖሚ በአብዛኛው በአንድ ቡድን የተያዘ ነው፡፡ የሣውዲ አረብያን ፈላጭ ቆራጭ በሆነ የመንግስት ስርዓት በመመራት “ነጻነት የለም” በሚል “ነጻነት ቤት” በሚል በሚታወቀው ድርጅት ተሰይማለች፡፡

ሣውዲ አረቢያ በዓለም ላይ ለጦር ሀይል ከፍተኛ ገንዘብ ከሚያወጡ አገሮች ዝርዝር በአራተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች፡፡ እ.ኤ.አ. ከ2ዐ1ዐ-2ዐ14 በስኘሪ ተብሎ በሚታወቅ ድርጅት በተደረገው ጥናት ሣውዲ አረቢያ ዓለም ላይ ከሚገኙ የጦር መሣሪያዎች በከፍተኛ ደረጃ በማስገባት ሁለተኛዋ ሀገር ናት፡፡ ሣውዲ አረቢያ በአካባቢው ካሉ ሀገሮች በዓለም ላይ ከፍተኛ አስተዋጾኦ በማድረግ ላይ ያለች አገር ናት፡፡ የኦፔክ፣ ጂሲስ እና የእስላም ግሩፕ አባል ናት፡፡