# ዋናው ገጽ

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ወደውክፔዲያእንኳን ደህና መጡ!**  ማንኛውም ሰው ሊያዘጋጀው የሚችለው ነጻ መዝገበ እውቀት  *ዛሬ ሐሙስ፣ ሐምሌ 1 ቀን 2016 ዓ.ም. (9 ጁላይ, 2026 እ.ኤ.አ.) ነዉ።* |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| ለዕለቱ የተመረጠ ጽሑፍ |  |
| --- | --- |
| ኒንቴንዶ
ኔንቲዶ ኮ ሁለቱንም የቪዲዮ ጨዋታዎችን እና የቪዲዮ ጌም ኮንሶሎችን ያዘጋጃል፣ ያትማል እና ይለቃል።የኒንቴንዶ አርማ ፪፻፱ ዓ.ምኔንቲዶ የተመሰረተው እ.ኤ.አ. በ፩፰፰፪ ኔንቲዶ ኮፓይ በዕደ ጥበብ ባለሙያው ፉሳጂሮ ያማውቺ ሲሆን በመጀመሪያ በእጅ የተሰራ የሃናፉዳ የመጫወቻ ካርዶችን አዘጋጅቷል። እ.ኤ.አ. በ፩፱፭፫ዎቹ ወደ ተለያዩ የንግድ ሥራዎች ተሰማርተው እና እንደ ህዝባዊ ኩባንያ ህጋዊ እውቅና ካገኙ በኋላ፣ ኔንቲዶ በ፩፱፮፱ የመጀመሪያውን ኮንሶል የተሰኘውን የቀለም ቲቪ ጨዋታን በ፩፱፸ አሰራጭቷል። በ፩፱፯፬ አህያ ኮንግ እና ኔንቲዶ ሲለቀቁ አለም አቀፍ እውቅናን አግኝቷል። የመዝናኛ ስርዓት እና ሱፐር ማሪዮ ብሮስ በ፩፱፰፯ ዓ.ም.

ከዚያን ጊዜ ጀምሮ፣ ኔንቲዶ በቪዲዮ ጌም ኢንደስትሪ ውስጥ በጣም የተሳካላቸው ኮንሶሎችን አዘጋጅቷል፣ ለምሳሌ ጌም ቦይ፣ ሱፐር ኔንቲዶ መዝናኛ ሲስተም፣ ኔንቲዶ ዲኤስ፣ ዊኢ እና ስዊች። ማሪዮ፣ አህያ ኮንግ፣ የዜልዳ አፈ ታሪክ፣ ሜትሮይድ፣ የእሳት አርማ፣ ኪርቢ፣ ስታር ፎክስ፣ ፖክሞን፣ ሱፐር ስማሽ ብሮስ፣ የእንስሳት መሻገር፣ የዜኖብላድ ዜና መዋዕል እና ስፕላቶን ጨምሮ በርካታ ዋና ፍራንቺሶችን ፈጥሯል። በዓለም አቀፍ ደረጃ የታወቀ ነው. ኩባንያው ከማርች ፳፩፮ ጀምሮ ከ፭።፭፱፪ ቢሊዮን በላይ የቪዲዮ ጨዋታዎችን እና ከ፰፫፮ ሚሊዮን በላይ የሃርድዌር ክፍሎችን ሸጧል።

  |

 |  |

| የመደቦች ዝርዝር |  |
| --- | --- |
| *የአማርኛው ውክፔዲያ ጥር 18 ፣ 1996 ዓ.ም. (27 January 2004 እ.ኤ.አ.) ተጀመረ። አሁን **15,700** ገጽ ስራዎች በውስጡ ይገኛሉ።*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **ፍልስፍና** | **ሳይንስ** | ኢትዮጵያ**ኢትዮጵያ** |
| ሒሳብ**ሒሳብ** |  **ኅብረተ -ሰብ** |  **ምህንድስና** |
|  **ታሪክ** |  **መልክዐ ምድር** |  **ቋንቋ** |
| **ኑሮዘዴና ዕደጥበብ** | **ባሕልና ኪነት** | **ባሕልዊ ዕውቀቶች** |
|  ንግድና ኢኮኖሚ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| በር:ኅብረተሰብ ሃይማኖት | በር:ኅብረተሰብ ሕግ | በር:ኅብረተሰብ ትምህርት |
|  ሙዚቃ |  ሥነ ጽሑፍ |  ስፖርት |
|  ሥነ ስዕል |  ሙዚቃ |  እርሻ |
| ሕክምና ሕክምና |  ፖለቲካ |
| የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት የተፈጥሮ ህግጋት | ሥነ ቅመማ ‎ ሥነ ቅመማ | ሥነ ፈለክ ‎ ሥነፈለክ |
|  ሥነሕይወት |

 የአከፋፈል መደቦች -በየትምህርቱ - ገጾች በየአርእስቱ-የመጥቀሻ ሰንጠረዦች

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| ያንብቡ ፤ ይጻፉ ፤ ይሳተፉ |  |
| --- | --- |
| **ውክፔዲያ** ዓለም-ዓቀፍ የዕውቀት ማከማቻ ድረ-ገጽ ነው። ውክፔዲያ የጋራ ነው። ሁሉም ሰው በመዝገበ ዕውቀቱ እንዲሳተፍ ተፈቅዷል። አዳዲስ ተሳታፊዎች፣ **የጀማሪዎች** ማያያዣን በመጫን በፍጥነት ስለ ድረ-ገጹ መረጃ ማግኘት ይችላሉ። **አዲስ ጽሑፍ ለመጻፍ** ወይንም ነባር ጽሑፍ ለማስተካከል ደፍሮ መሞከር ጥሩ ልምድ ነው። ከሌሎች ውክፔዲያዎች የተተረጎሙ ጽሑፎች እንዲያቀርቡ ይበረታታሉ። ለዚህ ተግባር እነዚህን **መዝገበ ቃላት** ማማከር ይችላሉ። ጅምር ጽሑፍ በተፈለገ ጊዜ ሊሻሻል ስለሚችል የሚያቀርቡት ጽሑፍ ያልተሟላ ወይንም ያልተጠናቀቀ ቢሆንም እንኳ መጨነቅ አያስፈልግም።  |
|  ፊደል አመታት ·  መልመጃ ስሌዳ ·  ዋና ማጥሪያ

---

 |

 |  |

| ታሪክ በዛሬው ዕለት |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| * ፲፭፻፴፫ ዓ/ም - ኢትዮጵያን የወረረውን ግራኝ መሐመድን ለመከላከል የዘመተውን የ|ብርቱጋል ሠራዊት የመራው **ኤስቴቫዎ ዳጋማ** ወንድሙን **ክሪስቶቫዎ ዳጋማ** ን ከአራት መቶ ወታደሮችና መቶ ሃምሳ ባሪያዎች ጋር ትቶ ከምጽዋ ወደብ ወደአገሩ ተጓዘ።

* ፲፱፻፯ ዓ.ም - ስመ-ጥሩው ኢትዮጵያዊ አርበኛ እና የጥንታዊት ኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ማኅበር ሊቀ መንበር የነበሩት ደጃዝማች ኪዳኔ ወልደመድኅን (ዕ.ሞ. ጥቅምት ፱ ቀን [[1972|፲፱፻፸፪ ዓ/ም) በዛሬው ዕለት ቡልጋ ውስጥ፣ ልዩ ስሙ **የለጥ ቡሄ ዓምባ** በተባለ ሥፍራ ተወለዱ።

* ፲፱፻፰ ዓ/ም - ከ፲፱፻፷፫ ዓ/ም እስከ ፲፱፻፷፯ ዓ/ም የዩናይትድ ኪንግደም ጠቅላይ ሚኒስትር የነበሩት ሰር ኤድዋርድ ሂዝ (ዕ.ሞ. ሐምሌ ፲ ቀን ፲፱፻፺፯ ዓ/ም) በዚህ ዕለት ተወለዱ

* ፲፱፻፳፩ ዓ/ም - የቀድሞው የሞሮኮ ንጉሥ**ዳግማዊ ሀሳን (በአረብኛ: الحسن الثاني‎**)፤ (ዕ.ሞ ሐምሌ ፲፮ ቀን ፲፱፻፺፱ ዓ/ም) በዚህ ዕለት ተወለዱ። ንጉሡ የዛሬው የንጉሥ ሞሀመድ ራብአዊ (በአረብኛ: محمد السادس‎) አባት ናቸው።

* ፲፱፻፴፬ ዓ/ም - **ሪቻርድ ራውንድትሪ (Richard Roundtree)**. ሪቻርድ በዋና ተዋናይነት <<ጆን ሻፍት>> (John Shaft) ሆኖ <<ሻፍት ኢን አፍሪካ>> (Shaft in Africa) በተባለው ፊልም ላይ ከ'ጭራ ቀረሽ'ዘነበች ታደሰ እና ደበበ እሸቱ (ዋሳ Wassa) ጋር ሠርቷል፤ በዛሬው ዕለት ተወለደ።

* ፲፱፻፴፱ ዓ/ም - የእንግሊዝ ልዕልት፣ (አሁን ዳግማዊት ንግሥት ኤልሳቤጥ) እና የሌፍተናንት (አሁን የኤዲንበራ መስፍን ልዑል) ፊሊፕ የጋብቻ እጭት ይፋ ተደረገ።

* ፲፱፻፹፫ ዓ/ም - የደቡብ አፍሪቃ ሪፑብሊክ ለሠላሳ ዓመታት ከተገለለችበት የኦሊምፒክ ማሕበር ተመልሳ አባል ሆነች።

* ፲፱፻፺፬ ዓ/ም - የቀድሞውን የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት የተካው የአፍሪቃ ኅብረት አዲስ አበባ ላይ ተመሠረተ። የደቡብ አፍሪቃው ፕሬዚደንት ጻቦ እምቤኪ የኅብረቱ የመጀመሪያው ሊቀ መንበር ሆነው ተመረጡ።
 |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| እህት ፕሮጀክቶች |  |
| --- | --- |
|
ነጻ መጽሐፈ ዕውቀት የሆነው የውክፔዲያ አስተናጋጅ Wikimedia Foundation ነው። ይህ ለትርፍ-ያልሆነ ድርጅት አያሌ ልዩ ልዩ ባለ ብዙ ቋንቋ እና የጋራ ጥቅም ሥራ እቅዶች ያካሂዳል፦

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ውክፔዲያWikipedia* |  |

 |    |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ውኪ መዝገበ ቃላትWiktionary* |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **የደራሲዎች ስራ መዘክርWikisource* |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ውኪ ነጻ መጻሕፍትWikibooks* |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ውኪ ጥቅሶችWikiquotes* |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ወቅታዊ ዜናዎችWikinews* |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **የፍጡሮች ማውጫWikispecies* |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ውኪ ዩኒቨርሲቲWikiversity* |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **የጋራ ሚዲያዎችWikicommons* |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **የውኪ የበላይ ዕቅድMeta-wiki* |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ውኪ ጉዞWikivoyage* |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ውኪ ውህብWikidata* |

 |

  |

 |  |

| ለዕለቱ የተመረጠ ምስል |  |
| --- | --- |
|

 |

 |