Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ባህር

ባህር ከባህር ዳርቻ ሲታይ
**ባህር** ትልቅ የውሀ አካል ሲሆን በአብዛሀኛው ጊዜ ከውቅያኖስ ጋር የሚዋሰን ይሆናል። በተለምዶ ውቅያኖሶችም ባህር ተብለው የሚጠሩ ሲሆን መጠኑ እጅግ የተለቀ እና ተፈጥሯዊነቱን ያጣ ሀይቅም ባህር ሊባል ይችላል። እዲሁም በተለምዶው ሰፊ የሚለውን ቃል ትርጉም ለመስጠት እንጠቀመዋለን።

* ቀይ ባህር
# 13 July

**13 July** በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም **ሐምሌ 6 ቀን** ማለት ነው።

ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ Archived ሜይ 12, 2015 at the Wayback Machine ይረዳል።
# ክፍለ ዘመን

**ክፍለ ዘመን** ወይም **ምዕተ ዓመት**  የመቶ ዓመታት ዘመን ነው።

በዓመተ ምህረት አቆጣጠር 1ኛው ምዕተ ዓመት ወይም ክፍለዘመን ከ1 ዓም. እስከ 100 ዓም ድረስ ቀጠለ፣ ከዚያ 2ኛው ምዕተ ዓመት በ101 ዓም ጀምሮ እስከ 200 ዓም ድረስ ነበር። እንዲሁም ከ1 ዓም በፊት ወደ ኋላ ስንሄድ 1ኛው ምዕተ ዓመት ዓክልበ. ከ100 ዓክልበ. ጀምሮ እስከ 1 ዓክልበ. ድረስ ቆየ።

የጎርጎሪያን ካሌንዳር (እ.ኤ.አ.) ከኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር (ዓ.ም.) በ7 2/3 ዓመታት ስለሚቀድም እንዲሁም ክፍለዘመናት እ.ኤ.አ. ከ ዓ.ም. ክፍለዘመናት ከ7 2/3 ዓመት በፊት ይጀምራሉና ይጨርሳሉ።

 **ክፍለዘመናት እና ሺህ አመታት**

| ሺህ (ሚሌኒየም) | ምዕተ ዓመት |
| --- | --- |
| ከክርስቶስ ልደት በፊት (ዓክልበ.) |
| **4ኛው**: | 40ኛው | 39ኛው | 38ኛው | 37ኛው | 36ኛው | 35ኛው | 34ኛው | 33ኛው | 32ኛው | 31ኛው |
| **3ኛው**: | 30ኛው | 29ኛው | 28ኛው | 27ኛው | 26ኛው | 25ኛው | 24ኛው | 23ኛው | 22ኛው | 21ኛው |
| **2ኛው**: | 20ኛው | 19ኛው | 18ኛው | 17ኛው | 16ኛው | 15ኛው | 14ኛው | 13ኛው | 12ኛው | 11ኛው |
| **1ኛው**: | 10ኛው |   9ኛው |   8ኛው |   7ኛው |   6ኛው |   5ኛው |   4ኛው |   3ኛው |   2ኛው |   1ኛው |
| ዓመተ ምህረት (ዓ.ም.) |
| **1ኛው**: |   1ኛው |   2ኛው |   3ኛው |   4ኛው |   5ኛው |   6ኛው |   7ኛው |   8ኛው |   9ኛው | 10ኛው |
| **2ኛው**: | 11ኛው | 12ኛው | 13ኛው | 14ኛው | 15ኛው | 16ኛው | 17ኛው | 18ኛው | 19ኛው | 20ኛው |
| **3ኛው**: | 21ኛው | 22ኛው | 23ኛው | 24ኛው | 25ኛው | 26ኛው | 27ኛው | 28ኛው | 29ኛው | 30ኛው |
| **4ኛው**: | 31ኛው |
# ጆን ታይለር

ጆን ታይለር
**ጆን ታይለር** (እንግሊዝኛ: *John Tyler*) የአሜሪካ አስረኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1841 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የላቸውም ነበር። ፕሬዝዳንቱ የዊግ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1845 ነበር።

## ይዩ

* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር
# የ2002 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ

**Page መለጠፊያ:Modul:Infobox/styles.css has no content.**Kategori:Artikel yang menggunakan kotak info yang tidak memiliki kolom data

የ2002 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ
መለጠፊያ:Short description**የ2002 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ** ፲፯ኛው የፊፋ የዓለም ዋንጫ በኮሪያ ሪፐብሊክ እና ጃፓን ከግንቦት ፳፫ እስከ ሰኔ ፳፫ ቀን ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. ተካሄዷል። ውድድሩ በእስያ ለመጀመሪያ ጊዜ የተዘጋጀ የዓለም ዋንጫ ነው። የወርቃማ ጎል ሕግም ለመጨመረሻ ጊዜ ፊፋ የተጠቀመው በዚህ ውድድር ነበር። ብራዚል ጀርመንን ፪ ለ ዜሮ በማሸነፍ ለአምስተኛ ጊዜ ድል ተቀናጅቷል። ቱርክ ደቡብ ኮሪያን ፫ ለ ፪ በመርታት ሦስተኛ ደረጃን አግኝቷል።

## ስታዲየሞች

የኮሪያ ሪፐብሊክና ጃፓን እያንዳንዳቸው አስር ስታዲየሞች አቅርበዋል። ከነዚህም አብዛኛዎቹ ለውድድሩ ሲባል የተሠሩ ናቸው።

ለ2002 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ የተዘጋጁትን ስታዲየሞች የሚያሳይ ካርታ
### ኮሪያ

| ሶል | ዴይጉ | ቡሳን | ኢንቾን | ኡልሳን |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ሶል የዓለም ዋንጫ ስታዲየም አቅም፦ **68,476** | ዴይጉ ስታዲየም አቅም፦ **66,422** | ቡሳን አሲያድ ስታዲየም አቅም፦ **55,983** | ኢንቾን ሙንሃክ አቅም፦ **52,179** | ሙንሱ ዋንጫ ስታዲየም አቅም፦ **43,550** |
|  |  |  |  |  |
| ሱዎን | ግዋንጁ | ቾንጁ | ዴይዦን | ሶግዊፖ |
| ሱዎን የዓለም ዋንጫ ስታዲየም አቅም፦ **43,288** | ጉስ ሂዲንክ ስታዲየም አቅም፦ **44,118** | ቾንጁ የዓለም ዋንጫ ስታዲየም አቅም፦ **42,477** | ዴይዦን የዓለም ዋንጫ ስታዲየም አቅም፦ **40,535** | ጄጁ የዓለም ዋንጫ ስታዲየም አቅም፦ **42,256** |
|  |  |  |  |  |

### ጃፓን

| ዮኮሃማ | ሳይታማ | ሺዞካ | ኦሳካ | ሚያጊ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ዮኮሃማ ዓለም አቀፍ ስታዲየም አቅም፦ **72,327** | ሳይታማ ስታዲየም 2002 አቅም፦ **63,700** | ሺዞካ «ኤኮፓ» ስታዲየም አቅም፦ **50,889** | ናጋይ ስታዲየም አቅም፦ **50,000** | ሚያጊ ስታዲየም አቅም፦ **49,133** |
|  |  |  |  |  |
| ኦይታ | ኒጋታ | ኢባራኪ | ኮቢ | ሳፖሮ |
| ኦይታ ስታዲየም አቅም፦ **43,000** | ኒጋታ ስታዲየም አቅም፦ **42,300** | ካሺማ ስታዲየም አቅም፦ **42,000** | ኮቢ ዊንግ ስታዲየም አቅም፦ **42,000** | ሳፖሮ ዶም አቅም፦ **53,845** |
|  |  |  |  |  |
# ዳኑብ ወንዝ

| ዳኑብ ወንዝ |
| --- |
|  የዳኑብ ወንዝ ካርታ |
| **መነሻ** | ጥቁር ጫካ (ሽዋርዝዋልድ-ባአር, ባዴን-ዉርተምበርግ, ጀርመን) |
| **መድረሻ** | ጥቁር ባህር (ሮሜኒያና ኡክሬን) |
| **ተፋሰስ ሀገራት** | ሮሜኒያ (28.9%), ሃንጋሪ (11.7%), ኦስትሪያ (10.3%), ሰርቢያ (10.3% combined), ጀርመን (7.5%), ስሎቫኪያ (5.8%), ቡልጋሪያ (5.2%), ቦስንያና ሄርዜጎቪና (4.8%), ክሮኤሺያ (4.5%), ዩክሬን (3.8%), ቼክ ሪፓብሊክ (2.6%), ስሎቬኒያ (2.2%), ሞልዶቫ (1.7%), ስዊትዘርላንድ (0.32%), ጣሊያን (0.15%), ፖላንድ (0.09%), አልባኒያ (0.03%) |
| **ርዝመት** | 2,888 km |
| **የምንጭ ከፍታ** | 1,078 m |
| **አማካይ ፍሳሽ መጠን** | 30 km ከፓሳዎ በፊት: 580 m³/s፤ ቪዬና: 1,900 m³/s፤ ቡዳፔስት: 2,350 m³/s፤ ቤልግራድ: 6,500 m³/s [ከፍተኛው የፍሳሽ መጠን በረት በር የሚባለው በር 15,400 m³/s፣ 13 ኤፕሪል 2006 እ.አ.ኤ.] |
| **የተፋሰስ አካባቢ ስፋት** | 817,000 km² |

**ዳኑብ ወንዝ** በአውሮፓ የሚፈስ ታላቅ ወንዝ ነው። ጥንታዊ ስሙ **እስተር** ወይም **እስትሮስ** ነበረ።

ዳኑብ ቡዳፔስት ከተማ ላይ
# ራዲዮ

2008 ዲጂታል ራዲዮ
**ራዲዮ** ራዲዮ ሞገዶችን በመከርከም መልዕክት ከቦታ ቦታ የሚተላለፍበት ቴክኖሎጂ ነው። ራዲዮ ሞገድ የብርሃን አይነት ሞገድ ሲሆን ልዩነቱ የራዲዩ ሞገድ የብርሃንን ያኽል አይርገበገብም። የራዲዮ ሞገድ በአየርም ሆነ በወና ውስጥ የሚጓዘው የኤሌክትሪክ መስኩን በማርገብገብና ሞገድ በመፍጠር ነው። ይህን ሞገድ ባህርዩን በዘዴ በመቀየር (በመከርከም) መልዕክት እንዲያዝል ተደርጎ ይላካል። ለምሳሌ የራዲዮ ሞገዱን ቁመት በአንድ ድምፅ ሞገድ ትክክል ተከርክሞ ሲጫን ኤ.ኤም ራዲዮ ይፈጠራል። በራዲዮ ሞገዱ ድግግሞሽ ላይ ሲጫን ደግሞኤፍ.ኤም ራዲዮ ይሆናል። በሞገዱ ቅድመት ላይ ሊጫን ይችላል፣ ሆኖም ይሄ ብዙ ጊዜ የተለመደ አይደለም። በድምፅ ሞገድ ትክክል የተከረከመው የራዲዮ ሞገድ ኤሌክትሪክ አስተላላፊ ቁስ ሲያጋጥመው በቁሱ ውስጥ ተለዋዋጭ የኤሌክትሪክ ጅረት ይፈጥራል። ይህን ተለዋዋጭ ጅረት የሚተረጉሙ መሳሪያወች የተጫነውን ድምፅ ከራዲዩ ሞገዱ አውርደው ወደ ስፒከሩ በመላክ የራዲዮ ዝግጅት እንዲደመጥ ይሆናል። ከድምፅ በተጨማሪ የምስል መልዕክትም ሊላክ ይችላል፣ በዚህ ወቅት የቴሌቪዥን ዝግጅት እንዲታይ ይሆናል።

## ታሪክ

የራዲዮ ቴክኖሎጂ ብዙ ተማሪወችንና ብዙ ጊዜ የወሰደ ጥረት ነው እንጂ ያንድ ሰው ድንገተኛ ፈጠራ አይደለም። ሆኖም አንድ አንድ ተማሪወች ከሌሎች በተለየ መልኩ ጉልህ አስተዋጾ ስላደረጉ በታሪክ ተጠቃሽ ናቸው፣ ከነዚህ ውስጥ ቶማስ ኤድሰን፣ ኒኮላ ቴስላ እና ጉልየልሞ ማርኮኒ ዋናዎቹ ናቸው። በ1885 ዓ.ም. ኒኮላ ቴስላ እንዴት መልዕክትን ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ ያለ ሽቦ ማስተላለፍ እንዲቻል አሳየ ። ከዚያ በኋላ ተመራማሪወች፣ አንዱ ያንዱን ስራ በማሻሻል በ1887 ዓ.ም. ማርኮኒ ያለ ሽቦ መልዕክትን ከአንድ ቦታ ወደሌላ ሩቅ ቦታ የሚያስተላልፍ ስርዓት በተጨባጭ በመገንባት (2.4 ኪሎ ሜትር) በሚቀጥለው አመት ደግሞ ከእንግሊዝ አገር ለራዲዮ ፈጠራ ፓተንት በማግኘት አሁን ድረስ ስሙ ተጠቃሽ ነው። በ1889 ማርኮኒ የመጀመሪያውን የራዲዮ ማሰራጫ በአይል ኦፍ ራይት፣ እንግሊዝ በመክፈት እንዲሁም የራዲዮን ማምረቻ ፋብሪካ በማቋቋም ስሙ ከራዲዮ ፈጠራ ጋር እንዲቆራኝ ሆነ።

ደግሞ ይዩ
* ራዲዮ ስርጭት
	+ ቁመት መከርከም
		- ኤ.ኤም ራዲዮ
	+ ድግግሞሽ መከርከም
		- ኤፍ.ኤም ራዲዮ
* አጭር ሞገድ\መካከለኛ ሞገድ\\ረጅም ሞገድ

የራዲዮ ቴክኖሎጂዎች
* ባትሪ የለሽ ራዲዮ
	+ ክሪስታል ራዲዮ
* ዲጂታል ራዲዮ
* ሳተላይት ራዲዮ

ኅልዮት
* ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ
* ራዲዮ ሞገድ

## ማጣቀሻ
# ቱኒዚያ

|
الجمهورية التونسي
Al-Jamhūriyyah at-Tūnisiyyah
 République Tunisienne የቱኒዚያ ሪፑብሊክ
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ሰንደቅ ዓላማ | አርማ |

 |
| የቱኒዚያመገኛ |
| **ዋና ከተማ** | ቱኒስ |
| **ብሔራዊ ቋንቋዎች** | አረብኛ |
| **መንግሥት** {{{ተግባራዊ ፕሬዚዳንት ጠቅላይ ሚኒስትር |   ቃይስ ሰይድ አህመድ ሃክኒ |
| **የመሬት ስፋት** አጠቃላይ (ካሬ ኪ.ሜ.)  |   163,610 (92ኛ)  |
| **ገንዘብ** | የቱኒዚያ ዲናር |
| **የሰዓት ክልል** | UTC +1 |
| **የስልክ መግቢያ** | +216 |
# 22 September

**22 September** በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ **መስከረም 12 ቀን** ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) **መስከረም 11 ቀን** ላይ ነው።

ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ Archived ሜይ 12, 2015 at the Wayback Machine ይረዳል።
# ኦክስፎርድ

|  |
| --- |
| **ኦክስፎርድ Oxford** |
|  |
| ኦክስፎርድ |
| **ክፍላገር** | ኦክስፎርድሺር |
| **የሕዝብ ብዛት** |
|    • **አጠቃላይ** | 157,997 |
| ኦክስፎርድ |
| 51°45′ ሰሜን ኬክሮስ እና 1°15′ ምዕራብ ኬንትሮስ |

**ኦክስፎርድ** (እንግሊዝኛ፦ Oxford) የእንግሊዝ ከተማ ነው። በተለይ ስለ ጥንታዊው ዩኒቨርስቲ ኦፍ ኦክስፎርድ ይታወቃል።
# ኣቦ ሸማኔ

| ?**ኣቦ ሸማኔ** |
| --- |
|   |
| **ሳይንሳዊ ደረጃ መስጫ** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ስፍን: | ጉንደ እንስሳ (Animalia)  |
| ክፍለስፍን: | አምደስጌ (Chordata)  |
| መደብ: | አጥቢ (Mammalia)  |
| ክፍለመደብ: | ስጋበል  |
| አስተኔ: | የድመት አስተኔ  |
| ወገን: | የአቦ ሸማኔ ወገን Acinonyx  |
| ዝርያ: | **አቦ ሸማኔ** A. jubatus  |

 |
| ክሌስም ስያሜ |
| Acinonyx jubatus  |
|   |

 **ኣቦ ሸማኔ** በአንዳንድ አገር እንዲሁም ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ አጥቢ እንስሳ ነው።

## የእንስሳው ሳይንሳዊ ጸባይ

አቦ ሸማኔ በአቦ ሸማኔዎች ወገን (Acinonyx) ውስጥ አሁኑ አንድያ ዝርያ ነው፤ በወገኑም ሌሎች ጥንት የጠፉት አባላት ከሥነ አጥንት ታውቀዋል።

## አስተዳደግ

## በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር እና ብዛቱ

አቦ ሸማኔ አሁን የሚገኘው በአንዳንድ ቦታ በአፍሪካና በፋርስ ብቻ ነው። ቀድሞ እስከ ሕንድ ድረስ ይገኙ ነበር።

## የእንስሳው ጥቅም