Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ባንግኮክ

**ባንግኮክ** (ጣይኛ፦ **กรุงเทพฯ** /ክሩንግ ጠፕ/) የታይላንድ ዋና ከተማ ነው።

ዋት ፍራ ካይው ታላቅ ቤተ መቅደስ
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 6,320,174 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 13°44′ ሰሜን ኬክሮስ እና 100°30′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል።

ባንግኮክ ከ1400 ዓ.ም. አካባቢ ጀምሮ መንደር ሆኖ «**ጦንቡሪ**» ተብሎ ይታወቃል። ይህ በ1769 ዓ.ም. የጦንቡሪ መንግሥት ዋና ከተማ ሆነ። በ1774 ዓ.ም. ስሙ ከጦንቡሪ ወደ **ክሩንግ ጠፕ** ተቀየረ፣ የአገሩም ስም ደግሞ «የራታናኮሲን መንግሥት» ሆነ። «ክሩንግ ጠፕ» እስካሁን ይፋዊ ስሙ ሆኗል፤ «ባንግኮክ» የሚለው ስያሜ እንዲያውም መጠሪያ ሲሆን በተለይ የውጭ አገር ሰዎች እንዲህ ይሉታል።

* ባንግኮክ - Bangkok
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
# ብሩስ ሊ

ብሩስ ሊ በ1964 ዓም
ብሩስ ሊ (ህዳር 27፣ 1940 - ጁላይ 20፣ 1973) የሆንግ ኮንግ-አሜሪካዊ ማርሻል አርቲስት፣ ተዋናይ፣ ፊልም ሰሪ እና ፈላስፋ ነበር።

እሱ የጄት ኩን ዶ መስራች ነበር፣ እሱም ከሊ ተሞክሮዎች የታጠቀ ባልታጠቁ ውጊያ እና ራስን መከላከል -እንዲሁም ልዩ ፣ የዜን ቡዲስት እና የታኦኢስት ፍልስፍናዎች - እንደ አዲስ የማርሻል አርት አስተሳሰብ ትምህርት ቤት።

በሆንግ ኮንግ እና በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በፊልም ሥራ ውስጥ ፣ ሊ እንደ የመጀመሪያው ዓለም አቀፍ የቻይና ፊልም ኮከብ እና በሲኒማ ታሪክ ውስጥ በጣም ተደማጭነት ካላቸው የማርሻል አርቲስቶች አንዱ ነው ።

በአምስት የባህሪ ርዝመት ማርሻል አርት ፊልሞች ውስጥ በተጫወተው ሚና የሚታወቀው ሊ እ.ኤ.አ. በ1970ዎቹ የማርሻል አርት ፊልሞችን ታዋቂ ለማድረግ እና የሆንግ ኮንግ አክሽን ሲኒማ በማስተዋወቅ ትልቅ እውቅና ተሰጥቶታል።

በሳን ፍራንሲስኮ ተወልዶ በብሪቲሽ ሆንግ ኮንግ ያደገው ሊ ከሆንግ ኮንግ ፊልም ኢንደስትሪ ጋር የተዋወቀው በልጅነቱ በአባቱ ሊ ሆይ-ቹን ነው። ቀደምት የማርሻል አርት ልምዱ ዊንግ ቹን (በአይፕ ማን የሰለጠነ)፣ ታይቺ፣ ቦክስ (የሆንግ ኮንግ የቦክስ ውድድር በማሸነፍ) እና ተደጋጋሚ የጎዳና ላይ ፍልሚያ (የጎረቤት እና የጣሪያ ጦርነቶች) ይገኙበታል። እ.ኤ.አ. በ 1959 ሊ ወደ ሲያትል ተዛወረ ፣ በ 1961 በዋሽንግተን ዩኒቨርሲቲ ተመዘገበ ። በትወና ሙያ ለመሰማራት ቢመኝም ማርሻል አርት በማስተማር ገንዘብ ለማግኘት ማሰብ የጀመረው በዚህ ወቅት በዩናይትድ ስቴትስ ነበር። የመጀመሪያውን የማርሻል አርት ትምህርት ቤት ከፈተ፣ ከቤቱ በሲያትል ቀዶ ህክምና አድርጓል። በኋላ በኦክላንድ፣ ካሊፎርኒያ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ከጨመረ በኋላ፣ በአንድ ወቅት በ1964 በካሊፎርኒያ ሎንግ ቢች ዓለም አቀፍ የካራቴ ሻምፒዮና ላይ ሠርቶ ማሳያዎችን በማድረግ እና በመናገር ከፍተኛ ትኩረት ስቧል። በመቀጠል ለማስተማር ወደ ሎስ አንጀለስ ሄደ፣ ተማሪዎቹ ቹክ ኖሪስ፣ ሻሮን ታቴ እና ካሬም አብዱል-ጀባርን ያካትታሉ።

በአሜሪካ ውስጥ ካቶን በአረንጓዴው ሆርኔት ውስጥ መጫወትን ጨምሮ የእሱ ሚናዎች ከአሜሪካውያን ታዳሚዎች ጋር አስተዋውቀዋል። እ.ኤ.አ. ከአንድ አመት በኋላ በሊ መሪነት እና የፃፈውን ቼን ዜን እና የድራጎን መንገድን በተሳተበት ፊስት ኦፍ ፉሪ ላይ ተጫውቷል። ወደ ድራጎን አስገባ (1973) እና የሞት ጨዋታ (1978) በአሜሪካ-ሆንግ ኮንግ ትብብር ፕሮዲዩስ ውስጥ ኮከብ ለመሆን ቀጠለ። በሆንግ ኮንግ እና በሆሊውድ የተሰሩ ፊልሞቹ፣ ሁሉም በንግድ ስራ የተሳካላቸው፣ የሆንግ ኮንግ ማርሻል አርት ፊልሞችን ወደ አዲስ ተወዳጅነት እና እውቅና ደረጃ ያሳደጉ፣ በምዕራቡ ዓለም ለቻይና ማርሻል አርት ከፍተኛ ፍላጎት ፈጠረ። የፊልሞቹ አቅጣጫ እና ቃና፣ የትግል ኮሪዮግራፊ እና ልዩነትን ጨምሮ፣ በአለም አቀፍ ደረጃ የማርሻል አርት እና የማርሻል አርት ፊልሞች ላይ ተጽዕኖ አሳድሯል እና ለውጧል። በእሱ ተጽእኖ፣ የኩንግ ፉ ፊልሞች የዊክሲያ ፊልም ዘውግ ማፈናቀል ጀመሩ-ትግሎች በይበልጥ በተጨባጭ ተቀርፀው፣ ምናባዊ ንጥረ ነገሮች ለገሃዱ ዓለም ግጭቶች ተጥለዋል፣ እና የወንዶች መሪነት ባህሪ ተራ ጀግና ከመሆን አልፎ የወንድነት አስተሳሰብን ወደ ሚያካትት ሄደ።

የሊ በ32 አመቱ በአእምሮው እብጠት ምክንያት ድንገተኛ ሞት ምክንያት የሊ ስራ አቋረጠ፣ ምክንያቱ ደግሞ አከራካሪ ጉዳይ ሆኖ ቆይቷል።
# ናስ ዘመን

**ናስ ዘመን** ወይም **የነሐስ ዘመን** በ«ሦስቱ ዘመናት» አስተሳሰብ ከድንጋይ ዘመንና ከብረት ዘመን መካከል የነበረው ዘመን ነው። በአጠቃላይ እንደ ተለመደ ከ3125 እስከ 1200 ዓክልበ. ያህል ያመልክታል። በዚህ ዘመን አብዛኞቹ መሣርያዎችና እቃዎች የተሠሩ ከናስ (መዳብና የቆርቆሮ አብረው በአቃላጭ ተቀላቅለው) ነበር።

የናስ ጥቅም በጥንታዊ ግብጽ ከ3125 ዓክልበ. ግድም ጀምሮ ይታወቅ ነበር። ሆኖም በሰርቢያ (አውሮፓ) የተገኙ የናስ ቅርሶች ከ7000 ዓክልበ. እንደ ሆኑ በአንዳንድ ሥነ ቅርስ ሊቆች ተብለዋል፤ ይህ አቈጣጠር ተከራካሪ ነው።

የብረት ቀለጣ ምናልባት ከ1880 ዓክልበ. ግድም ጀምሮ በሐቲ አገር ይታወቅ ነበር (ካሩም ይዩ)። ዳሩ ግን የብረት መሣርዮች በጅምላ ተሥረው የነሐስ እቃዎች የተኩ ከ1200 ዓክልበ. በፊት አልሆነም። ከ1200 ዓክልበ. በኋላ «የብረት ዘመን» ሊባል ይችላል። የብረት ጥቅም ደግሞ በአውሮፓ፣ በእስያና በአፍሪካ በሙሉ ከ400 ዓክልበ. በፊት ተስፋፋ። የናስ ቀለጣም በደቡብ አሜሪካ ይታወቅ ነበር፤ ከ800 ዓም ያህል በኋላ እስከ መካከለኛ አሜሪካ ድረስ ተስፋፋ፤ ከሜክሲኮ ስሜን ግን አውሮፓውያን ሳይገቡ ቀለጣ ከቶ አልተገኘም።
# ሰላማዊ ውቅያኖስ

ሰላማዊዩ ውቅያኖስ
**ሠላማዊ ውቅያኖስ** (እንግሊዝኛ: *Pacific Ocean*) በስፋቱ ፩ኛው ውቅያኖስ ነው። በዚህም ምድራችን ላይ ከሠሜናዊው ጫፍ አርክቲክ እስከ ደቡቡ ጫፍ ደቡባዊ ውቅያኖስ ድረስ ይሸፍናል። በዚህም በምዕራብ በኩል በእስያ እና አውስትራልያ እንዲሁም በምስራቅ በኩል በአሜሪካዎቹ አህጉራት ይዋሰናል።

ይህ ውቅያኖስ በመሬት ላያፈር ከሚገኘው ውሃ ፵፮ ከመቶውን ይይዛል። ይህም እስከ ፻፷፪·፪ ሚሊዮን ካሬ ኪሎ ሜትር ድረስ በሚሸፍን ይዞታው ነው።

## ይዩ

* ውቅያኖስ
* ሕንድ ውቅያኖስ
* አትላንቲክ ውቅያኖስ
* ደቡባዊ ውቅያኖስ
* አርክቲክ ውቅያኖስ

## ማጣቀሻ