Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ኡራኑስ

**ኡራኑስ**፡ (ምልክት፦) መሬት በምትገኝበት ማለትም ሚልክ ዌይ ተብሎ በሚጠራው ረጨት ወይም የከዋክብት ስብስብ ውስጥ የሚገኝ ፕላኔት ነው። ይህ ፕላኔት ከፀሐይ ባለው ርቀት 7ኛ ( ሰባተኛ ) ነው። ከበፊቱ ኣጣርድ፣ ቬነስ፣ መሬት፣ ማርስ፣ ጁፒተር እና ሳተርን የተባሉ ፕላኔቶች ይገኛሉ። ከበስተኋላው ደግሞ ነፕቲዩን እና ትንሹ ፕሉቶ ይገኛሉ።

## ይዘት

ይህ ፕላኔት በዚህ ረጨት ውስጥ ከሚገኙ ፕላኔቶች በግዝፈቱ የሶስተኛነትን ደረጃ ይይዛል። ግዙፍ የ ጋዝ ክምችት እንደሆነ ይታመናል። በ ረጨቱ ውስጥ የጋዝ ክምችት የሆኑት ፕላኔቶች ጁፒተር፣ ነፕቲዩን፣ ሳተርን እና ራሱ ኡራኑስ ናቸው። በዚህም የተነሳ ጆቪያን ወይም *ጁፒተርን መሳይ* እየተባለ ይጠራል። በአብዛሃኛው ሃይድሮጅን እና ሂሊየም ከተባሉ ንጥረነገሮች የተሰራ ነው። በአጠቃላይ ክብደኡ ደግሞ የአራተኛነትን ደረጃ የያዘ ነው።
# አባሲዶች

የአባሲዶች መንግሥት ግዛት
**አባሲዶች** የሚባሉት የአረቡን ክፍለ ዓለም ከ742-1250 ዓ.ም. የገዙት የነገሥታት ቤተሰቦች ናቸው። እነዚሁም ባግዳድ (የአሁኗ ኢራቅ ዋና ከተማ) ላይ ተቀምጠው ይገዙ የነበሩት የሱኒ እምነት ክፍል አራማጆች ሲሆኑ ኡማያዶችን ከስልጣን ያስወገዱት ናቸው። ዘራቸው (እንዲሁም መጠሪያቸው) የነብዩ መሃመድ አጎት ከነበረው ከአባስ ኢብን አብደል ሙጣሊብ እንደወረደ ይተረካል።

በ742 ካሊፍነቱን ከተቆናጠጡ በኋላ የመንግስታቸውን መቀመጫ ከደማስቆ (የአሁኗ ሶርያ ዋና ከተማ) ወደ ባግዳድ አዙረው ለ2 መቶ አመታት ያህል የአረቡን ክፍለ አለም ለመግዛት በቅተዋል። ይሁንና ኋላ ላይ የኦቶማን ቱርኮች መንግሥት እየጠነከረ በመምጣቱ ግዛቶቻቸውን ሁሉ እያጡ ሄደዋል። በመጨረሻም በ1250 ሁላጉ ካሃን የተባለው የሞንጎሎች መሪ ባግዳድን ሲበዘብዝ የመንግስታቸው ፍጻሜ ለመሆን በቅቷል። የነዚሁ የአባሲዶች ዘር የሆኑ አል አባሲ የሚሰኙ ጎሳዎች በኢራቅ ውስጥ ከቲክሪት ከተማ ወደ ሰሜን ምስራቅ ሲል በሚገኙ አካባቢዎች አሁንም ሰፍረው ይገኛሉ።

አንድ ሺ ከአንድ ሌሊቶች በተሰኘው የተረቶች መድብል ውስጥ ታሪኩ የሚነገርለት ሃሩን አል ረሺድ (በ757 ተወልዶ ከ778-800 ነግሷል) ዘሩ ከአባሲዶች የሚደመር ነው።

## ባግዳድ ላይ የነገሱ የአባሲድ ነገሥታት

* አቡል አባስ አል ሳፋህ (750 - 754 እ.ኤ.አ.)
* አል ማንሱር (754 - 775)
* አል ማህዲ (775 - 785)
* አል ሃዲ (785 - 786)
* ሃሩን አል ረሺድ (786 - 809)
* አል አሚን (809 - 813)
* አል ማሙን (813 - 833)
* አል ሙታሲም (833 - 842)
* አል ዋጢቅ (842 - 847)
* አል ሙታወኪል (847 - 861)
* አል ሙንታሲር (861 - 862)
* አል ሙስታኢን (862 - 866)
* አል ሙታዝ (866 - 869)
* አል ሙህታዲ (869 - 870)
* አል ሙታሚድ (870 - 892)
* አል ሙታዲድ (892 - 902)
* አል ሙቅታፊ (902 - 908)
* አል ሙቅታዲር (908 - 932)
* አል ቃሂር (932 - 934)
* አር ረዲ (934 - 940)
* አል ሙጣቂ (940 - 944)
* አል ሙስጣቅፊ (944 - 946)
* አል ሙቲ (946 - 974)
* አት ጣይ (974 - 991)
* አል ቃዲር (991 - 1031)
* አል ቃኢም (1031 - 1075)
* አል ሙቅታዲ (1075 - 1094)
* አል ሙስታዚር (1094 - 1118)
* አል ሙስታርሺድ (1118 - 1135)
* አር ራሺድ (1135 - 1136)
* አል ሙቅታፊ (1136 - 1160)
* አል ሙስታንጂድ (1160 - 1170)
* አል ሙስታዲ (1170 - 1180)
* አን ናሲር (1180 - 1225)
* አዝ ዛሂር (1225 - 1226)
* አል ሙስታንሲር (1226 - 1242)
* አል ሙስታሲም (1242 - 1258)

## ካይሮ ላይ ሆነው ይገዙ የነበሩት ማምሉክ ነገሥታት እንደራሴዎች የነበሩ አባሲድ ነገሥታት

* አል ሙስታንሲር (1261)
* አል ሃኪም ቀዳማዊ (1262-1302)
* አል ሙስታቅፊ ቀዳማዊ (1303-1340)
* አል ዋጢቅ ቀዳማዊ (1340-1341)
* አል ሃኪም ዳግማዊ (1341-1352)
* አል ሙታዲድ ቀዳማዊ (1352-1362)
* አል ሙታወኪል ቀዳማዊ (1362-1383)
* አል ዋጢቅ ዳግማዊ (1383-1386)
* አል ሙታሲም (1386-1389)
* አል ሙታወኪል ቀዳማዊ - ዳግም ንግሥና (1389-1406)
* አል ሙስታኢን (1406-1414)
* አል ሙታዲድ ዳግማዊ (1414-1441)
* አል ሙስታቅፊ ዳግማዊ (1441-1451)
* አል ቃኢም (1451-1455)
* አል ሙስታንጂድ (1455-1479)
* አል ሙስታወኪል ዳግማዊ (1479-1497)
* አል ሙስታምሲክ (1497-1508)
* አል ሙታወኪል ሳልሳዊ (1508-1517)